Найдите Истину

В Палийских Суттах и Винае

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Saṁyutta Nikāya 56.11Les discours connectés 56.11
  • 2. Dhammacakkappavattanavagga2. Mettre en mouvement la Roue du Dhamma

Dhammacakkappavattanasutta
Dhammacakkappavattanasutta → tathāgatena vutta 1 (pts1ed)
Mettre en mouvement la Roue du Dhamma

Ekaṁ samayaṁ bhagavā bārāṇasiyaṁ viharati isipatane migadāye.
+ → evaṁ me sutaṁ (bjt) | + → evamme sutaṁ (th) | samayaṁ → samayam (pts)
Un jour le Bouddha était près de Varanasi, dans le Parc des cerfs à Isipatana.
Tatra kho bhagavā pañcavaggiye bhikkhū āmantesi:Là le Bouddha s'adressa au groupe des cinq moines :

“Dveme, bhikkhave, antā pabbajitena na sevitabbā.
sevitabbā → nasevitabbā katame dve (bj: machasaṁ, syā) | dveme → dve me (bjt, pts) | sevitabbā → sevittabbā (pts)
« Moines, ces deux extrêmes ne doivent pas être cultivés par ceux qui sont entrés dans la vie monastique.
Katame dve?
katame dve yo cāyaṁ → yocāyaṁ (bj) | dve → ba. evaṁ. sī. idaṁ pāṭhadvayaṁ na dissati (sya-all note)
Quels sont ces deux extrêmes ?
Yo cāyaṁ kāmesu kāmasukhallikānuyogo hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasaṁhito, yo cāyaṁ attakilamathānuyogo dukkho anariyo anatthasaṁhito.
anatthasaṁhito ete kho → anatthasañhito etete (sya-all) | kāmasukhallikānuyogo → kāmesu khallikānuyogo (pts) | pothujjaniko → puthujjanīko (pts) | puthujjanīko → B1 pothuj- -- the text of B2, after a long interruption, reappears here at thuj- with the sheet dhāh. (pts note) | yo cāyaṁ → yocāyaṁ (bjt) | cāyaṁ → cāyam (pts)
Se vautrer dans les plaisirs sensuels, ce qui est bas, grossier, ordinaire, ignoble et vain. Et se vautrer dans l'auto-flagellation et mortification, ce qui est douloureux, ignoble et vain.
Ete kho, bhikkhave, ubho ante anupagamma majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.
kho → te (bj, pts) | anupagamma → anupakamma (pts) | te → ete kho (bj: machasaṁ) | etete → evaṁ. ba. ete kho (sya-all: sī.)
En évitant ces deux extrêmes, le Réalisé comprit la pratique de la voie du milieu, qui offre vision et savoir, et mène à la paix, à la connaissance directe, à l'éveil, et à l'extinction.

Katamā ca sā, bhikkhave, majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati?Et quelle est cette pratique de la voie du milieu? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | ayameva → ayam eva (pts)
C'est simplement ce noble chemin octuple, qui est :
sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.la vision correcte, l'intention correcte, la parole correcte, l'action correcte, le mode de vie correct, l'effort correct, la méditation correcte, et l'absorption correcte. Ayaṁ kho sā, bhikkhave, majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.
cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī → cakkhu ñaṇa karaṇī (pts) | ayaṁ → ayam (pts)
Ceci est cette pratique de la voie du milieu, qui offre vision et savoir, et mène à la paix, à la connaissance directe, à l'éveil, et à l'extinction.

