MahānidānasuttaМаха Нидана Сутта
1. Paṭiccasamuppāda1. Обусловленная Последовательность
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)Так я слышал
ekaṁ samayaṁ bhagavā kurūsu viharati kammāsadhammaṁ nāma kurūnaṁ nigamo.
kammāsadhammaṁ nāma → kammāsadammaṁ nāma (bj, sya-all, km); kammāssadhammaṁ nāma (pts1ed) | kammāsadhammaṁ → kammāsadammaṁ (bj, sya-all) | kammāsadammaṁ → kammāsadhammaṁ (bj: machasaṁ) | nāma → kammāsadammaṁ nāma (cck: syā.) | kammāsadammaṁ → kammāsadhammantipi pāṭho (sya-all note) | Kammāssadhammaṁ → SS and Sum Kammāssa-; Bm K Kammāsa-. St Sum Bm and K in note -dham-; Scd K -dam-. See M. i. 532; S. ii. 92, 107; A. v. 29; Thig. A. 87, 89; Divy. 515. (pts note)однажды Благословенный проживал среди куру. У народа куру был город под названием Каммасадхамма [где он проживал].
Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Одно время уважаемый Ананда подошёл к Благословенному, подойдя и выразив почтение, он сел в одной стороне от Благословенного. Сидя в одной стороне от него почтенный Ананда сказал Благословенному:
“acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)'Это необычайно, почтенный, это невероятно, почтенный.
Yāva gambhīro cāyaṁ, bhante, paṭiccasamuppādo gambhīrāvabhāso ca, atha ca pana me uttānakuttānako viya khāyatī”ti.
yāva gambhīro → yāvagambhīro (th) | paṭiccasamuppādo → paṭicca-samuppādo (pts)Сколь глубоко это обусловленное возникновение и сколь глубоким выглядит, и в то же время оно кажется мне ясным как что-то ясное'.
“Mā hevaṁ, ānanda, avaca, mā hevaṁ, ānanda, avaca.
hevaṁ → h evaṁ (pts)[Будда:]'Не говори так, Ананда, не говори так.
Gambhīro cāyaṁ, ānanda, paṭiccasamuppādo gambhīrāvabhāso ca.
ānanda → (sya-all) | Ānanda → K omits. (pts note) | paṭiccasamuppādo → paṭicca-samuppādo (pts)Это обусловленное возникновение, Ананда, глубоко и выглядит глубоким.
Etassa, ānanda, dhammassa ananubodhā appaṭivedhā evamayaṁ pajā tantākulakajātā kulagaṇṭhikajātā muñjapabbajabhūtā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ saṁsāraṁ nātivattati.
kulagaṇṭhikajātā muñjapabbajabhūtā → guḷāguṇḍikajātā muñjababbajabhūtā (bj); gulāguṇṭhikajātā muñjababbajabhūtā (pts) | kulagaṇṭhikajātā → guṇagaṇṭhikajātā (sya-all) | guḷāguṇḍikajātā → guḷāguṇḍhikajāta (bj: sīmu); gulagaṇḍikajātā (bj: a.dīni); kulagaṇḍhikajātā, guṇagaṇḍhikajātā (bj: syā) | muñjababbajabhūtā → muñjapabbajabhūtā (bj: machasaṁ, syā) | kulagaṇṭhikajātā → gulāguṇṭhikajātā (cck: sī. pī.); guṇagaṇṭhikajātā (cck: syā.) | muñjapabbajabhūtā → a. evaṁ. sī. muñjababbajabhūtā (sya-all note) | gulāguṇṭhika-jātā → Bm kulā-; K guṇa-gaṇṭhika-jātā. (pts note) | evamayaṁ → evam ayaṁ (pts) | tantākulakajātā kulagaṇṭhikajātā muñjapabbajabhūtā → tantākulaka-jātā gulāguṇṭhika-jātā muñja-babbaja-bhūtā (pts)Из-за непонимания и непостижения этого явления эти люди подобны спутанному мотку, перепутанному клубку, переплетённым травинкам и тростинкам, и не выходят за пределы низких миров, дурных уделов, падений, круга перерождений.
‘Atthi idappaccayā jarāmaraṇan’ti iti puṭṭhena satā, ānanda, atthītissa vacanīyaṁ.
atthītissa → atthitissa (bj) | vacanīyaṁ → Bm vacaniyaṁ always; Sd often vacaniyyaṁ. (pts note) | jarāmaraṇanti → jarā-maraṇan ti (pts) | atthītissa → atthīti ssa (pts)Если спросят: 'Есть ли наблюдаемое условие для старости и смерти?', следует ответить 'есть'.
‘Kiṁpaccayā jarāmaraṇan’ti iti ce vadeyya, ‘jātipaccayā jarāmaraṇan’ti iccassa vacanīyaṁ.
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā jarāmaraṇanti → kim paccayā jarā-maraṇan ti (pts) | jātipaccayā jarāmaraṇanti iccassa → jāti-paccayā jarāmaraṇan ti assa (pts)Если спросят: 'От чего в качестве условия [возникает] старость и смерть?', следует ответить: 'От рождения в качестве условия [возникает] старость и смерть'.
‘Atthi idappaccayā jātī’ti iti puṭṭhena satā, ānanda, atthītissa vacanīyaṁ.
atthītissa → atthīti ssa (pts)Если спросят: 'Есть ли наблюдаемое условие для рождения?', следует ответить 'есть'.
‘Kiṁpaccayā jātī’ti iti ce vadeyya, ‘bhavapaccayā jātī’ti iccassa vacanīyaṁ.
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā → kim paccayā (pts) | bhavapaccayā → bhava-ppaccayā (pts) | iccassa → assa (pts)Если спросят: 'От чего в качестве условия [возникает] рождение?' следует ответить 'От вовлеченности в качестве условия [возникает] рождение'.
‘Atthi idappaccayā bhavo’ti iti puṭṭhena satā, ānanda, atthītissa vacanīyaṁ.
bhavoti → bhavo ti (pts) | atthītissa → atthīti ssa (pts)Если спросят: 'Есть ли наблюдаемое условие для вовлеченности?', следует ответить 'есть'.
‘Kiṁpaccayā bhavo’ti iti ce vadeyya, ‘upādānapaccayā bhavo’ti iccassa vacanīyaṁ.
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā bhavoti → kim paccayā bhavo ti (pts) | upādānapaccayā bhavoti iccassa → upādāna-paccayā bhavo ti assa (pts)Если спросят: 'От чего в качестве условия [возникает] вовлеченность?', следует ответить: 'От привязанности в качестве условия [возникает] вовлеченность'.
‘Atthi idappaccayā upādānan’ti iti puṭṭhena satā, ānanda, atthītissa vacanīyaṁ.
upādānanti → upādānan ti (pts) | atthītissa → atthīti ssa (pts)Если спросят: 'Есть ли наблюдаемое условие для привязанности?', следует ответить 'есть'.
‘Kiṁpaccayā upādānan’ti iti ce vadeyya, ‘taṇhāpaccayā upādānan’ti iccassa vacanīyaṁ.
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā upādānanti → kim paccayā upādānan ti (pts) | taṇhāpaccayā upādānanti iccassa → taṇhā-paccayā upādānan ti assa (pts)Если спросят: 'От чего в качестве условия [возникает] привязанность?', следует ответить: 'От жажды в качестве условия [возникает] привязанность'.
‘Atthi idappaccayā taṇhā’ti iti puṭṭhena satā, ānanda, atthītissa vacanīyaṁ.
taṇhāti → upādānan ti (pts) | atthītissa → atthīti ssa (pts)Если спросят: 'Есть ли наблюдаемое условие для жажды?', следует ответить 'есть'.
‘Kiṁpaccayā taṇhā’ti iti ce vadeyya, ‘vedanāpaccayā taṇhā’ti iccassa vacanīyaṁ.
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā taṇhāti → kim paccayā taṇhā ti (pts) | vedanāpaccayā taṇhāti iccassa → vedanā-paccayā taṇhā ti assa (pts)Если спросят: 'От чего в качестве условия [возникает] жажда?', следует ответить: 'От ощущения в качестве условия [возникает] жажда'.
‘Atthi idappaccayā vedanā’ti iti puṭṭhena satā, ānanda, atthītissa vacanīyaṁ.
vedanāti → vedanā ti (pts) | atthītissa → atthīti ssa (pts)Если спросят: 'Есть ли наблюдаемое условие для ощущения?', следует ответить 'есть'.
‘Kiṁpaccayā vedanā’ti iti ce vadeyya, ‘phassapaccayā vedanā’ti iccassa vacanīyaṁ.
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā vedanāti → kim paccayā vedanā ti (pts) | phassapaccayā vedanāti iccassa → phassa-paccayā vedanā ti assa (pts)Если спросят: 'От чего в качестве условия [возникает] ощущение?', следует ответить: 'От соприкосновения в качестве условия [возникает] ощущение'.
‘Atthi idappaccayā phasso’ti iti puṭṭhena satā, ānanda, atthītissa vacanīyaṁ.
phassoti → phasso ti (pts) | atthītissa → atthīti ssa (pts)Если спросят: 'Есть ли наблюдаемое условие для соприкосновения?', следует ответить 'есть'.
‘Kiṁpaccayā phasso’ti iti ce vadeyya, ‘nāmarūpapaccayā phasso’ti iccassa vacanīyaṁ.
Nāmarūpa-paccayā → So SS Bm K Ds and Sum omitting saḷayatana. (pts note) | kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā phassoti → kim paccayā phasso ti (pts) | nāmarūpapaccayā phassoti iccassa → nāmarūpa-paccayā phasso ti assa (pts)Если спросят: 'От чего в качестве условия [возникает] соприкосновение?', следует ответить: 'От имени-образа в качестве условия [возникает] соприкосновение'.
‘Atthi idappaccayā nāmarūpan’ti iti puṭṭhena satā, ānanda, atthītissa vacanīyaṁ.
nāmarūpanti → nāma-rūpan ti (pts) | atthītissa → atthīti ssa (pts)Если спросят: 'Есть ли наблюдаемое условие для имени-образа?', следует ответить 'есть'.
‘Kiṁpaccayā nāmarūpan’ti iti ce vadeyya, ‘viññāṇapaccayā nāmarūpan’ti iccassa vacanīyaṁ.
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā nāmarūpanti → kim paccayā nāma-rūpan ti (pts) | viññāṇapaccayā nāmarūpanti iccassa → viññāṇa-paccayā nāmarūpan ti assa (pts)Если спросят: 'От чего в качестве условия [возникает] имя-образ?', следует ответить: 'От сознания в качестве условия [возникает] имя-образ'.
‘Atthi idappaccayā viññāṇan’ti iti puṭṭhena satā, ānanda, atthītissa vacanīyaṁ.
viññāṇanti → viññāṇan ti (pts) | atthītissa → atthīti ssa (pts)Если спросят: 'Есть ли наблюдаемое условие для сознания?', следует ответить 'есть'.
‘Kiṁpaccayā viññāṇan’ti iti ce vadeyya, ‘nāmarūpapaccayā viññāṇan’ti iccassa vacanīyaṁ.
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā viññāṇanti → kim paccayā viññāṇan ti (pts) | nāmarūpapaccayā viññāṇanti iccassa → nāmarūpa-paccayā viññāṇan ti assa (pts)Если спросят: 'От чего в качестве условия [возникает] сознание?', следует ответить: 'От имени-образа в качестве условия [возникает] сознание'.
Iti kho, ānanda, nāmarūpapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ, nāmarūpapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṁ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.
jarāmaraṇaṁ → jarāmaraṇaṁ jarāmaraṇapaccayā (pts) | jarā-maraṇa-paccayā → Bm K Gr omit. (pts note) | nāmarūpapaccayā → nāmarūpa-paccayā (pts) | viññāṇapaccayā → viññāṇa-paccayā (pts) | vedanāpaccayā → vedanā-paccayā (pts) | taṇhāpaccayā → taṇhā-paccayā (pts) | upādānapaccayā → upādāna-paccayā (pts) | bhavapaccayā → bhava-paccayā (pts) | jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā → jāti-paccayā jarā-maraṇaṁ jarā-maraṇa-paccayā sokaparideva-dukkha-domanassupāyāsā (pts)Так, Ананда, с сознанием в качестве условия - имя-образ, с именем-образом в качестве условия - сознание, с именем-образом в качестве условия - соприкосновение, с соприкосновением в качестве условия - ощущение, с ощущением в качестве условия - жажда, с жаждой в качестве условия - привязанность, с привязанностью в качестве условия - вовлеченность, с вовлеченностью в качестве условия - рождение, с рождением в качестве условия возникают старость, смерть, страдание, плач, боль, недовольство, тоска.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
evametassa → evam etassa (pts)Таково возникновение всей этой груды боли.
