SakkapañhasuttaСаккапаньха Сутта
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)Так мной услышано
ekaṁ samayaṁ bhagavā magadhesu viharati, pācīnato rājagahassa ambasaṇḍā nāma brāhmaṇagāmo, tassuttarato vediyake pabbate indasālaguhāyaṁ.
ambasaṇḍā → ambasaṇḍo (sya-all) | tassuttarato → tass uttarato (pts) | indasālaguhāyaṁ → indasāla-guhāyaṁ (pts)однажды Благостный пребывал в Магадхе, к востоку от Раджагахи, в пещере Индасала, у горы Ведияка, что к северу от брахманского селения под названием Амбасанда.
Tena kho pana samayena sakkassa devānamindassa ussukkaṁ udapādi bhagavantaṁ dassanāya.
devānamindassa ussukkaṁ → devānam indassa ussukkam (pts)И в то самое время у повелителя богов Сакки возникло стремление лицезреть Благостного.
Atha kho sakkassa devānamindassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | devānamindassa etadahosi → devānam indassa etad ahosi (pts)И тогда повелитель богов Сакка подумал так:
“kahaṁ nu kho bhagavā etarahi viharati arahaṁ sammāsambuddho”ti?
kahaṁ → kahan (pts) | sammāsambuddhoti → sammāsambuddho ti (pts)“Где же теперь пребывает Благостный, архат, всецело пробуждённый?”
Addasā kho sakko devānamindo bhagavantaṁ magadhesu viharantaṁ pācīnato rājagahassa ambasaṇḍā nāma brāhmaṇagāmo, tassuttarato vediyake pabbate indasālaguhāyaṁ.
ambasaṇḍā → ambasaṇḍo (sya-all) | devānamindo → devānam indo (pts) | brāhmaṇagāmo tassuttarato → brāhmaṇa-gāmo tass uttarato (pts) | indasālaguhāyaṁ → indasāla-guhāyaṁ (pts)И повелитель богов Сакка увидел Благостного пребывающим в Магадхе, к востоку от Раджагахи, в пещере Индасала, у горы Ведияка, что к северу от брахманской деревни под названием Амбасанда.
Disvāna deve tāvatiṁse āmantesi:
disvāna → disvā (pts)Видя [это], он обратился к тридцати трём богам:
“ayaṁ, mārisā, bhagavā magadhesu viharati, pācīnato rājagahassa ambasaṇḍā nāma brāhmaṇagāmo, tassuttarato vediyake pabbate indasālaguhāyaṁ.
ambasaṇḍā → ambasaṇḍo (sya-all) | tassuttarato → tass uttarato (pts) | indasālaguhāyaṁ → indasāla-guhāyaṁ (pts)“Досточтимые, этот Благостный обитает в Магадхе, к востоку от Раджагахи, в пещере Индасала, у горы Ведияка, что к северу от брахманской деревни под названием Амбасанда.
Yadi pana, mārisā, mayaṁ taṁ bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkameyyāma arahantaṁ sammāsambuddhan”ti?
mayaṁ taṁ → mayantaṁ (th) | mayaṁ → mayan (pts) | upasaṅkameyyāma → upasaṁkameyyāma (pts) | sammāsambuddhanti → sammā-sambuddhan ti (pts)Что, досточтимые, если бы мы приблизились, чтобы лицезреть этого Благостного, архата, всецело пробуждённого?”
“Evaṁ, bhaddantavā”ti kho devā tāvatiṁsā sakkassa devānamindassa paccassosuṁ.
bhaddantavāti → bhaddan tavāti (pts) | devānamindassa → devānam indassa (pts)“[Да будет] это благоприятно для тебя!” — согласились тридцать три бога с повелителем богов Саккой.
Atha kho sakko devānamindo pañcasikhaṁ gandhabbadevaputtaṁ āmantesi:
gandhabbadevaputtaṁ → gandhabbaputtaṁ (sya-all, pts) | gandhabbadevaputtaṁ → gandhabbaputtaṁ (bj: syā) | gandhabbadevaputtaṁ → gandhabbaputtaṁ (cck: syā.) | atha kho → athakho (th) | devānamindo → devānam indo (pts) | gandhabbadevaputtaṁ → gandhabba-puttaṁ (pts)И тогда владыка богов Сакка обратился к отпрыску гандхаббов Панчасикхе:
“ayaṁ, tāta pañcasikha, bhagavā magadhesu viharati pācīnato rājagahassa ambasaṇḍā nāma brāhmaṇagāmo, tassuttarato vediyake pabbate indasālaguhāyaṁ.
ambasaṇḍā → ambasaṇḍo (sya-all) | ayaṁ tāta → ayaṁtāta (bjt) | brāhmaṇagāmo tassuttarato → brāhmaṇa-gāmo tass uttarato (pts) | indasālaguhāyaṁ → indasāla-guhāyaṁ (pts)“Дорогой Панчасикха, этот Благостный обитает в Магадхе, к востоку от Раджагахи, в пещере Индасала, у горы Ведияка, что к северу от брахманской деревни под названием Амбасанда.
Yadi pana, tāta pañcasikha, mayaṁ taṁ bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkameyyāma arahantaṁ sammāsambuddhan”ti?
yadi → yadi hi (sya-all) | mayaṁ → mayan (pts) | upasaṅkameyyāma → upasaṁkameyyāma (pts) | sammāsambuddhanti → sammā-sambuddhan ti (pts)Что, дорогой Панчасикха, если бы мы приблизились, чтобы лицезреть этого Благостного, архата, всецело пробуждённого?”
“Evaṁ, bhaddantavā”ti kho pañcasikho gandhabbadevaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā beluvapaṇḍuvīṇaṁ ādāya sakkassa devānamindassa anucariyaṁ upāgami.
beluvapaṇḍuvīṇaṁ → beluvapaṇḍuṁ vīṇaṁ (bj); veḷuvapaṇḍuvīṇaṁ (sya-all) | gandhabbadevaputto → gandhabbaputto (sya-all, pts) | bhaddantavāti → bhaddan tavāti (pts) | devānamindassa → devānam indassa (pts) | beluvapaṇḍuvīṇaṁ → beluva-paṇḍu vīṇaṁ (pts)“[Да будет] это благоприятно для тебя!” — согласился отпрыск гандхаббов Панчасикха с повелителем богов Саккой и, взяв жёлтую ви́ну из [дерева] белува, пошёл вслед за повелителем богов Саккой.
Atha kho sakko devānamindo devehi tāvatiṁsehi parivuto pañcasikhena gandhabbadevaputtena purakkhato—
gandhabbadevaputtena → gandhabbaputtena (sya-all, pts) | atha kho → athakho (th) | devānamindo → devānam indo (pts) | gandhabbadevaputtena → gandhabba-puttena (pts)И тогда повелитель богов Сакка, окружённый тридцатью тремя богами, сопровождаемый отпрыском гандхаббов Панчасикхой,
seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—devesu tāvatiṁsesu antarahito magadhesu pācīnato rājagahassa ambasaṇḍā nāma brāhmaṇagāmo, tassuttarato vediyake pabbate paccuṭṭhāsi.
ambasaṇḍā → ambasaṇḍo (sya-all) | samiñjeyya evameva → sammiñjeyya evam evaṁ (pts) | samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (th, pts) | + → kho (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | brāhmaṇagāmo tassuttarato → brāhmaṇa-gāmo tass uttarato (pts)подобно тому как сильный человек вытягивает согнутую руку или сгибает вытянутую руку, так же точно повелитель богов Сакка исчез из [мира] тридцати трёх богов и возник в Магадхе, к востоку от Раджагахи, на горе Ведияка, что к северу от брахманской деревни под названием Амбасанда.
Tena kho pana samayena vediyako pabbato atiriva obhāsajāto hoti ambasaṇḍā ca brāhmaṇagāmo yathā taṁ devānaṁ devānubhāvena.
ambasaṇḍā → ambasaṇḍo (sya-all) | obhāsajāto → obhāsa-jāto (pts) | brāhmaṇagāmo → brāhmaṇa-gāmo (pts)И в это самое время в силу божественной власти этих богов гора Ведияка озарилась великим сиянием и [с ней] брахманская деревня Амбасанда — таково божественное величие богов.
Apissudaṁ parito gāmesu manussā evamāhaṁsu:
apissudaṁ → api ssudaṁ (pts) | evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)И вот люди из окрестных деревень говорили так:
“ādittassu nāmajja vediyako pabbato jhāyatisu nāmajja vediyako pabbato jalatisu. Nāmajja vediyako pabbato.
jalatisu → jālatissu (bj); jalatassu (sya-all, km); jalitassu (pts1ed) | jhāyatisu → jhāyatissu (bj); jhāyatassu (sya-all, km); pajjhāyitassu (pts1ed) | pabbato kiṁsu → kiṁ su (sya-all) | jhāyatisu nāmajja → pajjhāyit assu nām ajja (pts) | jalatisu nāmajja → jalit assu nām ajja (pts) | jhāyatissu → jhāyatisu (bj: machasaṁ); jhāyatassu (bj: syā) | jalatissu → jalatisu (bj: machasaṁ); jalatassu (bj: syā); jalitassu (bj: PTS) | jhāyatisu → jhāyatassu (cck: syā.); pajjhāyitassu (cck: sī. pī.) | jalatisu → jalatassu (cck: syā.); jalitassu (cck: sī. pī.) | jalatassu → jhāyitassu … jalitassūtipi pāṭhadvayena bhavitabbaṁ (sya-all note) | ādittassu nāmajja → āditt assu nām ajja (pts)“Поистине, загорелась сейчас эта гора Ведияка; поистине, зажглась сейчас эта гора Ведияка; поистине запылала сейчас эта гора Ведияка.
Kiṁsu nāmajja vediyako pabbato atiriva obhāsajāto ambasaṇḍā ca brāhmaṇagāmo”ti;
ambasaṇḍā → ambasaṇḍo (sya-all) | kiṁsu → kiṁ su (th) | kiṁsu nāmajja → kiṁ su nām ajja (pts) | obhāsajāto → obhāsa-jāto (pts) | brāhmaṇagāmoti → brāhmaṇa-gāmo ti (pts)Почему же эта гора Ведияка озарилась сейчас великим сиянием и [с ней] брахманская деревня Амбасанда?”;
saṁviggā lomahaṭṭhajātā ahesuṁ.
lomahaṭṭhajātā → lomahaṭṭha-jātā (pts)так говорили они взволнованные, охваченные дрожью волосков.
Atha kho sakko devānamindo pañcasikhaṁ gandhabbadevaputtaṁ āmantesi:
gandhabbadevaputtaṁ → gandhabbaputtaṁ (sya-all, pts) | atha kho → athakho (th) | devānamindo → devānam indo (pts) | gandhabbadevaputtaṁ → gandhabba-puttaṁ (pts)И тогда повелитель богов Сакка обратился к отпрыску гандхаббов Панчасикхе:
“durupasaṅkamā kho, tāta pañcasikha, tathāgatā mādisena, jhāyī jhānaratā, tadantaraṁ paṭisallīnā.
tadantaraṁ → tadanantara (bj); tadanantaraṁ (sya-all, km, pts1ed, mr) | tadantaraṁ paṭisallīnā → tadantarapaṭisallīnā (bj); tadanantaraṁ patisallīnā (pts) | tadantarapaṭisallīnā → tadantarā paṭisallīnā (bj: machasaṁ); tadanantaraṁ (bj: syā, kām, PTS) | tadantaraṁ → tadanantaraṁ (cck: sī. syā. pī. ka.) | durupasaṅkamā → durupasaṁkamā (pts) | jhānaratā tadantaraṁ paṭisallīnā → jhāna-ratā tadanantaraṁ patisallīnā (pts)“Трудно, дорогой Панчасикха, приблизиться [существу], подобному мне, к Татхагате, созерцающему, радующемуся созерцанию, ради этого предавшегося уединению.
Yadi pana tvaṁ, tāta pañcasikha, bhagavantaṁ paṭhamaṁ pasādeyyāsi, tayā, tāta, paṭhamaṁ pasāditaṁ pacchā mayaṁ taṁ bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkameyyāma arahantaṁ sammāsambuddhan”ti.
tvaṁ → (pts) | upasaṅkameyyāma → upasaṁkameyyāma (pts) | sammāsambuddhanti → sammā-sambuddhan ti (pts)Если бы ты, дорогой Панчасикха, раньше склонил к милости Благостного, то затем и мы, дорогой, смогли бы приблизиться, чтобы лицезреть раньше склонённого тобою к милости Благостного, архата, всецело пробуждённого”.
“Evaṁ, bhaddantavā”ti kho pañcasikho gandhabbadevaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā beluvapaṇḍuvīṇaṁ ādāya yena indasālaguhā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā:
gandhabbadevaputto → gandhabbaputto (sya-all, pts) | beluvapaṇḍuvīṇaṁ → veḷuvapaṇḍuvīṇaṁ (sya-all) | beluvapaṇḍuvīṇaṁ → veḷuvapaṇḍuvīṇā (bj: syā) | bhaddantavāti → bhaddan tavāti (pts) | devānamindassa → devānam indassa (pts) | beluvapaṇḍuvīṇaṁ → beluva-paṇḍu-vīṇaṁ (pts) | indasālaguhā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → indasāla-guhā ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)“[Да будет] это благоприятно для тебя!” — согласился отпрыск гандхаббов Панчасикха с повелителем богов Саккой и, взяв жёлтую ви́ну из белувы, приблизился к пещере Индасала. Приблизившись [он подумал]:
“ettāvatā me bhagavā neva atidūre bhavissati nāccāsanne, saddañca me sossatī”ti—
nāccāsanne → na accāsanena (bj) | atidūre bhavissati → avidūre kho vasati (sya-all) | neva → n eva (pts) | nāccāsanne saddañca me → na accāsanne saddañ ca kho (pts)“В этих пределах Благостный не будет ни слишком далеко от меня, ни слишком близко и услышит [мой] голос” —
ekamantaṁ aṭṭhāsi.и стал в стороне.
1. Pañcasikhagītagāthā1. Песнь Панчасикхи
Ekamantaṁ ṭhito kho pañcasikho gandhabbadevaputto beluvapaṇḍuvīṇaṁ assāvesi, imā ca gāthā abhāsi buddhūpasañhitā dhammūpasañhitā saṅghūpasañhitā arahantūpasañhitā kāmūpasañhitā:
gandhabbadevaputto beluvapaṇḍuvīṇaṁ → gandhabbaputto veḷuvapaṇḍuvīṇaṁ ādāya (sya-all) | gāthā → gāthāyo (sya-all) | arahantūpasañhitā kāmūpasañhitā → arahantupasañhitā kāmupasañhitā (sya-all) | gandhabbadevaputto → gandhabbaputto (pts) | beluvapaṇḍuvīṇaṁ → veḷuvapaṇḍuvīṇaṁ ādāya (cck: syā.) | saṅghūpasañhitā → saṅghūpasañhitāti pāṭho na dissati (sya-all: sī.) | gandhabbadevaputto → gandhabbadeva putto (bjt) | buddhūpasañhitā dhammūpasañhitā saṅghūpasañhitā arahantūpasañhitā kāmūpasañhitā → buddhupasaṁhitā dhammupasaṁhitā saṅghupasaṁhitā arahantupasaṁhitā kāmūpasaṁhitā (bjt) | saṅghūpasañhitā → saṁghūpasañhitā (ms2005) | gandhabbadevaputto beluvapaṇḍuvīṇaṁ → gandhabbaputto beluva-paṇḍu-vīṇaṁ (pts) | buddhūpasañhitā dhammūpasañhitā saṅghūpasañhitā arahantūpasañhitā kāmūpasañhitā → buddhūpasaṁhitā dhammūpasaṁhitā arahantūpasaṁhitā kāmūpasaṁhitā (pts)И, стоя в стороне, отпрыск гандхаббов Панчасикха заиграл на жёлтой ви́не из белувы и произнёс эти строфы, связанные с Буддой, связанные с истиной, связанные с архатами, связанные с желанием:
“Vande te pitaraṁ bhadde, timbaruṁ sūriyavacchase;
sūriyavacchase → suriyavaccase (bj, pts); suriyavacchase (sya-all) | suriyavacchase → suriyavaccase (sya-all: sī.) | sūriyavacchase → suriya-vaccase (pts)“Чту твоего отца Тимбару, бхадда, Сурияваччаса, Yena jātāsi kalyāṇī, ānandajananī mama.
jātāsi kalyāṇī → jātā si kalyāṇi (pts) ānandajananī → ānanda-jananī (pts)Которым рождена ты, прекрасная, рождающая у меня блаженство.Vātova sedataṁ kanto, pānīyaṁva pipāsato;
vātova sedataṁ → vāto va sedakaṁ (pts) | sedataṁ → sedanaṁ (bj: PTS) pānīyaṁva pipāsato → pānīyaṁ va pipāsino (pts)Как ветерок мил вспотевшему, как питье — жаждущему; Aṅgīrasi piyāmesi, dhammo arahatāmiva.
aṅgīrasi → aṅgīrasī (bj) | aṅgīrasi piyāmesi → aṅgiraṁsī piyā mesi (sya-all) | aṅgīrasi piyāmesi → aṅgīrasī piyā me si (pts) arahatāmiva → arahataṁ iva (sya-all) | arahatāmiva → arahatām iva (pts)Словно истина — архатам, так и ты дорога мне, лучистая.Āturasseva bhesajjaṁ, bhojanaṁva jighacchato;
āturasseva → āturass eva (pts) bhojanaṁva → bhojanaṁ va (pts)Как лекарство — больного, как пища — голодного, — Parinibbāpaya maṁ bhadde, jalantamiva vārinā.
parinibbāpaya maṁ → parinibbāpayi (sya-all) | maṁ → (pts) jalantamiva vārinā sītodakaṁ → jalantam iva varinā sītodakiṁ (pts)Успокой [меня], Бхадда, словно вода — пламя.Sītodakaṁ pokkharaṇiṁ, yuttaṁ kiñjakkhareṇunā;
sītodakaṁ → sītodakiṁ (bj: sīmu, PTS) yutta → yutaṁ (bj: sīmu, PTS) | kiñjakkhareṇunā → kiñjakkha-reṇunā (pts)Как в лотосовый пруд с прохладной водой, покрытой [цветочными] волокнами и пыльцой, Nāgo ghammābhitattova, ogāhe te thanūdaraṁ.
ghammābhitattova ogāhe → ghammābhitatto va ogahe (pts) ogāhe → ogahe (pts)[Погружается] слон, изнурённый зноем, так я погрузился бы в твою грудь и чрево.Accaṅkusova nāgova, jitaṁ me tuttatomaraṁ;
nāgova → nāgo ca (sya-all) | accaṅkusova nāgova → accaṅkuso va nāgo ca (pts) jitaṁ me → jitamme (bjt) | tuttatomaraṁ → tutta-tomaraṁ (pts)Подобно слону, уклоняющемуся от стрекала, [что думает:] „Я одолел погоняющее [меня] острие“, — Kāraṇaṁ nappajānāmi, sammatto lakkhaṇūruyā.
lakkhaṇūruyā → lakkhaṇūrasā (pts)Я не осознаю собственных действий, обезумев от [твоей] груди, отмеченной [красотой],Tayi gedhitacittosmi, cittaṁ vipariṇāmitaṁ;
gedhitacittosmi → gadhitacittosmi (sya-all); gathitacitto smi (pts) | gedhitacittosmi → gathita-citto smi (pts)Тобою я скован в мыслях, мысли изменились, Paṭigantuṁ na sakkomi, vaṅkaghastova ambujo.
paṭigantuṁ → paṭiggantuṁ (th) vaṅkaghastova → vaṅkaghattova (sya-all) | vaṅkaghattova → vaṅkaghasovātipi pāṭho (sya-all note) | vaṅkaghastova → vaṅka-ghasto va (pts)Я не могу оставить [тебя], словно рыба, проглотившая крючок.Vāmūru saja maṁ bhadde, saja maṁ mandalocane;
vāmūru → vāmurū (pts) mandalocane → manda-locane (pts)Прекраснобедрая, обними меня, бхадда, обними меня, нежноокая, Palissaja maṁ kalyāṇi, etaṁ me abhipatthitaṁ.
etaṁ me → etamme (bjt) | etaṁ → etam (pts)Возьми меня в объятья, прекрасная, — [лишь] это желанно мне.Appako vata me santo, kāmo vellitakesiyā;
vellitakesiyā → vellita-kesiyā aneka (pts)Ведь любовь моя была малой, волнистокудрая, Anekabhāvo samuppādi, arahanteva dakkhiṇā.
samuppādi → samapādi (bj, sya-all) | anekabhāvo → anekabhāgo (bj: PTS) | samapādi → samapāda (bj: PTS) | anekabhāvo → anekabhāgotipi pāṭho (sya-all note) | anekabhāvo samuppādi → bhāgo sampādi (pts) arahanteva → ārahante va (pts)И стала великой, подобно подношению у архата.Yaṁ me atthi kataṁ puññaṁ, arahantesu tādisu;
yaṁ me → yamme (bjt) | yaṁ → yam (pts)Если есть у меня заслуга, совершённая перед подобными архатами, Taṁ me sabbaṅgakalyāṇi, tayā saddhiṁ vipaccataṁ.
taṁ me → tamme (bjt) | taṁ → tam (pts) | sabbaṅgakalyāṇi → sabbaṅga-kalyāṇi (pts)То [будь] для меня, прекрасная всеми членами, плодом, созревшим от неё.Yaṁ me atthi kataṁ puññaṁ, asmiṁ pathavimaṇḍale;
yaṁ me → yamme (bjt) | yaṁ → yam (pts) pathavimaṇḍale taṁ me → paṭhavimaṇḍale tamme (bj) | pathavimaṇḍale → paṭhavimaṇḍale (sya-all) | pathavimaṇḍale taṁ → puthuvimaṇḍale tam (pts)Если есть у меня заслуга, совершённая на этом земном круге, Taṁ me sabbaṅgakalyāṇi, tayā saddhiṁ vipaccataṁ.
taṁ me → tamme (bjt) | taṁ → tam (pts) | sabbaṅgakalyāṇi → sabbaṅga-kalyāṇi (pts)То [будь] для меня, прекрасная всеми членами, плодом, созревшим от неё.Sakyaputtova jhānena, ekodi nipako sato;
sakyaputtova → sakya-putto va (pts)Как отпрыск сакьев, сосредоточенный на созерцании, разумный, памятующий Amataṁ muni jigīsāno, tamahaṁ sūriyavacchase.
jigīsāno → jigiṁsāno (bj, sya-all, km, pts1ed) | jigīsāno → jigiṁsāno (cck: sī. syā. pī.) sūriyavacchase → suriyavaccase (bj); suriyavacchase (sya-all) | tamahaṁ sūriyavacchase → tam ahaṁ suriyavaccase (pts)Мудрец стремится достичь бессмертия, — так и я — тебя, Сурияваччаса.Yathāpi muni nandeyya, patvā sambodhimuttamaṁ;
yathāpi → yathā pi (pts) sambodhimuttamaṁ → sambodhim uttamaṁ (pts)Это как мудрец блаженствует, обретя высшее пробуждение, — Evaṁ nandeyyaṁ kalyāṇi, missībhāvaṁ gato tayā.
nandeyyaṁ → nandeyya (pts) missībhāvaṁ → missabhāvaṁ (sya-all); missībhavaṁ (pts) | missībhāvaṁ gato → missībhāvaṅgato (bjt) | missībhāvaṁ → missī-bhavaṁ (pts)Так и я, прекрасная, блаженствовал бы, достигнув слияния с тобой.Sakko ce me varaṁ dajjā, tāvatiṁsānamissaro;
ce → ca (pts) tāvatiṁsānamissaro → śatraśva me varaṁ dadyāt trayastriṁśānamiśvaraඃ (bj: mahāvastu) | tāvatiṁsānamissaro → tāvatiṁsānam issaro (pts)И если бы Сакка, владыка тридцати трёх [богов], пожаловал мне дар, Tāhaṁ bhadde vareyyāhe, evaṁ kāmo daḷho mama.То я, Бхадда, выбрал бы тебя, столь крепка моя любовь.Sālaṁva na ciraṁ phullaṁ, pitaraṁ te sumedhase;
sālaṁva → sālaṁ va (pts)Подобного недавно расцветшему [дереву] сала твоего отца, благоразумная, — Vandamāno namassāmi, yassāsetādisī pajā”ti.
yassāsetādisī → yassa setādisī (sya-all) | yassāsetādisī → yassā setādisī (my) | pajāti → pajā ti (bjt) | yassāsetādisī pajāti → yassa s etādisī pajā ti (pts)Я с почтением приветствую, — у которого подобное потомство”.
Evaṁ vutte, bhagavā pañcasikhaṁ gandhabbadevaputtaṁ etadavoca:
gandhabbadevaputtaṁ → gandhabbaputtaṁ (sya-all) | gandhabbadevaputtaṁ etadavoca → gandhabbaputtaṁ etad avoca (pts)Когда так было сказано, Благостный сказал отпрыску гандхаббов Панчасикхе:
“saṁsandati kho te, pañcasikha, tantissaro gītassarena, gītassaro ca tantissarena;
kho → kho pana (pts)“Ведь звуки струн, Панчасикха, сливаются у тебя со звуками пения, а звуки пения — со звуками струн, и звуки струн,
na ca pana te, pañcasikha, tantissaro gītassaraṁ ativattati, gītassaro ca tantissaraṁ.
na ca pana → neva pana (sya-all, km) | na ca → neva (sya-all) | ativattati → ativattati na (sya-all); (pts) | tantissaro → tantissaro ativaṇṇati (pts) | ca → vā (pts) | pana → neva pana (cck: syā.)Панчасикха, не затмевают у тебя звуков пения, а звуки пения — звуков струн.
Kadā saṁyūḷhā pana te, pañcasikha, imā gāthā buddhūpasañhitā dhammūpasañhitā saṅghūpasañhitā arahantūpasañhitā kāmūpasañhitā”ti?
saṅghūpasañhitā arahantūpasañhitā → saṅghupasañhitā arahantupasañhitā (sya-all) | buddhūpasañhitā dhammūpasañhitā saṅghūpasañhitā arahantūpasañhitā kāmūpasañhitāti → buddhupasaṁhitā dhammupasaṁhitā saṅghupasaṁhitā arahantupasaṁhitā kāmūpasaṁhitāti (bjt) | saṅghūpasañhitā → saṁghūpasañhitā (ms2005) | buddhūpasañhitā dhammūpasañhitā saṅghūpasañhitā arahantūpasañhitā kāmūpasañhitāti → buddhūpasaṁhitā dhammūpasaṁhitā arahantūpasaṁhitā kāmūpasaṁhitā ti ekam (pts)Когда же, Панчасикха, ты сложил эти строфы, связанные с Буддой, связанные с истиной, связанные с архатами, связанные с желанием?”
“Ekamidaṁ, bhante, samayaṁ bhagavā uruvelāyaṁ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhe paṭhamābhisambuddho.
ajapālanigrodhe → ajapālanigrodhamūle (bj, pts) | ekamidaṁ → ekamidāhaṁ (sya-all) | ekamidaṁ → ida (pts) | ajapālanigrodhe → ajapāla-nigrodha-mūle (pts)“Однажды, господин, Благостный, тут же после того как он достиг пробуждения, пребывал в Урувеле, на берегу реки Неранджары, у подножия баньяна, [принадлежащего] козьим пастухам.
Tena kho panāhaṁ, bhante, samayena bhaddā nāma sūriyavacchasā timbaruno gandhabbarañño dhītā, tamabhikaṅkhāmi.
bhaddā nāma sūriyavacchasā → bhaddānāma suriyavaccasā (bj) | sūriyavacchasā → suriyavacchasā (sya-all); suriyavaccasā (pts) | tamabhikaṅkhāmi → tamābhikaṅkhāmi (sya-all) | sūriyavacchasā → suriya-vaccasā (pts) | gandhabbarañño → gandhabba-rañño (pts) | tamabhikaṅkhāmi → tam abhikaṁkhāmi (pts)И в это самое время, господин, я возжелал дочь царя гандхаббов Тимбару — Сурияваччасу, чьё имя Бхадда.
Sā kho pana, bhante, bhaginī parakāminī hoti;
parakāminī → para-kāminī (pts)Между тем, господин, эта госпожа любила другого,
sikhaṇḍī nāma mātalissa saṅgāhakassa putto, tamabhikaṅkhati.
sikhaṇḍī → sikhaṇḍi (sya-all); sikhaddhi (pts) | tamabhikaṅkhati → tamābhikaṅkhati (sya-all) | tamabhikaṅkhati → tam abhikaṁkhati (pts)желала Сикхаддхи, сына возницы Матали.
Yato kho ahaṁ, bhante, taṁ bhaginiṁ nālatthaṁ kenaci pariyāyena.И поскольку, господин, я не мог никаким способом добиться этой госпожи,
Athāhaṁ beluvapaṇḍuvīṇaṁ ādāya yena timbaruno gandhabbarañño nivesanaṁ tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā beluvapaṇḍuvīṇaṁ assāvesiṁ, imā ca gāthā abhāsiṁ buddhūpasañhitā dhammūpasañhitā saṅghūpasañhitā arahantūpasañhitā kāmūpasañhitā—
gāthā → gāthāyo (bj) | beluvapaṇḍuvīṇaṁ → veḷuvapaṇḍuvīṇaṁ (sya-all) | ca → (sya-all) | buddhūpasañhitā dhammūpasañhitā saṅghūpasañhitā arahantūpasañhitā kāmūpasañhitā → buddhupasaṁhitā dhammupasaṁhitā saṅghupasaṁhitā arahantupasaṁhitā kāmūpasaṁhitā (bjt) | buddhūpasañhitā dhammūpasañhitā saṅghūpasañhitā arahantūpasañhitā kāmūpasañhitā → buddhupasañhitā dhammupasañhitā saṅghupasañhitā arahantupasañhitā kāmupasañhitā (th) | saṅghūpasañhitā → saṁghūpasañhitā (ms2005) | beluvapaṇḍuvīṇaṁ → beluva-paṇḍu-vīṇaṁ (pts) | gandhabbarañño → gandhabba-rañño (pts) | tenupasaṅkamiṁ upasaṅkamitvā beluvapaṇḍuvīṇaṁ → ten upasaṁkamiṁ upasaṁkamitvā beluva-paṇḍu-vīṇaṁ (pts) | buddhūpasañhitā dhammūpasañhitā saṅghūpasañhitā arahantūpasañhitā kāmūpasañhitā → buddhūpasaṁhitā dhammūpasaṁhitā arahantūpasaṁhitā kāmūpasaṁhitā (pts)я взял тогда жёлтую ви́ну из белувы, приблизился к жилищу царя гандхаббов Тимбару, заиграл на жёлтой ви́не из белувы и произнёс эти строфы, связанные с Буддой, связанные с истиной, связанные с архатами, связанные с желанием:
Vande te pitaraṁ bhadde, timbaruṁ sūriyavacchase;
sūriyavacchase → suriyavaṭṭase (bj); suriyavacchase (sya-all); suriyavaccase (pts)“Чту твоего отца Тимбару, бхадда, Сурияваччаса, Yena jātāsi kalyāṇī, ānandajananī mama.
jātāsi kalyāṇī → jātā si kalyāṇi (pts) ānandajananī → ānanda-jananī (pts)Которым рождена ты, прекрасная, рождающая у меня блаженство.
Sālaṁva na ciraṁ phullaṁ, pitaraṁ te sumedhase;
sālaṁva → sālaṁ va (pts)Подобного недавно расцветшему [дереву] сала твоего отца, благоразумная, — Vandamāno namassāmi, yassāsetādisī pajāti.
yassāsetādisī → yassa setādisī (sya-all) | yassāsetādisī → yassā setādisī (my, bjt) | yassāsetādisī pajāti → yassa s etādisī pajā ti (pts)Я с почтением приветствую, — у которого подобное потомство”.
Evaṁ vutte, bhante, bhaddā sūriyavacchasā maṁ etadavoca:
sūriyavacchasā → suriyavaccasā (bj, pts); suriyavacchasā (sya-all) | sūriyavacchasā → suriya-vaccasā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)И когда, господин, так было сказано, Бхадда Сурияваччаса сказала мне:
‘na kho me, mārisa, so bhagavā sammukhā diṭṭho, api ca sutoyeva me so bhagavā devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sudhammāyaṁ sabhāyaṁ upanaccantiyā.
sutoyeva → suto yeva (bjt, pts) | api ca → apica (th) | sudhammāyaṁ sabhāyaṁ → sudhammāya sabhāya (th)„Досточтимый, я не видела в лицо этого Благостного, но я слышала об этом Благостном, когда танцевала в зале Судхамма у тридцати трёх богов.
Yato kho tvaṁ, mārisa, taṁ bhagavantaṁ kittesi, hotu no ajja samāgamo’ti.
samāgamoti → samāgamo ti (pts)Если ты, досточтимый, восхваляешь этого Благостного, пусть сегодня у нас будет встреча“.
Soyeva no, bhante, tassā bhaginiyā saddhiṁ samāgamo ahosi.
soyeva → so yeva (bjt, pts)Так, господин, у нас с этой госпожой была встреча,
Na ca dāni tato pacchā”ti.
ca dāni → vadāmi (sya-all) | pacchāti → pacchā ti (pts)но не тогда же, а вслед за тем”.
2. Sakkūpasaṅkama2. Визит Сакки
Atha kho sakkassa devānamindassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | devānamindassa etadahosi → devānam indassa etad ahosi (pts)И тогда повелитель богов Сакка подумал так:
“paṭisammodati pañcasikho gandhabbadevaputto bhagavatā, bhagavā ca pañcasikhenā”ti.
gandhabbadevaputto → gandhabbaputto (sya-all, pts) | + → kho (bjt, th, pts) | gandhabbadevaputto → gandhabba-putto (pts)“Ведь отпрыск гандхаббов Панчасикха обменивается дружелюбными словами с Благостным и Благостный — с Панчасикхой”.
Atha kho sakko devānamindo pañcasikhaṁ gandhabbadevaputtaṁ āmantesi:
gandhabbadevaputtaṁ → gandhabbaputtaṁ (sya-all, pts) | atha kho → athakho (th) | devānamindo → devānam indo (pts) | gandhabbadevaputtaṁ → gandhabba-puttaṁ (pts)И тогда повелитель богов Сакка обратился к отпрыску гандхаббов Панчасикхе:
“abhivādehi me tvaṁ, tāta pañcasikha, bhagavantaṁ:
me tvaṁ → metthaṁ (bj)“Дорогой Панчасикха, приветствуй от меня Благостного [и скажи]:
‘sakko, bhante, devānamindo sāmacco saparijano bhagavato pāde sirasā vandatī’”ti.
devānamindo → devānam indo (pts)„Господин, повелитель богов Сакка вместе с приближенными и слугами склоняет голову у стоп Благостного“”.
“Evaṁ, bhaddantavā”ti kho pañcasikho gandhabbadevaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā bhagavantaṁ abhivādeti:
abhivādeti → abhivādesi (bj, sya-all, pts) | gandhabbadevaputto → gandhabbaputto (sya-all, pts) | bhaddantavāti → bhaddan tavāti (pts) | devānamindassa → devānam indassa (pts)“[Да будет] это благоприятно для тебя!” — согласился отпрыск гандхаббов Панчасикха с повелителем богов Саккой и приветствовал Благостного:
“sakko, bhante, devānamindo sāmacco saparijano bhagavato pāde sirasā vandatī”ti.
devānamindo → devānam indo (pts)“Почтенный, повелитель богов Сакка вместе с приближенными и слугами склоняет голову у стоп Благостного!”
“Evaṁ sukhī hotu, pañcasikha, sakko devānamindo sāmacco saparijano;
evaṁ → (pts) | devānamindo → devānam indo (pts)“Да будет, Панчасикха, в приятном повелитель богов Сакка вместе с приближенными и слугами —
sukhakāmā hi devā manussā asurā nāgā gandhabbā ye caññe santi puthukāyā”ti.
devā → deva (pts) | sukhakāmā → sukha-kāmā (pts) | caññe → aññe (pts) | puthukāyāti → puthu-kāyā ti (pts)ведь боги, люди, асуры, наги, гандхаббы и многие другие сонмы [существ] желают приятного”.
Evañca pana tathāgatā evarūpe mahesakkhe yakkhe abhivadanti.
yakkhe → (pts) | evañca → evañ ca (pts)Так Татхагаты приветствуют великих владык подобного рода.
Abhivadito sakko devānamindo bhagavato indasālaguhaṁ pavisitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.
abhivadito → abhivādito (pts) | devānamindo → devānam indo (pts) | indasālaguhaṁ → indasāla-guhaṁ (pts)И приветствуемый Благостным повелитель богов Сакка вошёл в пещеру Индасала, приветствовал Благостного и стал в стороне;
Devāpi tāvatiṁsā indasālaguhaṁ pavisitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu.
devāpi → devā pi (bjt, pts)и тридцать три бога тоже вошли в пещеру Индасала, приветствовали Благостного и стали в стороне;
Pañcasikhopi gandhabbadevaputto indasālaguhaṁ pavisitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.
gandhabbadevaputto → gandhabbaputto (sya-all) | pañcasikhopi gandhabbadevaputto → pañcasikho pi gandhabbaputto (pts) | pañcasikhopi gandhabbadevaputto → pañcasikho pi gandhabba-putto (pts)и отпрыск гандхаббов Панчасикха тоже вошёл в пещеру Индасала, приветствовал Благостного и стал в стороне.
Tena kho pana samayena indasālaguhā visamā santī samā samapādi, sambādhā santī urundā samapādi, andhakāro guhāyaṁ antaradhāyi, āloko udapādi yathā taṁ devānaṁ devānubhāvena.
urundā → uruddhā (sya-all, km); uruddā (mr) | santī → santi (sya-all) | santī urundā → santi uruddhā (sya-all) | samapādi → sampādi (pts) | samapādi andhakāro guhāyaṁ antaradhāyi → sampādi andhakāraguhāyaṁ (pts) | urundā → uruddā (cck: ka.) | uruddhā → urundā (sya-all: sī.) | indasālaguhā → indasāla-guhā (pts) | samapādi andhakāro guhāyaṁ antaradhāyi → sampādi andha-kāra-guhāyaṁ (pts)И в это самое время в пещере Индасала неровные места сделались ровными, узкие [проходы] сделались просторными, во мраке пещеры возник свет — таково божественное величие богов.
Atha kho bhagavā sakkaṁ devānamindaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | devānamindaṁ etadavoca → devānaṁ indaṁ etad avoca (pts)И тогда Благостный так сказал повелителю богов Сакке:
“acchariyamidaṁ āyasmato kosiyassa, abbhutamidaṁ āyasmato kosiyassa tāva bahukiccassa bahukaraṇīyassa yadidaṁ idhāgamanan”ti.
abbhutamidaṁ āyasmato → abbhutamidaāyasmato (bj) | idhāgamananti cirapaṭikāhaṁ → idhāṁ gamananti cirappatikāhaṁ (bj) | abbhutamidaṁ → abbhūtamidaṁ (sya-all) | tāva → tava (sya-all) | acchariyamidaṁ → acchariyam idaṁ (pts) | abbhutamidaṁ → abbhutam idaṁ (pts) | bahukiccassa bahukaraṇīyassa yadidaṁ idhāgamananti → bahu-kiccassa bahu-karaṇīyassa yad idaṁ idhāgamanan ti (pts)“Чудесно это, уважаемый Косия, необычайно это, уважаемый Косия, что, хотя у тебя много дел и тебе надлежит много сделать, ты пришёл сюда”.
“Cirapaṭikāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkamitukāmo; api ca devānaṁ tāvatiṁsānaṁ kehici kehici kiccakaraṇīyehi byāvaṭo; evāhaṁ nāsakkhiṁ bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ.
kehici → kehici (sya-all, km) | kehici → kehici (cck: syā.) | cirapaṭikāhaṁ → cirappatikāhaṁ (bjt) | api ca → apica (th) | cirapaṭikāhaṁ → cira-paṭikāhaṁ (pts) | upasaṅkamitukāmo → upasaṁkamitu-kāmo (pts) | kiccakaraṇīyehi byāvaṭo → kicca-karaṇīyehi vyāvaṭo (pts) | upasaṅkamituṁ → upasaṁkamituṁ ekam (pts)“Давно уже, господин, я желал приблизиться, чтобы лицезреть Благостного, но, занятый всевозможными делами тридцати трёх богов, которые надлежало сделать, я не мог приблизиться, чтобы лицезреть Благостного.
Ekamidaṁ, bhante, samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati salaḷāgārake.
salaḷāgārake atha khvāhaṁ → saḷalāgārake athakhvāhaṁ (bj) | ekamidaṁ → ekam ida (pts)Но вот однажды, господин, Благостный пребывал в Саваттхи, в обители из салы.
Atha khvāhaṁ, bhante, sāvatthiṁ agamāsiṁ bhagavantaṁ dassanāya.
atha khvāhaṁ → athakhohaṁ (sya-all) | khvāhaṁ → kho ham (pts) | sāvatthiṁ → sāvatthiyaṁ (pts) | atha khvāhaṁ → athakhvāhaṁ (bjt)И тогда, господин, я пришёл в Саваттхи, чтобы лицезреть Благостного.
Tena kho pana, bhante, samayena bhagavā aññatarena samādhinā nisinno hoti, bhūjati ca nāma vessavaṇassa mahārājassa paricārikā bhagavantaṁ paccupaṭṭhitā hoti, pañjalikā namassamānā tiṭṭhati.
bhūjati → bhuñjatī (bj); bhujagī (sya-all, km); bhuñjati (pts1ed) | bhūjati ca → bhuñjatī (bj); bhujagī (sya-all) | tiṭṭhati atha khvāhaṁ → athakhvāhaṁ (bj) | aññatarena → aññatareṇa (pts) | bhūjati → bhuñjatī (pts) | mahārājassa → (pts) | tiṭṭhati → (pts) | bhūjati → bhuñjatī ca (cck: sī. pī.); bhujagī (cck: syā.) | bhujagī → a. evaṁ. sī. yu. bhuñjatī (sya-all note)И в это самое время, господин, Благостный сидел, [погруженный] в один из видов сосредоточенности, и прислужница Вессаваны по имени Бхунджати стояла перед ним с почтительно сложенными [и протянутыми] ладонями.
Atha khvāhaṁ, bhante, bhūjatiṁ etadavocaṁ:
bhūjatiṁ → bhuñjatiṁ (bj); bhujagiṁ (sya-all) | atha khvāhaṁ → athakhohaṁ (sya-all) | khvāhaṁ → kho haṁ (pts) | bhūjatiṁ etadavocaṁ → bhuñjatiṁ etad avocaṁ (pts) | atha khvāhaṁ → athakhvāhaṁ (bjt)И тогда, господин, я так сказал Бхунджати:
‘abhivādehi me tvaṁ, bhagini, bhagavantaṁ:
+ → tvaṁ (pts)„Госпожа, приветствуй от меня Благостного [и скажи]:
“sakko, bhante, devānamindo sāmacco saparijano bhagavato pāde sirasā vandatī”’ti.
vandatīti → vandatī ti (ms2005) | devānamindo → devānam indo (pts)‘Господин, повелитель богов Сакка вместе с приближенными и слугами склоняет голову у стоп Благостного’“.
Evaṁ vutte, bhante, sā bhūjati maṁ etadavoca:
bhūjati → bhuñjati (bj); bhujagī (sya-all) | bhante sā bhūjati → bhuñjatī (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Когда так было сказано, Бхунджати сказала мне:
‘akālo kho, mārisa, bhagavantaṁ dassanāya;„Не время, досточтимый, лицезреть Благостного —
paṭisallīno bhagavā’ti.
paṭisallīno bhagavāti → patisallīno bhagavā ti (pts)Благостный находится [сейчас] в уединении“.
‘Tena hi, bhagini, yadā bhagavā tamhā samādhimhā vuṭṭhito hoti, atha mama vacanena bhagavantaṁ abhivādehi:
hi → hī (cck) | tena hi → tenahi (th)„В таком случае, госпожа, когда Благостный пробудится от этой сосредоточенности, приветствуй Благостного моими словами:
“sakko, bhante, devānamindo sāmacco saparijano bhagavato pāde sirasā vandatī”’ti.
vandatīti → vandatī ti (ms2005) | devānamindo → devānam indo (pts)‘Господин, повелитель богов Сакка вместе с приближенными и слугами склоняет голову у стоп Благостного’“.
Kacci me sā, bhante, bhaginī bhagavantaṁ abhivādesi?Что же, господин, приветствовала ли от меня эта госпожа Благостного,
Sarati bhagavā tassā bhaginiyā vacanan”ti?
vacananti → vacanantī (bj) | vacananti → vacanan ti (pts)помнит ли Благостный слова этой госпожи?”
“Abhivādesi maṁ sā, devānaminda, bhaginī, sarāmahaṁ tassā bhaginiyā vacanaṁ.
devānaminda → devānam inda (pts) | sarāmahaṁ → sarām ahaṁ (pts)“Эта госпожа приветствовала меня, повелитель богов. Я помню слова этой госпожи.
Api cāhaṁ āyasmato nemisaddena tamhā samādhimhā vuṭṭhito”ti.
āyasmato nemisaddena → cakkanemisaddena (sya-all, km) | āyasmato → āyasmato ca (bj, pts) | nemisaddena → cakkanemisaddena (cck: syā.) | api cāhaṁ → apicāhaṁ (th) | nemisaddena → ca nemi-saddena (pts) | vuṭṭhitoti → vuṭṭhito ti (pts)Ведь я пробудился [тогда] от этой сосредоточенности, почтенный, из-за звука ободьев [колёс твоей колесницы]”.
“Ye te, bhante, devā amhehi paṭhamataraṁ tāvatiṁsakāyaṁ upapannā, tesaṁ me sammukhā sutaṁ sammukhā paṭiggahitaṁ:
upapannā tesaṁ → uppannā tesam (pts) | paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | paṭhamataraṁ tāvatiṁsakāyaṁ upapannā tesaṁ → paṭhamataram tāvatiṁsa-kāyaṁ uppannā tesam (pts)“Почтенный, я слышал из уст, я воспринял из уст тех богов, которые ещё прежде нас родились в сонме тридцати трёх,
‘yadā tathāgatā loke uppajjanti arahanto sammāsambuddhā, dibbā kāyā paripūrenti, hāyanti asurakāyā’ti.
paripūrenti → paripūranti (bj) | sammāsambuddhā → sammā-sambuddhā (pts) | asurakāyāti → asura-kāyā ti (pts)что когда в мире рождаются Татхагаты, архаты, всецело пробуждённые, то божественные сонмы возрастают, и уменьшаются сонмы асуров.
Taṁ me idaṁ, bhante, sakkhidiṭṭhaṁ yato tathāgato loke uppanno arahaṁ sammāsambuddho, dibbā kāyā paripūrenti, hāyanti asurakāyāti.
paripūrenti → paripūranti (bj) | asurakāyāti → asurakāyā ti (bjt, pts) | taṁ → tam (pts) | sakkhidiṭṭhaṁ → sakkhi-diṭṭhaṁ (pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)И вот, господин, я воочию узрел, что когда в мире рождается Татхагата, архат, всецело пробуждённый, то божественные сонмы возрастают, и уменьшаются сонмы асуров.
2.1. Gopakavatthu2.1. История о Гопаке
Idheva, bhante, kapilavatthusmiṁ gopikā nāma sakyadhītā ahosi buddhe pasannā dhamme pasannā saṅghe pasannā sīlesu paripūrakārinī.
paripūrakārinī → paripūrīkārinī (sya-all) | saṅghe → saṁghe (ms2005, pts) | idheva → idh eva (pts) | sakyadhītā → sakya-dhītā (pts)Вот, господин, в Капилаваттху была дочь сакьев по имени Гопика, уверовавшая в Будду, уверовавшая в дхамму, уверовавшая в сангху, исполнявшая заповеди нравственности.
Sā itthittaṁ virājetvā purisattaṁ bhāvetvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā.
itthittaṁ → itthicittaṁ (cck, pts1ed); itthīcittaṁ (sya1ed, sya2ed, km) | purisattaṁ → purisacittaṁ (sya-all, km, pts1ed) | itthittaṁ → itthīcittaṁ (sya-all); itthicittaṁ (pts) | purisattaṁ → purisacittaṁ (pts) | upapannā → uppannā (pts) | itthittaṁ → itthicittaṁ (cck: syā.) | purisattaṁ → purisacittaṁ (cck: syā.) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | purisattaṁ → purisa-cittaṁ (pts) | paraṁ → param (pts)Отказавшись от женских помыслов, предавшись мужским помыслам, она с распадом тела после смерти родилась в благом небесном мире,
Devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sahabyataṁ amhākaṁ puttattaṁ ajjhupagatā.
ajjhupagatā tatrapi → ajjhūpagatā tatra pi (pts) | tāvatiṁsānaṁ sahabyataṁ → tāvatiṁsānam sahavyataṁ (pts)среди тридцати трёх богов, обретя состояние нашего отпрыска.
Tatrapi naṁ evaṁ jānanti:
tatrapi → tatrāpi (sya-all) | tatrapi → tatra pi (pts)И там его стали называть так:
‘gopako devaputto, gopako devaputto’ti.
devaputto → deva-putto (pts) | devaputtoti → deva-putto ti (pts)„Божественный отпрыск Гопака, божественный отпрыск Гопака“.
Aññepi, bhante, tayo bhikkhū bhagavati brahmacariyaṁ caritvā hīnaṁ gandhabbakāyaṁ upapannā.
upapannā → uppannā (pts) | aññepi → aññe pi (bjt, pts)И ещё, господин, три других монаха, ведя целомудренную жизнь при Благостном, родились в более низком состоянии в сонме гандхаббов.
Te pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricārayamānā amhākaṁ upaṭṭhānaṁ āgacchanti amhākaṁ pāricariyaṁ.
samaṅgībhūtā → samaṅgibhūtā (bj, sya-all, pts) | upaṭṭhānaṁ āgacchanti → upaṭṭhānamāgacchanti (bjt) | kāmaguṇehi → kāma-guṇehi (pts) | samaṅgībhūtā → samaṅgi-bhūtā (pts)Наделённые, одарённые, наслаждающиеся пятью признаками чувственности, они стали нашими подчинёнными, нашими прислужниками.
Te amhākaṁ upaṭṭhānaṁ āgate amhākaṁ pāricariyaṁ gopako devaputto paṭicodesi:
gopako → gopako nāma (bj) | upaṭṭhānaṁ āgate → upaṭṭhānamāgate (bjt) | devaputto → deva-putto (pts)И божественный отпрыск Гопака стал порицать их, ставших нашими подчинёнными, нашими прислужниками:
‘kutomukhā nāma tumhe, mārisā, tassa bhagavato dhammaṁ assuttha—
assuttha → assutthā (bj); āyūhittha (sya-all, km); assutvā (pts1ed) | assuttha ahañhi → assutthā ahaṁ hi (bj); āyūhittha ahaṁ hi (sya-all) | assuttha ahañhi nāma → assutvā ahaṁ hi (pts) | assuttha → āyuhittha (cck: syā.) | kutomukhā → kuto-mukhā (pts)„Где же вы были, досточтимые, что не услышали истины этого Благостного?
ahañhi nāma itthikā samānā buddhe pasannā dhamme pasannā saṅghe pasannā sīlesu paripūrakārinī itthittaṁ virājetvā purisattaṁ bhāvetvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā, devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sahabyataṁ sakkassa devānamindassa puttattaṁ ajjhupagatā.
samānā → samāna (bj) | paripūrakārinī itthittaṁ → paripūrīkārinī itthīcittaṁ (sya-all) | purisattaṁ → purisacittaṁ (sya-all, pts) | itthittaṁ → itthicittaṁ (pts) | upapannā → uppannā (pts) | ajjhupagatā idhāpi → ajjhūpagatā idha pi (pts) | ahañhi → ahaṁ hi (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | ahañhi → hi (th) | saṅghe → saṁghe (ms2005, pts) | ahañhi nāma → ahaṁ hi (pts) | itthittaṁ → itthi-cittaṁ (pts) | paraṁ → param (pts) | sahabyataṁ → sahavyataṁ (pts) | devānamindassa → devānam indassa (pts)Ведь я, будучи женщиной, уверовав в Будду, уверовав в дхамму, уверовав в сангху, исполняя заповеди нравственности, отказавшись от женских помыслов, предавшись мужским помыслам, с распадом тела после смерти родился в благом небесном мире, среди тридцати трёх богов, обретя состояние отпрыска повелителя богов Сакки.
Idhāpi maṁ evaṁ jānanti:
idhāpi → idha pi (pts)И здесь меня стали называть так:
“gopako devaputto gopako devaputto”ti.
devaputtoti → devaputto ti (ms2005) | devaputto → deva-putto (pts) | devaputtoti → deva-putto ti (pts)‘Божественный отпрыск Гопака, божественный отпрыск Гопака’.
Tumhe pana, mārisā, bhagavati brahmacariyaṁ caritvā hīnaṁ gandhabbakāyaṁ upapannā.
upapannā → uppannā (pts) | gandhabbakāyaṁ upapannā → gandhabba-kāyaṁ uppannā (pts)Вы же, досточтимые, ведя целомудренную жизнь при Благостном, родились в более низком состоянии в сонме гандхаббов.
Duddiṭṭharūpaṁ vata bho addasāma, ye mayaṁ addasāma sahadhammike hīnaṁ gandhabbakāyaṁ upapanne’ti.
bho → (pts) | upapanneti → uppanne ti (pts) | duddiṭṭharūpaṁ → duddiṭṭha-rūpaṁ (pts) | gandhabbakāyaṁ upapanneti → gandhabba-kāyaṁ uppanne ti (pts)Поистине, печальное для вида зрелище увидели мы, когда увидели, что наши единоверцы родились в более низком состоянии в сонме гандхаббов“.
Tesaṁ, bhante, gopakena devaputtena paṭicoditānaṁ dve devā diṭṭheva dhamme satiṁ paṭilabhiṁsu kāyaṁ brahmapurohitaṁ, eko pana devo kāme ajjhāvasi.
devo → devo te va (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th, pts) | devaputtena → deva-puttena (pts)И вот, господин, из них, порицаемых божественным отпрыском Гопакой, двое богов обрели в зримом мире памятование, [достигнув] сонма жрецов Брахмы, один же бог остался привержен желаниям.
‘Upāsikā cakkhumato ahosiṁ, nāmampi mayhaṁ ahu “gopikā”ti;
gopikāti → gopikā ti (bjt, ms2005, pts) | nāmampi → nāmaṁpi (th) | nāmampi → nāmam pi (pts)[И Гопака сказал далее]: „Я был прозревшей преданной мирянкой, и меня звали именем Гопика. Buddhe ca dhamme ca abhippasannā, saṅghañcupaṭṭhāsiṁ pasannacittā.
saṅghañcupaṭṭhāsiṁ → saṁghañcupaṭṭhāsiṁ (ms2005) | saṅghañcupaṭṭhāsiṁ pasannacittā → saṁghañ upaṭṭhāsiṁ pasanna-cittā (pts)Уверовав в Будду и дхамму, с верой в сердце я служил сангхе.Tasseva buddhassa sudhammatāya, sakkassa puttomhi mahānubhāvo;
tasseva → tass eva (pts) puttomhi → putto mhi (pts)За добродетель перед этим Буддой я вновь родился как отпрыск Сакки, великий могуществом, Mahājutīko tidivūpapanno, jānanti maṁ idhāpi “gopako”ti.
mahājutīko → mahājutiko (sya-all, pts) | mahājutīko → mahā-jutiko (pts) jānanti → jānanti pi (pts) | gopakoti → gopako ti (bjt, ms2005) | idhāpi gopakoti → idha gopako ti (pts)Великий блеском; [среди богов] трёх небес и называют меня здесь Гопака.Athaddasaṁ bhikkhavo diṭṭhapubbe, gandhabbakāyūpagate vasīne;
athaddasaṁ → addasaṁ (sya-all) | athaddasaṁ → ath addasaṁ (pts) | diṭṭhapubbe → diṭṭha-pubbe (pts) gandhabbakāyūpagate vasīne → gandhabbakāyūpagatevahīne (bj) | vasīne imehi → vasine ime hi (sya-all) | gandhabbakāyūpagate → gandhabba-kāyūpagate (pts)И вот я увидел [существ, бывших] в прежнем состоянии монахами, достигших сонма гандхаббов, живущих [здесь]. Imehi te gotamasāvakāse, ye ca mayaṁ pubbe manussabhūtā.
gotamasāvakāse → gotamasāvakā se (bjt) | imehi → ime hi (th, pts) | gotamasāvakāse → gotama-sāvakāse (pts) manussabhūtā → manussa-bhūtā (pts)Ведь они были теми учениками Готамы, которым и мы прежде в человеческом обликеAnnena pānena upaṭṭhahimhā, pādūpasaṅgayha sake nivesane;
pādūpasaṅgayha → pādūpasaṁgayha (bjt, pts)[угощая] едой, питьём, прислуживали в своём жилище, собираясь у [их] ног. Kutomukhā nāma ime bhavanto, buddhassa dhammāni paṭiggahesuṁ.
kutomukhā → kuto-mukhā (pts) buddhassa dhammāni paṭiggahesuṁ → buddhassa dhammaṁ na paṭiggahesuṁ (sya-all, km, pts1ed) | dhammāni → dhammaṁ na (sya-all, pts) | paṭiggahesuṁ → buddhassa dhammaṁ na paṭiggahesuṁ (cck: syā.)Где же были эти досточтимые, что не приняли истины Будды —Paccattaṁ veditabbo hi dhammo, sudesito cakkhumatānubuddho;Истины, что следует ощутить в своём сердце, хорошо преподанной, постигнутой прозревшим. Ahañhi tumheva upāsamāno, sutvāna ariyāna subhāsitāni.
ahañhi tumheva upāsamāno → ahaṁpi tumhe va upāsamānā (sya-all) | ahañhi → ahaṁ hi (bjt) | ahañhi tumheva upāsamāno → aham pi tumhe ca upāsamānā (pts) sutvāna ariyāna → sutvā ariyānaṁ (bj) | ariyāna → ariyānaṁ (sya-all)Вот я, прислуживая вам, слушал праведные благие речиSakkassa puttomhi mahānubhāvo, mahājutīko tidivūpapanno;
puttomhi → putto mhi (pts) mahājutīko → mahājutiko (sya-all, pts)И вновь родился как отпрыск Сакки, великий могуществом, великий блеском [среди богов] трёх небес, Tumhe pana seṭṭhamupāsamānā, anuttaraṁ brahmacariyaṁ caritvā.
seṭṭhamupāsamānā anuttaraṁ → seṭṭham upāsamānā anuttare (pts) anuttaraṁ → anuttare (sya-all)Вы же, прислуживая лучшему, ведя несравненную целомудренную жизнь,Hīnaṁ kāyaṁ upapannā bhavanto, anānulomā bhavatūpapatti;
hīnaṁ kāyaṁ → hīnakāyaṁ (sya-all, pts) | hīnaṁ kāyaṁ → hīna-kāyaṁ (pts) bhavatūpapatti → bhavatopapatti (bj)Вновь родились, досточтимые, в более низком сонме, вновь родились в неподходящем состоянии. Duddiṭṭharūpaṁ vata addasāma, sahadhammike hīnakāyūpapanne.
sahadhammike → sadhammike (pts) | sahadhammike hīnakāyūpapanne → sadhammike hīna-kāyūpapanne (pts)Поистине, печальное для вида зрелище увидели мы — единоверцев, вновь рождённых в более низком сонме.Gandhabbakāyūpagatā bhavanto, devānamāgacchatha pāricariyaṁ;
gandhabbakāyūpagatā → gandhabba-kāyūpagatā (pts) devānamāgacchatha → devānam āgacchatha (pts)Достигнув сонма гандхаббов, досточтимые, вы стали прислуживать богам. Agāre vasato mayhaṁ, imaṁ passa visesataṁ.
imaṁ → idaṁ (pts)это [по сравнению] со мной, жившим в доме, — взгляните, какая разница!Itthī hutvā svajja pumomhi devo, dibbehi kāmehi samaṅgibhūto’;
itthī → itthi (bj, pts) | svajja → svājja (sya-all) | devo → devā (sya-all) | pumomhi → pumo mhi (pts)Будучи женщиной, я ныне благополучно [рождён] мужчиной, богом, наделённым небесными удовольствиями“. Te coditā gotamasāvakena, saṁvegamāpādu samecca gopakaṁ.
gotamasāvakena → gotama-sāvakena (pts) saṁvegamāpādu → saṁvegamāpāduṁ (bj) | saṁvegamāpādu → saṁvegam āpādu (pts)И, порицаемые учеником Готамы, они пришли в волнение и, собравшись, [сказали] Гопаке:‘Handa viyāyāma byāyāma, mā no mayaṁ parapessā ahumhā’;
byāyāma → viyāyamāma (bj, sya-all, km, pts1ed) | viyāyāma → byāyamāma (bj); vigāyāma (sya-all, km); vitāyāma (pts1ed) | viyāyāma byāyāma → byāyamāma viyāyamāma (bj); vigāyāma viyāyamāma (sya-all); vitāyāma viyāyamāma (pts) | viyāyāma → vigāyāma (cck: syā.); vitāyāma (cck: pī.) | byāyāma → viyāyamāma (cck: sī. pī.) ahumhā → ahumha (bj, pts)„Давайте уйдём отсюда, постараемся, чтобы мы не были чужими слугами“. Tesaṁ duve vīriyamārabhiṁsu, anussaraṁ gotamasāsanāni.
vīriyamārabhiṁsu anussaraṁ → vīriyam ārabhiṁsu anussarā (pts) | vīriyamārabhiṁsu → viriyaṁ ārabhiṁsu (bjt) anussaraṁ → anussarā (pts)Двое из них, проявив усердие, памятуя наставления Готамы,Idheva cittāni virājayitvā, kāmesu ādīnavamaddasaṁsu;
idheva → idh eva (pts) ādīnavamaddasaṁsu → ādīnavamaddasiṁsu (sya-all, pts) | ādīnavamaddasaṁsu → ādīnavam addasiṁsu (pts)Тут же очистив помыслы, узрели опасность желаний. Te kāmasaṁyojanabandhanāni, pāpimayogāni duraccayāni.
kāmasaṁyojanabandhanāni pāpimayogāni → kāmasaññojanabandhanāni pāpimato yogāni (sya-all) | kāmasaṁyojanabandhanāni → kāma-saṁyojana-bandhanāni (pts) pāpimayogāni → yogāni (th) | pāpimayogāni → pāpima-yogāni (pts)Разорвав узы, созданные желаниями, трудноодолимые путы зла,Nāgova sannāni guṇāni chetvā, deve tāvatiṁse atikkamiṁsu;
sannāni guṇāni → sandānaguṇāni (bj, pts1ed); santāni guṇāni (sya-all, km) | sannāni → santāni (sya-all) | nāgova sannāni guṇāni chetvā → nāgo va sandānaguṇāni bhetvā (pts) | guṇāni → sandānaguṇāni (cck: sī. pī.); santāni guṇāni (cck: syā.) | chetvā → bhetvā (sya-all: sī.)Подобно слону, [порвавшему] цепи и верёвки, они даже превзошли [состояние] тридцати трёх богов. Saindā devā sapajāpatikā, sabbe sudhammāya sabhāyupaviṭṭhā.
saindā devā sapajāpatikā → saindadevā sapajāpatīkā (sya-all, pts) | saindā devā sapajāpatikā → sa-inda-devā sa-pajāpatīkā (pts) sabhāyupaviṭṭhā → sabhāy uviṭṭhā (pts)С богами Инды, с [богами] Паджапати они все вступили в зал Судхамма.Tesaṁ nisinnānaṁ abhikkamiṁsu, vīrā virāgā virajaṁ karontā;
tesaṁ nisinnānaṁ abhikkamiṁsu → te saṁnisinnānaṁ atikkamiṁsu (bj); tesannisinnā na atikkamiṁsu (sya-all) | tesaṁ nisinnānaṁ abhikkamiṁsu → te sannisinnānam atikkamiṁsu (pts)Они превзошли сидящих [там] — герои, бесстрастные, непорочные в делах. Te disvā saṁvegamakāsi vāsavo, devābhibhū devagaṇassa majjhe.
saṁvegamakāsi → saṁvegam akāsi (pts)И при виде их владыка богов Васава пришёл в волнение посреди собрания богов [и сказал]:‘Imehi te hīnakāyūpapannā, deve tāvatiṁse abhikkamanti’;
imehi → ime hi (bjt, th, pts) | hīnakāyūpapannā → hīna-kāyūpapannā (pts) deve tāvatiṁse abhikkamanti → devetāvatiṁse atikkamanti (bj) | abhikkamanti saṁvegajātassa vaco → atikkamanti saṁvegajātassava te (sya-all) | abhikkamanti → atikkamanti (pts)„Ведь эти вновь рождённые в более низком сонме превосходят [теперь состояние] тридцати трёх богов“. Saṁvegajātassa vaco nisamma, so gopako vāsavamajjhabhāsi.
saṁvegajātassa vaco → saṁvegajātassava te (th) | saṁvegajātassa → saṁvega-jātassa (pts) so → (sya-all) | vāsavamajjhabhāsi → vāsavaṁ ajjhabhāsi (th, pts)И, услышав речь, рождённую волнением, этот Гопака обратился к Васаве:‘Buddho janindatthi manussaloke, kāmābhibhū sakyamunīti ñāyati;
janindatthi → pan ind atthi (pts) | janindatthi manussaloke → pan ind atthi manussa-loke (pts)„Инда, ведь в мире людей есть Будда, победивший чувственность, зовущийся мудрецом из сакьев. Tasseva te puttā satiyā vihīnā, coditā mayā te satimajjhalatthuṁ’.
tasseva te → tassete (bj, pts) | tasseva te → tass ete (pts) coditā → cuditā (sya-all); cūtā (pts) | satimajjhalatthuṁ → sati paccalatthuṁ (sya-all, pts)Эти его отпрыски, лишённые памятования, оставили существование и благодаря мне снова обрели памятование.Tiṇṇaṁ tesaṁ āvasinettha eko, gandhabbakāyūpagato vasīno;
āvasinettha → vasīnettha (bj); avasinettha (sya-all, km); avasīnettha (pts1ed) | āvasinettha → avasīn ettha (pts) | āvasinettha → avasīnettha (cck: pī.) vasīno → vahīno (bj) | gandhabbakāyūpagato → gandhabba-kāyūpagato (pts)Из этих трёх один ещё остаётся здесь, живёт, достигнув сонма гандхаббов, Dve ca sambodhipathānusārino, devepi hīḷenti samāhitattā.
ca → ceca (bj) | ca sambodhipathānusārino → va sambodhipadānusārino (sya-all) | ca sambodhipathānusārino → eva sambodhi-pathānusārino (pts) devepi → deve pi (pts)А двое, следуя путём пробуждения, пребывая в сосредоточенности, презирают даже богов.Etādisī dhammappakāsanettha, na tattha kiṅkaṅkhati koci sāvako;
dhammappakāsanettha → dhammapakāsanettha (th) | dhammappakāsanettha → dhamma-pakāsan ettha (pts) kiṅkaṅkhati → kiṁkaṅkhati (my, ms2005) | kiṅkaṅkhati → kiṁ kaṅkhati (bjt, th) | kiṅkaṅkhati → kiṁ kaṁkhati (pts)в подобном наставлении в истине пусть ни один ученик не сомневается здесь. Nitiṇṇaoghaṁ vicikicchachinnaṁ, buddhaṁ namassāma jinaṁ janindaṁ.
nitiṇṇaoghaṁ vicikicchachinnaṁ → nitthiṇṇaoghaṁ vicikicchachājinnaṁ (bj) | nitiṇṇaoghaṁ → nittiṇṇaoghaṁ (th) | nitiṇṇaoghaṁ vicikicchachinnaṁ → nittiṇṇa-oghaṁ vicikiccha-chinnaṁ (pts)переправившегося через поток, отсёкшего сомнения, мы славим Будду, победителя, повелителя существ“.Yaṁ te dhammaṁ idhaññāya, visesaṁ ajjhagaṁsu te;
yaṁ te → yante (bjt) | yaṁ → yan (pts) | idhaññāya → idh aññāya (pts) ajjhagaṁsu → ajjhagamaṁsu (sya-all); ajjhagamaṁsuṁ (km) | ajjhagaṁsu → ajjhagamaṁsu (cck: syā.)Ведь познав здесь истину, они достигли отличия — Kāyaṁ brahmapurohitaṁ, duve tesaṁ visesagū.
brahmapurohitaṁ → brahmapurohita (bjt) | brahmapurohitaṁ → brahma-purohitaṁ (pts)сонма жрецов Брахмы. - Двое из них достигли [высшего] отличия.Tassa dhammassa pattiyā, āgatamhāsi mārisa;
āgatamhāsi → āgatamhāpi (sya-all); āgat amhāse (pts)веруя в эту истину мы пришли, досточтимый. Katāvakāsā bhagavatā, pañhaṁ pucchemu mārisā”ti.
katāvakāsā → katokāsā (pts)Получив разрешение Благостного, мы хотели бы, досточтимый, задать вопрос”.
Atha kho bhagavato etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)И тогда Благостный подумал так:
“dīgharattaṁ visuddho kho ayaṁ yakkho, yaṁ kiñci maṁ pañhaṁ pucchissati, sabbaṁ taṁ atthasañhitaṁyeva pucchissati, no anatthasañhitaṁ.
yakkho → sakko (bj, sya-all, km, pts1ed) | ayaṁ yakkho → ayaṁsakko (bj) | yakkho yaṁ kiñci → sakko yaṅkiñci (sya-all) | yakkho → sakko (pts) | anatthasañhitaṁ yañcassāhaṁ → anatthasaṁhitaṁ yam assāhaṁ (pts) | yakkho → sakko (cck: sī. syā. pī.) | atthasañhitaṁyeva → atthasaṁhitaṁ yeva (bjt) | anatthasañhitaṁ → anatthasaṁhitaṁ yaṁ (bjt) | sabbaṁ taṁ → sabbantaṁ (th) | dīgharattaṁ → dīgha-rattaṁ (pts) | atthasañhitaṁyeva → attha-saṁhitaṁ yeva (pts) | anatthasañhitaṁ → anattha-saṁhitaṁ (pts)“Ведь этот Сакка уже долгое время пребывает в чистоте. Если он задаёт мне какой-либо вопрос, то задаёт [вопрос], всецело связанный с пользой, а не несвязанный с пользой,
Yañcassāhaṁ puṭṭho byākarissāmi, taṁ khippameva ājānissatī”ti.
yañcassāhaṁ → cassāhaṁ (bjt) | yañcassāhaṁ → yam assāhaṁ (pts) | byākarissāmi → vyākarissāmi (pts) | khippameva → khippam eva (pts)и то, что я, будучи спрошен, отвечу ему, он быстро поймёт”.
Atha kho bhagavā sakkaṁ devānamindaṁ gāthāya ajjhabhāsi:
atha kho → athakho (th) | devānamindaṁ → devānam indaṁ (pts)И тогда Благостный обратился к повелителю богов Сакке со строфой:
“Puccha vāsava maṁ pañhaṁ, yaṁ kiñci manasicchasi;
yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | manasicchasi → manas icchasi (pts)“Задавай, Васава, мне вопрос, какой только желает [твой] разум. Tassa tasseva pañhassa, ahaṁ antaṁ karomi te”ti.
tasseva → tass eva (pts) teti → te ti (pts)И [в ответ] на каждый вопрос я положу конец твоему [сомнению]”.
Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.
paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito → paṭhamabhāṇavāraṁ niṭṭhitaṁ (bjt) | paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito → paṭhamabhāṇavāraṁ (th)Окончен первый раздел поучения.
Katāvakāso sakko devānamindo bhagavatā imaṁ bhagavantaṁ paṭhamaṁ pañhaṁ apucchi:
devānamindo bhagavatā imaṁ bhagavantaṁ → devānamindo bhagavantaṁ imaṁ (pts1ed) | apucchi kiṁsaṁyojanā → apucchida kiṁsaññojanā (bj) | devānamindo bhagavatā → devānam indo bhagavantaṁ (pts) | bhagavantaṁ → (pts) | apucchi → pucchi (pts) | bhagavantaṁ → devānamindo bhagavantaṁ imaṁ (cck: sī. pī.)И получив разрешение, повелитель богов Сакка задал Благостному такой первый вопрос:
“Kiṁsaṁyojanā nu kho, mārisa, devā manussā asurā nāgā gandhabbā ye caññe santi puthukāyā, te:
kiṁsaṁyojanā → kiṁ saṁyojanā (my) | kiṁsaṁyojanā → kiṁsaññojanā (bjt, th) | kiṁsaṁyojanā → kiṁ-saṁyojanā (pts) | caññe → aññe (pts)“Чем связаны, досточтимый, боги, люди, асуры, наги, гандхаббы и другие многочисленные сонмы [существ], что [хотя они говорят:]
‘averā adaṇḍā asapattā abyāpajjā viharemu averino’ti iti ca nesaṁ hoti, atha ca pana saverā sadaṇḍā sasapattā sabyāpajjā viharanti saverino”ti?
ca → ce (bj, pts) | averā → averātha (sya-all) | abyāpajjā → abyāpajjhā (sya-all, pts) | sabyāpajjā viharanti → sabyāpajjhā viharachti (sya-all) | sabyāpajjā → savyāpajjhā (pts) | saverinoti → verino ti (pts) | abyāpajjā → avyāpajjhu (bj: PTS) | abyāpajjā → avyāpajjhā (pts) | averinoti → averino ti (pts)„Мы желаем жить без вражды, без насилия, без соперничества, без злобы, не враждуя“, — у них этого не бывает, и они живут с враждой, с насилием, с соперничеством, со злобой, враждуя?”
Itthaṁ sakko devānamindo bhagavantaṁ pañhaṁ apucchi.
bhagavantaṁ pañhaṁ → imaṁ paṭhamaṁ pañhaṁ (pts1ed) | bhagavantaṁ → bhagavantaṁ imaṁ paṭhamaṁ (pts) | pañhaṁ → imaṁ paṭhamaṁ pañhaṁ (cck: sī. pī.) | devānamindo → devānam indo (pts)Такой повелитель богов Сакка задал первый вопрос Благостному.
Tassa bhagavā pañhaṁ puṭṭho byākāsi:
byākāsi → vyākāsi (pts)И Благостный, будучи спрошен, ответил на его вопрос:
“Issāmacchariyasaṁyojanā kho, devānaminda, devā manussā asurā nāgā gandhabbā ye caññe santi puthukāyā, te:
issāmacchariyasaṁyojanā → issāmacchariyasaññoyojanā (bj) | issāmacchariyasaṁyojanā → issāmacchariyasaññojanā (th) | issāmacchariyasaṁyojanā → issā-macchariya-saṁyojanā (pts) | devānaminda → devānam inda (pts) | caññe → aññe (pts)“Завистью и жадностью, повелитель богов, связаны боги, люди, асуры, наги, гандхаббы и другие многочисленные сонмы [существ так], что [хотя они говорят:]
‘averā adaṇḍā asapattā abyāpajjā viharemu averino’ti iti ca nesaṁ hoti, atha ca pana saverā sadaṇḍā sasapattā sabyāpajjā viharanti saverino”ti.
ca → ce (bj, pts) | abyāpajjā → abyāpajjhā (sya-all, pts) | sabyāpajjā viharanti → sabyāpajjhā viharantā (sya-all) | sabyāpajjā → savyāpajjhā (pts) | saverinoti → verino ti (pts) | saverinoti → saverino ti (bjt) | abyāpajjā → avyāpajjhā (pts) | averinoti → averino ti (pts)„Мы желаем жить без вражды, без насилия, без соперничества, без злобы, не враждуя“, — у них этого не бывает, и они живут с враждой, с насилием, с соперничеством, со злобой, враждуя”.
Itthaṁ bhagavā sakkassa devānamindassa pañhaṁ puṭṭho byākāsi.
devānamindassa → devānam indassa (pts) | byākāsi → vyākāsi (pts)Так Благостный, будучи спрошен, ответил на вопрос повелителя богов Сакки.
Attamano sakko devānamindo bhagavato bhāsitaṁ abhinandi anumodi:
devānamindo → devānam indo (pts)И удовлетворённый повелитель богов Сакка порадовался словам Благостного и поблагодарил [за них]:
“evametaṁ, bhagavā, evametaṁ, sugata.
evametaṁ → evam etaṁ (pts)“Это так, Благостный, это так, Счастливый.
Tiṇṇā mettha kaṅkhā vigatā kathaṅkathā bhagavato pañhaveyyākaraṇaṁ sutvā”ti.
pañhaveyyākaraṇaṁ → pañhassa veyyākaraṇaṁ (bj); pañhāveyyākaraṇaṁ (sya-all) | kathaṅkathā → kathaṁkathā (my, bjt, th, ms2005, pts) | mettha kaṅkhā → m ettha kaṁkhā (pts) | pañhaveyyākaraṇaṁ sutvāti → pañha-veyyākaraṇaṁ sutvā ti (pts)Я преодолел здесь сомнение и освободился от замешательства, услышав ответ Благостного на вопрос”.
Itiha sakko devānamindo bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṁ uttari pañhaṁ apucchi:
uttari → uttariṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | uttari pañhaṁ apucchi → uttariṁ pañhamapucchi (bj) | uttari → uttariṁ (cck, pts) | uttariṁ → uttariṁ (cck: sī. syā. pī.) | itiha → iti ha (pts) | devānamindo → devānaṁ indo (pts)И вот повелитель богов Сакка, порадовавшись словам Благостного и поблагодарив [за них], задал Благостному следующий вопрос:
“Issāmacchariyaṁ pana, mārisa, kiṁnidānaṁ kiṁsamudayaṁ kiṁjātikaṁ kiṁpabhavaṁ;
issāmacchariyaṁ → issā-macchariyaṁ (pts) | kiṁnidānaṁ → kiṁ-nidānaṁ (pts) | kiṁjātikaṁ kiṁpabhavaṁ → kiṁ-jātikaṁ kiṁ-pabhavaṁ (pts)“Каков же, досточтимый, источник зависти и жадности, каково возникновение, каково происхождение,
kismiṁ sati issāmacchariyaṁ hoti;
kismiṁ → kismiṁ hi (sya-all) | issāmacchariyaṁ → issā-macchariyaṁ (pts)какова причина, в чьём присутствии бывают зависть и жадность,
kismiṁ asati issāmacchariyaṁ na hotī”ti?
kismiṁ → kismiṁ hi (sya-all) | hotīti → hotī ti (bjt) | issāmacchariyaṁ → issā-macchariyaṁ (pts)в чьём отсутствии не бывает зависти и жадности?”
“Issāmacchariyaṁ kho, devānaminda, piyāppiyanidānaṁ piyāppiyasamudayaṁ piyāppiyajātikaṁ piyāppiyapabhavaṁ;
issāmacchariyaṁ → issā-macchariyaṁ (pts) | devānaminda piyāppiyanidānaṁ piyāppiyasamudayaṁ piyāppiyajātikaṁ → devānam inda piyāppiya-nidānaṁ piyāppiya-samudayaṁ piyāppiya-jātikaṁ (pts)“В любимом и нелюбимом, повелитель богов, — источник зависти и жадности, в любимом и нелюбимом — [их] возникновение, в любимом и нелюбимом — происхождение, в любимом и нелюбимом — причина,
piyāppiye sati issāmacchariyaṁ hoti,
piyāppiye → piyāppiye hi (pts) | issāmacchariyaṁ → issā-macchariyaṁ (pts)в присутствии любимого и нелюбимого бывают зависть и жадность,
piyāppiye asati issāmacchariyaṁ na hotī”ti.
issāmacchariyaṁ → issā-macchariyaṁ (pts)в отсутствии любимого и нелюбимого не бывает зависти и жадности”.
“Piyāppiyaṁ pana, mārisa, kiṁnidānaṁ kiṁsamudayaṁ kiṁjātikaṁ kiṁpabhavaṁ;
pana → kho pana (bj, csp1ed) | kiṁnidānaṁ kiṁsamudayaṁ kiṁjātikaṁ kiṁpabhavaṁ → kiṁ-nidānaṁ kiṁ-samudayaṁ kiṁ-jātikaṁ kiṁ-pabhavaṁ (pts)“Каков же, досточтимый, источник любимого и нелюбимого, каково возникновение, каково происхождение, какова причина,
kismiṁ sati piyāppiyaṁ hoti;в чьём присутствии бывает любимое и нелюбимое,
kismiṁ asati piyāppiyaṁ na hotī”ti?
kismiṁ → kismī (bj)в чьём отсутствии не бывает любимого и нелюбимого?”
“Piyāppiyaṁ kho, devānaminda, chandanidānaṁ chandasamudayaṁ chandajātikaṁ chandapabhavaṁ;
chandapabhavaṁ → chandappabhavaṁ (bjt)“Желание, повелитель богов, — источник любимого и нелюбимого, в желании — [их] возникновение, в желании — происхождение, в желании — причина,
chande sati piyāppiyaṁ hoti;в присутствии желания бывает любимое и нелюбимое,
chande asati piyāppiyaṁ na hotī”ti.в отсутствии желания не бывает любимого и нелюбимого”.
“Chando pana, mārisa, kiṁnidāno kiṁsamudayo kiṁjātiko kiṁpabhavo;
Chando pana → kho pana (bj, csp1ed) | kiṁnidāno kiṁsamudayo → kiṁ-nidāno kiṁ-samudayo (pts) | kiṁpabhavo → kiṁ-pabhavo (pts)“Каков же, досточтимый, источник желания, каково возникновение, каково происхождение, какова причина,
kismiṁ sati chando hoti;в чьём присутствии бывает желание,
kismiṁ asati chando na hotī”ti?в чьём отсутствии не бывает желания?”
“Chando kho, devānaminda, vitakkanidāno vitakkasamudayo vitakkajātiko vitakkapabhavo;
devānaminda vitakkanidāno → devānam inda vitakka-nidāno (pts) | vitakkajātiko vitakkapabhavo → vitakka-jātiko vitakka-pabhavo (pts)“Озабоченность, повелитель богов, — источник желания, в озабоченности — [его] возникновение, в озабоченности — происхождение, в озабоченности — причина,
vitakke sati chando hoti;в присутствии озабоченности бывает желание,
vitakke asati chando na hotī”ti.в отсутствии озабоченности не бывает желания”.
“Vitakko pana, mārisa, kiṁnidāno kiṁsamudayo kiṁjātiko kiṁpabhavo;
Vitakko pana → kho pana (bj, csp1ed) | kiṁnidāno kiṁsamudayo kiṁjātiko kiṁpabhavo → kiṁ-nidāno kiṁ-samudayo kiṁ-jātiko kiṁ-pabhavo (pts)“Каков же, досточтимый, источник озабоченности, каково возникновение, каково происхождение, какова причина,
kismiṁ sati vitakko hoti;в чьём присутствии бывает озабоченность,
kismiṁ asati vitakko na hotī”ti?в чьём отсутствии не бывает озабоченности?”
“Vitakko kho, devānaminda, papañcasaññāsaṅkhānidāno papañcasaññāsaṅkhāsamudayo papañcasaññāsaṅkhājātiko papañcasaññāsaṅkhāpabhavo;
devānaminda papañcasaññāsaṅkhānidāno papañcasaññāsaṅkhāsamudayo papañcasaññāsaṅkhājātiko papañcasaññāsaṅkhāpabhavo → devānam inda papañca-saññā-saṅkhānidāno papañca-saññā-saṅkhā-samudayo papañca-saññāsaṅkhā-jātiko papañca-saññā-saṅkhā-pabhavo (pts)“Препятствие ослепления, повелитель богов, — источник озабоченности, в препятствии ослепления — [её] возникновение, в препятствии ослепления — происхождение, в препятствии ослепления — причина,
papañcasaññāsaṅkhāya sati vitakko hoti;
papañcasaññāsaṅkhāya → papañcasaññā-saṅkhāya (pts)в присутствии препятствия ослепления бывает озабоченность,
papañcasaññāsaṅkhāya asati vitakko na hotī”ti.
papañcasaññāsaṅkhāya → papañca-saññā-saṅkhāya (pts)в отсутствии препятствия ослепления не бывает озабоченности”.
“Kathaṁ paṭipanno pana, mārisa, bhikkhu papañcasaññāsaṅkhānirodhasāruppagāminiṁ paṭipadaṁ paṭipanno hotī”ti?
papañcasaññāsaṅkhānirodhasāruppagāminiṁ paṭipadaṁ → papañcasaññāsaṅkhānirodhasāruppagāminīpaṭipadaṁ (bj, sya-all); papañcasaññāsaṅkhānirodhasāruppagāminipaṭipadaṁ (pts) | kathaṁ paṭipanno → kathaṁpaṭipanno (th) | papañcasaññāsaṅkhānirodhasāruppagāminiṁ paṭipadaṁ → papañcasaññāsaṅkhā nirodhasāruppagāminīpaṭipadaṁ (th) | + → somanassaṁ (th) | kathaṁ paṭipanno → kathaṁ-paṭipanno (pts) | papañcasaññāsaṅkhānirodhasāruppagāminiṁ paṭipadaṁ → papañcasaññā-saṅkhā-nirodha-sāruppa-gāmini-paṭipadaṁ (pts)“Чему же, досточтимый, следует монах, следующий путём, должным образом ведущим к уничтожению препятствия ослепления?”
2.2. Vedanākammaṭṭhāna2.2. Практика на ощущении
“Somanassampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—
somanassampāhaṁ → somanassaṁ cāhaṁ (sya-all) | Somanassaṁpāhaṁ → pahaṁ (cck: sī. pī.); cāhaṁ (cck: syā. kaṁ.) | cāhaṁ → sabbavāresu pahanti pāṭho dissati (sya-all: sī.) | somanassampāhaṁ devānaminda → somanassaṁ p ahaṁ devānam inda (pts)“Я говорю об удовлетворённости двух видов, повелитель богов, —
sevitabbampi, asevitabbampi.
sevitabbampi asevitabbampi domanassampāhaṁ → sevitabbaṁpi asevitabbaṁpi domanassaṁ cāhaṁ (sya-all) | sevitabbampi asevitabbampi → sevitabbaṁ pi asevitabbam pi (pts)уместной и неуместной.
Domanassampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—
domanassampāhaṁ → domanassaṁpāhaṁ (my) | domanassampāhaṁ → domanassaṁ cāhaṁ (th) | domanassampāhaṁ devānaminda → domanassaṁ p ahaṁ devānam inda (pts)Я говорю о неудовлетворённости двух видов, повелитель богов —
sevitabbampi, asevitabbampi.
sevitabbampi asevitabbampi upekkhampāhaṁ → sevitabbaṁpi asevitabbaṁpi upekkhaṁ cāhaṁ (sya-all) | sevitabbampi asevitabbampi → sevitabbam pi asevitabbam pi upekhaṁ p (pts)уместной и неуместной.
Upekkhampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—
upekkhampāhaṁ → upekkhaṁpāhaṁ (my) | upekkhampāhaṁ → upekkhaṁ cāhaṁ (th) | upekkhampāhaṁ devānaminda → ahaṁ devānam inda (pts)Я говорю об уравновешенности двух видов, повелитель богов, —
sevitabbampi, asevitabbampi.
sevitabbampi asevitabbampi somanassampāhaṁ → sevitabbaṁpi asevitabbaṁpi somanassaṁ cāhaṁ (sya-all) | sevitabbampi asevitabbampi → sevitabbam pi asevitabbam pi (pts)уместной и неуместной.
Somanassampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi sevitabbampi, asevitabbampīti iti kho panetaṁ vuttaṁ, kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
somanassampāhaṁ → somanassaṁpāhaṁ (my) | somanassampāhaṁ → somanassaṁ cāhaṁ (th) | sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbaṁpi asevitabbaṁpīti (th) | somanassampāhaṁ devānaminda → somanassaṁ p ahaṁ devānam inda (pts) | sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbam pi asevitabbam pīti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)„Я говорю об удовлетворённости двух видов, повелитель богов, — уместной и неуместной“, — так было сказано. По какой причине так было сказано?
Tattha yaṁ jaññā somanassaṁКогда здесь осознают [свою] удовлетворённость:
‘imaṁ kho me somanassaṁ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyantī’ti, evarūpaṁ somanassaṁ na sevitabbaṁ.
abhivaḍḍhanti → abhivāḍḍhanti (pts) | evarūpaṁ → evarūpam (pts) | sevitabbaṁ → sevitabbam (pts)„Вот у меня, предающегося этой удовлетворённости, умножаются нехорошие свойства и пропадают хорошие свойства“, — то подобная удовлетворённость неуместна.
Tattha yaṁ jaññā somanassaṁКогда здесь осознают [свою] удовлетворённость:
‘imaṁ kho me somanassaṁ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evarūpaṁ somanassaṁ sevitabbaṁ.„Вот у меня, предающегося этой удовлетворённости, пропадают нехорошие свойства и умножаются хорошие свойства“, — то подобная удовлетворённость уместна.
Tattha yañce savitakkaṁ savicāraṁ, yañce avitakkaṁ avicāraṁ, ye avitakke avicāre, te paṇītatare.
te → se (pts1ed) | avitakke avicāre → avitakkaavicāre (bj) | te → (sya-all); se (pts) | te → se (cck: sī. pī.) | yañce → yaṁ ce (my) | yañce → yañ ce (pts)Одна связана здесь с озабоченностью, с раздумьем; другая свободна от озабоченности, от раздумья, а та, которая свободна от озабоченности, от раздумья, — более возвышенна.
Somanassampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi sevitabbampi, asevitabbampīti.
somanassampāhaṁ → somanassaṁ cāhaṁ (sya-all) | somanassampāhaṁ → somanassaṁpāhaṁ (my) | sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbaṁpi asevitabbaṁpīti (th) | somanassampāhaṁ devānaminda → somanassaṁ p ahaṁ devānam inda (pts) | sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbam pi asevitabbam pīti (pts)„Я говорю об удовлетворённости двух видов, повелитель богов, — уместной и неуместной“, —
Iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt, th) | paṭicca vuttaṁ → paṭiccavuttaṁ (bjt) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)то, что было сказано так, сказано по такой причине.
Domanassampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi sevitabbampi, asevitabbampīti iti kho panetaṁ vuttaṁ, kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
domanassampāhaṁ → domanassaṁ cāhaṁ (sya-all) | domanassampāhaṁ → domanassaṁpāhaṁ (my) | sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbaṁpi asevitabbaṁpīti (th) | domanassampāhaṁ devānaminda → domanassaṁ p ahaṁ devānam inda (pts) | sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbam pi asevitabbam pīti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)„Я говорю о неудовлетворённости двух видов, повелитель богов, — уместной и неуместной“, — так было сказано. По какой причине так было сказано?
Tattha yaṁ jaññā domanassaṁКогда здесь осознают [свою] неудовлетворённость:
‘imaṁ kho me domanassaṁ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyantī’ti, evarūpaṁ domanassaṁ na sevitabbaṁ.„Вот у меня, предающегося этой неудовлетворённости, умножаются нехорошие свойства и пропадают хорошие свойства“, — то подобная неудовлетворённость неуместна.
Tattha yaṁ jaññā domanassaṁКогда здесь осознают [свою] неудовлетворённость:
‘imaṁ kho me domanassaṁ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evarūpaṁ domanassaṁ sevitabbaṁ.„Вот у меня, предающегося этой неудовлетворённости, пропадают нехорошие свойства и умножаются хорошие свойства“, — то подобная неудовлетворённость уместна.
Tattha yañce savitakkaṁ savicāraṁ, yañce avitakkaṁ avicāraṁ, ye avitakke avicāre, te paṇītatare.
avitakke avicāre → avitakkaavicāre (bj) | te → (sya-all); se (pts) | yañce → yaṁ ce (my) | yañce → yañ ce (pts)Одна связана здесь с озабоченностью, с раздумьем; другая свободна от озабоченности, от раздумья, и та, которая свободна от озабоченности, от раздумья, более возвышенна.
Domanassampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi sevitabbampi, asevitabbampīti
domanassampāhaṁ → domanassaṁ cāhaṁ (sya-all) | domanassampāhaṁ → domanassaṁpāhaṁ (my) | sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbaṁpi asevitabbaṁpīti (th) | domanassampāhaṁ devānaminda → domanassaṁ p ahaṁ devānam inda (pts) | sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbam pi asevitabbam pīti (pts)„Я говорю о неудовлетворённости двух видов, повелитель богов, — уместной и неуместной“, —
iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt, th) | paṭicca vuttaṁ → paṭiccavuttaṁ (bjt) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)то, что было сказано так, сказано по такой причине.
Upekkhampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi sevitabbampi, asevitabbampīti iti kho panetaṁ vuttaṁ, kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
upekkhampāhaṁ → upekkhaṁ cāhaṁ (sya-all) | upekkhampāhaṁ → upekkhaṁpāhaṁ (my) | sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbaṁpi asevitabbaṁpīti (th) | upekkhampāhaṁ devānaminda → upekhaṁ p ahaṁ devānam inda (pts) | sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbam pi asevitabbam pīti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)„Я говорю об уравновешенности двух видов, повелитель богов, — уместной и неуместной“, — так было сказано. По какой причине так было сказано?
Tattha yaṁ jaññā upekkhaṁ
jaññā upekkhaṁ → jaññāupekkhaṁ (bjt) | upekkhaṁ → upekhaṁ (pts)Когда здесь осознают [свою] уравновешенность:
‘imaṁ kho me upekkhaṁ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyantī’ti, evarūpā upekkhā na sevitabbā.
upekkhaṁ → upekhaṁ (pts) | upekkhā → upekhā (pts)„Вот у меня, предающегося этой уравновешенности, умножаются нехорошие свойства и пропадают хорошие свойства“, — то подобная уравновешенность неуместна.
Tattha yaṁ jaññā upekkhaṁ
upekkhaṁ → upekkhā (bj) | upekkhaṁ → upekhaṁ (pts)Когда здесь осознают [свою] уравновешенность:
‘imaṁ kho me upekkhaṁ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evarūpā upekkhā sevitabbā.
upekkhaṁ → upekhaṁ (pts) | upekkhā → upekhā (pts)„Вот у меня, предающегося этой уравновешенности, пропадают нехорошие свойства и умножаются хорошие свойства“, — то подобная уравновешенность уместна.
Tattha yañce savitakkaṁ savicāraṁ, yañce avitakkaṁ avicāraṁ, ye avitakke avicāre, te paṇītatare.
avitakke avicāre → avitakkaavicāre (bj) | te → (sya-all); se (pts) | yañce → yaṁ ce (my) | yañce → yañ ce (pts)Одна связана здесь с озабоченностью, с раздумьем, другая свободна от озабоченности, от раздумья, и та, которая свободна от озабоченности, от раздумья, более возвышенна.
Upekkhampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi sevitabbampi, asevitabbampīti
upekkhampāhaṁ → upekkhaṁ cāhaṁ (sya-all) | upekkhampāhaṁ → upekkhaṁpāhaṁ (my) | sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbaṁpi asevitabbaṁpīti (th) | upekkhampāhaṁ devānaminda → upekhaṁ p ahaṁ devānam inda (pts) | sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbam pi asevitabbam pīti (pts)„Я говорю об уравновешенности двух видов, повелитель богов, — уместной и неуместной“, —
iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt, th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idaṁ etaṁ (pts)то, что было сказано так, сказано по такой причине.
Evaṁ paṭipanno kho, devānaminda, bhikkhu papañcasaññāsaṅkhānirodhasāruppagāminiṁ paṭipadaṁ paṭipanno hotī”ti.
papañcasaññāsaṅkhānirodhasāruppagāminiṁ paṭipadaṁ → papañcasaññāsaṅkhānirodhasāruppagāminīpaṭipadaṁ (bj, sya-all); papañcasaññāsaṅkhānirodhasāruppagāminipaṭipadaṁ (pts) | evaṁ paṭipanno → evaṁpaṭipanno (th) | devānaminda → devānam inda (pts) | papañcasaññāsaṅkhānirodhasāruppagāminiṁ paṭipadaṁ → papañcasaññā-saṅkhā-nirodha-sāruppa-gāmini-paṭipadaṁ (pts)Вот чему, повелитель богов, следует монах, следующий путём, должным образом ведущим к уничтожению препятствия ослепления”.
Itthaṁ bhagavā sakkassa devānamindassa pañhaṁ puṭṭho byākāsi.
devānamindassa → devānam indassa (pts) | byākāsi → vyākāsi (pts)Так Благостный, будучи спрошен, ответил на вопрос повелителя богов Сакки.
Attamano sakko devānamindo bhagavato bhāsitaṁ abhinandi anumodi:
devānamindo → devānam indo (pts)И удовлетворённый повелитель богов Сакка порадовался словам Благостного и поблагодарил [за них]:
“evametaṁ, bhagavā, evametaṁ, sugata.
evametaṁ → evam etaṁ (pts)“Это так, Благостный, это так, Счастливый.
Tiṇṇā mettha kaṅkhā vigatā kathaṅkathā bhagavato pañhaveyyākaraṇaṁ sutvā”ti.
pañhaveyyākaraṇaṁ → pañhābyākaraṇaṁ (sya-all) | kathaṅkathā → kathaṁkathā (my, bjt, th, ms2005) | mettha → m ettha (pts) | pañhaveyyākaraṇaṁ sutvāti → pañha-veyyākaraṇaṁ sutvā ti (pts)Я преодолел здесь сомнение и освободился от замешательства, услышав ответ Благостного на вопрос”.
2.3. Pātimokkhasaṁvara2.3. Сдержанность патимоккхой
Itiha sakko devānamindo bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṁ uttari pañhaṁ apucchi:
uttari → uttariṁ (bj, cck, sya-all, pts) | itiha → iti ha (pts) | devānamindo → devānam indo (pts)И вот повелитель богов Сакка, порадовавшись словам Благостного и поблагодарив [за них], задал Благостному следующий вопрос:
“Kathaṁ paṭipanno pana, mārisa, bhikkhu pātimokkhasaṁvarāya paṭipanno hotī”ti?
hotīti → hotī ti (bjt) | kathaṁ paṭipanno → kathaṁpaṭipanno (th) | kathaṁ paṭipanno → kathaṁ-paṭipanno (pts)“Чему же, досточтимый, следует монах, следующий сдерживанию согласно предписаниям для отшельника?
“Kāyasamācārampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—
kāyasamācārampāhaṁ → kāyasamācāraṁ cāhaṁ (sya-all) | kāyasamācārampāhaṁ → kāyasamācāraṁpāhaṁ (my) | kāyasamācārampāhaṁ devānaminda → kāya samācāraṁ p ahaṁ devānam inda (pts)„Я говорю о двух видах поведения тела, повелитель богов, —
sevitabbampi, asevitabbampi.
asevitabbampi → asevitabbampīti (bj) | sevitabbampi asevitabbampi vacīsamācārampāhaṁ → sevitabbaṁpi asevitabbaṁpi vacīsamācāraṁ cāhaṁ (sya-all) | sevitabbampi asevitabbampi → sevitabbam pi asevitabbam pi vacī-samācāraṁ p (pts)уместном и неуместном.
Vacīsamācārampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—
vacīsamācārampāhaṁ → vacīsamācāraṁpāhaṁ (my) | vacīsamācārampāhaṁ → vacīsamācāraṁ cāhaṁ (th) | vacīsamācārampāhaṁ devānaminda → ahaṁ devānam inda (pts)Я говорю о двух видах поведения речи, повелитель богов, ——
sevitabbampi, asevitabbampi.
asevitabbampi pariyesanaṁpāhaṁ → asevitabbampīti pariyesanampāhaṁ (bj) | sevitabbampi asevitabbampi pariyesanaṁpāhaṁ → sevitabbaṁpi asevitabbaṁpi pariyesanaṁ cāhaṁ (sya-all) | sevitabbampi asevitabbampi → sevitabbam pi asevitabbam pi (pts)уместном и неуместном.
Pariyesanaṁpāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—
pariyesanaṁpāhaṁ → pariyesanampāhaṁ (bjt) | pariyesanaṁpāhaṁ → pariyesanaṁ cāhaṁ (th) | pariyesanaṁpāhaṁ devānaminda → pariyesanaṁ p ahaṁ devānaṁ inda (pts)Я говорю о двух видах искания, повелитель богов, —
sevitabbampi, asevitabbampi.
asevitabbampi → asevitabbampīti (bj) | sevitabbampi asevitabbampi kāyasamācārampāhaṁ → sevitabbaṁpi asevitabbaṁpi kāyasamācāraṁ cāhaṁ (sya-all) | sevitabbampi asevitabbampi → sevitabbam pi asevitabbam pi kāya-samācāraṁ p (pts)уместном и неуместном“.
Kāyasamācārampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi sevitabbampi asevitabbampīti iti kho panetaṁ vuttaṁ, kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
kāyasamācārampāhaṁ → kāyasamācāraṁpāhaṁ (my) | kāyasamācārampāhaṁ → kāyasamācāraṁ cāhaṁ (th) | sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbaṁpi asevitabbaṁpīti (th) | kāyasamācārampāhaṁ devānaminda → ahaṁ devānam inda (pts) | sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbam pi asevitabbam pīti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)„Я говорю о двух видах поведения тела, повелитель богов, — уместном и неуместном“, — так было сказано. По какой причине так было сказано?
Tattha yaṁ jaññā kāyasamācāraṁ
kāyasamācāraṁ → kāya-samācāraṁ (pts)Когда здесь осознают [своё] поведение тела:
‘imaṁ kho me kāyasamācāraṁ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyantī’ti, evarūpo kāyasamācāro na sevitabbo.
kāyasamācāraṁ → kāya-samācāraṁ (pts) | kāyasamācāro → kāya-samācāro (pts)„Вот у меня, предающегося этому поведению тела, умножаются нехорошие свойства и пропадают хорошие свойства“, — то подобное поведение тела неуместно.
Tattha yaṁ jaññā kāyasamācāraṁ
kāyasamācāraṁ → kāya-samācāraṁ (pts)Когда здесь осознают [своё] поведение тела:
‘imaṁ kho me kāyasamācāraṁ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evarūpo kāyasamācāro sevitabbo.
kāyasamācāraṁ → kāya-samācāraṁ (pts) | kāyasamācāro → kāya-samācāro (pts)„Вот у меня, предающегося этому поведению тела, пропадают нехорошие свойства и умножаются хорошие свойства“, — то подобное поведение тела уместно.
Kāyasamācārampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—
kāyasamācārampāhaṁ → kāyasamācāraṁ cāhaṁ (sya-all) | kāyasamācārampāhaṁ → kāyasamācāraṁpāhaṁ (my)„Я говорю о двух видах поведения тела, повелитель богов, —
sevitabbampi, asevitabbampīti
sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbaṁpi asevitabbaṁpīti (th) | sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbam pi asevitabbam pīti (pts)уместном и неуместном”,
iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt, th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)то, что было сказано так, сказано по такой причине.
Vacīsamācārampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—
vacīsamācārampāhaṁ → vacīsamācāraṁ cāhaṁ (sya-all) | vacīsamācārampāhaṁ → vacīsamācāraṁpāhaṁ (my) | vacīsamācārampāhaṁ devānaminda → vacī samācāraṁ p ahaṁ devānam inda (pts)„Я говорю о двух видах поведения в речи, повелитель богов, —
sevitabbampi, asevitabbampīti iti kho panetaṁ vuttaṁ, kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbaṁpi asevitabbaṁpīti (th) | sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbam pi asevitabbam pīti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)уместном и неуместном“, — так было сказано. По какой причине так было сказано?
Tattha yaṁ jaññā vacīsamācāraṁ ‘imaṁ kho me vacīsamācāraṁ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyantī’ti, evarūpo vacīsamācāro na sevitabbo.
vacīsamācāraṁ → vacī-samācāraṁ (pts) | vacīsamācāro → vacī-samācāro (pts)Когда здесь осознают [своё] поведение в речи: „Вот у меня, предающегося этому поведению речи, умножаются нехорошие свойства и пропадают хорошие свойства“, — то подобное поведение в речи неуместно.
Tattha yaṁ jaññā vacīsamācāraṁ ‘imaṁ kho me vacīsamācāraṁ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evarūpo vacīsamācāro sevitabbo.
vacīsamācāraṁ → vacī-samācāraṁ (pts) | vacīsamācāro → vacī-samācāro (pts)Когда здесь осознают [своё] поведение в речи: „Вот у меня, предающегося этому поведению в речи, пропадают нехорошие свойства и умножаются хорошие свойства“, — то подобное поведение в речи уместно.
Vacīsamācārampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—
vacīsamācārampāhaṁ → vacīsamācāraṁ cāhaṁ (sya-all) | vacīsamācārampāhaṁ → vacīsamācāraṁpāhaṁ (my) | vacīsamācārampāhaṁ devānaminda → vacī-samācāraṁ p ahaṁ devānam inda (pts)„Я говорю о двух видах поведения в речи, повелитель богов, —
sevitabbampi, asevitabbampīti
sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbaṁpi asevitabbaṁpīti (th) | sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbam pi asevitabbam pīti (pts)уместном и неуместном“, —
iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt, th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)то, что было сказано так, сказано по такой причине.
Pariyesanaṁpāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—
pariyesanaṁpāhaṁ → pariyesanaṁ cāhaṁ (sya-all) | pariyesanaṁpāhaṁ → pariyesanampāhaṁ (bjt) | pariyesanaṁpāhaṁ devānaminda → pariyesanaṁ p ahaṁ devānam inda (pts)„Я говорю о двух видах искания, повелитель богов, —
sevitabbampi, asevitabbampīti iti kho panetaṁ vuttaṁ, kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbaṁpi asevitabbaṁpīti (th) | sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbam pi asevitabbam pīti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)уместном и неуместном“, — так было сказано. По какой причине так было сказано?
Tattha yaṁ jaññā pariyesanaṁ ‘imaṁ kho me pariyesanaṁ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyantī’ti, evarūpā pariyesanā na sevitabbā.Когда здесь осознают [своё] искание: „Вот у меня, предающегося этому исканию, умножаются нехорошие свойства и пропадают хорошие свойства“, — то подобное искание неуместно.
Tattha yaṁ jaññā pariyesanaṁ ‘imaṁ kho me pariyesanaṁ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evarūpā pariyesanā sevitabbā.Когда здесь осознают [своё] искание: „Вот у меня, предающегося этому исканию, пропадают нехорошие свойства и умножаются хорошие свойства“, — то подобное искание уместно.
Pariyesanaṁpāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—
pariyesanaṁpāhaṁ → pariyesanaṁ cāhaṁ (sya-all) | pariyesanaṁpāhaṁ → pariyesanampāhaṁ (bjt) | pariyesanaṁpāhaṁ devānaminda → pariyesanaṁ p ahaṁ devānam inda (pts)„Я говорю о двух видах искания, повелитель богов, —
sevitabbampi, asevitabbampīti
sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbaṁpi asevitabbaṁpīti (th) | sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbam pi asevitabbam pīti (pts)уместном и неуместном“, —
iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt, th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)то, что было сказано так, сказано по такой причине.
Evaṁ paṭipanno kho, devānaminda, bhikkhu pātimokkhasaṁvarāya paṭipanno hotī”ti.
evaṁ paṭipanno → evaṁpaṭipanno (th) | devānaminda → devānam inda (pts) | pātimokkhasaṁvarāya → pātimokkha-saṁvarāya (pts)Вот чему, повелитель богов, следует монах, следующий сдерживанию согласно предписаниям для отшельника”.
Itthaṁ bhagavā sakkassa devānamindassa pañhaṁ puṭṭho byākāsi.
devānamindassa → devānam indassa (pts) | byākāsi → vyākāsi (pts)Так Благостный, будучи спрошен, ответил на вопрос повелителя богов Сакки.
Attamano sakko devānamindo bhagavato bhāsitaṁ abhinandi anumodi:
devānamindo → devānam indo (pts)И удовлетворённый повелитель богов Сакка порадовался словам Благостного и поблагодарил [за них]:
“evametaṁ, bhagavā, evametaṁ, sugata.
evametaṁ → evam etaṁ (pts)“Это так, Благостный, это так, Счастливый.
Tiṇṇā mettha kaṅkhā vigatā kathaṅkathā bhagavato pañhaveyyākaraṇaṁ sutvā”ti.
kathaṅkathā → kathaṁkathā (my, bjt, ms2005) | mettha → m ettha (pts) | pañhaveyyākaraṇaṁ sutvāti → pañha-veyyākaraṇaṁ sutvā ti (pts)Я преодолел здесь сомнение и освободился от замешательства, услышав ответ Благостного на вопрос”.
2.4. Indriyasaṁvara2.4. Охрана дверей чувств
Itiha sakko devānamindo bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṁ uttari pañhaṁ apucchi:
uttari → uttariṁ (bj, cck, pts) | itiha → iti ha (pts) | devānamindo → devānam indo (pts)И вот повелитель богов Сакка, порадовавшись словам Благостного и поблагодарив [за них], задал Благостному следующий вопрос:
“Kathaṁ paṭipanno pana, mārisa, bhikkhu indriyasaṁvarāya paṭipanno hotī”ti?
hotīti → hotī ti (bjt) | kathaṁ paṭipanno → kathaṁpaṭipanno (th) | kathaṁ paṭipanno → kathaṁ-paṭipanno (pts) | indriyasaṁvarāya → indriya saṁvarāya (pts)“Чему же, досточтимый, следует монах, следующий сдерживанию жизненных способностей?”
“Cakkhuviññeyyaṁ rūpampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—
rūpampāhaṁ → rūpaṁ cāhaṁ (sya-all) | rūpampāhaṁ → rūpaṁpāhaṁ (my)“Я говорю о двух видах образов, постигаемых глазом —
sevitabbampi, asevitabbampi.
asevitabbampi → asevitabbampīti (bj) | sevitabbampi asevitabbampi → sevitabbaṁpi asevitabbaṁpi (th) | sevitabbampi asevitabbampi → sevitabbam pi asevitabbam pi (pts)уместном и неуместном“.
Sotaviññeyyaṁ saddampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—
saddampāhaṁ → saddaṁ cāhaṁ (sya-all) | saddampāhaṁ → saddaṁpāhaṁ (my)Я говорю о двух видах звуков, постигаемых ухом —
sevitabbampi, asevitabbampi.
asevitabbampi → asevitabbampīti (bj) | sevitabbampi asevitabbampi → sevitabbaṁpi asevitabbaṁpi (th)уместном и неуместном“.
Ghānaviññeyyaṁ gandhampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—
gandhampāhaṁ → gandhaṁ cāhaṁ (sya-all) | gandhampāhaṁ → gandhaṁpāhaṁ (my)Я говорю о двух видах запахов, постигаемых носом, —
sevitabbampi, asevitabbampi.
asevitabbampi → asevitabbampīti (bj) | sevitabbampi asevitabbampi → sevitabbaṁpi asevitabbaṁpi (th)уместном и неуместном“.
Jivhāviññeyyaṁ rasampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—
rasampāhaṁ → rasaṁpāhaṁ (my)Я говорю о двух видах вкусов, постигаемых языком, —
sevitabbampi, asevitabbampi.
asevitabbampi → asevitabbampīti (bj)уместном и неуместном“.
Kāyaviññeyyaṁ phoṭṭhabbampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—
phoṭṭhabbampāhaṁ → phoṭṭhabbaṁpāhaṁ (my)Я говорю о двух видах прикосновений, постигаемых телом, —
sevitabbampi, asevitabbampi.
asevitabbampi → asevitabbampīti (bj)уместном и неуместном“.
Manoviññeyyaṁ dhammampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi—
dhammampāhaṁ → dhammaṁpāhaṁ (my) | dhammampāhaṁ → dhammaṁ cāhaṁ (th)Я говорю о двух видах представлений, постигаемых разумом, —
sevitabbampi, asevitabbampī”ti.
sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbaṁpi asevitabbaṁpīti (th) | sevitabbampi asevitabbampīti → sevitabbam pi asevitabbam pīti (pts)уместном и неуместном”.
Evaṁ vutte, sakko devānamindo bhagavantaṁ etadavoca:
devānamindo → devānam indo (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Когда так было сказано, повелитель богов Сакка сказал Благостному:
“Imassa kho ahaṁ, bhante, bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa evaṁ vitthārena atthaṁ ājānāmi.
saṅkhittena → saṁkhittena (ms2005, pts)“Я полностью понимаю, господин, смысл сказанного Благостным вкратце.
Yathārūpaṁ, bhante, cakkhuviññeyyaṁ rūpaṁ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, evarūpaṁ cakkhuviññeyyaṁ rūpaṁ na sevitabbaṁ.
parihāyanti → parihāyantīti (bj, sya-all) | cakkhuviññeyyaṁ → cakkhu-viññeyyaṁ (pts)Когда, господин, при восприятии образа, постигаемого глазом, умножаются нехорошие свойства и пропадают хорошие свойства, то подобный образ, постигаемый глазом, неуместен.
Yathārūpañca kho, bhante, cakkhuviññeyyaṁ rūpaṁ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti, evarūpaṁ cakkhuviññeyyaṁ rūpaṁ sevitabbaṁ.
abhivaḍḍhanti → abhivaḍḍhantīti (bj, sya-all) | yathārūpañca → yathārūpañ ca (pts) | cakkhuviññeyyaṁ → cakkhu-viññeyyaṁ (pts) | cakkhuviññeyyaṁ → cakkhu viññeyyaṁ (pts)Когда, господин, при восприятии образа, постигаемого глазом, пропадают нехорошие свойства и умножаются хорошие свойства, то подобный образ, постигаемый глазом, уместен.
Yathārūpañca kho, bhante, sotaviññeyyaṁ saddaṁ sevato …pe…
yathārūpañca → yathārūpaṁ ca (pts) | sotaviññeyyaṁ → sota-viññeyyaṁ (pts)Когда, господин, при восприятии звука, постигаемого ухом, пропадают …
ghānaviññeyyaṁ gandhaṁ sevato …
ghānaviññeyyaṁ → ghāna-viññeyyaṁ (pts)при восприятии запаха, постигаемого носом, умножаются …
jivhāviññeyyaṁ rasaṁ sevato …
jivhāviññeyyaṁ → jivhā-viññeyyaṁ (pts)при восприятии вкуса, постигаемого языком, умножаются …
kāyaviññeyyaṁ phoṭṭhabbaṁ sevato …
kāyaviññeyyaṁ → kāya-viññeyyaṁ (pts)при восприятии прикосновения, постигаемого телом, умножаются …
manoviññeyyaṁ dhammaṁ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, evarūpo manoviññeyyo dhammo na sevitabbo.
parihāyanti → parihāyantīti (bj, sya-all) | manoviññeyyaṁ → mano-viññeyyaṁ (pts) | manoviññeyyo → mano-viññeyyo (pts)Когда, господин, при восприятии представления, постигаемого разумом, умножаются нехорошие свойства и пропадают хорошие свойства, то подобное представление, постигаемое разумом, неуместно.
Yathārūpañca kho, bhante, manoviññeyyaṁ dhammaṁ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti, evarūpo manoviññeyyo dhammo sevitabbo.
abhivaḍḍhanti → abhivaḍḍhantīti (bj, sya-all) | yathārūpañca → yathārūpañ ca (pts) | manoviññeyyaṁ → mano-viññeyyaṁ (pts) | manoviññeyyo → mano-viññeyyo (pts)Когда, господин, при восприятии представления, постигаемого разумом, пропадают нехорошие свойства и умножаются хорошие свойства, то подобное представление, постигаемое разумом, уместно.
Imassa kho me, bhante, bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa evaṁ vitthārena atthaṁ ājānato
me → ahaṁ (sya-all) | ājānato → ājānanto (sya-all) | saṅkhittena → saṁkhittena (ms2005, pts)Так я полностью понимаю, господин, смысл сказанного Благостным вкратце;
tiṇṇā mettha kaṅkhā vigatā kathaṅkathā bhagavato pañhaveyyākaraṇaṁ sutvā”ti.
pañhaveyyākaraṇaṁ → pañhāveyyākaraṇaṁ (sya-all) | kathaṅkathā → kathaṁkathā (my, bjt, th, ms2005) | mettha → m ettha (pts) | pañhaveyyākaraṇaṁ sutvāti → pañha-veyyākaraṇaṁ sutvā ti (pts)я преодолел здесь сомнение и освободился от замешательства, услышав ответ Благостного на вопрос”.
Itiha sakko devānamindo bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṁ uttari pañhaṁ apucchi:
sakko → sakkā (bj) | uttari → uttariṁ (bj, cck, sya-all, pts) | itiha → iti ha (pts) | devānamindo → devānam indo (pts)И вот повелитель богов Сакка, порадовавшись словам Благостного и поблагодарив [за них], задал Благостному следующий вопрос:
“Sabbeva nu kho, mārisa, samaṇabrāhmaṇā ekantavādā ekantasīlā ekantachandā ekantaajjhosānā”ti?
sabbeva → sabbe va (th, pts) | ekantachandā → ekantacchandā (th) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇa-brāhmaṇā (pts) | ekantasīlā ekantachandā ekantaajjhosānāti → ekanta-sīlā ekanta-chandā ekanta-ajjhosānā ti (pts)“Все ли, досточтимый, отшельники и брахманы придерживаются одного учения, одной нравственности, одного стремления, одной приверженности?”
“Na kho, devānaminda, sabbe samaṇabrāhmaṇā ekantavādā ekantasīlā ekantachandā ekantaajjhosānā”ti.
ekantachandā → ekantacchandā (th) | devānaminda → devānam inda (pts) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇa-brāhmaṇā (pts) | ekantasīlā ekantachandā ekantaajjhosānāti → ekanta-sīlā ekanta-chandā ekanta-ajjhosānā ti (pts)“Нет, повелитель богов, не все отшельники и брахманы придерживаются одного учения, одной нравственности, одного стремления, одной приверженности”.
“Kasmā pana, mārisa, na sabbe samaṇabrāhmaṇā ekantavādā ekantasīlā ekantachandā ekantaajjhosānā”ti?
ekantaajjhosānāti → ekantaajjhosānā ti (bjt) | ekantachandā → ekantacchandā (th) | samaṇabrāhmaṇā ekantavādā ekantasīlā ekantachandā ekantaajjhosānāti → samaṇa-brāhmaṇā ekanta-vādā ekanta-sīlā ekanta-chandā ekanta-ajjhosānā ti (pts)“Почему же, досточтимый, не все отшельники и брахманы придерживаются одного учения, одной нравственности, одного стремления, одной приверженности?”
“Anekadhātu nānādhātu kho, devānaminda, loko.
anekadhātu nānādhātu → anekadhātunānādhātu (bjt) | nānādhātu → nānā dhātu (th) | anekadhātu nānādhātu → aneka-dhātu nānā-dhātu (pts) | devānaminda → devānam inda (pts)“Весь мир, повелитель богов, состоит из множества элементов, из разнообразных элементов.
Tasmiṁ anekadhātunānādhātusmiṁ loke yaṁ yadeva sattā dhātuṁ abhinivisanti, taṁ tadeva thāmasā parāmāsā abhinivissa voharanti:
parāmāsā → parāmassa (bj, pts) | anekadhātunānādhātusmiṁ → anekadhātumhi nānādhātumhi (sya-all) | anekadhātunānādhātusmiṁ → aneka-dhātu nānā-dhātusmiṁ (pts) | yadeva → yad eva (pts) | tadeva → tad eva (pts)И в этом мире, состоящем из множества элементов, из разнообразных элементов, к какому элементу ни привяжутся существа, о том элементе со всей силой приверженные и привязанные [к нему] они полагают:
‘idameva saccaṁ moghamaññan’ti.
idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)„Это — истина, [всё] прочее — заблуждение“.
Tasmā na sabbe samaṇabrāhmaṇā ekantavādā ekantasīlā ekantachandā ekantaajjhosānā”ti.
ekantachandā → ekantacchandā (th) | samaṇabrāhmaṇā ekantavādā ekantasīlā ekantachandā ekantaajjhosānāti → samaṇa-brāhmaṇā ekanta-vādā ekanta-sīlā ekanta-chandā ekanta-ajjhosānā ti (pts)Поэтому не все отшельники и брахманы придерживаются одного учения, одной нравственности, одного стремления, одной приверженности”.
“Sabbeva nu kho, mārisa, samaṇabrāhmaṇā accantaniṭṭhā accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosānā”ti?
accantapariyosānāti → accantapariyosānā ti (bjt) | sabbeva → sabbe va (th, pts) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇa-brāhmaṇā (pts) | accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosānāti → accanta-yogakkhemī accanta-brahmacārī accantapariyosānā ti (pts)“Все ли, досточтимый отшельники и брахманы всецело завершенны, всецело свободны от уз, всецело целомудренны, всецело обрели конечную цель?”
“Na kho, devānaminda, sabbe samaṇabrāhmaṇā accantaniṭṭhā accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosānā”ti.
samaṇabrāhmaṇā → samaṇabrahmaṇā (sya-all) | devānaminda sabbe → devānam inda (pts) | devānaminda sabbe samaṇabrāhmaṇā → devānam inda samaṇa-brāhmaṇā (pts) | accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosānāti → accanta-yogakkhemī accanta-brahmacārī accantapariyosānā ti (pts)“Нет, повелитель богов, не все отшельники и брахманы всецело завершенны, всецело свободны от уз, всецело целомудренны, всецело обрели конечную цель”.
“Kasmā pana, mārisa, na sabbe samaṇabrāhmaṇā accantaniṭṭhā accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosānā”ti?
samaṇabrāhmaṇā accantaniṭṭhā accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosānāti → samaṇa-brāhmaṇā accanta-niṭṭhā accanta-yogakkhemī accanta-brahmacārī accanta-pariyosānā ti (pts)“Почему же, досточтимый, не все отшельники и брахманы всецело завершенны, всецело свободны от уз, всецело целомудренны, всецело обрели конечную цель?”
“Ye kho, devānaminda, bhikkhū taṇhāsaṅkhayavimuttā te accantaniṭṭhā accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosānā.
kho → kho te (sya-all) | devānaminda bhikkhū → te devānam inda samaṇabrāhmaṇā (pts) | devānaminda bhikkhū taṇhāsaṅkhayavimuttā → te devānam inda samaṇa-brāhmaṇā taṇhāsaṅkhaya-vimuttā (pts) | accantaniṭṭhā accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosānā → accanta-niṭṭhā accanta-yogakkhemī accanta-brahmacārī accanta-pariyosānā (pts)“Те лишь отшельники и брахманы, повелитель богов, которые освободились, до конца разрушив жажду, всецело завершенны, всецело свободны от уз, всецело целомудренны, всецело обрели конечную цель.
Tasmā na sabbe samaṇabrāhmaṇā accantaniṭṭhā accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosānā”ti.
samaṇabrāhmaṇā accantaniṭṭhā accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosānāti → samaṇa-brāhmaṇā accanta-niṭṭhā accanta-yogakkhemī accanta-brahmacārī accanta-pariyosānā ti (pts)Поэтому не все отшельники и брахманы всецело завершенны, всецело свободны от уз, всецело целомудренны, всецело обрели конечную цель”.
Itthaṁ bhagavā sakkassa devānamindassa pañhaṁ puṭṭho byākāsi.
devānamindassa → devānam indassa (pts) | byākāsi → vyākāsi (pts)Так Благостный, будучи спрошен, ответил на вопрос повелителя богов Сакки.
Attamano sakko devānamindo bhagavato bhāsitaṁ abhinandi anumodi:
devānamindo → devānam indo (pts)И удовлетворённый повелитель богов Сакка порадовался словам Благостного и поблагодарил [за них]:
“evametaṁ, bhagavā, evametaṁ, sugata.
evametaṁ → evam etaṁ (pts)“Это так, Благостный, это так, Счастливый!
Tiṇṇā mettha kaṅkhā vigatā kathaṅkathā bhagavato pañhaveyyākaraṇaṁ sutvā”ti.
pañhaveyyākaraṇaṁ → pañhāveyyākaraṇaṁ (sya-all) | kathaṅkathā → kathaṁkathā (my, bjt, th, ms2005) | mettha → m ettha (pts) | pañhaveyyākaraṇaṁ sutvāti → pañha-veyyākaraṇaṁ sutvā ti (pts)Я преодолел здесь сомнение и освободился от замешательства, услышав ответ Благостного на вопрос”.
Itiha sakko devānamindo bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṁ etadavoca:
itiha → iti ha (pts) | devānamindo → devānam indo (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)И вот повелитель богов Сакка, порадовавшись словам Благостного и поблагодарив [за них], так сказал Благостному:
“Ejā, bhante, rogo, ejā gaṇḍo, ejā sallaṁ, ejā imaṁ purisaṁ parikaḍḍhati tassa tasseva bhavassa abhinibbattiyā.
abhinibbattiyā → abhinipphattiyā (pts) | abhinibbattiyā → abhinipphattiyāti vā pāṭho (sya-all note) | tasseva → tass eva (pts)“Беспокойство — это болезнь, господин, беспокойство — нарыв, беспокойство — дротик, беспокойство влечёт человека, создавая все новые и новые существования;
Tasmā ayaṁ puriso uccāvacamāpajjati.
uccāvacamāpajjati → uccāvacam āpajjati (pts)из-за него этот человек достигает то высокого, то низкого состояний.
Yesāhaṁ, bhante, pañhānaṁ ito bahiddhā aññesu samaṇabrāhmaṇesu okāsakammampi nālatthaṁ, te me bhagavatā byākatā.
yesāhaṁ → yesvāhaṁ (bj) | okāsakammampi → okāsakammaṁpi (th) | samaṇabrāhmaṇesu okāsakammampi → samaṇa-brāhmaṇesu okāsakammam pi (pts) | byākatā → vyākatā dīgharattānusayino (pts)На те вопросы, господин, которые другие отшельники и брахманы, [находящиеся] за пределами [твоего учения], даже не дали позволения [задать], —
Dīgharattānusayitañca pana me vicikicchākathaṅkathāsallaṁ, tañca bhagavatā abbuḷhan”ti.
pana → yañca pana (sya-all, km); yañca pana (pts1ed) | dīgharattānusayitañca → dīgharattānupassatā yañca (sya-all) | abbuḷhanti → abbūḷhanti (sya-all, pts) | pana → dīgharattānupassatā, yañca pana (cck: syā.); dīgharattānusayino, yañca pana (cck: sī. pī.) | pana → tañca panāti vā pāṭho (sya-all note) | vicikicchākathaṅkathāsallaṁ → vicikicchākathaṁkathāsallaṁ (my, th, ms2005) | vicikicchākathaṅkathāsallaṁ → vicikicchā-kathaṁkathāsallaṁ (bjt) | dīgharattānusayitañca → yañ ca (pts) | vicikicchākathaṅkathāsallaṁ tañca → vicikicchā-kathaṅkathāsallaṁ tañ ca (pts) | abbuḷhanti → abbūḷhan ti (pts)Благостный ответил мне, долгое время осаждаемому [сомнениями], и вот Благостный извлёк тот дротик сомнений и неуверенности, который [засел] во мне”.
“Abhijānāsi no tvaṁ, devānaminda, ime pañhe aññe samaṇabrāhmaṇe pucchitā”ti?
devānaminda → devānamindo (pts1ed) | pucchitāti → pucchitoti (sya-all) | pucchitāti abhijānāmahaṁ → pucchittho ti abhijānām ahaṁ (pts) | devānaminda → devānam inda (pts) | samaṇabrāhmaṇe pucchitāti → samaṇa-brāhmaṇe pucchittho ti (pts)“Вспоминаешь ли ты, повелитель богов, что задал другим отшельникам и брахманам те же вопросы?”
“Abhijānāmahaṁ, bhante, ime pañhe aññe samaṇabrāhmaṇe pucchitā”ti.
pucchitāti yathā kathaṁ → pucchitoti yathākathaṁ (sya-all) | abhijānāmahaṁ → abhijānām ahaṁ (pts) | pucchitāti → pucchitā ti (pts)“Я вспоминаю, господин, что задал другим отшельникам и брахманам те же вопросы”.
“Yathā kathaṁ pana te, devānaminda, byākaṁsu? Sace te agaru bhāsassū”ti.
byākaṁsu → byākariṁsu (sya-all) | yathā kathaṁ → yathākathaṁ (bjt, th) | yathā kathaṁ → yathā-kathaṁ (pts) | devānaminda byākaṁsu → devānam inda vyākaṁsu (pts)“Так расскажи, повелитель богов, если тебе не трудно, как они ответили тебе”.
“Na kho me, bhante, garu yatthassa bhagavā nisinno bhagavantarūpo vā”ti.
vāti tena hi → cāti tenahi (sya-all) | bhagavantarūpo vāti → bhagavantarūpā vā ti (pts) | yatthassa → yatth assa (pts) | bhagavantarūpo vāti → bhagavanta-rūpā vā ti (pts)“Мне не трудно, господин, когда Благостный или подобные Благостному [выслушивают меня] сидя”.
“Tena hi, devānaminda, bhāsassū”ti.
tena hi → tenahi (th) | devānaminda → devānam inda (pts)“Тогда рассказывай, повелитель богов”.
“Yesvāhaṁ, bhante, maññāmi samaṇabrāhmaṇā āraññikā pantasenāsanāti, tyāhaṁ upasaṅkamitvā ime pañhe pucchāmi, te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaṁyeva paṭipucchanti:
Yesvāhaṁ → yesāhaṁ (sya-all, km); ye sāhaṁ (pts1ed) | āraññikā → āraññakā (bj, sya-all) | yesvāhaṁ → yesāhaṁ (sya-all, pts) | samaṇabrāhmaṇā āraññikā pantasenāsanāti → samaṇabrāhmaṇe āraññakā pantasenāsanā ti (pts) | svāhaṁ → yesvāhaṁ (bj: sīmu) | Yesvāhaṁ → yesāhaṁ (cck: sī. syā. pī.) | yesvāhaṁ → ye svāhaṁ (bjt) | mamaṁyeva → mamaṁ yeva (bjt, pts) | samaṇabrāhmaṇā āraññikā pantasenāsanāti → samaṇa-brāhmaṇe āraññakā panta-senāsanā ti (pts) | upasaṅkamitvā → upasaṁkamitvā (pts)“Приблизившись к тем, господин, кого я считал отшельниками и брахманами, ибо [знал:] „Они живут в чаще, пребывая вдали от людей“, — и задал им эти вопросы. Будучи спрошены мною, они не сумели ответить и, не сумев ответить, в свою очередь спросили меня:
‘ko nāmo āyasmā’ti?
āyasmāti → āyasmā ti (bjt, pts) | ko nāmo → konāmo (th)„Каково имя уважаемого?“
Tesāhaṁ puṭṭho byākaromi:
byākaromi → vyākaromi (pts)Будучи спрошен, я ответил им:
‘ahaṁ kho, mārisa, sakko devānamindo’ti.
devānamindoti → devānam indo ti (pts)„Я, досточтимые, повелитель богов Сакка“.
Te mamaṁyeva uttari paṭipucchanti:
mamaṁyeva uttari → mamaṁ yeva uttariṁ (bj, pts) | uttari → uttariṁ (sya-all)Тогда они спросили меня снова:
‘kiṁ panāyasmā, devānaminda, kammaṁ katvā imaṁ ṭhānaṁ patto’ti?
devānaminda → devānamindo (cck: sī. pī.) | kiṁ panāyasmā devānaminda → kim pan āyasmā devānam indo (pts) | pattoti → patto ti (pts)„С какой целью досточтенный повелитель богов явился в это место?“
Tesāhaṁ yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ desemi.
yathāpariyattaṁ → yathāpāriyattaṁ (pts) | yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ → yathā-sutaṁ yathā-pāriyattaṁ (pts)И я наставил их в истине, как слыхал и как выучил [её].
Te tāvatakeneva attamanā honti:
tāvatakeneva → tāvaken eva (pts)Они же, удовлетворённые столь малым, [сказали]:
‘sakko ca no devānamindo diṭṭho, yañca no apucchimhā, tañca no byākāsī’ti.
apucchimhā → apucchimha (bj) | devānamindo → devānam indo (pts) | yañca → yañ ca (pts) | tañca → tañ ca (pts) | byākāsīti → vyākāsīti (pts)„Мы узрели повелителя богов Сакку, и он ответил нам на то, что мы у него спросили“.
Te aññadatthu mamaṁyeva sāvakā sampajjanti, na cāhaṁ tesaṁ.
aññadatthu → aññadatthuṁ (sya-all) | mamaṁyeva → mamaṁ yeva (bjt, pts)Поистине, так они сами сделались моими учениками, а не я — их;
Ahaṁ kho pana, bhante, bhagavato sāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo”ti.
sambodhiparāyaṇoti → sambodhiparāyanoti (sya-all, pts) | avinipātadhammo → avinipāta-dhammo (pts) | sambodhiparāyaṇoti → sambodhi-parāyano ti (pts)я же, господин, — ученик Благостного, вступивший в поток, не подверженный падению, уверенный, движущийся к пробуждению”.
2.5. Somanassapaṭilābhakathā2.5. Об обретении удовлетворённости
“Abhijānāsi no tvaṁ, devānaminda, ito pubbe evarūpaṁ vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhan”ti?
vedapaṭilābhaṁ → veda paṭilābhaṁ (bjt) | devānaminda → devānam inda (pts) | vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhanti → veda-paṭilābhaṁ somanassa-paṭilābhan ti (pts)“Вспоминаешь ли ты повелитель богов, что ещё прежде этого обрёл одушевление и удовлетворение подобного рода?”
“Abhijānāmahaṁ, bhante, ito pubbe evarūpaṁ vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhan”ti.
abhijānāmahaṁ → abhijānām ahaṁ (pts) | somanassapaṭilābhanti → somanassa-paṭilābhan ti (pts)“Я вспоминаю, господин, что ещё прежде этого обрёл одушевление и удовлетворение подобного рода”.
“Yathā kathaṁ pana tvaṁ, devānaminda, abhijānāsi ito pubbe evarūpaṁ vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhan”ti?
yathā kathaṁ → yathākathaṁ (bjt, th) | yathā kathaṁ → yathā-kathaṁ (pts) | devānaminda → devānam inda (pts) | vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhanti → veda-paṭilābhaṁ somanassa-paṭilābhan ti (pts)“Как же, повелитель богов, ты вспоминаешь, что ещё прежде этого обрёл одушевление и удовлетворение подобного рода?”
“Bhūtapubbaṁ, bhante, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi.
samupabyūḷho → samūpabyuḷho (cck); samupabyuḷho (sya1ed, sya2ed, km); samūpabbūḷho (pts1ed) | samupabyūḷho → samupabyuḷho (sya-all); samupabbūḷho (pts) | samupabyūḷho → samūpabbuḷho (cck: sī. pī.) | samupabyuḷho → samūpabbulho (sya-all: sī.) | devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho → devāsura-saṁgāmo samupabbūḷho (pts)“Когда-то давно, господин, разгорелось сражение между богами и асурами.
Tasmiṁ kho pana, bhante, saṅgāme devā jiniṁsu, asurā parājayiṁsu.
parājayiṁsu → parājiyiṁsu (bj); parājiṁsu (pts1ed) | asurā → asurā va (sya-all) | parājayiṁsu → parājiṁsu (pts) | parājayiṁsu → parājiṁsu (cck: sī. pī.) | saṅgāme → saṁgāme (pts)И в этом сражении, господин, боги победили, а асуры были побеждены.
Tassa mayhaṁ, bhante, taṁ saṅgāmaṁ abhivijinitvā vijitasaṅgāmassa etadahosi:
vijitasaṅgāmassa → abhivijitasaṅgāmassa (sya-all) | saṅgāmaṁ → saṁgāmaṁ (pts) | vijitasaṅgāmassa etadahosi → vijita-saṁgāmassa etad ahosi (pts)И когда, господин, я одержал победу в этой битве, то, победив в битве, подумал так:
‘yā ceva dāni dibbā ojā yā ca asurā ojā, ubhayametaṁ devā paribhuñjissantī’ti.
ubhayametaṁ → ubhayamettha (bj, sya-all, km) | paribhuñjissantīti → paribhuñjissantatī ti (bj) | ca asurā ojā ubhayametaṁ → va asuraojā ubhayam etaṁ (pts) | ubhayametaṁ → ubhayamettha (cck: syā.) | ubhayamettha → ubhayametaṁ (sya-all: sī.) | ceva dāni → cevadāni (th) | ceva → eva (pts) | ca asurā ojā ubhayametaṁ → va asura-ojā ubhayam etaṁ (pts)„Отныне боги будут пользоваться и тем и другим — и силой богов, и силой асуров“.
So kho pana me, bhante, vedapaṭilābho somanassapaṭilābho sadaṇḍāvacaro sasatthāvacaro na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati.
so → yo (pts) | vedapaṭilābho somanassapaṭilābho → veda-paṭilābho somanassa-paṭilābho (pts)И всё же, господин, то одушевление и удовлетворение связано с насилием, связано с оружием, не ведёт ни к отказу [от мира], ни к бесстрастию, ни к уничтожению, ни к успокоению, ни к постижению, ни к пробуждению, ни к ниббане.
Yo kho pana me ayaṁ, bhante, bhagavato dhammaṁ sutvā vedapaṭilābho somanassapaṭilābho, so adaṇḍāvacaro asatthāvacaro ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattatī”ti.
ekantanibbidāya → ekantanibbibāya (sya-all) | vedapaṭilābho somanassapaṭilābho → veda-paṭilābho somanassa-paṭilābho (pts) | ekantanibbidāya → ekanta-nibbidāya (pts)Это же, господин, одушевление и удовлетворение, [возникшее] у меня, когда я услышал истину от Благостного, не связано с насилием, не связано с оружием, всецело ведёт к отказу [от мира], к бесстрастию, к уничтожению, к успокоению, к постижению, к пробуждению, к ниббане”.
“Kiṁ pana tvaṁ, devānaminda, atthavasaṁ sampassamāno evarūpaṁ vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ pavedesī”ti?
kiṁ → kathaṁ (sya-all) | somanassapaṭilābhaṁ pavedesīti → somanassa paṭilābhaṁ pavedesī ti (bjt) | kiṁ → kim (pts) | devānaminda → devānam inda (pts) | vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ → veda-paṭilābhaṁ somanassa-paṭilābhaṁ (pts)“Какие же причины ты видишь, повелитель богов, что возглашаешь о подобном одушевлении и удовлетворении?”
“Cha kho ahaṁ, bhante, atthavase sampassamāno evarūpaṁ vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ pavedemi.
pavedemi → pavedemīti (bj) | vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ → veda-paṭilābhaṁ somanassa-paṭilābhaṁ (pts)“Я вижу, господин, шесть причин, по которым возглашаю о подобном одушевлении и удовлетворении.
Idheva tiṭṭhamānassa, devabhūtassa me sato;
idheva → idh eva (pts) devabhūtassa → deva-bhūtassa (pts)В то время как, находясь здесь, я пребываю в состоянии бога, Punarāyu ca me laddho, evaṁ jānāhi mārisa.
punarāyu ca → punevāyu va (sya-all) | punarāyu → punar āyu (pts) mārisa → mārisāti (bj, sya-all, pts)Мной обретена ещё и новая жизнь — знай это.
Imaṁ kho ahaṁ, bhante, paṭhamaṁ atthavasaṁ sampassamāno evarūpaṁ vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ pavedemi.
vedapaṭilābhaṁ → veda-paṭilābhaṁ (pts)Видя эту первую причину, господин, я возглашаю о подобном одушевлении и удовлетворении.
Cutāhaṁ diviyā kāyā, āyuṁ hitvā amānusaṁ;
cutāhaṁ → cutohaṁ (bj) amānusaṁ → amanusaṁ (pts)Оставив существование в божественном сонме, лишившись нечеловеческой жизни, Amūḷho gabbhamessāmi, yattha me ramatī mano.
gabbhamessāmi → gabbham issāmi (pts) mano → manoti (sya-all) | + → ti (pts)Неослепленный я стремлюсь к лону, где находит наслаждение мой разум.
Imaṁ kho ahaṁ, bhante, dutiyaṁ atthavasaṁ sampassamāno evarūpaṁ vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ pavedemi.
vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ → veda-paṭilābhaṁ somanassa-paṭilābhaṁ (pts)Видя эту вторую причину, господин, я возглашаю о подобном одушевлении и удовлетворении.
Svāhaṁ amūḷhapaññassa, viharaṁ sāsane rato;
amūḷhapaññassa → amūḷhapañhassa (sya-all, km); amūḷhapaṅh’assu (pts1ed) | svāhaṁ amūḷhapaññassa → so haṁ amūḷhapañh assu (pts) | amūḷhapaññassa → amūḷhapañhassa (cck: ?) | svāhaṁ amūḷhapaññassa → so haṁ amūḷha-pañh assu (pts)Так, неослепленный, [постигнув ответы на] вопросы, я, поистине, живу, наслаждаясь наставлением, Ñāyena viharissāmi, sampajāno paṭissato.
paṭissato → patissato (bj); paṭissatoti (sya-all) | + → ti (pts)И буду жить должным образом — вдумчивый, внимательный.
Imaṁ kho ahaṁ, bhante, tatiyaṁ atthavasaṁ sampassamāno evarūpaṁ vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ pavedemi.
sampassamāno → saṁpassamāno (pts) | vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ → veda-paṭilābhaṁ somanassa-paṭilābhaṁ (pts)Видя эту третью причину, господин, я возглашаю о подобном одушевлении и удовлетворении.
Ñāyena me carato ca, sambodhi ce bhavissati;
ñāyena → ñāyena ca (sya-all) | carato ca → parato (sya-all)И мне, ведущему должный образ жизни, явится пробуждение, Aññātā viharissāmi, sveva anto bhavissati.
aññātā → aññathā (bj) anto → manto (bj) | bhavissati → bhavissatīti (sya-all, pts)Я буду жить подобно Постигшему — таков будет конец.
Imaṁ kho ahaṁ, bhante, catutthaṁ atthavasaṁ sampassamāno evarūpaṁ vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ pavedemi.
vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ → veda-paṭilābhaṁ somanassa-paṭilābhaṁ (pts)Видя эту четвёртую причину, господин, я возглашаю о подобном одушевлении и удовлетворении.
Cutāhaṁ mānusā kāyā, āyuṁ hitvāna mānusaṁ;
cutāhaṁ → cutohaṁ (bj)Оставив существование в человеческом сонме, лишившись человеческой жизни, Puna devo bhavissāmi, devalokamhi uttamo.
devo → deva (bj) devalokamhi uttamo → devalokasmimuttamoti (sya-all) | devalokamhi → devalokasmiṁ (pts) | devalokamhi → deva-lokasmiṁ (pts) | + → ti (pts)Я снова стану богом — высшим в мире богов.
Imaṁ kho ahaṁ, bhante, pañcamaṁ atthavasaṁ sampassamāno evarūpaṁ vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ pavedemi.
vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ → veda-paṭilābhaṁ somanassa-paṭilābhaṁ (pts)Видя эту пятую причину, господин, я возглашаю о подобном одушевлении и удовлетворении.
Te paṇītatarā devā, akaniṭṭhā yasassino;
Te → ye (?) | Te → ye (cck: ?)Эти возвышеннейшие боги аканиттха, наделённые славой, — Antime vattamānamhi, so nivāso bhavissati.
bhavissati → bhavissatīti (sya-all, pts)Таково будет моё местопребывание, когда я буду находиться в последнем воплощении.
Imaṁ kho ahaṁ, bhante, chaṭṭhaṁ atthavasaṁ sampassamāno evarūpaṁ vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ pavedemi.
vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ → veda-paṭilābhaṁ somanassa-paṭilābhaṁ (pts)Видя эту шестую причину, господин, я возглашаю о подобном одушевлении и удовлетворении.
Ime kho ahaṁ, bhante, cha atthavase sampassamāno evarūpaṁ vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ pavedemi.
vedapaṭilābhaṁ somanassapaṭilābhaṁ → veda-paṭilābhaṁ somanassa-paṭilābhaṁ (pts)Видя эти шесть причин, господин, я возглашаю о подобном одушевлении и удовлетворении.
Apariyositasaṅkappo, vicikiccho kathaṅkathī;
apariyositasaṅkappo → apariyosita-saṁkappo (pts) vicikiccho → vicikicchī (bj, pts) | vicikiccho kathaṅkathī vicariṁ → vicikicchākathaṁkathī vicaraṁ (sya-all) | kathaṅkathī → kathaṁkathī (my, ms2005) | vicikiccho kathaṅkathī → vicikicchī kathaṁkathī (bjt, pts)С неудовлетворённым намерением, сомневаясь, неуверенный, Vicariṁ dīghamaddhānaṁ, anvesanto tathāgataṁ.
vicariṁ dīghamaddhānaṁ → vicarī dīgham addhānaṁ (pts) | vicariṁ → vicari (bj: PTS)Я странствовал долгое время, ища Татхагату.Yassu maññāmi samaṇe, pavivittavihārino;
yassu → yyāssu (bj); yassa (sya-all) | yassu → y assu (pts) pavivittavihārino → pavivitta-vihārino (pts)Поистине, думаю я, к тем отшельникам, пребывающим в уединении, Sambuddhā iti maññāno, gacchāmi te upāsituṁ.
maññāno → maññamāno (sya-all) | sambuddhā → sambuddho (pts) | sambuddhā → sambuddho (bj: PTS) te → no (sya-all: sī.)Что считаются пробуждёнными, я и приближусь почтительно.‘Kathaṁ ārādhanā hoti, kathaṁ hoti virādhanā’;„Как бывает удовлетворение, как бывает неудовлетворение?“ — Iti puṭṭhā na sampāyanti, magge paṭipadāsu ca.
sampāyanti → sambhonti (bj, sya-all, km, pts1ed) | sampāyanti → sambhonti (pts) | sambhonti → sampāyanti (bj: sīmu) | sampāyanti → sambhonti (cck: syā.)Спрошенные таким образом, они не были способны [наставить меня] в пути и средствах,Tyassu yadā maṁ jānanti, sakko devānamāgato;
tyassu → tyāssu (bj, pts); tyassa (sya-all) devānamāgato → devānam āgato (pts)Но, поистине, когда узнали, что я, пришедший [к ним], — Сакка среди богов, Tyassu mameva pucchanti, ‘kiṁ katvā pāpuṇī idaṁ’.
tyassu → tyāssu (bj); tyassa (sya-all) | tyassu mameva → tyāssu mam eva (pts)То сами спросили меня: „С какой целью ты пришёл сюда?“Tesaṁ yathāsutaṁ dhammaṁ, desayāmi jane sutaṁ;
yathāsutaṁ → yathā sutaṁ (pts) jane sutaṁ → janesuta (bj) | sutaṁ → janesuta (cck: ka. sī.)Я наставил их в истине, как слыхал [её, как] слыхал среди людей, Tena attamanā honti, ‘diṭṭho no vāsavoti ca’.
honti → te nassatatamanā (bj: PTS) | tena → ten ass (pts) vāsavoti → vāsavo ti (pts)И они .были удовлетворены этим и [сказали]: „Мы узрели Васаву!“Yadā ca buddhamaddakkhiṁ, vicikicchāvitāraṇaṁ;
buddhamaddakkhiṁ → sambuddhamaddakkhiṁ (sya-all) | buddhamaddakkhiṁ → buddhaṁ addakkhiṁ (pts) vicikicchāvitāraṇaṁ → vicikicchā-vitā raṇaṁ (pts)С тех же пор, как я увидел Будду, преодолевшего сомнения, Somhi vītabhayo ajja, sambuddhaṁ payirupāsiya.
somhi → so mhi (pts) payirupāsiya → payirupāsayiṁ (sya-all, km, mr); payirūpāsiya (pts1ed) | payirupāsiya → payiru pāsayiṁ (bj: machasaṁ) | payirupāsiya → payirupāsayiṁ (cck: syā. ka.)То, освободившись от страха, прислуживаю ныне пробуждённому.Taṇhāsallassa hantāraṁ, buddhaṁ appaṭipuggalaṁ;
taṇhāsallassa → taṇhā-sallassa (pts) buddhaṁ appaṭipuggalaṁ → buddhamappaṭipuggalaṁ (bjt)Уничтожившего дротик жажды, несравненного Будду Ahaṁ vande mahāvīraṁ, buddhamādiccabandhunaṁ.
buddhamādiccabandhunaṁ → vandām ādiccabandhunaṁ (pts) | buddhamādiccabandhunaṁ → candamādiccabandhunaṁ (bj: PTS) | buddhamādiccabandhunaṁ → vandām ādicca-bandhunaṁ (pts)Я славлю — слава великому герою, родичу солнца!Yaṁ karomasi brahmuno, samaṁ devehi mārisa;
karomasi → karomase (sya-all, pts) | karomasi → yaṁ karomaso (bj: PTS)Как, досточтимый, чтут Брахму с богами, Tadajja tuyhaṁ kassāma, handa sāmaṁ karoma te.
kassāma → dassāmi (sya-all, km); dassāma (mr) | kassāma → dassāma (cck: syā. ka.) | tadajja → tad ajja (pts)Так же ныне и мы чтим тебя — да! оказываем тебе поклонение.Tvameva asi sambuddho, tuvaṁ satthā anuttaro;
Tvameva asi → tvameva sivaṁ (sya-all, km); tuvamevasi (pts1ed) | asi → tuvamevasi (cck: pī.) | tvameva → tuvam ev (pts)Ведь ты — пробуждённый, ты — непревзойдённый наставник. Sadevakasmiṁ lokasmiṁ, natthi te paṭipuggalo”ti.
natthi → n atthi (pts) | paṭipuggaloti → paṭipuggalo ti (pts)Нет в этом мире со [всеми] богами равного тебе!”
Atha kho sakko devānamindo pañcasikhaṁ gandhabbaputtaṁ āmantesi:
atha kho → athakho (th) | devānamindo → devānam indo (pts) | gandhabbaputtaṁ → gandhabba-puttaṁ (pts)И вот повелитель богов Сакка обратился к отпрыску гандхаббов Панчасикхе:
“bahūpakāro kho mesi tvaṁ, tāta pañcasikha, yaṁ tvaṁ bhagavantaṁ paṭhamaṁ pasādesi.
pañcasikha → pañcasikhaṁ (bj) | mesi → me si (pts)“Великую помощь ты [оказал] мне, дорогой Панчасикха, что сначала склонил к милости Благостного.
Tayā, tāta, paṭhamaṁ pasāditaṁ pacchā mayaṁ taṁ bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkamimhā arahantaṁ sammāsambuddhaṁ.
upasaṅkamimhā → upasaṅkamimha (bj, pts) | taṁ → (pts) | upasaṅkamimhā → upasaṁkamimha (pts) | sammāsambuddhaṁ → sammā-sambuddhaṁ (pts)После того как ты, дорогой, склонил к милости Благостного, мы приблизились, чтобы лицезреть Благостного, архата, всецело пробуждённого.
Pettike vā ṭhāne ṭhapayissāmi, gandhabbarājā bhavissasi, bhaddañca te sūriyavacchasaṁ dammi, sā hi te abhipatthitā”ti.
vā → ca (bj); (sya-all, pts) | sūriyavacchasaṁ → suriyavacchasaṁ (bj, sya-all); suriyavaccasaṁ (pts) | gandhabbarājā → gandhabba-rājā (pts) | bhaddañca → bhaddañ ca (pts) | sūriyavacchasaṁ → suriya-vaccasaṁ (pts) | abhipatthitāti → abhipatthitā ti (pts)Я поставлю тебя на отцовское место, ты станешь царём гандхаббов, и я дам тебе Бхадду Сурияваччасу, ибо она желанна тебе”.
Atha kho sakko devānamindo pāṇinā pathaviṁ parāmasitvā tikkhattuṁ udānaṁ udānesi:
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all, pts) | atha kho → athakho (th) | devānamindo → devānam indo (pts)И тогда повелитель богов Сакка, коснувшись ладонью земли, трижды взволнованно воскликнул:
“Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)“Почтение этому Благостному, архату, всецело пробуждённому!
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)Почтение этому Благостному, архату, всецело пробуждённому!
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassā”ti.
sammāsambuddhassāti → sammā-sambuddhassāti (pts)Почтение этому Благостному, архату, всецело пробуждённому!”
Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṁ bhaññamāne sakkassa devānamindassa virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi:
imasmiñca → imasmiñ ca (pts) | devānamindassa → devānam indassa (pts)И когда во время этого объяснения говорилось так, в повелителе богов Сакке возникло непорочное, свободное от скверны ви́дение истины:
“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.
sabbaṁ taṁ → sabbantaṁ (bjt, th) | yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | samudayadhammaṁ sabbaṁ → samudaya-dhammaṁ sabban (pts) | nirodhadhammanti → nirodha-dhamman ti (pts)“Всё то, что подвержено возникновению, подвержено и уничтожению”.
Aññesañca asītiyā devatāsahassānaṁ;
aññesañca → aññesañ ca (pts) | devatāsahassānaṁ → devatā-sahassānaṁ (pts)И то же [произошло] с другими восемьюдесятью тысячами божеств.
iti ye sakkena devānamindena ajjhiṭṭhapañhā puṭṭhā, te bhagavatā byākatā.
ye → ha (pts) | devānamindena ajjhiṭṭhapañhā → devānam indena ajjhittā pañhā (pts) | byākatā → vyākatā (pts)Такие вопросы были заданы получившим дозволение повелителем богов Саккой и разъяснены Благостным.
Tasmā imassa veyyākaraṇassa sakkapañhātveva adhivacananti.
sakkapañhātveva → sakkapañhotveva (sya-all) | sakkapañhātveva adhivacananti → sakka-pañho t eva adhivacanan ti sakka-pañha (pts)Поэтому это разъяснение и носит название “Саккапаньха”.
Sakkapañhasuttaṁ niṭṭhitaṁ aṭṭhamaṁ.
aṭṭhamaṁ → (pts) | sakkapañhasuttaṁ → suttantaṁ (pts)Саккапаньха Сутта Окончена. Восьмая.