Idaṁ kho pana, bhikkhave, dukkhaṁ ariyasaccaṁ—
ariyasaccaṁ jātipi → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā pi (pts) | dukkhaṁ → dukkham (pts)
Maintenant ceci est la noble vérité de la souffrance.
jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, byādhipi dukkho, maraṇampi dukkhaṁ, appiyehi sampayogo dukkho, piyehi vippayogo dukkho, yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ—saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.
pañcupādānakkhandhā → pañcupādānakkhandhāpi (pts1ed, mr) | byādhipi dukkho → byādhīpi dukkhā (sya-all) | pañcupādānakkhandhā → pañcupādānakkhandhā pi (pts) | pañcupādānakkhandhā → pañcupādānakkhandhāpi (cck: pī. ka.) | dukkhā → S1-3 B2 omit soka- (pts note) | labhati → B1 labbhati. (pts note) | pi → in B1-2 only. (pts note) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005, pts) | byādhipi → vyādhipi (bjt) | jātipi → jāti pi dukkhā jarā pi (pts) | jarāpi → vyādhi pi (pts) | byādhipi dukkho maraṇampi → maraṇam pi (pts) | + → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā pi dukkhā (pts) | yampicchaṁ → yam picchaṁ (pts) | tampi → tam pi (pts)
La renaissance est souffrance, la vieillesse est souffrance, la maladie est souffrance, la mort est souffrance ; être en contact avec ce qui est déplaisant est souffrance, la séparation de ce que l'on aime est souffrance ; ne pas obtenir ce que l'on désire est souffrance. En bref, les cinq aggrégats qui composent l'existence et accrochent sont des souffrances.

Idaṁ kho pana, bhikkhave, dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ—
dukkhasamudayaṁ → dukkhasamudayo (bj, sya-all) | dukkhasamudayo → samudayaṁ (bj: machasaṁ, sīmu) | pana → B1 puts pana before kho. (pts note) | ariyasaccaṁ → B2 saccaṁ without ariya. (pts note) | idaṁ → idam (pts) | dukkhasamudayaṁ → dukkhasamudayam (pts)
Maintenant ceci est la noble vérité de l'origine de la souffrance.
yāyaṁ taṇhā ponobbhavikā nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṁ—
ponobbhavikā → ponobhavikā (bj) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | ponobbhavikā → ponobhavikā (cck: sī. pī.) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | tatratatrābhinandinī → tatra tatrābhinandinī (bjt) | nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī seyyathidaṁ → nandī rāgasahagatā tatra tatrābhinandinī seyyathīdaṁ (pts)
C'est le désir qui mène à des vies futures, mêlé au plaisir et à l'avidité, se délectant çà et là partout où il se pose. C'est-à-dire,
kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā.le désir pour les plaisirs sensuels, le désir de continuer l'existence, et le désir de terminer l'existence.

Idaṁ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ—
dukkhanirodhaṁ → dukkhanirodho (bj, sya-all) | dukkhanirodho → nirodhaṁ (bj: machasaṁ, sīmu) | kho → B1 vo. (pts note) | bhikkhave → S1 inserts here dukkhaṁ ariyasaccaṁ. (pts note) | dukkhanirodhaṁ → dukkhanirodham (pts)
Maintenant ceci est la noble vérité de la cessation de la souffrance.
yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo.
tassāyeva → tassā yeva (th, pts)
C'est l'estompement et la cessation de ce même désir sans aucun résidu qui subsiste ; en l'abandonnant, en le laissant partir, en le lâchant, et en ne s'y accrochant pas.

Idaṁ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ—
dukkhanirodhagāminī paṭipadā → dukkhanirodhagāminīpaṭipadā (th) | ariyasaccaṁ → ariyasaccam (pts)
Maintenant ceci est la noble vérité de la pratique qui mène à la cessation de la souffrance.
ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | ayameva → ayam eva (pts)
C'est simplement ce noble chemin octuple, qui est :
sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi.
+ → la-pe (pts)
la vision correcte, l'intention correcte, la parole correcte, l'action correcte, le mode de vie correct, l'effort correct, la méditation correcte, et l'absorption correcte.