‘Jātipaccayā jarāmaraṇan’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.
jātipaccayā jarāmaraṇanti → jāti-paccayā jarā-maraṇan ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts)'Рождение обуславливает старость и смерть', - так было сказано. И таков способ, которым можно понять как рождение обуславливает старость и смерть.
Jāti ca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, seyyathidaṁ—
ca → va (pts) | hi → Bm K Gr jāti ca hi throughout, and so Sd sometimes. (pts note) | nābhavissa → Sd frequently na bhavissa. (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | + → jāti-paccayā jarā-maraṇaṁ (pts)Если бы рождения не было вообще, никоим образом, никем ни в каком месте, а именно
devānaṁ vā devattāya, gandhabbānaṁ vā gandhabbattāya, yakkhānaṁ vā yakkhattāya, bhūtānaṁ vā bhūtattāya, manussānaṁ vā manussattāya, catuppadānaṁ vā catuppadattāya, pakkhīnaṁ vā pakkhittāya, sarīsapānaṁ vā sarīsapattāya, tesaṁ tesañca hi, ānanda, sattānaṁ tadattāya jāti nābhavissa. Sabbaso jātiyā asati jātinirodhā api nu kho jarāmaraṇaṁ paññāyethā”ti?
sarīsapānaṁ vā sarīsapattāya → siriṁsapānaṁ vā siriṁsapattāya (bj, km, pts1ed); siriṁsapānaṁ siriṁsapattāya (sya-all) | pakkhittāya sarīsapānaṁ → pakkhīttāya siriṁsapānaṁ (bj); pakkhattāya siriṁsapānaṁ (pts) | hi → (bj) | tadattāya → tathattāya (bj, sya-all, pts) | sarīsapānaṁ → siriṁsapānaṁ (sya-all) | sarīsapattāya → siriṁsapattāya (pts) | tesañca → tesaṁ va (pts) | siriṁsapattāya → sarīsapānaṁ vā (bj: machasaṁ) | tathattāya → tadattāya (bj: machasaṁ) | sarīsapattāya → siriṁsapānaṁ siriṁsapattāya (cck: sī. syā.) | siriṁsapattāya → Bm sarisapānaṁ vā sarisapattāya; Gr sīrisapānaṁ vā sīrisap-. (pts note) | va → Bm K ca throughout. (pts note) | paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt) | catuppadānaṁ → catuppadānam (pts) | sarīsapattāya → siriṁsapattāya tesaṁ (pts) | jātinirodhā → jāti-nirodhā (pts) | jarāmaraṇaṁ → jarā-maraṇaṁ (pts)божества в состоянии божеств, гандхаббы в состоянии гандхаббов, яккхи в состоянии яккхов, существа в состоянии существ, люди в состоянии людей, четвероногие в состоянии четвероногих, птицы в состоянии птиц, змеи в состоянии змей, то ни там ни где-либо ещё не было бы рождения существ в том состоянии. При повсеместном отсутствии рождения, при условии прекращения рождения возможно ли будет обнаружить старость и смерть'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo jarāmaraṇassa, yadidaṁ jāti.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts) | jarāmaraṇassa → jarā-maraṇassa (pts)'Следовательно, такова причина, такова обусловленность, таково происхождение, таково условие старости и смерти, а именно рождение'.
‘Bhavapaccayā jātī’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā bhavapaccayā jāti.
bhavapaccayā → bhava-paccayā (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts)'Вовлеченность обуславливает рождение', - так было сказано. И таков способ, которым можно понять как вовлеченность обуславливает рождение.
Bhavo ca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, seyyathidaṁ—
ca → va (pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)Если бы вовлеченности не было вообще, никоим образом, никем ни в каком месте, а именно
kāmabhavo vā rūpabhavo vā arūpabhavo vā, sabbaso bhave asati bhavanirodhā api nu kho jāti paññāyethā”ti?
vā → (bj, pts) | vā → Bm K have vā after each bhavo. (pts note) | paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt) | kāmabhavo → kāma-bhavo rūpa-bhavo arūpa-bhavo (pts) | rūpabhavo vā arūpabhavo vā sabbaso → sabbasso (pts) | bhavanirodhā → bhava-nirodhā (pts)вовлеченность в желания, вовлеченность в материю, вовлеченность в нематериальное - при повсеместном отсутствии вовлеченности, при условии прекращения вовлеченности возможно ли будет обнаружить рождение'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo jātiyā, yadidaṁ bhavo.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)'Следовательно, такова причина, такова обусловленность, таково происхождение, таково условие рождения, а именно вовлеченность'.
‘Upādānapaccayā bhavo’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā upādānapaccayā bhavo.
upādānapaccayā bhavoti → upādāna-paccayā bhavo ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts) | upādānapaccayā → upādāna-paccayā (pts)'Привязанность обуславливает вовлеченность', - так было сказано. И таков способ, которым можно понять как привязанность обуславливает вовлеченность.
Upādānañca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, seyyathidaṁ—
seyyathidaṁ → seyyadīdaṁ (sya-all) | upādānañca → upādānaṁ va (pts) | seyyathidaṁ kāmupādānaṁ → seyyathīdaṁ kāmūpādanaṁ (pts) | upādānañca → upādānaṁ ca (bjt)Если бы привязанности не было вообще, никоим образом, ни к чему нигде, а именно
kāmupādānaṁ vā diṭṭhupādānaṁ vā sīlabbatupādānaṁ vā attavādupādānaṁ vā, sabbaso upādāne asati upādānanirodhā api nu kho bhavo paññāyethā”ti?
kāmupādānaṁ → kāmūpādānaṁ (bj) | diṭṭhupādānaṁ → diṭṭhūpādānaṁ (bj, pts) | sīlabbatupādānaṁ → sīlabbatūpādānaṁ (bj, pts) | attavādupādānaṁ → attavādūpādānaṁ (bj, pts) | kāmūpādanaṁ → Sdt Bm Gr kāmup-, diṭṭhup-, &c. (pts note) | paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt) | upādānanirodhā → upādāna-nirodhā (pts)привязанность к желаниям, привязанность к образам действия и обетам, привязанность к взглядам, привязанность к теориям о личности - при повсеместном отсутствии привязанности, при условии прекращения привязанности возможно ли будет обнаружить вовлеченность'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo bhavassa, yadidaṁ upādānaṁ.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)'Следовательно, такова причина, такова обусловленность, таково происхождение, таково условие вовлеченность, а именно привязанность.
‘Taṇhāpaccayā upādānan’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā taṇhāpaccayā upādānaṁ.
taṇhāpaccayā upādānanti → taṇhā-paccayā upādānan ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts) | taṇhāpaccayā → taṇhā-paccayā (pts)'Жажда обуславливает привязанность', - так было сказано. И таков способ, которым можно понять как жажда обуславливает привязанность.
Taṇhā ca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, seyyathidaṁ—
ca → va (pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)Если бы жажды не было вообще, никоим образом, ни к чему нигде, а именно
rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā, sabbaso taṇhāya asati taṇhānirodhā api nu kho upādānaṁ paññāyethā”ti?
paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt) | rūpataṇhā saddataṇhā → rūpa-taṇhā sadda-taṇhā (pts) | rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā → rasa-taṇhā phoṭṭhabba-taṇhā dhamma-taṇhā (pts) | taṇhānirodhā → taṇhā-nirodhā (pts)жажда образного, жажда звуков, жажда запахов, жажда вкусов, жажда касаний, жажда познаваемых явлений - при повсеместном отсутствии жажды возможно ли будет обнаружить привязанность'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo upādānassa, yadidaṁ taṇhā.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)'Следовательно, такова причина, такова обусловленность, таково происхождение, таково условие привязанности, а именно жажда.'.
‘Vedanāpaccayā taṇhā’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā vedanāpaccayā taṇhā.
imināpetaṁ → iminā petaṁ (bjt) | vedanāpaccayā taṇhāti → vedanā-paccayā taṇhā ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts) | vedanāpaccayā → vedanā-paccayā (pts)'Ощущение обуславливает жажду', - так было сказано. И таков способ, которым можно понять как ощущение обуславливает жажду.
Vedanā ca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, seyyathidaṁ—
ca → va (pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)Если бы ощущения не было вообще, никоим образом, никакого нигде, а именно
cakkhusamphassajā vedanā sotasamphassajā vedanā ghānasamphassajā vedanā jivhāsamphassajā vedanā kāyasamphassajā vedanā manosamphassajā vedanā, sabbaso vedanāya asati vedanānirodhā api nu kho taṇhā paññāyethā”ti?
paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt) | cakkhusamphassajā → cakkhu-samphassajā (pts) | ghānasamphassajā → ghāna-samphassajā (pts) | kāyasamphassajā → kāya-samphassajā (pts)ощущение, вызванное соприкосновением зрения, ощущение, вызванное соприкосновением слуха, ощущение, вызванное соприкосновением обоняния, ощущение, вызванное соприкосновением чувства вкуса, ощущение, вызванное соприкосновением осязания, ощущение, вызванное соприкосновением рассудка - при повсеместном отсутствии соприкосновения возможно ли будет обнаружить жажду'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo taṇhāya, yadidaṁ vedanā.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)'Следовательно, такова причина, такова обусловленность, таково происхождение, таково условие жажды, а именно ощущение.
Iti kho panetaṁ, ānanda, vedanaṁ paṭicca taṇhā, taṇhaṁ paṭicca pariyesanā, pariyesanaṁ paṭicca lābho, lābhaṁ paṭicca vinicchayo, vinicchayaṁ paṭicca chandarāgo, chandarāgaṁ paṭicca ajjhosānaṁ, ajjhosānaṁ paṭicca pariggaho, pariggahaṁ paṭicca macchariyaṁ, macchariyaṁ paṭicca ārakkho.
ārakkho → ārakkho ārakkhaṁ paṭicca (sya-all) | panetaṁ → (pts) | kho → Bm Gr K add pan'; etaṁ. (pts note) | ārakkho → K adds ārakkhaṁ paticca, and runs on as at 10, omitting all the first passage. 2 Sd tvaṁtva. (pts note) | chandarāgo chandarāgaṁ → chanda-rāgo chanda-rāgaṁ (pts)Так, Ананда, жажда зависит от ощущения, поиск зависит от жажды, приобретение зависит от поиска, принятие решений зависит от приобретения, желание и страсть зависят от принятия решений, пристрастие зависит от желания и страсти, собственничество зависит от пристрастия, жадность зависит от собственничества, оберегание зависит от жадности.
Ārakkhādhikaraṇaṁ daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti.
daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → paṭicca daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvantuvaṁpesuññamusāvādā (bj); daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvapesuññamusāvādā (pts) | ārakkhādhikaraṇaṁ → ārakkhaṁ paṭicca ārakkhādhīkaraṇaṁ (bj: syā) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → paṭicca daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvantuvaṁ-pesuñña-musāvādā (bjt) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvaṁtuva-pesuñña-musāvādā (pts)Благодаря обереганию возникают различные дурные и неблаготворные виды поведения: взятие в руки дубин и оружий, конфликты, ссоры и размолвки, оскорбления, клевета и ложь.
‘Ārakkhādhikaraṇaṁ daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavantī’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā ārakkhādhikaraṇaṁ daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti.
daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvantuvaṁpesiññamusāvādā (bj); daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvapesuññamusāvādā (pts) | Ārakkhādhikaraṇaṁ → ārakkhaṁ paṭicca ārakkhādhikaraṇaṁ (cck: syā.) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvantuvaṁ-pesuñña-musāvādā (bjt) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvantuvaṁ-pesiñña-musāvādā (bjt) | ārakkhādhikaraṇaṁ daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādānasatthādāna kalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā (th) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādānasatthādāna kalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā (th) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvaṁtuva-pesuñña-musā-vādā (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādāna-satthādānakalaha-viggaha-vivāda-tuvaṁtuva-pesuñña-musā-vādā (pts)'Благодаря обереганию возникают различные дурные и неблаготворные виды поведения: взятие в руки дубин и оружий, конфликты, ссоры и размолвки, оскорбления, клевета и ложь.' - так было сказано. И таков способ, которым можно понять как возникают различные дурные и неблаготворные виды поведения: взятие в руки дубин и оружий, конфликты, ссоры и размолвки, оскорбления, клевета и ложь.