‘Idaṁ dukkhaṁ ariyasaccan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
dukkhaṁ ariyasaccanti → dukkham ariyasaccan ti (pts) | cakkhuṁ → cakkhum (pts) | ñāṇaṁ → ñāṇam (pts)
‘ Ceci est la noble vérité de la souffrance. ’ Cela fut la vision, la connaissance, la sagesse, la réalisation et la lumière qui surgirent en moi concernant des enseignements non appris auparavant de quelqu'un d'autre.
‘Taṁ kho panidaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ pariññeyyan’ti me, bhikkhave, pubbe …pe… udapādi.
pubbe → pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi (bj) | la → S1-3 ananussutem- -āloko udapādi. (pts note) | pe → spelled out in full (pts) | + → ananussutesu dhammesu cakkhum udapādi (pts)
‘ Cette noble vérité de la souffrance doit être complètement comprise. ’ Cela fut la vision qui surgit en moi...
‘Taṁ kho panidaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ pariññātan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.‘ Cette noble vérité de la souffrance a été complètement comprise. ’ Cela fut la vision qui surgit en moi...

‘Idaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
dukkhasamudayaṁ → dukkhasamudayo (bj, sya-all) | ariyasaccanti → ariyasaccan ti (pts) | cakkhuṁ → cakkhum (pts) | ñāṇaṁ → ñāṇam (pts)
‘ Ceci est la noble vérité de l'origine de la souffrance. ’ Cela fut la vision qui surgit en moi...
‘Taṁ kho panidaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ pahātabban’ti me, bhikkhave, pubbe …pe… udapādi.
dukkhasamudayaṁ → dukkhasamudayo (bj, sya-all) | pubbe → pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi (bj) | dukkhasamudayam → S1 B2 -samudaya. (pts note) | ariyasaccam → S1 -saccanti B2 saccaṁ omitting ariya. (pts note) | + → āloko (bjt) | dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ pahātabbanti → dukkhasamudayam ariyasaccam pahātabban ti (pts) | udapādi → la-pe (pts)
‘ Cette noble vérité de l'origine de la souffrance doit être abandonnée. ’ Cela fut la vision qui surgit en moi...
‘Taṁ kho panidaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ pahīnan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
dukkhasamudayaṁ → dukkhasamudayo (bj)
‘ Cette noble vérité de l'origine de la souffrance a été abandonnée. ’ Cela fut la vision qui surgit en moi...

‘Idaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
dukkhanirodhaṁ → dukkhanirodho (bj, sya-all) | dukkhanirodhaṁ ariyasaccanti → dukkhanirodham ariyasaccan ti (pts) | cakkhuṁ → cakkhum (pts) | ñāṇaṁ → ñāṇam (pts)
‘ Ceci est la noble vérité de la cessation de la souffrance. ’ Cela fut la vision qui surgit en moi...
‘Taṁ kho panidaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ sacchikātabban’ti me, bhikkhave, pubbe …pe… udapādi.
dukkhanirodhaṁ → dukkhanirodho (bj, sya-all) | pubbe → pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi (bj) | + → āloko (bjt) | dukkhanirodhaṁ → dukkhanirodham (pts) | sacchikātabbanti → sacchikātabban ti (pts) | udapādi → la-pe (pts)
‘ Cette noble vérité de la cessation de la souffrance doit être réalisée. ’ Cela fut la vision qui surgit en moi...
‘Taṁ kho panidaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ sacchikatan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
dukkhanirodhaṁ → dukkhanirodho (bj, sya-all)
‘ Cette noble vérité de la cessation de la souffrance a été réalisée. ’ Cela fut la vision qui surgit en moi...

‘Idaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
idaṁ → tam kho panidaṁ (pts) | dukkhanirodhagāminī paṭipadā → dukkhanirodhagāminīpaṭipadā (th) | ariyasaccanti → ariyasaccan ti (pts) | cakkhuṁ → cakkhum (pts) | ñāṇaṁ → ñāṇam (pts)
‘ Ceci est la noble vérité de la pratique qui mène à la cessation de la souffrance. ’ Cela fut la vision qui surgit en moi...
‘Taṁ kho panidaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ bhāvetabban’ti me, bhikkhave, pubbe …pe… udapādi.
pubbe → pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi (bj); (sya-all) | + → āloko (bjt) | dukkhanirodhagāminī paṭipadā → dukkhanirodhagāminīpaṭipadā (th) | taṁ → tam (pts) | ariyasaccaṁ bhāvetabbanti → ariyasaccam bhāvetabban ti (pts)
‘ Cette noble vérité de la pratique qui mène à la cessation de la souffrance doit être développée. ’ Cela fut la vision qui surgit en moi...
‘Taṁ kho panidaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ bhāvitan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
pa → S1-3 have pubbe ananussutesu- -āloko udapādi. (pts note) | taṁ kho panidaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ bhāvitanti → bhāvitan ti (pts) | cakkhuṁ → cakkhum (pts) | ñāṇaṁ → ñāṇam (pts)
‘ Cette noble vérité de la pratique qui mène à la cessation de la souffrance a été développée. ’ Cela fut la vision, la connaissance, la sagesse, la réalisation et la lumière qui surgirent en moi concernant des enseignements non appris auparavant de quelqu'un d'autre.

Yāvakīvañca me, bhikkhave, imesu catūsu ariyasaccesu evaṁ tiparivaṭṭaṁ dvādasākāraṁ yathābhūtaṁ ñāṇadassanaṁ na suvisuddhaṁ ahosi, neva tāvāhaṁ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti paccaññāsiṁ.
abhisambuddho’ti paccaññāsiṁ → abhisambuddho paccaññāsiṁ (bj, sya-all, km) | catūsu → catusu (pts) | ñāṇadassanaṁ → ñāṇaḍassanaṁ (pts) | abhisambuddho → abhisambuddhoti (bj: machasaṁ) | paccaññāsiṁ → abhisambuddho paccaññāsiṁ (cck: sī. syā. kaṁ.) | abhisambuddho → evaṁ. ba. abhisambuddhoti (sya-all: sī.) | suvisuddham → B1-2 visuddhaṁ. (pts note) | tāvāham → B1 tāhaṁ. (pts note) | ti → S1-3 omit ti. (pts note) | evaṁ tiparivaṭṭaṁ → evantiparivaṭṭaṁ (th) | yāvakīvañca → yāva kīvañca (pts) | sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti → sammāsambodhim abhisambuddho ti (pts)
Aussi longtemps que ma vraie connaissance et vision de ces quatre nobles vérités n'était pas entièrement purifiée dans ces trois phases et douze aspects, je n'annonçai pas mon éveil parfait et suprême dans ce monde avec ses dieux, démons et divinités, sa population avec ses ascètes et brahmanes, ses dieux et humains.

Yato ca kho me, bhikkhave, imesu catūsu ariyasaccesu evaṁ tiparivaṭṭaṁ dvādasākāraṁ yathābhūtaṁ ñāṇadassanaṁ suvisuddhaṁ ahosi, athāhaṁ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti paccaññāsiṁ.
catūsu → catusu (pts) | ti → S3 omit ti. (pts note) | abhisambuddhoti → abhisambuddho (bjt, th) | evaṁ tiparivaṭṭaṁ → evantiparivaṭṭaṁ (th) | tiparivaṭṭaṁ → tiparivaṭṭam (pts) | yathābhūtaṁ → yathābhūtam (pts) | suvisuddhaṁ → suvisuddham (pts) | athāhaṁ → athāham (pts) | anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti → anuttaram sammāsambodhim abhisambuddho ti (pts)
Mais quand ma vraie connaissance et vision de ces quatre nobles vérités fut entièrement purifiée dans ces trois phases et douze aspects, j'annonçai mon éveil parfait et suprême dans ce monde avec ses dieux, démons et divinités, sa population avec ses ascètes et brahmanes, ses dieux et humains.

Ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi:
dassanaṁ → dassanam (pts)
La connaissance et vision surgit en moi :
‘akuppā me vimutti, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’”ti.
vimutti → cetovimutti (bj, pts1ed) | vimutti ayamantimā → cetovimutti ayam antimā (pts) | vimutti → cetovimutti (cck: sī. pī.) | cetovimutti → B1 vimutti without ceto. (pts note) | natthi dāni → natthidāni (my, bjt, th) | natthi dāni punabbhavoti → natthidāni punabbhavo ti (pts)
‘ Ma libération est inébranlable ; ceci est ma dernière renaissance ; maintenant il n'y aura plus aucunes vies futures. ’ »

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
Cela fut ce que dit le Bouddha.
Attamanā pañcavaggiyā bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
bhāsitaṁ abhinandunti imasmiñca → bhāsitam abhinanduṁ imasmiṁ ca (pts) | abhinandunti → evaṁ. ba. abhinanduṁ (sya-all: sī.)
Satisfaits, le groupe des cinq moines approuvèrent ce que le Bouddha dit.

Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṁ bhaññamāne āyasmato koṇḍaññassa virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi:
āyasmato → B1 āyasmāto. (pts note) | Koṇḍaññassa → B1 koṇḍassa. (pts note) | imasmiñca → ca (pts) | veyyākaraṇasmiṁ → veyyākaraṇasmim (pts) | dhammacakkhuṁ → dhammacakkhum (pts)
Et alors que ce discours était en train d'être prononcé, la pure et immaculée vision du Dhamma surgit en Vénérable Koṇḍañña :
“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.
nirodhadhammanti → nirodhadhamman ti evam (pts) | samudayadhammaṁ → B1 samudayaṁ- (pts note) | Evam → in B1-2 only. (pts note) | sabbaṁ taṁ → sabbantaṁ (bjt, th) | yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | sabbaṁ → sabban (pts)
« Tout ce qui est sujet à apparaître est sujet à cesser. »

Pavattite ca pana bhagavatā dhammacakke bhummā devā saddamanussāvesuṁ:
pana → (sya-all) | bhagavatā → ca bhagavatā (bj: syā) | ca → ba. ca pana (sya-all: sī.) | saddamanussāvesuṁ → saddam anussāvesuṁ (pts)
Et quand le Bouddha mis en mouvement la Roue du Dhamma, les dieux de la terre transmirent le message :
“etaṁ bhagavatā bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmin”ti.
appaṭivattiyaṁ → appativattiyaṁ (bj, pts) | etaṁ → etam (pts) | bārāṇasiyaṁ → bārāṇasiyam (pts) | dhammacakkaṁ → dhammacakkam (pts) | lokasminti → lokasmin ti (pts)
« Près de Varanasi, dans le Parc des cerfs à Isipatana, le Bouddha a mis en mouvement la Roue suprême du Dhamma. Et cette roue ne peut pas être renversée par aucun ascète ou brahmane ou dieu ou démon ou divinité ou quiconque dans le monde. »

Bhummānaṁ devānaṁ saddaṁ sutvā cātumahārājikā devā saddamanussāvesuṁ:
cātumahārājikā → cātummahārājikā (bjt, th, pts) | saddamanussāvesuṁ → saddam anussāvesuṁ (pts)
Entendant le message des dieux de la terre, les dieux des quatre grands rois...
“etaṁ bhagavatā bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ, appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmin”ti.
appaṭivattiyaṁ → appativattiyaṁ (bj, pts) | appativattiyaṁ → appaṭivattiyā (bj: machasaṁ, syā) | etaṁ → etam (pts) | bārāṇasiyaṁ → bārāṇasiyam (pts) | dhammacakkaṁ pavattitaṁ appaṭivattiyaṁ → dhammacakkam pavattitam appativattiyaṁ (pts) | brahmunā → brahmuṇā (pts) | lokasminti → lokasmin ti (pts)
Cātumahārājikānaṁ devānaṁ saddaṁ sutvā tāvatiṁsā devā …pe…
devā → devā saddamanussāvesuṁ (bj) | devā → S1-3 insert saddam anusāvesuṁ -pe- (pts note) | cātumahārājikānaṁ → cātummahārājikānaṁ (bjt, th, pts) | tāvatiṁsā → tāvaṭiṁsā (pts)
les dieux des trente-trois...
yāmā devā …pe…les dieux de Yama... tusitā devā …pe…les dieux pleins de joie... nimmānaratī devā …pe…
Paranimmittavasavattino → B1 -vattī. (pts note)
les dieux qui aiment créer...
paranimmitavasavattī devā …pe…
paranimmitavasavattī → vasavattino (bj: sīmu)
les dieux qui contrôlent ce qui est créé par d'autres...
brahmakāyikā devā saddamanussāvesuṁ:
saddamanussāvesuṁ → saddam anussāvesuṁ (pts)
les dieux de l'assemblée de la Divinité transmirent le message :
“etaṁ bhagavatā bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmin”ti.
appaṭivattiyaṁ → appativattiyaṁ (bj) | etaṁ → etam (pts) | dhammacakkaṁ → dhammacakkam (pts) | lokasminti → lokasmin ti (pts)
« Près de Varanasi, dans le Parc des cerfs à Isipatana, le Bouddha a mis en mouvement la Roue suprême du Dhamma. Et cette roue ne peut pas être renversée par aucun ascète ou brahmane ou dieu ou démon ou divinité ou quiconque dans le monde. »