Ārakkho ca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, sabbaso ārakkhe asati ārakkhanirodhā api nu kho daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhaveyyun”ti?
ca → va (pts) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvapesuññamusāvādā (pts) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvantuvaṁ-pesuñña-musāvādā (bjt) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁ tuvaṁpesuññamusāvādā (th) | ārakkhanirodhā → ārakkha-nirodhā (pts) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivādatuvaṁtuva-pesuñña-musāvādā (pts) | sambhaveyyunti → sambhaveyyun ti (pts)Если бы оберегания не было вообще, никоим образом, никакого нигде, при повсеместном отсутствии оберегания возникли бы различные дурные и неблаготворные виды поведения: взятие в руки дубин и оружий, конфликты, ссоры и размолвки, оскорбления, клевета и ложь'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ anekesaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ sambhavāya yadidaṁ ārakkho.
daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ → daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvapesuññamusāvādānaṁ (pts) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ → daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvantuvaṁ-pesuñña-musāvādānaṁ (bjt) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ → daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivāda tuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ (th) | tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ → daṇḍādāna-satthādāna-kalahaviggaha-vivāda-tuvaṁtuva-pesuñña-musāvādānaṁ (pts)'Следовательно, такова причина, такова обусловленность, таково происхождение, таково условие различных дурных и неблаготворных видов поведения: взятиеяв руки дубин и оружий, конфликтов, ссор и размолвок, оскорблений, клеветы и лжи, а именно оберегание.
‘Macchariyaṁ paṭicca ārakkho’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā macchariyaṁ paṭicca ārakkho.
ārakkhoti → ārakkho ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts)'Оберегание зависит от жадности' - так было сказано. И таков способ, которым можно понять как оберегание зависит от жадности.
Macchariyañca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, sabbaso macchariye asati macchariyanirodhā api nu kho ārakkho paññāyethā”ti?
macchariyañca → macchariyaṁ va (pts) | macchariyañca → macchariyaṁ ca (bjt) | macchariyanirodhā → macchariya-nirodhā (pts)Если бы жадности не было вообще, никоим образом, никакого нигде, при повсеместном отсутствии жадности возможно ли будет обнаружить оберегание'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo ārakkhassa, yadidaṁ macchariyaṁ.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)'Следовательно, такова причина, такова обусловленность, таково происхождение, таково условие оберегания, а именно жадность.
‘Pariggahaṁ paṭicca macchariyan’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā pariggahaṁ paṭicca macchariyaṁ.
macchariyanti → macchariyan ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts)'Жадность зависит от собственничества' - так было сказано. И таков способ, которым можно понять как жадность зависит от собственничества.
Pariggaho ca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, sabbaso pariggahe asati pariggahanirodhā api nu kho macchariyaṁ paññāyethā”ti?
ca → va (pts) | pariggahanirodhā → pariggaha-nirodhā (pts)Если бы собственничества не было вообще, никоим образом, никакого нигде, при повсеместном отсутствии собственничества возможно ли будет обнаружить жадность'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo macchariyassa, yadidaṁ pariggaho.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)'Следовательно, такова причина, такова обусловленность, таково происхождение, таково условие жадности, а именно собственничество.
‘Ajjhosānaṁ paṭicca pariggaho’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā ajjhosānaṁ paṭicca pariggaho.
pariggahoti → pariggaho ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts)'Собственничество зависит от пристрастия' - так было сказано. И таков способ, которым можно понять как собственничество зависит от пристрастия.
Ajjhosānañca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, sabbaso ajjhosāne asati ajjhosānanirodhā api nu kho pariggaho paññāyethā”ti?
ajjhosānañca → ajjhosānaṁ va (pts) | va → Scd Gr omit va; Bm ca; K -nañ ca. (pts note) | ajjhosānañca → ajjhosānaṁ ca (bjt) | ajjhosānanirodhā → ajjhosāna nirodhā (bjt) | paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt) | ajjhosānanirodhā → ajjhosāna-nirodhā (pts)Если бы пристрастия не было вообще, никоим образом, никакого нигде, при повсеместном отсутствии пристрастия возможно ли будет обнаружить собственничество'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo pariggahassa—yadidaṁ ajjhosānaṁ.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)'Следовательно, такова причина, такова обусловленность, таково происхождение, таково условие собственничества, а именно пристрастие.
‘Chandarāgaṁ paṭicca ajjhosānan’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā chandarāgaṁ paṭicca ajjhosānaṁ.
chandarāgaṁ → chanda-rāgaṁ (pts) | ajjhosānanti → ajjhosānan ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts)'Пристрастие зависит от желания и страсти' - так было сказано. И таков способ, которым можно понять как пристрастие зависит от желания и страсти.
Chandarāgo ca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, sabbaso chandarāge asati chandarāganirodhā api nu kho ajjhosānaṁ paññāyethā”ti?
ca → va (pts) | paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt) | chandarāgo ca → chanda-rāgo va (pts) | chandarāge → chanda-rāge (pts) | chandarāganirodhā → chanda-rāga-nirodhā (pts)Если бы желания и страсти не было вообще, никоим образом, никакого нигде, при повсеместном отсутствии желания и страсти возможно ли будет обнаружить пристрастие'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo ajjhosānassa, yadidaṁ chandarāgo.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)'Следовательно, такова причина, такова обусловленность, таково происхождение, таково условие пристрастия, а именно желание и страсть.
‘Vinicchayaṁ paṭicca chandarāgo’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā vinicchayaṁ paṭicca chandarāgo.
chandarāgoti → chanda-rāgo ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts) | chandarāgo → chanda-rāgo (pts)'Желание и страсть зависят от принятия решений' - так было сказано. И таков способ, которым можно понять как желание и страсть зависят от принятия решений.
Vinicchayo ca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, sabbaso vinicchaye asati vinicchayanirodhā api nu kho chandarāgo paññāyethā”ti?
ca → va (pts) | va → Bm Gr K ca. (pts note) | paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt) | vinicchayanirodhā → vinicchaya-nirodhā (pts) | chandarāgo → chanda-rāgo (pts)Если бы принятия решений не было вообще, никоим образом, никакого нигде, при повсеместном отсутствии принятия решений возможно ли будет обнаружить желание и страсть'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo chandarāgassa, yadidaṁ vinicchayo.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts) | chandarāgassa → chanda-rāgassa (pts)'Следовательно, такова причина, такова обусловленность, таково происхождение, таково условие желания и страсти, а именно принятие решений.
‘Lābhaṁ paṭicca vinicchayo’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā lābhaṁ paṭicca vinicchayo.
vinicchayoti → vinicchayo ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts)'Принятие решений зависит от приобретения' - так было сказано. И таков способ, которым можно понять как принятие решений зависит от приобретения.
Lābho ca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, sabbaso lābhe asati lābhanirodhā api nu kho vinicchayo paññāyethā”ti?
ca → va (pts) | paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt) | lābhanirodhā → lābha-nirodhā (pts)Если бы приобретения не было вообще, никоим образом, никакого нигде, при повсеместном отсутствии приобретения возможно ли будет обнаружить принятие решений'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo vinicchayassa, yadidaṁ lābho.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)'Следовательно, такова причина, такова обусловленность, таково происхождение, таково условие принятия решений, а именно приобретение.
‘Pariyesanaṁ paṭicca lābho’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā pariyesanaṁ paṭicca lābho.
lābhoti → lābho ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts)'Приобретение зависит от поиска' - так было сказано. И таков способ, которым можно понять как приобретение зависит от поиска.
Pariyesanā ca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, sabbaso pariyesanāya asati pariyesanānirodhā api nu kho lābho paññāyethā”ti?
ca → va (pts) | paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt)Если бы поиска не было вообще, никоим образом, никакого нигде, при повсеместном отсутствии поиска возможно ли будет обнаружить приобретение?'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo lābhassa, yadidaṁ pariyesanā.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)'Следовательно, такова причина, такова обусловленность, таково происхождение, таково условие приобретения, а именно поиск.
‘Taṇhaṁ paṭicca pariyesanā’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā taṇhaṁ paṭicca pariyesanā.
pariyesanāti → pariyesanā ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts)'Поиск зависит от жажды'- так было сказано. И таков способ, которым можно понять как поиск зависит от жажды.
Taṇhā ca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, seyyathidaṁ—
ca → va (pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)Если бы жажды не было вообще, никоим образом, никакой нигде, а именно
kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā, sabbaso taṇhāya asati taṇhānirodhā api nu kho pariyesanā paññāyethā”ti?
taṇhāya asati → (bj) | paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt) | kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā → kāma-taṇhā bhava-taṇhā vibhava-taṇhā (pts) | taṇhānirodhā → taṇhā-nirodhā (pts)жажды желаний, жажды якобы вечно существующего или жажды якобы полностью уничтожающегося, при повсеместном отсутствии жажды возможно ли будет обнаружить поиск'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo pariyesanāya, yadidaṁ taṇhā.
etaṁ → esaṁ (pts) | tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)'Следовательно, такова причина, такова обусловленность, таково происхождение, таково условие поиска, а именно жажда.
Iti kho, ānanda, ime dve dhammā dvayena vedanāya ekasamosaraṇā bhavanti.
dhammā → ime dhammā (mr) | dhammā → ime dhammā (cck: ka.) | dve → Bm omits. (pts note) | dvayena → Sc corrected from dveyena; Sdt dveyena. (pts note) | eka-samosaraṇā → Sc -ṇaṁ. (pts note)Так, Ананда, эти два явления, будучи двумя, объединяются в одно в ощущении.
‘Phassapaccayā vedanā’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā phassapaccayā vedanā.
imināpetaṁ → iminā petaṁ (bjt) | phassapaccayā vedanāti → phassa-paccayā vedanā ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts) | phassapaccayā → phassa-paccayā (pts)'Соприкосновение обуславливает ощущение', - так было сказано. И таков способ, которым можно понять как соприкосновение обуславливает ощущение.
Phasso ca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, seyyathidaṁ—
ca → va (pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)Если бы соприкосновения не было вообще, никоим образом, никакого нигде, а именно
cakkhusamphasso sotasamphasso ghānasamphasso jivhāsamphasso kāyasamphasso manosamphasso, sabbaso phasse asati phassanirodhā api nu kho vedanā paññāyethā”ti?
paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt) | cakkhusamphasso sotasamphasso ghānasamphasso jivhāsamphasso kāyasamphasso → cakkhu-samphasso sota-samphasso ghāna-samphasso jivhā-samphasso kāya-samphasso (pts) | phassanirodhā → phassa-nirodhā (pts)соприкосновение зрения, соприкосновение слуха, соприкосновение обоняния, соприкосновение чувства вкуса, соприкосновение осязания, соприкосновение рассудка - при повсеместном отсутствии соприкосновения возможно ли будет обнаружить ощущение'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo vedanāya, yadidaṁ phasso.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)'Следовательно, такова причина, такова обусловленность, таково происхождение, таково условие ощущения, а именно соприкосновение'.
‘Nāmarūpapaccayā phasso’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā nāmarūpapaccayā phasso.
nāmarūpapaccayā phassoti → nāmarūpa-paccayā phasso ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts) | nāmarūpapaccayā → nāmarūpa-paccayā (pts)'Имя-образ обуславливает соприкосновение', - так было сказано. И таков способ, которым можно понять как имя-образ обуславливает соприкосновение.
Yehi, ānanda, ākārehi yehi liṅgehi yehi nimittehi yehi uddesehi nāmakāyassa paññatti hoti, tesu ākāresu tesu liṅgesu tesu nimittesu tesu uddesesu asati api nu kho rūpakāye adhivacanasamphasso paññāyethā”ti?
nāmakāyassa → nāma-kāyassa (pts) | rūpakāye → rūpa-kāye (pts)Если бы те качества, черты, признаки и указатели, посредством которых есть описание массива имени полностью отсутствовали, возможно ли будет обнаружить соприкосновение обозначения в массиве образа'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Yehi, ānanda, ākārehi yehi liṅgehi yehi nimittehi yehi uddesehi rūpakāyassa paññatti hoti, tesu ākāresu …pe… tesu uddesesu asati api nu kho nāmakāye paṭighasamphasso paññāyethā”ti?
+ → tesu liṅgesu tesu nimittesu (bjt, th, pts) | paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt) | rūpakāyassa → rūpa-kāyassa (pts) | nāmakāye paṭighasamphasso → nāma-kāye paṭigha-samphasso (pts)Если бы те качества, черты, признаки и указатели, посредством которых есть описание материального тела полностью отсутствовали, возможно ли будет обнаружить соприкосновение воздействия в массиве имени'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Yehi, ānanda, ākārehi …pe… yehi uddesehi nāmakāyassa ca rūpakāyassa ca paññatti hoti, tesu ākāresu …pe… tesu uddesesu asati api nu kho adhivacanasamphasso vā paṭighasamphasso vā paññāyethā”ti?
+ → yehi liṅgehi yehi nimittehi (bjt) | + → tesu liṅgesu tesu nimittesu (bjt) | paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt)'Если бы те качества, черты, признаки и указатели, посредством которых есть описание массива имени и массива образа полностью отсутствовали, возможно ли будет обнаружить соприкосновение обозначения и соприкосновение воздействия'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Yehi, ānanda, ākārehi …pe… yehi uddesehi nāmarūpassa paññatti hoti, tesu ākāresu …pe… tesu uddesesu asati api nu kho phasso paññāyethā”ti?
ānanda → ānandā (pts) | + → yehi liṅgehi yehi nimittehi (bjt) | + → tesu liṅgesu tesu nimittesu (bjt) | paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt)'Если бы те качества, черты, признаки и указатели, посредством которых есть описание имени-образа полностью отсутствовали, возможно ли будет обнаружить соприкосновение'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo phassassa, yadidaṁ nāmarūpaṁ.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts) | nāmarūpaṁ → nāma-rūpaṁ (pts)'Следовательно, такова причина, такова обусловленность, таково происхождение, таково условие соприкосновения, а именно имя-образ'.
‘Viññāṇapaccayā nāmarūpan’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ.
viññāṇapaccayā nāmarūpanti → viññāṇa-paccayā nāma-rūpan ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts) | viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ → viññāṇa-paccayā nāma-rūpaṁ viññāṇaṁ (pts)'Сознание обуславливает имя-образ', - так было сказано. И таков способ, которым можно понять как сознание обуславливает имя-образ.
Viññāṇañca hi, ānanda, mātukucchismiṁ na okkamissatha, api nu kho nāmarūpaṁ mātukucchismiṁ samuccissathā”ti?
mātukucchismiṁ samuccissathāti → mātu kucchismiṁ samucchijjissathāti (sya-all); mātu kucchismiṁ samucchissathāti (pts) | viññāṇañca → viññāṇaṁ va (pts) | mātukucchismiṁ → mātu kucchiṁ (pts) | kucchiṁ → So SS. Bm Gr K kucchismiṁ. (pts note) | viññāṇañca → viññāṇaṁ ca (bjt) | nāmarūpaṁ mātukucchismiṁ samuccissathāti → nāma-rūpaṁ mātu kucchismiṁ samucchissathāti (pts)Если сознание не снизойдёт в чрево матери, обретёт ли имя-образ определённую форму в чреве'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Viññāṇañca hi, ānanda, mātukucchismiṁ okkamitvā vokkamissatha, api nu kho nāmarūpaṁ itthattāya abhinibbattissathā”ti?
mātukucchismiṁ → mātukucchiṁ (bj, pts) | viññāṇañca → viññāṇaṁ va (pts) | kucchiṁ → Bm Gr K kucchismiṁ. (pts note) | viññāṇañca → viññāṇaṁ ca (bjt) | mātukucchismiṁ → mātu kucchismiṁ (th) | mātukucchismiṁ → mātu kucchiṁ (pts) | nāmarūpaṁ → nāma-rūpaṁ (pts)'Если, после снисхождения в чрево сознание покинет его, сформируется ли имя-образ для этого мира'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Viññāṇañca hi, ānanda, daharasseva sato vocchijjissatha kumārakassa vā kumārikāya vā, api nu kho nāmarūpaṁ vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissathā”ti?
vuddhiṁ virūḷhiṁ → vuḍḍhiṁ viruḷhiṁ (sya-all) | viññāṇañca → viññāṇaṁ va (pts) | kumārakassa → kumārassa (pts) | kumārassa → K kumārakassa. (pts note) | vuddhiṁ → K vuḍḍhiṁ. (pts note) | viññāṇañca → viññāṇaṁ ca (bjt) | daharasseva → daharass eva (pts) | nāmarūpaṁ → nāma-rūpam (pts)'Если сознание маленького мальчика или девочки будет отсечено, достигнет ли имя-образ роста, изобилия и зрелости'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo nāmarūpassa—yadidaṁ viññāṇaṁ.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts) | nāmarūpassa → nāma-rūpassa (pts)'Следовательно, такова причина, такова обусловленность, таково происхождение, таково условие имени-образа, а именно сознание'.
‘Nāmarūpapaccayā viññāṇan’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā nāmarūpapaccayā viññāṇaṁ.
nāmarūpapaccayā viññāṇanti → nāmarūpa-paccayā viññāṇan ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts) | nāmarūpapaccayā → nāmarūpa-paccayā (pts)'Имя-образ обуславливает сознание' - так было сказано. И таков способ понять как имя-образ обуславливает сознание.
Viññāṇañca hi, ānanda, nāmarūpe patiṭṭhaṁ na labhissatha, api nu kho āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ dukkhasamudayasambhavo paññāyethā”ti?
na labhissatha → nālabhissatha (sya-all, pts) | jātijarāmaraṇaṁ dukkhasamudayasambhavo → jātijarāmaraṇadukkhasamudayasambhavo (sya-all) | viññāṇañca → viññāṇaṁ va (pts) | āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ dukkhasamudayasambhavo → āyati jātijarāmaraṇadukkhasamudayasambhavo (pts) | dukkhasamudayasambhavo → jātijarāmaraṇadukkhasamudayasambhavo (cck: sī. syā. pī.) | nālabhissatha → Bm na labh-. (pts note) | āyati → Bm K āyatiṁ (pts note) | viññāṇañca → viññāṇaṁ ca (bjt) | nāmarūpe → nāma-rūpe (pts) | āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ dukkhasamudayasambhavo → āyati jāti-jarā-maraṇa-dukkha-samudayasambhavo (pts)Если сознание не закрепится в имени-образе, можно ли будет обнаружить появление рождения, старости, смерти и боли в будущем'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo viññāṇassa yadidaṁ nāmarūpaṁ.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)'Следовательно, такова причина, такова обусловленность, таково происхождение, таково условие сознания, а именно имя-образ'.
Ettāvatā kho, ānanda, jāyetha vā jīyetha vā mīyetha vā cavetha vā upapajjetha vā.
jīyetha → jiyyetha (mr) | mīyetha → miyyetha (mr) | upapajjetha → uppajjetha (pts) | jīyetha → jiyyetha (cck: ka.) | mīyetha → miyyetha (cck: ka.) | jāyetha → Sc jāyatha jāyatha. (pts note) | jīyetha → Sd jīye; Bm jiyetha. (pts note) | mīyetha → Bm miyetha. (pts note) | uppajjetha → Bm upapajjetha. (pts note)Благодаря лишь этому можно родиться, постареть, умереть, уйти и возродиться.
Ettāvatā adhivacanapatho, ettāvatā niruttipatho, ettāvatā paññattipatho, ettāvatā paññāvacaraṁ, ettāvatā vaṭṭaṁ vattati itthattaṁ paññāpanāya yadidaṁ nāmarūpaṁ saha viññāṇena aññamaññapaccayatā pavattati.
paññattipatho → viññattipatho (bj) | vattati → vattati ettāvatā (bj); vaṭṭati (pts) | aññamaññapaccayatā pavattati → (sya-all, pts) | ettāvatā → K adds kho. (pts note) | viññāṇena → Sc adds aññamaññaṁ paccayatāya vattati; Bm adds aññamañña paccayatā pavattati. (pts note) | adhivacanapatho → adhivacana-patho (pts) | niruttipatho → nirutti-patho (pts) | nāmarūpaṁ → nāma-rūpaṁ (pts)Благодаря лишь этому есть путь для обозначения, путь для языка, путь для описания, благодаря лишь этому есть сфера для понимания, благодаря этому цикл функционирует для описания этого состояния существования, а именно когда существует имя-образ вместе с сознанием.
2. Attapaññatti2. Описания себя
Kittāvatā ca, ānanda, attānaṁ paññapento paññapeti?
paññapento paññapeti → paññāpento paññāpeti (pts) | paññapeti → paññāpento paññāpetītipi pāṭho (sya-all note) | paññāpento → K pannap- throughout. (pts note)И в каком смысле, Ананда, себя понимающий понимает?
Rūpiṁ vā hi, ānanda, parittaṁ attānaṁ paññapento paññapeti:
paññapento paññapeti → paññāpento paññāpeti (pts)Либо материальным, Ананда, ограниченным себя понимающий понимает:
‘rūpī me paritto attā’ti.
attāti → attā ti (pts)'Материально и ограниченно моё я (самость)'.
Rūpiṁ vā hi, ānanda, anantaṁ attānaṁ paññapento paññapeti:
paññapento paññapeti → paññāpento paññāpeti (pts)Или, описывая себя как нечто материальное и неограниченное, описывает его так:
‘rūpī me ananto attā’ti.
attāti → attā ti (pts)'Являющееся мной материально и неограниченно'.
Arūpiṁ vā hi, ānanda, parittaṁ attānaṁ paññapento paññapeti:
paññapento paññapeti → paññāpento paññāpeti (pts)Или, описывая себя как нечто нематериальное и ограниченное, описывает его так:
‘arūpī me paritto attā’ti.
attāti → attā ti (pts)'Являющееся мной нематериально и ограниченно'.
Arūpiṁ vā hi, ānanda, anantaṁ attānaṁ paññapento paññapeti:
paññapento paññapeti → paññāpento paññāpeti (pts)Или, описывая себя как нечто нематериальное и неограниченное, описывает его так:
‘arūpī me ananto attā’ti.
attāti → attā ti (pts)'Являющееся мной нематериально и неограниченно'.
Tatrānanda, yo so rūpiṁ parittaṁ attānaṁ paññapento paññapeti.
rūpiṁ → rūpī (mr) | paññapento paññapeti → paññāpento paññāpeti (pts) | paññapeti → paññāpetto paññāpeti (bj: katthaci) | tatrānanda → tatr ānanda (pts)Здесь, Ананда, тот, кто описывает себя как нечто материальное и ограниченное.
Etarahi vā so rūpiṁ parittaṁ attānaṁ paññapento paññapeti, tattha bhāviṁ vā so rūpiṁ parittaṁ attānaṁ paññapento paññapeti, ‘atathaṁ vā pana santaṁ tathattāya upakappessāmī’ti iti vā panassa hoti.
tattha bhāviṁ → tathābhāviṁ (sya-all) | paññapento paññapeti tattha bhāviṁ → paññāpento paññāpeti tatthabhāviṁ (pts) | paññapento paññapeti tattha bhāviṁ → paññāpento paññāpeti tattha-bhāviṁ (pts) | vā → va (pts) | panassa → pan assa (pts)Описывает этого себя (существующим только) в настоящем, описывает этого себя (существующим) там в будущем, думает: 'То, что так, я обращу в такое состояние'.
Evaṁ santaṁ kho, ānanda, rūpiṁ parittattānudiṭṭhi anusetīti iccālaṁ vacanāya.
parittattānudiṭṭhi → anantattānudiṭṭhi (pts) | iccālaṁ → icc alaṁ (pts) | rūpiṁ → rūpī (cck: ka.) | rūpiṁ → Bm rūpī (arūpī) throughout. (pts note) | alaṁ → Bm K iccālaṁ throughout. (pts note)Раз так, можно сказать, что в основе этого лежит устоявшийся взгляд (на себя) как на нечто материальное и ограниченное.
Tatrānanda, yo so rūpiṁ anantaṁ attānaṁ paññapento paññapeti.
rūpiṁ → rūpī (mr) | rūpiṁ anantaṁ → arūpiṁ parittaṁ (pts) | paññapento paññapeti → paññāpento paññāpeti (pts) | tatrānanda → tatr ānanda (pts)Тот, кто описывает себя как нечто материальное и неограниченное.
Etarahi vā so rūpiṁ anantaṁ attānaṁ paññapento paññapeti, tattha bhāviṁ vā so rūpiṁ anantaṁ attānaṁ paññapento paññapeti, ‘atathaṁ vā pana santaṁ tathattāya upakappessāmī’ti iti vā panassa hoti.
tattha bhāviṁ → tathābhāviṁ (sya-all) | paññapento paññapeti tattha bhāviṁ → paññāpento paññāpeti tattha-bhāviṁ (pts) | paññapento paññapeti → paññāpento paññāpeti (pts) | panassa → pan assa (pts)Описывает этого себя (существующим только) в настоящем, описывает этого себя (существующим) там в будущем, думает: 'То, что так, я обращу в такое состояние'.
Evaṁ santaṁ kho, ānanda, rūpiṁ anantattānudiṭṭhi anusetīti iccālaṁ vacanāya.
rūpiṁ → arūpiṁ (pts) | iccālaṁ → icc alaṁ (pts) | rūpiṁ → rūpī (cck: ka.)Раз так, можно сказать, что в основе этого лежит устоявшийся взгляд (на себя) как на нечто материальное и неограниченное.
Tatrānanda, yo so arūpiṁ parittaṁ attānaṁ paññapento paññapeti.
arūpiṁ → arūpī (mr) | arūpiṁ → rūpiṁ (pts) | paññapento paññapeti → na paññāpento na paññāpeti (pts)Тот, кто описывает себя как нечто нематериальное и ограниченное.
Etarahi vā so arūpiṁ parittaṁ attānaṁ paññapento paññapeti, tattha bhāviṁ vā so arūpiṁ parittaṁ attānaṁ paññapento paññapeti, ‘atathaṁ vā pana santaṁ tathattāya upakappessāmī’ti iti vā panassa hoti.
tattha bhāviṁ → tathābhāviṁ (sya-all) | arūpiṁ → rūpiṁ (pts) | paññapento paññapeti → na paññāpento na paññāpeti (pts)Описывает этого себя (существующим только) в настоящем, описывает этого себя (существующим) там в будущем, думает: 'То, что так, я обращу в такое состояние'.
Evaṁ santaṁ kho, ānanda, arūpiṁ parittattānudiṭṭhi anusetīti iccālaṁ vacanāya.
arūpiṁ → arūpī (cck: ka.)Раз так, можно сказать, что в основе этого лежит устоявшийся взгляд (на себя) как на нечто нематериальное и ограниченное.
Tatrānanda, yo so arūpiṁ anantaṁ attānaṁ paññapento paññapeti.
arūpiṁ → arūpī (mr) | anantaṁ → parittaṁ (pts) | paññapento paññapeti → paññāpento paññāpeti (pts)Тот, кто описывает себя как нечто нематериальное и неограниченное.
Etarahi vā so arūpiṁ anantaṁ attānaṁ paññapento paññapeti, tattha bhāviṁ vā so arūpiṁ anantaṁ attānaṁ paññapento paññapeti, ‘atathaṁ vā pana santaṁ tathattāya upakappessāmī’ti iti vā panassa hoti.
tattha bhāviṁ → tathābhāviṁ (sya-all) | + → arūpim parittaṁ attānaṁ paññāpento paññāpeti tattha-bhāviṁ vā so (pts) | anantaṁ → parittaṁ (pts) | paññapento paññapeti tattha bhāviṁ → paññāpento paññāpeti tattha-bhāviṁ (pts) | paññapento paññapeti → paññāpento paññāpeti (pts) | panassa → pan assa (pts)Описывает этого себя (существующим только) в настоящем, описывает этого себя (существующим) там в будущем, думает: 'То, что так, я обращу в такое состояние'.
Evaṁ santaṁ kho, ānanda, arūpiṁ anantattānudiṭṭhi anusetīti iccālaṁ vacanāya.
arūpiṁ → arūpī (cck: ka.) | iccālaṁ → alaṁ (pts)Раз так, можно сказать, что в основе этого лежит устоявшийся взгляд (на себя) как на нечто нематериальное и неограниченное.
Ettāvatā kho, ānanda, attānaṁ paññapento paññapeti.
paññapeti → paññapetīti (sya-all) | + → kittāvatācānanda (bjt) | paññapento paññapeti → paññāpento paññāpeti (pts)Вот такими способами, Ананда, неописывающий себя описывает его.
3. Naattapaññatti3. Положения о себе
Kittāvatā ca, ānanda, attānaṁ na paññapento na paññapeti?
kittāvatā ca ānanda → kittāvatācānanda (bj) | paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts)Ананда, какими способами неописывающий себя не описывает его?
Rūpiṁ vā hi, ānanda, parittaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti:
paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts)Он, не описывая себя как нечто материальное и ограниченное, не описывает его так:
‘rūpī me paritto attā’ti.
attāti → attā ti (pts)'Являющееся мной материально и ограниченно'.
Rūpiṁ vā hi, ānanda, anantaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti:
paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts)Или, не описывая себя как нечто материальное и неограниченное, не описывает его так:
‘rūpī me ananto attā’ti.
attāti → attā ti (pts)'Являющееся мной материально и неограниченно'.
Arūpiṁ vā hi, ānanda, parittaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti:
paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts)Или, не описывая себя как нечто нематериальное и ограниченное, не описывает его так:
‘arūpī me paritto attā’ti.
attāti → attā ti (pts)'Являющееся мной нематериально и ограниченно'.
Arūpiṁ vā hi, ānanda, anantaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti:
paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts)Или, не описывая себя как нечто нематериальное и неограниченное, не описывает его так:
‘arūpī me ananto attā’ti.
attāti → attā ti (pts)'Являющееся мной нематериально и неограниченно'.
Tatrānanda, yo so rūpiṁ parittaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti.
tatrānanda → tatr ānanda (pts) | paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts)Здесь, Ананда, тот, кто не описывает себя как нечто материальное и ограниченное.
Etarahi vā so rūpiṁ parittaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti, tattha bhāviṁ vā so rūpiṁ parittaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti, ‘atathaṁ vā pana santaṁ tathattāya upakappessāmī’ti iti vā panassa na hoti.
tattha bhāviṁ → tathābhāviṁ (sya-all) | paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti tattha bhāviṁ → paññāpeti tattha-bhāviṁ (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts) | panassa → pan assa (pts)Ни описывает этого себя (существующим только) в настоящем, ни описывает этого себя (существующим) там в будущем, ни думает: 'То, что не так, я обращу в такое состояние'.
Evaṁ santaṁ kho, ānanda, rūpiṁ parittattānudiṭṭhi nānusetīti iccālaṁ vacanāya.
iccālaṁ → icc alaṁ (pts)Раз так, можно сказать, что в основе этого не лежит устоявшийся взгляд (на себя) как на нечто материальное и ограниченное.
Tatrānanda, yo so rūpiṁ anantaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti.
paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts) | tatrānanda → tatr ānanda (pts)Тот, кто не описывает себя как нечто материальное и неограниченное.
Etarahi vā so rūpiṁ anantaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti, tattha bhāviṁ vā so rūpiṁ anantaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti, ‘atathaṁ vā pana santaṁ tathattāya upakappessāmī’ti iti vā panassa na hoti.
tattha bhāviṁ → tathābhāviṁ (sya-all) | paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti tattha bhāviṁ → paññāpeti tatthabhāviṁ (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts) | paññapeti tattha bhāviṁ → paññāpeti tattha-bhāviṁ (pts) | panassa → pan assa (pts)Ни описывает этого себя (существующим только) в настоящем, ни описывает этого себя (существующим) там в будущем, ни думает: 'То, что не так, я обращу в такое состояние'.
Evaṁ santaṁ kho, ānanda, rūpiṁ anantattānudiṭṭhi nānusetīti iccālaṁ vacanāya.
iccālaṁ → icc alaṁ (pts)Раз так, можно сказать, что в основе этого не лежит устоявшийся взгляд (на себя) как на нечто материальное и неограниченное.
Tatrānanda, yo so arūpiṁ parittaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti.
parittaṁ attānaṁ → anantaṁ attanaṁ (pts) | paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts)Тот, кто не описывает себя как нечто нематериальное и ограниченное.
Etarahi vā so arūpiṁ parittaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti, tattha bhāviṁ vā so arūpiṁ parittaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti, ‘atathaṁ vā pana santaṁ tathattāya upakappessāmī’ti iti vā panassa na hoti.
tattha bhāviṁ → tathābhāviṁ (sya-all) | paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti tattha bhāviṁ → paññāpeti tatthabhāviṁ (pts) | parittaṁ → anantaṁ (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts)Ни описывает этого себя (существующим только) в настоящем, ни описывает этого себя (существующим) там в будущем, ни думает: 'То, что не так, я обращу в такое состояние'.
Evaṁ santaṁ kho, ānanda, arūpiṁ parittattānudiṭṭhi nānusetīti iccālaṁ vacanāya.Раз так, можно сказать, что в основе этого не лежит устоявшийся взгляд (на себя) как на нечто нематериальное и ограниченное.
Tatrānanda, yo so arūpiṁ anantaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti.
attānaṁ → attanaṁ (pts) | paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts)Тот, кто описывает себя как нечто нематериальное и неограниченное.
Etarahi vā so arūpiṁ anantaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti, tattha bhāviṁ vā so arūpiṁ anantaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti, ‘atathaṁ vā pana santaṁ tathattāya upakappessāmī’ti iti vā panassa na hoti.
tattha bhāviṁ → tathābhāviṁ (sya-all) | anantaṁ → parittaṁ (pts) | paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti tattha bhāviṁ → paññāpeti tattha-bhāviṁ (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts) | panassa → pan assa (pts)Ни описывает этого себя (существующим только) в настоящем, ни описывает этого себя (существующим) там в будущем, ни думает: 'То, что не так, я обращу в такое состояние'.
Evaṁ santaṁ kho, ānanda, arūpiṁ anantattānudiṭṭhi nānusetīti iccālaṁ vacanāya.
iccālaṁ → alaṁ (pts)Раз так, можно сказать, что в основе этого не лежит устоявшийся взгляд (на себя) как на нечто нематериальное и неограниченное.
Ettāvatā kho, ānanda, attānaṁ na paññapento na paññapeti.
paññapeti → paññapetīti (sya-all); paññāpeti (pts) | paññapento → paññāpento (pts)Вот такими способами, Ананда, неописывающий себя не описывает его.
4. Attasamanupassanā4. Положения о себе
Kittāvatā ca, ānanda, attānaṁ samanupassamāno samanupassati?Ананда, какими способами полагающий о себе полагает о нём?
Vedanaṁ vā hi, ānanda, attānaṁ samanupassamāno samanupassati:Полагающий о себе полагает ощущение собой, утверждая:
‘vedanā me attā’ti.
attāti → attā ti (pts)'Ощущение является мной'.
‘Na heva kho me vedanā attā, appaṭisaṁvedano me attā’ti iti vā hi, ānanda, attānaṁ samanupassamāno samanupassati.
heva → h eva (pts) | attāti → attā ti (pts)Или он полагает: 'Ощущение не является мной, являющееся мной не испытывает ощущений'.
‘Na heva kho me vedanā attā, nopi appaṭisaṁvedano me attā, attā me vediyati, vedanādhammo hi me attā’ti iti vā hi, ānanda, attānaṁ samanupassamāno samanupassati.
vediyati → vedayati (bj, sya-all) | me → Sct omit. So do SS in the repetition, 31. (pts note) | vediyati → K vedayati throughout. (pts note) | heva → h eva (pts) | nopi → no pi (pts) | vedanādhammo → vedanā-dhammo (pts) | attāti → attā ti (pts)Или он полагает: 'Ощущение не является мной, но являющееся мной не лишено способности испытывать ощущение. Являющееся мной ощущает, ведь оно подвергается ощущениям'.
Tatrānanda, yo so evamāha:
tatrānanda → tatr ānanda (pts) | evamāha → evam āha (pts)Здесь, Ананда, у того, кто говорит:
‘vedanā me attā’ti,
attāti → attā ti (pts)'Ощущение является мной'
so evamassa vacanīyo:
evamassa → evam assa (pts)следует спросить:
‘tisso kho imā, āvuso, vedanā—'Товарищ, есть эти три вида ощущений
sukhā vedanā dukkhā vedanā adukkhamasukhā vedanā.
adukkhamasukhā → adukkhāmasukhā (pts) | adukkhamasukhā → adukkhā-m-asukhā (pts)приятное ощущение, болезненное ощущение и ни-болезненное-ни-приятное ощущение.
Imāsaṁ kho tvaṁ tissannaṁ vedanānaṁ katamaṁ attato samanupassasī’ti?
kho → (pts) | attato → attano (pts) | tvaṁ → Bm Gr K imāsaṁ kho tvaṁ; Scd omit tvam. (pts note) | samanupassasīti → Scdt -passatīti. (pts note)Из этих трёх видов ощущений какое вы полагаете собой'?
Yasmiṁ, ānanda, samaye sukhaṁ vedanaṁ vedeti, neva tasmiṁ samaye dukkhaṁ vedanaṁ vedeti, na adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedeti;
neva → n eva (pts) | adukkhamasukhaṁ → adukkha-m-asukhaṁ (pts)Ананда, в то время, когда некто испытывает приятное ощущение, он в то же самое время не испытывает болезненное ощущение или ни-болезненное-ни-приятное ощущение;
sukhaṁyeva tasmiṁ samaye vedanaṁ vedeti.
sukhaṁyeva → sukhaṁ yeva (bjt, pts)в это время он испытывает только приятное ощущение.
Yasmiṁ, ānanda, samaye dukkhaṁ vedanaṁ vedeti, neva tasmiṁ samaye sukhaṁ vedanaṁ vedeti, na adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedeti;
yasmiṁ ānanda → n eva tasmiṁ (pts) | neva → n eva (pts) | adukkhamasukhaṁ → adukkha-m-asukhaṁ (pts)В то время, когда некто испытывает болезненное ощущение, он в то же самое время не испытывает приятное ощущение или ни-болезненное-ни-приятное ощущение;
dukkhaṁyeva tasmiṁ samaye vedanaṁ vedeti.
dukkhaṁyeva → dukkhaṁ yeva (bjt, pts)в это время он испытывает только болезненное ощущение.
Yasmiṁ, ānanda, samaye adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedeti, neva tasmiṁ samaye sukhaṁ vedanaṁ vedeti, na dukkhaṁ vedanaṁ vedeti;
adukkhamasukhaṁ → adukkha-m-asukhaṁ (pts) | neva → n eva (pts)В то время, когда некто испытывает ни-болезненное-ни-приятное ощущение, он в то же самое время не испытывает приятное ощущение или болезненное ощущение;
adukkhamasukhaṁyeva tasmiṁ samaye vedanaṁ vedeti.
adukkhamasukhaṁyeva → adukkhamasukhaṁ yeva (bjt) | adukkhamasukhaṁyeva → adukkha-m-asukhaṁ yeva (pts)в это время он испытывает только ни-болезненное-ни-приятное ощущение.
Sukhāpi kho, ānanda, vedanā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā.
sukhāpi → sukhā pi (pts) | saṅkhatā → saṁkhatā (pts) | khayadhammā vayadhammā → khāya-dhammā vaya-dhammā (pts) | nirodhadhammā → nirodha-dhammā (pts)Ананда, приятное ощущение преходяще, сконструированно, обусловленно возникшее, подвержено разрушению, распаду, затуханию, прекращению.
Dukkhāpi kho, ānanda, vedanā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā.
dukkhāpi → adukkhamasukhā pi (pts) | dukkhāpi → dukkhā pi (pts) | saṅkhatā → saṁkhatā (pts) | vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā → vaya-dhammā virāga-dhammā nirodha-dhammā adukkha-m-asukhā (pts)Болезненное ощущение преходяще, сконструированно, обусловленно возникшее, подвержено разрушению, распаду, затуханию, прекращению.
Adukkhamasukhāpi kho, ānanda, vedanā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā.Ни болезненное ни приятное ощущение преходяще, сконструированно, обусловленно возникшее, подвержено разрушению, распаду, затуханию, прекращению.
Tassa sukhaṁ vedanaṁ vediyamānassa ‘eso me attā’ti hoti.
vediyamānassa → vedayamānassa (bj, sya-all) | vedayamānassa → vediyamānassa (bj: katthaci) | vediyamānassa → K vedaya-. (pts note) | attāti → attā ti (pts)Если, испытывая приятное ощущение, некто думает: 'Это является мной'.
Tassāyeva sukhāya vedanāya nirodhā ‘byagā me attā’ti hoti.
byagā → vyaggo (bj); vyāgā (pts1ed); byaggā (mr) | byagā → vyāgā (pts) | byagā → byaggā (cck: sī. ka.) | Vyāgā → Bm K byāgā. (pts note) | tassāyeva → tassā yeva (bjt, pts) | attāti → attā ti (pts)То, с прекращением этого приятного ощущения он думает: 'Являющееся мной исчезло'.
Dukkhaṁ vedanaṁ vediyamānassa ‘eso me attā’ti hoti.
vediyamānassa → vedayamānassa (bj, sya-all) | attāti → attā ti (pts)Если, испытывая болезненное ощущение, некто думает: 'Это является мной'.
Tassāyeva dukkhāya vedanāya nirodhā ‘byagā me attā’ti hoti.
byagā → vyaggo (bj); vyāgā (pts) | tassāyeva → tassā yeva (bjt, pts) | attāti → attā ti (pts)То, с прекращением этого болезненного ощущения он думает: 'Являющееся мной исчезло'.
Adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vediyamānassa ‘eso me attā’ti hoti.
vediyamānassa → vedayamānassa (bj, sya-all) | adukkhamasukhaṁ → adukkha-m-asukhaṁ (pts) | attāti → attā ti (pts)Если, испытывая ни болезненное ни приятное ощущение, некто думает: 'Это является мной'.
Tassāyeva adukkhamasukhāya vedanāya nirodhā ‘byagā me attā’ti hoti.
byagā → vyaggo (bj); vyāgā (pts) | tassāyeva → tassā yeva (bjt) | tassāyeva adukkhamasukhāya → tassā yeva adukkha-masukhāya (pts) | attāti → attā ti (pts)То, с прекращением этого ни-болезненного-ни-приятного ощущения он думает: 'Являющееся мной исчезло'.
Iti so diṭṭheva dhamme aniccasukhadukkhavokiṇṇaṁ uppādavayadhammaṁ attānaṁ samanupassamāno samanupassati, yo so evamāha: ‘vedanā me attā’ti.
aniccasukhadukkhavokiṇṇaṁ → aniccaṁ sukhaṁ dukkhaṁ vokiṇṇaṁ (bj); aniccaṁ sukhadukkhavokiṇṇaṁ (sya-all, pts) | vokiṇṇaṁ → aniccasukhadukkhavokiṇṇaṁ (bj: katthaci) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th, pts) | aniccasukhadukkhavokiṇṇaṁ uppādavayadhammaṁ → aniccaṁ sukha-dukkhavokiṇṇaṁ uppāda-vaya-dhammaṁ (pts) | evamāha → evam āha (pts) | attāti → attā ti (pts)Следовательно тот, кто полагает 'Ощущение является мной' считает собой нечто, что уже здесь и сейчас преходяще, смесь приятного и болезненного, подвержено возникновению и распаду.
Tasmātihānanda, etena petaṁ nakkhamati: ‘vedanā me attā’ti samanupassituṁ.
etena petaṁ → etenapetaṁ (bjt, th) | tasmātihānanda → tasmāt ih ānanda (pts) | petaṁ → p etaṁ (pts) | attāti → attā ti (pts)Следовательно, Ананда, из-за этого не надлежит полагать: 'Ощущение является мной'.
Tatrānanda, yo so evamāha:
tatrānanda → tatr ānanda (pts) | evamāha → evam āha (pts)Того, кто утверждает:
‘na heva kho me vedanā attā, appaṭisaṁvedano me attā’ti, so evamassa vacanīyo:
na heva → naheva (bjt) | heva → h eva (pts) | attāti → attā ti (pts) | evamassa → evam assa (pts)'Ощущение не является мной, являющееся мной не испытывает ощущений', следует спросить:
‘yattha panāvuso, sabbaso vedayitaṁ natthi api nu kho, tattha “ayamahamasmī”ti siyā’”ti?
natthi → atthi (sya-all) | ayamahamasmīti → asmīti (sya-all, pts) | ayamahamasmī’ti → ahamasmīti (bj: sīmu) | atthi → K atthi (pts note) | siyāti → siyā ti (bjt) | ayamahamasmīti → ayamahamasmī ti (ms2005) | panāvuso → pan āvuso (pts) | natthi → n atthi (pts)'Товарищ, там где вообще ничего не испытывается, может ли возникнуть мысль 'я есть'?
“No hetaṁ, bhante”.
bhante → So all MSS. K Sum. (pts note) | hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Tasmātihānanda, etena petaṁ nakkhamati: ‘na heva kho me vedanā attā, appaṭisaṁvedano me attā’ti samanupassituṁ.
me → Scd omit. (pts note) | etena petaṁ → etenapetaṁ (bjt, th) | na heva → naheva (bjt) | tasmātihānanda → tasmāt ih ānanda (pts) | petaṁ → p etaṁ (pts) | heva → h eva (pts) | attāti → attā ti (pts)Следовательно, Ананда, из-за этого не надлежит полагать: 'Ощущение не является мной, являющееся мной не испытывает ощущений'.
Tatrānanda, yo so evamāha:
tatrānanda → tatr ānanda (pts) | evamāha → evam āha (pts)Того, кто утверждает:
‘na heva kho me vedanā attā, nopi appaṭisaṁvedano me attā, attā me vediyati, vedanādhammo hi me attā’ti.
vediyati → vedeti (bj); vedayati (sya-all) | me → (sya-all) | me → SS omit (see 27). (pts note) | na heva → naheva (bjt) | heva → h eva (pts) | nopi → no pi (pts) | vedanādhammo → vedanā-dhammo (pts) | attāti → attā ti (pts)'Ощущение не является мной, но являющееся мной не лишено способности испытывать ощущение. Являющееся мной ощущает, ведь оно подвергается ощущениям'.
So evamassa vacanīyo—
evamassa → evam assa (pts)Следует спросить
vedanā ca hi, āvuso, sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ aparisesā nirujjheyyuṁ.
ca → va (pts)'Товарищ, если ощущение полностью и безостаточно прекратится.
Sabbaso vedanāya asati vedanānirodhā api nu kho tattha ‘ayamahamasmī’ti siyā”ti?
ayamahamasmīti → ahamasmīti (sya-all) | Ayam → K omits ayam. (pts note) | siyāti → siyā ti (bjt) | vedanānirodhā → vedanā-nirodhā (pts) | ayamahamasmīti → ayam aham asmīti (pts)То, в при полном отсутствии ощущения, с прекращением ощущения, может ли возникнуть мысль 'я есть'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Tasmātihānanda, etena petaṁ nakkhamati: ‘na heva kho me vedanā attā, nopi appaṭisaṁvedano me attā, attā me vediyati, vedanādhammo hi me attā’ti samanupassituṁ.
vediyati → vedayati (bj, sya-all) | me → (sya-all, pts) | appaṭisaṁvedano → Bm inserts me. (pts note) | etena petaṁ → etenapetaṁ (bjt, th) | na heva → naheva (bjt) | nopi → no pi (bjt, pts) | tasmātihānanda → tasmāt ih ānanda (pts) | petaṁ → p etaṁ (pts) | heva → h eva (pts) | vedanādhammo → vedanā-dhammo (pts) | attāti → attā ti (pts)Следовательно, Ананда, из-за этого не надлежит полагать: 'Ощущение не является мной, но являющееся мной не лишено способности испытывать ощущение. Являющееся мной ощущает, ведь оно подвергается ощущениям'.
Yato kho, ānanda, bhikkhu neva vedanaṁ attānaṁ samanupassati, nopi appaṭisaṁvedanaṁ attānaṁ samanupassati, nopi ‘attā me vediyati, vedanādhammo hi me attā’ti samanupassati.
ānanda → panānanda (bj) | vediyati → vedayati (bj) | me vediyati → vedayati (sya-all) | me → MSS K. omit me. (pts note) | nopi → no pi (bjt, pts) | neva → n eva (pts) | vedanādhammo → vedanā-dhammo (pts) | attāti → attā ti (pts)Когда монах не полагает ощущение собой, не полагает себя не испытывающим ощущений и не полагает 'Являющееся мной ощущает, ведь оно подвергается ощущениям'.
So evaṁ na samanupassanto na ca kiñci loke upādiyati,
na samanupassanto → asamanupassanto (bj) | na → (sya-all) | ca → (sya-all) | evaṁ → evaṁ asamanupassanto (pts) | samanupassanto na ca → (pts) | asamanupassanto → Bm na sam-. (pts note) | na → St Bm add ca. (pts note) | upādiyati → K upādīy-. (pts note)То, не полагая таким образом он ничто в мире не присваивает
anupādiyaṁ na paritassati, aparitassaṁ paccattaññeva parinibbāyati,
aparitassaṁ → aparitassanaṁ (mr) | paccattaññeva parinibbāyati → paccattaṁ yeva parinibbāyissati (bj) | anupādiyaṁ → anupādiyañca (sya-all) | aparitassaṁ → aparitassanaṁ (cck: ka.) | anupādiyaṁ → K -yañ ca. (pts note) | parinibbāyati → Bm -yissati. (pts note)не присваивая он не колеблется. Не колеблясь он лично достигает ниббаны. Он понимает
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāti.'Положен конец рождению, прожита возвышенная жизнь, выполнено подлежащее выполнению, ничего за этим больше нет'.
Evaṁ vimuttacittaṁ kho, ānanda, bhikkhuṁ yo evaṁ vadeyya:
vimuttacittaṁ → vimuttaṁ (sya-all) | Evaṁ-vimutta-cittaṁ → SS vimuttaṁ; K omits cittaṁ. (pts note)Если кто-то скажет о монахе, чей ум освобождён таким образом, что он придерживается взгляда:
‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā itissa diṭṭhī’ti, tadakallaṁ.
itissa → iti sā (sya-all, km) | paraṁ maraṇā itissa → parammaraṇā itisā (sya-all) | itissa → ti iti ssa (pts) | itissa → iti sā (cck: aṭṭhakathāyaṁ pāṭhantaraṁ) | diṭṭhīti → itissa diṭṭhītītipi pāṭho (sya-all note) | ssa → K omits sā, and onwards. 11 Sd Bm Gr K taṁ kissa. (pts note) | paraṁ → param (pts) | tadakallaṁ → tad akallaṁ (pts)'Татхагата существует после смерти' - это будет неуместно.
‘Na hoti tathāgato paraṁ maraṇā itissa diṭṭhī’ti, tadakallaṁ.
paraṁ maraṇā itissa → parammaraṇā itisā (sya-all) | itissa → ti iti ssa (pts) | paraṁ → param (pts) | tadakallaṁ → tad akallaṁ (pts)или он придерживается взгляда 'Татхагата не существует после смерти' - это будет неуместно.
‘Hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā itissa diṭṭhī’ti, tadakallaṁ.
paraṁ maraṇā itissa → parammaraṇā itisā (sya-all) | itissa → ti iti ssa (pts) | paraṁ → param (pts) | tadakallaṁ → tad akallaṁ (pts)или он придерживается взгляда 'Татхагата существует и не существует после смерти' - это будет неуместно.
‘Neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā itissa diṭṭhī’ti, tadakallaṁ.
paraṁ maraṇā itissa → parammaraṇā itisā (sya-all) | itissa → ti iti ssa (pts) | ti → Bm K omit ti. (pts note) | neva → n eva (pts) | paraṁ → param (pts) | tadakallaṁ → tad akalaṁ (pts)или он придерживается взгляда 'Татхагата ни существует ни не существует после смерти' - это будет неуместно.
Taṁ kissa hetu?А по какой причине?
Yāvatā, ānanda, adhivacanaṁ yāvatā adhivacanapatho, yāvatā nirutti yāvatā niruttipatho, yāvatā paññatti yāvatā paññattipatho, yāvatā paññā yāvatā paññāvacaraṁ, yāvatā vaṭṭaṁ, yāvatā vaṭṭati, tadabhiññāvimutto bhikkhu, tadabhiññāvimuttaṁ bhikkhuṁ ‘na jānāti na passati itissa diṭṭhī’ti, tadakallaṁ.
yāvatā vaṭṭaṁ, yāvatā vaṭṭati → yāvatā vaṭṭaṁ vaṭṭati (si), vattati tāvatā vaṭṭaṁ vattati (km), yavatā vaṭṭaṁ yāvatā vaṭṭaṁ vaṭṭati (pts1ed) | yāvatā → (bj); yāvatā vaṭṭaṁ (pts) | tadabhiññāvimuttaṁ bhikkhuṁ → tadabhiññā vimutto bhikkhu (bj, pts) | yāvatā ānanda → yāvatānanda (sya-all) | yāvatā nirutti → (sya-all) | paññā → paññāpanaṁ (sya-all) | itissa → itisā (sya-all) | vaṭṭati → yāvanā vaṭṭaṁ yāvanā vaṭṭati (bj: machasaṁ) | bhikkhu → vimuttaṁ bhikkhuṁ (bj: machasaṁ) | vaṭṭaṁ → yāvatā vaṭṭaṁ vaṭṭati (cck: ka. sī.) | vaṭṭati → yāvatā vaṭṭaṁ vaṭṭati (cck: ka. sī.) | nirutti → -12 K omits. (pts note) | paññā → K paññāpanaṁ. (pts note) | vaṭṭaṁ → Sd vaddhaṁ, K omits yāv-ṭaṁ. (pts note) | vaṭṭaṁ → Sc. Bm omit; Sd vaddhaṁ. (pts note) | vaṭṭati → Sd vaddhati; K adds tāvatā vaṭṭaṁ vaṭṭati. (pts note) | bhikkhu → MSS. -ttaṁ bhikkhuṁ. (pts note) | tadabhiññāvimutto → tadabhiññā vimutto bhikkhu tadabhiññā vimutto (bjt) | yāvatā vaṭṭati tadabhiññāvimutto → vattati tāvatā vaṭṭaṁ vattati tadabhiññā vimutto (th) | tadabhiññāvimuttaṁ → tadabhiññā vimuttaṁ (th) | yāvatā → yāvat (pts) | adhivacanapatho → adhivacana-patho (pts) | niruttipatho → nirutti-patho (pts) | paññattipatho → paññatti-patho (pts) | tadabhiññāvimutto → tad abhiññā vimutto bhikkhu tad abhiññā vimutto (pts) | itissa → iti ssa (pts) | tadakallaṁ → tad akallaṁ (pts)Потому что этот монах освобождён непосредственным знанием следующего: масштаб обозначения и масштаб пути обозначения, масштаб языка и масштаб пути языка, масштаб описания и масштаб пути описания, масштаб понимания и масштаб сферы понимания, масштаб цикла и масштаб, в котором функционирует цикл. Сказать о монахе, который освобождён непосредственным знанием этого: 'Он не знает и не видит' - это будет неуместно.
5. Sattaviññāṇaṭṭhiti5. Семь обителей сознания
Satta kho, ānanda, viññāṇaṭṭhitiyo, dve āyatanāni.
Satta kho, ānanda → satta kho imā ānanda (bj, sya-all, km, pts1ed) | dve → dve ca (pts) | ānanda → satta kho imā ānanda (cck: ka. sī. syā.)Ананда, это семь обителей сознания и две сферы.
Katamā satta?Какие семь?
Santānanda, sattā nānattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi manussā, ekacce ca devā, ekacce ca vinipātikā.
santānanda → sant ānanda (pts) | nānattasaññino seyyathāpi → nānatta-saññino seyyathā pi (pts)Есть, Ананда, существа, различающиеся телом и различающиеся распознаванием, такие как люди, некоторые божества и некоторые существа в низких мирах.
Ayaṁ paṭhamā viññāṇaṭṭhiti.Такова первая обитель сознания.
Santānanda, sattā nānattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā brahmakāyikā paṭhamābhinibbattā.
paṭhamābhinibbattā → paṭhamābhinibbattā catuapāyikā sattā ca (sya-all) | paṭhamābhinibbattā → K adds catu-apāyikā sattā ca. (pts note) | santānanda → sant ānanda (pts) | nānattakāyā ekattasaññino seyyathāpi → nānatta-kāyā ekatta-saññino seyyathā pi (pts) | brahmakāyikā → brahma-kāyikā (pts)Есть существа, различающиеся телом, но с одинаковым распознаванием, такие как божества свиты брахмы, которые порождаются первым уровнем [поглощённости ума].
Ayaṁ dutiyā viññāṇaṭṭhiti.Такова вторая обитель сознания.
Santānanda, sattā ekattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi devā ābhassarā.
santānanda → sant ānanda (pts) | ekattakāyā nānattasaññino seyyathāpi → ekatta-kāyā nānatta-saññino seyyathā pi (pts)Есть существа с одинаковыми телами, но различающиеся в распознавании, такие как сияющие божества.
Ayaṁ tatiyā viññāṇaṭṭhiti.Такова третья обитель сознания.
Santānanda, sattā ekattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā subhakiṇhā.
ekattasaññino seyyathāpi → nānattasaññino seyyathā pi (pts) | subhakiṇhā → subhakiṇṇā (pts) | Subhakiṇṇā → K -kiṇhā. So A. ii. 233; iv. 40; -kiṇṇā at M. i. 2, 289, 329. (pts note)Есть существа с одинаковыми телами, и одинаковым распознаванием, такие как божества всеобщей красоты.
Ayaṁ catutthī viññāṇaṭṭhiti.
catutthī → catutthā (bj, sya-all, pts) | catutthā → catutthi (bj: sīmu, machasaṁ, syā, PTS) | catutthā → Bm -tthī. (pts note)Такова четвёртая обитель сознания.
Santānanda, sattā sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanūpagā.
ākāsānañcāyatanūpagā → ākāsānañcāyatanupagā (sya-all) | atthaṅgamā → atthagamā (pts) | samatikkamā → So SS Bm Gr K; A. iv. 40 -kamma. (pts note) | atthagamā → Bm K A. iv. 40 atthañg- (and below). (pts note) | santānanda → sant ānanda (pts) | rūpasaññānaṁ → rūpa-saññānaṁ (pts) | paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ → paṭigha-saññānaṁ atthagamā nānatta-saññānaṁ (pts) | ākāsoti → ākāso ti (pts)Есть существа, которые, путём полного выхода за пределы распознавания материи, избавившись от распознавания раздражения, не обращая внимания на распознавание многообразия, думая 'пространство безгранично' приходят в сферу безграничного пространства.
Ayaṁ pañcamī viññāṇaṭṭhiti.
pañcamī → pañcamā (bj, sya-all) | pañcamā → pañcami (bj: sīmu, machasaṁ, syā, PTS)Такова пятая обитель сознания.
Santānanda, sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanūpagā.
viññāṇañcāyatanūpagā → viññāṇañcāyatanupagā (sya-all) | samatikkamma → So SS Bm Gr K. (pts note) | santānanda → sant ānanda (pts) | viññāṇanti → viññāṇan ti (pts)Есть существа, которые, полностью выйдя за пределы сферы безграничного пространства, думая 'сознание безгранично', приходят к сфере безграничного сознания.
Ayaṁ chaṭṭhī viññāṇaṭṭhiti.
chaṭṭhī → chaṭṭhā (bj, sya-all, pts) | chaṭṭhā → chaṭṭhi (bj: sīmu, machasaṁ, syā, PTS) | chaṭṭhā → Bm chaṭhī. (pts note)Такова шестая обитель сознания.
Santānanda, sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanūpagā.
ākiñcaññāyatanūpagā → ākiñcaññāyatanupagā (sya-all) | santānanda → sant ānanda (pts) | samatikkamma natthi → samatikkhamma n atthi (pts)Есть существа, которые, полностью выйдя за пределы сферы безграничного сознания, думая: 'ничего нет', приходят к сфере отсутствия чего бы то ни было.
Ayaṁ sattamī viññāṇaṭṭhiti.
sattamī → sattamā (bj, sya-all) | sattamā → sattami (bj: sīmu, machasaṁ, syā, PTS) | sattamī → K -mā. (pts note) | Asaññasattāyatanaṁ → Sdt Gr asaññā-; Kasaññi-, with asañña- in note. (pts note) | + → asaññasattāyatanaṁ neva-saññā nāsaññāyatanam eva dutiyaṁ (pts)Такова седьмая обитель сознания.
Asaññasattāyatanaṁ nevasaññānāsaññāyatanameva dutiyaṁ.
asaññasattāyatanaṁ → asaññisattāyatanaṁ (sya-all) | asaññisattāyatanaṁ → asaññasattāyatananti vā pāṭho (sya-all note)Сфера существ, не имеющих способности распознавания и сфера ни распознавания ни отсутствия распознавания - (это две сферы).
Tatrānanda, yāyaṁ paṭhamā viññāṇaṭṭhiti nānattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi manussā, ekacce ca devā, ekacce ca vinipātikā.
tatrānanda → tatr ānanda (pts) | nānattakāyā nānattasaññino seyyathāpi → nānatta-kāyā nānatta-saññino seyyathā pi (pts)Там, Ананда, первая обитель сознания, состояние существ, различающихся телом и различающихся распознаванием, а именно люди, некоторые божества и некоторые существа в низких мирах.
Yo nu kho, ānanda, tañca pajānāti, tassā ca samudayaṁ pajānāti, tassā ca atthaṅgamaṁ pajānāti, tassā ca assādaṁ pajānāti, tassā ca ādīnavaṁ pajānāti, tassā ca nissaraṇaṁ pajānāti, kallaṁ nu tena tadabhinanditun”ti?
atthaṅgamaṁ → atthagamaṁ (pts) | kho → Sct K omit. (pts note) | tañca → tañ ca (pts) | tadabhinanditunti → tad abhinanditun ti (pts)- если некто познаёт (это) и если некто познаёт его происхождение, его прекращение, его усладу, его изъян и освобождение от него, надлежит ли ему искать наслаждение в нём?
“No hetaṁ, bhante” …pe…
pe → Bm pa down to tatr'; Ānanda yam idaṁ (next par.). (pts note) | + → tatrānanda yāyaṁ dutiyā viññāṇaṭṭhiti (bjt) | pe → spelled out in full (bjt) | hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный' …
“tatrānanda, yamidaṁ asaññasattāyatanaṁ.
samatikkamma → Sct Gr -kamā. (pts note) | kho → SS Gr omit. (pts note) | asaññasattāyatanaṁ → Sd asaññi-; St Gr asaññā-. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt, th, pts) | asaññasattāyatanaṁ → asaññisattāyatanaṁ (th)Там, Ананда, сфера не имеющих способности распознавания.
Yo nu kho, ānanda, tañca pajānāti, tassa ca samudayaṁ pajānāti, tassa ca atthaṅgamaṁ pajānāti, tassa ca assādaṁ pajānāti, tassa ca ādīnavaṁ pajānāti, tassa ca nissaraṇaṁ pajānāti, kallaṁ nu tena tadabhinanditun”ti?
tassa → tassā (sya-all) | atthaṅgamaṁ → atthagamaṁ (pts) | kho → SS omit. (pts note) | tañca → tañ ca (pts) | tadabhinanditunti → tad abhinanditun ti (pts)Если некто познаёт (это) и если некто познаёт его происхождение, его прекращение, его усладу, его изъян и освобождение от него, надлежит ли ему искать наслаждение в нём'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Tatrānanda, yamidaṁ nevasaññānāsaññāyatanaṁ.
yamidaṁ → yadidaṁ (bj) | tatrānanda yamidaṁ nevasaññānāsaññāyatanaṁ → tatr ānanda yam idaṁ neva-saññā nāsaññāyatanaṁ (pts)Там, Ананда, сфера ни распознавания ни отсутствия распознавания.
Yo nu kho, ānanda, tañca pajānāti, tassa ca samudayaṁ pajānāti, tassa ca atthaṅgamaṁ pajānāti, tassa ca assādaṁ pajānāti, tassa ca ādīnavaṁ pajānāti, tassa ca nissaraṇaṁ pajānāti, kallaṁ nu tena tadabhinanditun”ti?
tassa → tassā (sya-all) | atthaṅgamaṁ → atthagamaṁ (pts) | kho → SS K omit. (pts note) | tañca → tañ ca (pts) | tadabhinanditunti → tad abhinanditun ti (pts)Если некто познаёт (это) и если некто познаёт его происхождение, его прекращение, его усладу, его изъян и освобождение от него, надлежит ли ему искать наслаждение в нём?'?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)'Конечно нет, почтенный'.
“Yato kho, ānanda, bhikkhu imāsañca sattannaṁ viññāṇaṭṭhitīnaṁ imesañca dvinnaṁ āyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ viditvā anupādā vimutto hoti, ayaṁ vuccatānanda, bhikkhu paññāvimutto.
viññāṇaṭṭhitīnaṁ → viññāṇaṭṭhitinaṁ (bj) | vuccatānanda → vuccati ānanda (pts) | Ānanda → Bm K vuccatānanda throughout. (pts note) | imāsañca → imāsañ ca (pts) | imesañca → imesañ ca (pts) | samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca → samudayañ ca atthagamañ ca assādañ ca ādīnavañ ca nissaraṇañ ca (pts) | paññāvimutto → paññā-vimutto (pts)“Ведь с тех пор, Ананда, как монах постиг в согласии с истиной и возникновение, и исчезновение, и сладость, и горечь, и преодоление этих семи состояний сознания и этих двух [его] областей, он освобождается, лишившись всякой зависимости; этот монах, Ананда, зовётся „освободившийся постижением“.
6. Aṭṭhavimokkha6. Восемь освобождений
Aṭṭha kho ime, ānanda, vimokkhā.
vimokhā → Bm Gr K vimokkhā, and throughout; SS only kh. Cp. xvi. 3, 33. (pts note)Ананда, это восемь освобождений.
Katame aṭṭha?Каковы эти восемь?
Rūpī rūpāni passatiОбладая (тонко) материальным он видит тела, –
ayaṁ paṭhamo vimokkho.
vimokkho → vimokho (pts)таково первое освобождение.
Ajjhattaṁ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati,
bahiddhā rūpāni → bahiddhārūpāni (th) | arūpasaññī → arūpa-saññī (pts)Без распознавания внутренней материи он видит внешние тела, –
ayaṁ dutiyo vimokkho.
vimokkho → vimokho (pts)таково второе освобождение.
Subhanteva adhimutto hoti,
subhanteva → subhan t eva (pts)Он настраивается только на красивое, –
ayaṁ tatiyo vimokkho.
vimokkho → vimokho (pts)таково третье освобождение.
Sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati,
samatikkamā → samatikkamma (sya-all) | atthaṅgamā → atthagamā (pts) | samatikkamā → Sc K -kamma; Sdt Childers, M. P. S. p. 30, Bm Gr -kamā (Gr in note -kamma). (pts note) | rūpasaññānaṁ → rūpa-saññānaṁ (pts) | paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ → paṭigha-saññānaṁ atthagamā nānatta-saññānaṁ (pts) | ākāsoti → ākāso ti (pts)Полностью выйдя за пределы распознавания материи, избавившись от распознавания раздражения, не обращая внимания на распознавание многообразия, думая 'пространство безгранично' он входит и пребывает в сфере безграничного пространства, –
ayaṁ catuttho vimokkho.
vimokkho → vimokho (pts)таково четвёртое освобождение.
Sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati,
viññāṇanti → viññāṇan ti (pts)Полностью выйдя за пределы сферы безграничного пространства, думая 'сознание безгранично', он входит и пребывает в сфере безграничного сознания, –
ayaṁ pañcamo vimokkho.
vimokkho → vimokho (pts)таково пятое освобождение.
Sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati,
natthi → n atthi (pts)Полностью выйдя за пределы сферы безграничного сознания, думая 'ничего нет', он входит и пребывает в сфере отсутствия чего бы то ни было, –
ayaṁ chaṭṭho vimokkho.
vimokkho → vimokho (pts)таково шестое освобождение.
Sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati,
nevasaññānāsaññāyatanaṁ → nevasaññā nāsaññāyatanaṁ (th) | nevasaññānāsaññāyatanaṁ → neva-saññā nāsaññāyatanaṁ (pts)Полностью выйдя за пределы сферы отсутствия чего бы то ни было, он входит и пребывает в сфере ни-распознавания-ни-отсутствия-распознавания, –
ayaṁ sattamo vimokkho.
vimokkho → vimokho (pts)таково седьмое освобождение.
Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati,
saññāvedayitanirodhaṁ → saññāvedayitaṁ nirodhaṁ (sya-all) | nevasaññānāsaññāyatanaṁ → neva-saññā nāsaññāyatanaṁ (pts) | saññāvedayitanirodhaṁ → saññā-vedayita-nirodhaṁ (pts)Полностью выйдя за пределы сферы ни-распознавания-ни-отсутствия-распознавания, он входит и пребывает в состоянии прекращения распознавания и ощущения –
ayaṁ aṭṭhamo vimokkho.
vimokkho → vimokho (pts)таково восьмое освобождение.
Ime kho, ānanda, aṭṭha vimokkhā.
vimokkhā → vimokhā (pts)Таковы, Ананда, восемь освобождений.
Yato kho, ānanda, bhikkhu ime aṭṭha vimokkhe anulomampi samāpajjati, paṭilomampi samāpajjati, anulomapaṭilomampi samāpajjati, yatthicchakaṁ yadicchakaṁ yāvaticchakaṁ samāpajjatipi vuṭṭhātipi.
yāvad → Bm K yāvat. (pts note) | pi → Sd samāpajjatīpi uṭṭhātīpi; Bm vuṭhāya tiṭhati pi. (pts note) | samāpajjatipi vuṭṭhātipi → samāpajjati pi vuṭṭhāti pi (bjt) | anulomampi → anulomaṁpi (th) | paṭilomampi → paṭilomaṁpi (th) | anulomapaṭilomampi → anulomapaṭilomaṁpi (th) | vimokkhe anulomampi → vimokhe anulomam pi samāpajjati paṭilomam pi (pts) | paṭilomampi → anuloma-paṭilomam pi (pts) | anulomapaṭilomampi → yatth icchakaṁ yad icchakaṁ yāvad icchakaṁ (pts) | yatthicchakaṁ yadicchakaṁ yāvaticchakaṁ samāpajjatipi vuṭṭhātipi → pi vuṭṭhāti pi (pts)Ананда, когда монах достигает этих восьми освобождений в прямом порядке, в обратном порядке, в прямом и обратном порядке, когда он достигает и выходит из них когда пожелает, каким хочет способом на столько на сколько хочет.
Āsavānañca khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati, ayaṁ vuccatānanda, bhikkhu ubhatobhāgavimutto.
vuccatānanda → vuccati ānanda (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | āsavānañca → āsavānañ ca (pts) | paññāvimuttiṁ diṭṭheva → paññā-vimuttiṁ diṭṭhe va (pts) | ubhatobhāgavimutto → ubhatobhāga-vimutto (pts)И когда с прекращением влечений он здесь и сейчас входит и пребывает в освобождении разума, в освобождении пониманием, осуществив его для себя собственным знанием, он называется монахом, освобождённым обоими способами.
Imāya ca, ānanda, ubhatobhāgavimuttiyā aññā ubhatobhāgavimutti uttaritarā vā paṇītatarā vā natthī”ti.
ubhatobhāgavimuttiyā → ubhato-bhāga-vimuttiyā (pts) | ubhatobhāgavimutti → ubhato-bhāga-vimutti (pts) | natthīti → n atthīti (pts)И нет другого освобождения обоими способами, которое было бы прекраснее и возвышеннее, чем это.
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)Так сказал Благословенный.
Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.Радостный, почтенный Ананда восхитился сказанным Благословенным.
Mahānidānasuttaṁ niṭṭhitaṁ dutiyaṁ.Закончено второе [в главе] большое наставление об обусловленности.