Itiha tena khaṇena tena layena tena muhuttena yāva brahmalokā saddo abbhuggacchi.
tena layena → etthantare pāṭho si, sya-all, km potthakesu | layena tena → (bj, sya-all) | abbhuggacchi → abbhuggañchi (bj) | layena → ( ) natthi (sī. syā. kaṁ.) (cck note) | layena → S1-3 omit tenalayena. (pts note) | abbhuggacchi → B1 abbhugacchi S1-3 abbhuggañchi B2 abbhuggachati. (pts note) | itiha → iti ha (pts)
Et ainsi à ce moment, cette seconde, cette heure, l'acclamation s'éleva et s'envola jusque dans la sphère de divinités.
Ayañca dasasahassilokadhātu saṅkampi sampakampi sampavedhi, appamāṇo ca uḷāro obhāso loke pāturahosi atikkamma devānaṁ devānubhāvanti.
dasasahassilokadhātu → dasasahassī lokadhātu (bj, sya-all) | uḷāro → oḷāro (sya-all) | atikkamma → atikkammeva (sya-all) | atikkamma → atikkammeva (bj: syā) | atikkammeva → ba. atikkamma (sya-all: sī.) | lokadhātu → S1 dasahassī- B1-2 -sahassi- (pts note) | ayañca dasasahassilokadhātu saṅkampi → ayañ ca dasasahassī lokadhātu saṁkampi (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts) | devānubhāvanti → devānubhāvan ti (pts)
Et cette galaxie aux dix mille étoiles vacilla, s'ébranla et trembla. Et une lumière splendide et incommensurable apparut dans le monde, surpassant la gloire des dieux.

Atha kho bhagavā imaṁ udānaṁ udānesi:
imaṁ → (bj, sya-all) | imaṁ udānaṁ → udānam (pts) | udānaṁ → idaṁ udānaṁ (bj: machasaṁ)
Alors le Bouddha exprima ce sentiment venu du fond du coeur :
“aññāsi vata bho, koṇḍañño, aññāsi vata bho, koṇḍañño”ti.
koṇḍaññoti → koṇḍañño ti (pts)
« Koṇḍañña a vraiment compris ! Koṇḍañña a vraiment compris ! »

Iti hidaṁ āyasmato koṇḍaññassa “aññāsikoṇḍañño” tveva nāmaṁ ahosīti.
aññāsikoṇḍañño tveva → aññākoṇḍaññotveva (bj, sya-all) | aññāsikoṇḍañño → aññātakoṇḍañño (pts) | nāmaṁ ahosīti paṭhamaṁ → nāmam ahosī ti (pts) | aññākoṇḍaññotveva → aññāsikoṇḍaññātveva (bj: machasaṁ) | Aññāta-Koṇḍañño → B1-2 aññata-koṇḍañño S1-3 aññākoṇḍañño (S3 -ñña). (pts note) | tveva → B1-2 teva. (pts note) | iti hidaṁ → itihidaṁ (bjt) | hidaṁ → hidam (pts)
Et c'est ainsi que Vénérable Koṇḍañña vint à être connu comme « Koṇḍañña Qui Comprit ».

Paṭhamaṁ.
paṭhamaṁ → ti (pts)

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali