Найдите Истину

В Палийских Суттах и Винае

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Заметка:Переводы, словари и комментарии сделаны не Благословенным.Сверяйтесь с Пали в 4 основных никаях.

  • Dīgha Nikāya 24Длинные Наставления 24

PāthikasuttaПатхика Сутта

1. Sunakkhattavatthu1. История Сунаккхатты

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts) | sutaṁ → sutam (pts)
Вот, что я слышал:
ekaṁ samayaṁ bhagavā mallesu viharati anupiyaṁ nāma mallānaṁ nigamo.
anupiyaṁ nāma → anupiyā nāma (bj); anuppiyaṁ nāma (sya-all) | anupiyaṁ → anupiyā (bj) | nāma → anuppiyaṁ nāma (cck: syā.) | Anupiyaṁ → So SS Bmr Sum; K Anuppiyaṁ; Sum adds Anopiyan ti pi pāṭho. (pts note)
Однажды Благостный пребывал среди маллов. А у маллов есть поселение под названием Анупия.
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya anupiyaṁ piṇḍāya pāvisi.
anupiyaṁ → anupapiyam (bj: syā); anupiyaṁ (bj: kām) | atha kho → athakho (th) | anupiyaṁ → anuppiyaṁ (th) | pubbaṇhasamayaṁ → pubbaṇha-samayaṁ (pts) | pattacīvaramādāya → patta-cīvaram ādāya (pts)
И вот утром Благостный оделся, взял сосуд для подаяний и верхнюю одежду и вошёл в Анупию для сбора милостыни.
Atha kho bhagavato etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
И вот Благостный подумал так:
“atippago kho tāva anupiyāyaṁ piṇḍāya carituṁ.
anupiyāyaṁ → anupiyāya (pts1ed); anupiyaṁ (mr) | anupiyāyaṁ → anupiyaṁ (bj: kām) | anupiyāyaṁ → anupiyaṁ (cck: ka.) | Anupiyāya → Br Anupiyaṁ. (pts note) | anupiyāyaṁ → anuppiyāyaṁ (th)
“Слишком рано ещё ходить по Анупие, собирать милостыню —
Yannūnāhaṁ yena bhaggavagottassa paribbājakassa ārāmo, yena bhaggavagotto paribbājako tenupasaṅkameyyan”ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | bhaggavagottassa → bhaggava-gottassa (pts) | tenupasaṅkameyyanti → ten upasaṁkameyyan ti (pts)
поэтому сейчас я приближусь к [монашеской] роще странствующего аскета Бхаггаваготты, к странствующему аскету Бхаггаваготте”.

Atha kho bhagavā yena bhaggavagottassa paribbājakassa ārāmo, yena bhaggavagotto paribbājako tenupasaṅkami.
atha kho → athakho (th) | bhaggavagottassa → bhaggava-gottassa (pts) | bhaggavagotto → bhaggava-gotto (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṁkami (pts)
И вот Благостный приблизился к роще странствующего аскета Бхаггаваготты, к странствующему аскету Бхаггаваготте.
Atha kho bhaggavagotto paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:
Atha → SS addasā; Bmr K atha. Cp. D. ix. 5. (pts note) | atha kho → athakho (th) | bhaggavagotto → bhaggava-gotto (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
И вот странствующий аскет Бхаггаваготта так сказал Благостному:
“etu kho, bhante, bhagavā.“Почтенный, пусть подойдёт Благостный. Svāgataṁ, bhante, bhagavato.
svāgataṁ → sāgataṁ (pts) | sāgataṁ → So SS and D. ix. 5; Bmr K svāgataṁ. (pts note)
Господин, добро пожаловать Благостному!
Cirassaṁ kho, bhante, bhagavā imaṁ pariyāyamakāsi yadidaṁ idhāgamanāya.
idh → Sc kho. (pts note) | pariyāyamakāsi → pariyāyam akāsi (pts) | idhāgamanāya → idh āgamanāya (pts)
Господин, давно уже Благостный отправился [в путь] и приходил сюда.
Nisīdatu, bhante, bhagavā, idamāsanaṁ paññattan”ti.
ti → So D. ix. 5 and Bm K: SS paññattaṁ. (pts note) | idamāsanaṁ paññattanti → idam āsanaṁ paññattan ti (pts)
Господин, пусть Благостный сядет — вот предложенное [ему] сиденье”.

Nisīdi bhagavā paññatte āsane.Благостный сел на предложенное сиденье. Bhaggavagottopi kho paribbājako aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.
bhaggavagottopi → bhaggava-gotto pi (pts) | aññataraṁ → aññatara (pts)
А странствующий аскет Бхаггаваготта выбрал другое низкое сиденье и сел в стороне.
Ekamantaṁ nisinno kho bhaggavagotto paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:
bhaggavagotto → bhaggava-gotto (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Севший в стороне странствующий аскет Бхаггаваготта так сказал Благостному:
“purimāni, bhante, divasāni purimatarāni sunakkhatto licchaviputto yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ etadavoca:
licchaviputto → licchavi-putto (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
“Некогда в прежние дни, господин, сын личчхавов Сунаккхатта приблизился ко мне и, приблизившись, сказал мне:
‘paccakkhāto dāni mayā, bhaggava, bhagavā.
paccakkhāto dāni mayā → paccakkhātodāni mayāta (sya-all)
„Теперь, Бхаггава, я оставил Благостного.
Na dānāhaṁ bhagavantaṁ uddissa viharāmī’ti.
na dānāhaṁ → nadānāhaṁ bhaggava (bj, sya-all) | dānāhaṁ → dānāhaṁ bhaggava (pts) | Bhaggava → Br omits. (pts note)
Теперь, Бхаггава, я больше не нахожусь с Благостным“.
Kaccetaṁ, bhante, tatheva, yathā sunakkhatto licchaviputto avacā”ti?
avacāti → avacā ti (bjt) | kaccetaṁ → kacc etaṁ (pts) | tatheva → tath eva (pts) | licchaviputto → licchavi-putto (pts)
Как же, господин, — правда ли то, что сказал сын личчхавов Сунаккхатта”.

“Tatheva kho etaṁ, bhaggava, yathā sunakkhatto licchaviputto avaca.
avaca → Br avoca. (pts note) | tatheva → tath eva (pts) | licchaviputto → licchavi-putto (pts)
“Правда, Бхаггава, то, что сказал сын личчхавов Сунаккхатта.

Purimāni, bhaggava, divasāni purimatarāni sunakkhatto licchaviputto yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto maṁ etadavoca:
licchaviputto → licchavi-putto (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Некогда в прежние дни, Бхаггава, сын личчхавов Сунаккхатта приблизился ко мне. Приблизившись, он приветствовал меня и сел в стороне. И вот, Бхаггава, сидя в стороне, сын личчхавов Сунаккхатта так сказал мне:
‘paccakkhāmi dānāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ.
paccakkhāmi dānāhaṁ → paccakkhāmidānāhaṁ (bjt, th)
„Теперь, господин, я оставляю Благостного,
Na dānāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ uddissa viharissāmī’ti.
na dānāhaṁ → nāhaṁ (bj) | Bhagavantaṁ → -8 SS omit. (pts note) | na dānāhaṁ → nadānāhaṁ (th)
теперь, господин, я больше не буду находиться с Благостным“.

Evaṁ vutte, ahaṁ, bhaggava, sunakkhattaṁ licchaviputtaṁ etadavocaṁ:
licchaviputtaṁ etadavocaṁ → licchavi-puttaṁ etad avocaṁ (pts)
Когда так было сказано, Бхаггава, я так сказал сыну личчхавов Сунаккхатте:
‘api nu tāhaṁ, sunakkhatta, evaṁ avacaṁ,
tāhaṁ → tyāhaṁ (bj) | evaṁ avacaṁ → evamavocaṁ (sya-all) | nu tāhaṁ → nūnāhaṁ (pts) | tyāhaṁ → tāhaṁ (bj: sīmu, PTS) | avacaṁ → So SS Bmr; K avocaṁ. (pts note)
„Разве, Сунаккхатта, я говорил когда-нибудь так:
ehi tvaṁ, sunakkhatta, mamaṁ uddissa viharāhī’ti?
viharāhīti → viharāhī ti (bjt)
‘Иди, Сунаккхатта, находись рядом со мной’“?

‘No hetaṁ, bhante’.
hetaṁ → h etaṁ (pts)
„Нет, господин“.

‘Tvaṁ vā pana maṁ evaṁ avaca—„А ты разве говорил мне когда-нибудь так: ahaṁ, bhante, bhagavantaṁ uddissa viharissāmī’ti?
viharissāmīti → viharissāmī ti (bjt)
‘Господин, я буду находиться рядом с Благостным’“?

‘No hetaṁ, bhante’.
hetaṁ → h etaṁ (pts)
„Нет, господин“.

‘Iti kira, sunakkhatta, nevāhaṁ taṁ vadāmi—
nevāhaṁ taṁ → nevāhantaṁ (bjt, th) | nevāhaṁ → n evāhan (pts)
„Итак, Сунаккхатта, и я не говорил тебе:
ehi tvaṁ, sunakkhatta, mamaṁ uddissa viharāhīti.‘Иди, Сунаккхатта, находись рядом со мной’ Napi kira maṁ tvaṁ vadesi—
napi → na pi (pts)
и ты не говорил мне:
ahaṁ, bhante, bhagavantaṁ uddissa viharissāmīti.
viharissāmīti → viharissāmī ti (bjt)
‘Господин, я буду находиться рядом с Благостным’.
Evaṁ sante, moghapurisa, ko santo kaṁ paccācikkhasi?
paccācikkhasi → paccācikkhati (sya-all) | paccācikkhati → katthaci potthake paccakkhāsīti pāṭho dissati (sya-all note) | paccācikkhasi → K note katthaci poṭṭhake ‘paccakkhāsīti'; pāṭho dissati. (pts note) | moghapurisa → mogha-purisa (pts)
А если так, глупый человек, то кто ты есть и кого собираешься оставить?
Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṁ aparaddhan’ti.
yāvañca → yāva ca (csp1ed) | yāvañca → yāva ca (bj: machasaṁ) | yāvañca → yāva ca (cck: ka.) | moghapurisa yāvañca → mogha-purisa yāvañ ca (pts) | aparaddhanti → aparaddhan ti (pts)
Видишь, глупый человек, как ты здесь неправ“.

‘Na hi pana me, bhante, bhagavā uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karotī’ti.
hi → Bmr K hi: Sct cāhaṁ; Sd cāha. See 5. (pts note) | uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ → uttari-manussadhammā iddhi-pāṭihāriyaṁ (pts)
„Но, господин, ведь Благостный не совершал передо мной с помощью недоступных человеку сил сверхъестественного чуда“.

‘Api nu tāhaṁ, sunakkhatta, evaṁ avacaṁ—
tāhaṁ → tyāhaṁ (bj) | tāhaṁ → SS nūnāhaṁ, but see 5, Sct nutāhaṁ; Bmr K nu tāhaṁ. (pts note) | avacaṁ → So Bmr K: SS avaca (but avacaṁ in 5). (pts note)
„Разве, Сунаккхатта, я говорил когда-нибудь так:
ehi tvaṁ, sunakkhatta, mamaṁ uddissa viharāhi, ahaṁ te uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karissāmī’ti?
mamaṁ → So SS Bmr; K mama. 6 Bmr ca. (pts note) | uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my) | ahaṁ te uttari manussadhammā → ahante uttarimanussadhammā (bjt, th) | karissāmīti → karissāmī ti (bjt) | ahaṁ → ahan (pts) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ → uttarimanussa-dhammā iddhi-pāṭihāriyaṁ (pts)
‘Иди, Сунаккхатта, находись рядом со мной. Я совершу перед тобой с помощью нечеловеческих сил сверхъестественное чудо’“?

‘No hetaṁ, bhante’.
hetaṁ → h etaṁ (pts)
„Нет, господин“.

‘Tvaṁ vā pana maṁ evaṁ avaca—
Tvaṁ vā → tvañca (csp1ed) | vā → ca (bj)
„А ты разве говорил мне когда-нибудь так:
ahaṁ, bhante, bhagavantaṁ uddissa viharissāmi, bhagavā me uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karissatī’ti?
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | karissatīti → karissatī ti (bjt) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ → uttari-manussadhammā iddhi-pāṭihāriyaṁ (pts)
‘Господин, я буду находиться рядом с Благостным и Благостный совершит передо мной с помощью нечеловеческих сил сверхъестественное чудо’“?

‘No hetaṁ, bhante’.
hetaṁ → h etaṁ (pts)
„Нет, господин“.

‘Iti kira, sunakkhatta, nevāhaṁ taṁ vadāmi—
nevāhaṁ taṁ → nevāhantaṁ (bjt, th) | nevāhaṁ → nevāhan (pts)
„Итак, Сунаккхатта, и я не говорил тебе:
ehi tvaṁ, sunakkhatta, mamaṁ uddissa viharāhi, ahaṁ te uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karissāmīti;
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my) | ahaṁ te uttari manussadhammā → ahante uttarimanussadhammā (bjt, th) | karissāmīti → karissāmī ti (bjt) | ahaṁ → ahan (pts) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ → uttarimanussa-dhammā iddhi-pāṭihāriyaṁ (pts)
‘Иди, Сунаккхатта, находись рядом со мной. Я совершу перед тобой с помощью нечеловеческих сил сверхъестественное чудо’,
napi kira maṁ tvaṁ vadesi—
napi → na pi (bjt, pts)
и ты не говорил мне:
ahaṁ, bhante, bhagavantaṁ uddissa viharissāmi, bhagavā me uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karissatīti.
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | karissatīti → karissatī ti (bjt) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ → uttari-manussa-dhammā iddhi-pāṭihāriyaṁ (pts)
‘Господин, я буду находиться рядом с Благостным, и Благостный совершит передо мной с помощью нечеловеческих сил сверхъестественное чудо’.
Evaṁ sante, moghapurisa, ko santo kaṁ paccācikkhasi?
moghapurisa → mogha-purisa (pts)
А если так, глупый человек, то кто ты есть и кого собираешься оставить?
Taṁ kiṁ maññasi, sunakkhatta,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt)
Как ты думаешь об этом, Сунаккхатта?
kate vā uttari manussadhammā iddhipāṭihāriye akate vā uttari manussadhammā iddhipāṭihāriye yassatthāya mayā dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti?
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | sammā dukkhakkhayāyāti → sammādukkhakkhayāyā ti (bjt) | sammā dukkhakkhayāyāti → sammādukkhakkhayāyāti (th) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriye → uttari-manussa-dhammā iddhi-pāṭihāriye (pts) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriye yassatthāya → uttari-manussa-dhammā iddhi-pāṭihāriye yass atthāya (pts) | sammā dukkhakkhayāyāti → sammādukkha-kkhayāyāti (pts)
Совершено ли с помощью нечеловеческих сил сверхъестественное чудо или не совершено с помощью нечеловеческих сил сверхъестественного чуда — разве не ведёт проповедуемая мной дхамма к правильному исчерпанию боли у испытывающего его?“

‘Kate vā, bhante, uttari manussadhammā iddhipāṭihāriye akate vā uttari manussadhammā iddhipāṭihāriye yassatthāya bhagavatā dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti.
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | sammā dukkhakkhayāyāti → sammādukkhakkhayāyāti (bjt, th) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriye → uttari-manussa-dhammā iddhi-pāṭihāriye (pts) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriye yassatthāya → uttari-manussa-dhammā iddhi-pāṭihāriye yass atthāya (pts) | sammā dukkhakkhayāyāti → sammā-dukkha-kkhayāyāti (pts)
„Господин, совершено ли с помощью нечеловеческих сил сверхъестественное чудо или не совершено с помощью нечеловеческих сил сверхъестественного чуда, проповедуемая Благостным истина ведёт к правильному исчерпанию боли у испытывающего его“.

‘Iti kira, sunakkhatta, kate vā uttari manussadhammā iddhipāṭihāriye, akate vā uttari manussadhammā iddhipāṭihāriye, yassatthāya mayā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya.
sammā dukkhakkhayāya → sammādukkhakkhayāyāti (sya-all) | uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | dukkhakkhayāya → dukkhakkhayāyā ti (bjt) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriye → uttari-manussa-dhammā iddhi-pāṭihāriye (pts) | uttari manussadhammā → uttari-manussa-dhammā (pts) | yassatthāya → yass atthāya (pts) | sammā dukkhakkhayāya → sammā-dukkha-kkhayāya (pts)
„Итак, Сунаккхатта, совершено ли с помощью нечеловеческих сил сверхъестественное чудо или не совершено с помощью нечеловеческих сил сверхъестественного чуда, проповедуемая мной истина ведёт к правильному исчерпанию боли у испытывающего его.
Tatra, sunakkhatta, kiṁ uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ kataṁ karissati?
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ → uttari-manussa-dhammā iddhi-pāṭihāriyaṁ (pts)
А тогда, Сунаккхатта, к чему совершение с помощью нечеловеческих сил сверхъестественного чуда?
Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṁ aparaddhan’ti.
yāvañca → yāva ca (csp1ed) | moghapurisa yāvañca → mogha-purisa yāvañ ca (pts) | aparaddhanti → aparaddhan ti (pts)
Видишь, глупый человек, как ты здесь неправ“.

‘Na hi pana me, bhante, bhagavā aggaññaṁ paññapetī’ti?
paññapetī’ti → paññāpetīti (pts1ed) | paññapetīti → paññā petīti (pts) | paññapetī’ti → paññāpetīti (cck: pī.) | hi → Sdt nāhaṁ. (pts note) | petīti → Bmr K paññapetīti (and below). (pts note)
„Но, господин, ведь Благостный не обучил меня началу вещей“.

‘Api nu tāhaṁ, sunakkhatta, evaṁ avacaṁ—
tāhaṁ → tyāhaṁ (bj)
„Разве, Сунаккхатта, я говорил тебе когда-нибудь так:
ehi tvaṁ, sunakkhatta, mamaṁ uddissa viharāhi, ahaṁ te aggaññaṁ paññapessāmī’ti?
paññapessāmīti → paññāpessāmīti (pts) | ahaṁ te → ahante (bjt, th) | paññapessāmīti → paññapessāmī ti (bjt)
‘Иди, Сунаккхатта, находись рядом со мной. Я обучу тебя началу вещей’“?

‘No hetaṁ, bhante’.
hetaṁ → h etaṁ (pts)
„Нет, господин“.

‘Tvaṁ vā pana maṁ evaṁ avaca—„А ты разве говорил мне когда-нибудь так: ahaṁ, bhante, bhagavantaṁ uddissa viharissāmi, bhagavā me aggaññaṁ paññapessatī’ti?
paññapessatīti → paññāpessatīti (pts) | paññapessatīti → paññapessatī ti (bjt)
‘Господин, я буду находиться рядом с Благостным, и Благостный обучит меня началу вещей’“?

‘No hetaṁ, bhante’.
hetaṁ → h etaṁ (pts)
„Нет, господин“.

‘Iti kira, sunakkhatta, nevāhaṁ taṁ vadāmi—
nevāhaṁ taṁ → nevāhantaṁ (bjt, th) | nevāhaṁ → nevāhan (pts)
„Итак, Сунаккхатта, и я не говорил тебе:
ehi tvaṁ, sunakkhatta, mamaṁ uddissa viharāhi, ahaṁ te aggaññaṁ paññapessāmīti.
paññapessāmīti napi → paññāpessāmīti na pi (pts) | ahaṁ te → ahante (bjt, th) | ahaṁ → ahan (pts)
‘Иди, Сунаккхатта, находись рядом со мной. Я обучу тебя началу вещей’,
Napi kira maṁ tvaṁ vadesi—
napi → na pi (bjt, pts)
и ты не говорил мне:
ahaṁ, bhante, bhagavantaṁ uddissa viharissāmi, bhagavā me aggaññaṁ paññapessatīti.
paññapessatīti → paññāpessatīti (pts) | paññapessatīti → paññapessatī ti (bjt)
‘Господин, я буду находиться рядом с Благостным, и Благостный обучит меня началу вещей’.
Evaṁ sante, moghapurisa, ko santo kaṁ paccācikkhasi?
moghapurisa → mogha-purisa (pts)
А если так, глупый человек, то кто ты есть и кого собираешься оставить?
Taṁ kiṁ maññasi, sunakkhatta,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt)
Как ты думаешь об этом, Сунаккхатта?
paññatte vā aggaññe, apaññatte vā aggaññe, yassatthāya mayā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti?
apaññatte → SS app-, but sometimes afterwards ap-. (pts note) | sammā dukkhakkhayāyāti → sammādukkhakkhayāyāti (th) | yassatthāya → yass atthāya (pts) | sammā dukkhakkhayāyāti → sammā-dukkha-kkhayāyāti (pts)
Есть ли обучение началу вещей или нет обучения началу вещей, разве не ведёт проповедуемая мной дхамма к правильному исчерпанию боли у испытывающего его?“

‘Paññatte vā, bhante, aggaññe, apaññatte vā aggaññe, yassatthāya bhagavatā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti.
sammā dukkhakkhayāyāti → sammādukkhakkhayāyāti (th) | yassatthāya → yass atthāya (pts) | sammā dukkhakkhayāyāti → sammā-dukkha-kkhayāyāti (pts)
„Господин, есть ли обучение началу вещей или нет обучения началу вещей, проповедуемая Благостным истина ведёт к правильному исчерпанию боли у испытывающего его“.

‘Iti kira, sunakkhatta, paññatte vā aggaññe, apaññatte vā aggaññe, yassatthāya mayā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya.
sammā dukkhakkhayāya → sammādukkhakkhayāyāti (sya-all) | yassatthāya → yass atthāya (pts) | sammā dukkhakkhayāya → sammā-dukkha-kkhayāya (pts)
„Итак, Сунаккхатта, есть ли обучение началу вещей или нет обучения началу вещей, проповедуемая мной истина ведёт к правильному исчерпанию боли у испытывающего его.
Tatra, sunakkhatta, kiṁ aggaññaṁ paññattaṁ karissati?
+ → paññattaṁ (pts)
А тогда, Сунаккхатта, к чему обучение началу вещей?
Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṁ aparaddhaṁ.
aparaddhaṁ → aparaddhanti (sya-all) | aparaddhanti → itisaddo na dissati (sya-all: sī. ma. yu.) | aparaddhaṁ → So SS Bmr; K aparaddhan ti; (Sī) iti-saddo na dissati. (pts note) | moghapurisa yāvañca → mogha-purisa yāvañ ca (pts)
Видишь, глупый человек, как ты здесь неправ.

Anekapariyāyena kho te, sunakkhatta, mama vaṇṇo bhāsito vajjigāme—
anekapariyāyena → aneka-pariyāyena (pts) | vajjigāme → vajji-gāme (pts)
На много ладов ты, Сунаккхатта, возглашал мне хвалу в селении ваджджийцев:
itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavāti.
bhagavāti → bhagavā ti (bjt, pts) | itipi → iti pi (pts) | vijjācaraṇasampanno → vijjā-caraṇa-sampanno (pts) | lokavidū → loka-vidū (pts) | purisadammasārathi → purisa-damma-sārathi (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)
‘Он — Благостный, архат, всецело пробуждённый, наделённый знанием и добродетелью, Счастливый, знаток мира, несравненный вожатый людей, нуждающихся в узде, учитель богов и людей, Будда, Благостный’ —
Iti kho te, sunakkhatta, anekapariyāyena mama vaṇṇo bhāsito vajjigāme.
anekapariyāyena → aneka-pariyāyena (pts) | vajjigāme → vajji-gāme (pts)
так, Сунаккхатта, ты на много ладов возглашал мне хвалу в селении ваджджийцев.

Anekapariyāyena kho te, sunakkhatta, dhammassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme—
anekapariyāyena → aneka-pariyāyena (pts) | vajjigāme → vajji-gāme (pts)
На много ладов ты, Сунаккхатта, возглашал хвалу дхамме в селении ваджджийцев:
svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhīti.
opaneyyiko → opanayiko (bj, sya-all, pts) | opanayiko → opaneyyako (bj: machasaṁ) | ehipassiko opaneyyiko → ehi-passiko opanayiko (pts)
‘Хорошо провозглашена Благостным истина — предназначенная для этого мира, непреходящая, открытая всем, ведущая к спасению, которую мудрые должны ощутить в своём сердце’ —
Iti kho te, sunakkhatta, anekapariyāyena dhammassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme.
anekapariyāyena → aneka-pariyāyena (pts) | vajjigāme → vajji-gāme (pts)
так, Сунаккхатта, ты на много ладов возглашал хвалу дхамме в селении ваджджийцев.

Anekapariyāyena kho te, sunakkhatta, saṅghassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme—
saṅghassa → saṁghassa (ms2005, pts) | anekapariyāyena → aneka pariyāyena (pts) | vajjigāme → vajji-gāme (pts)
На много ладов ты, Сунаккхатта, возглашал славу сангхе в селении ваджджийцев:
suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṁ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā, esa bhagavato sāvakasaṅgho, āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassāti.
pāhuneyyo → pāhuṇeyyo (bj) | āhuneyyo pāhuneyyo → āhuṇeyyo pāhuṇeyyo (pts) | supaṭipanno → suppaṭipanno (bj: machasaṁ) | ujupaṭipanno → ujuppaṭipanno (bj: machasaṁ) | ñāyapaṭipanno → ñāyappaṭipanno (bj: machasaṁ) | Supaṭipanno → Bm supp-: Br suppaṭippanno. (pts note) | uju-paṭipanno → Bm ujupp-: Br ujupaṭippanno. (pts note) | sāmīcippaṭipanno → sāmīcipaṭipanno (bjt, th) | lokassāti → lokassā ti (bjt) | sāvakasaṅgho → sāvakasaṁgho (ms2005) | sāvakasaṅgho ujuppaṭipanno → sāvaka-saṁgho uju-paṭipanno (pts) | sāvakasaṅgho ñāyappaṭipanno → sāvaka-saṁgho ñāya-paṭipanno (pts) | sāvakasaṅgho sāmīcippaṭipanno → sāvaka-saṁgho sāmīci-paṭipanno (pts) | sāvakasaṅgho → sāvaka-saṁgho (pts) | aṭṭha purisapuggalā → aṭṭha-purisa-puggalā (pts) | sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo → sāvaka-saṁgho āhuṇeyyo pāhuṇeyyo (pts) | añjalikaraṇīyo → añjali-karaṇīyo (pts) | puññakkhettaṁ → puñña-kkhettaṁ (pts)
‘Должным путём следует община учеников Благостного, прямым путём следует община учеников Благостного, путём знания следует община учеников Благостного, праведным путём следует община учеников Благостного — четыре группы людей, восемь [видов] личностей людей; эту общину учеников Благостного должны чтить жертвами, угощениями, подношениями, поклонением; это — несравненное поле заслуг в мире’ —
Iti kho te, sunakkhatta, anekapariyāyena saṅghassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme.
saṅghassa → saṁghassa (ms2005) | anekapariyāyena saṅghassa → aneka-pariyāyena saṁghassa (pts) | vajjigāme → vajji-gāme (pts)
так, Сунаккхатта, ты на много ладов возглашал хвалу сангхе в селении ваджджийцев.

Ārocayāmi kho te, sunakkhatta, paṭivedayāmi kho te, sunakkhatta.Я обращаюсь к тебе, Сунаккхатта, я даю тебе знать, Сунаккхатта, — Bhavissanti kho te, sunakkhatta, vattāro, no visahi sunakkhatto licchaviputto samaṇe gotame brahmacariyaṁ carituṁ, so avisahanto sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattoti.
hīnāyāvattoti → hīnāyāvatto ti (bjt) | licchaviputto → licchavi-putto (pts) | hīnāyāvattoti → hīnāy āvatto ti (pts)
будут, Сунаккхатта, говорящие о тебе: ‘Сын личчхавов Сунаккхатта не был способен вести целомудренную жизнь при отшельнике Готаме; будучи неспособным, он оставил ученичество и обратился к низменному’ —
Iti kho te, sunakkhatta, bhavissanti vattāro’ti.
vattāroti evaṁ → vattāro ti evam pi (pts)
таковы, Сунаккхатта, будут говорящие о тебе“.

Evaṁ kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṁ āpāyiko nerayiko.
evaṁ → evaṁ pi (cck, sya-all) | āpāyiko → apāyiko (pts) | apāyiko → So SS; Bmr K Sum āpāyiko. (pts note) | evaṁ → evaṁpi (th) | evaṁ → evam pi (pts) | licchaviputto → licchavi-putto (pts) | apakkameva → apakkam eva (pts) | dhammavinayā → dhamma-vinayā (pts)
Вот как, Бхаггава, сын личчхавов Сунаккхатта, с которым я говорил, отступился от закона и должного поведения, заслужив бедствие и преисподнюю.

2. Korakkhattiyavatthu2. История Кораккхаттии

Ekamidāhaṁ, bhaggava, samayaṁ thūlūsu viharāmi uttarakā nāma thūlūnaṁ nigamo.
thūlūsu → bumūsu (bj, pts1ed) | ayaṁ → arahaṁ (bj, sya-all, pts1ed) | thūlūsu → khulūsu (bj); bumūsu (pts) | thūlūnaṁ → khulūnaṁ (bj); bumūnaṁ (pts) | thūlūsu → bumūsu (cck: sī. pī.) | thūlūsu → būmūsu (sya-all: sī.) | Bumūsu → Sc Bumutthasu; Sd Bumusu; St Bumūsu; Bmr Thūlūsu; K Thūlūsu, (Sī) Būmūsu; Sum SS Khulūsu, Br Thulūsu. (pts note) | Bumūnaṁ → So Sct; Sd Bumunaṁ; Bmr K Thūlūnam. (pts note) | ekamidāhaṁ → ekam idāhaṁ (pts)
Однажды, Бхаггава, я пребывал среди буму в селении буму под названием Уттарака.
Atha khvāhaṁ, bhaggava, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sunakkhattena licchaviputtena pacchāsamaṇena uttarakaṁ piṇḍāya pāvisiṁ.
khvāhaṁ → kho haṁ (pts) | atha khvāhaṁ → athakhvāhaṁ (th) | pubbaṇhasamayaṁ → pubbaṇha-samayaṁ (pts) | pattacīvaramādāya → patta-cīvaram ādāya (pts) | licchaviputtena pacchāsamaṇena → licchavi-puttena pacchā-samaṇena (pts)
И вот, Бхаггава, утром я оделся, взял сосуд для подаяний и верхнюю одежду и вместе с сыном личчхавов Сунаккхаттой, следующим [за мной] в качестве отшельника, вошёл в Уттараку для сбора милостыни.
Tena kho pana samayena acelo korakkhattiyo kukkuravatiko catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṁ bhakkhasaṁ mukheneva khādati, mukheneva bhuñjati.
catukkuṇḍiko → catukuṇḍiko (bj, pts1ed); catukoṇḍiko (cck, csp1ed); catukkoṇḍiko (sya1ed, sya2ed) | catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṁ → cātukuṇḍiko chamā nikiṇṇaṁ (bj) | kukkuravatiko catukkuṇḍiko → kukkuravattiko catukkoṇḍiko (sya-all) | catukkuṇḍiko → catukuṇḍiko (cck: sī. pī.); catukoṇḍiko (cck: syā. ka.) | Korakkhattiyo → Sc korakkhatiko; Sd korakkhattako; St korakkhattiko; Bmr korakhattiyo; K Sum korakkhattiyo. (pts note) | kukkuravatiko → So Sdt Bmr Sum; Sc kukkara-; K Sum kukkuravattiko. (pts note) | catukuṇḍiko → So SS; Bmr K -koṇḍ-; Sum -koṇṭh.' (pts note) | chamānikkiṇṇaṁ → Sd chalānikkhittaṁ; St chalānikkiṇṇaṁ. (pts note) | catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṁ → catukuṇḍiko chamānikkiṇṇaṁ (pts) | mukheneva → mukhen eva (pts)
И в это самое время [там был] обнажённый аскет Кораккхаттия, который вёл себя по-собачьи, — ходил на четвереньках, брал прямо ртом и ел прямо ртом брошенную на землю пищу.

Addasā kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto acelaṁ korakkhattiyaṁ kukkuravatikaṁ catukkuṇḍikaṁ chamānikiṇṇaṁ bhakkhasaṁ mukheneva khādantaṁ mukheneva bhuñjantaṁ.
catukkuṇḍikaṁ chamānikiṇṇaṁ → cātukuṇḍikaṁ chamā nikiṇṇaṁ (bj) | kukkuravatikaṁ catukkuṇḍikaṁ → kukkuravattikaṁ catukkoṇḍikaṁ (sya-all) | licchaviputto → licchavi-putto (pts) | catukkuṇḍikaṁ chamānikiṇṇaṁ → catukuṇḍikaṁ chamā nikkiṇṇaṁ (pts) | mukheneva → mukhen eva (pts)
И вот, Бхаггава, сын личчхавов Сунаккхатта увидел обнажённого аскета Кораккхаттию, который вёл себя по-собачьи, — ходил на четвереньках, брал прямо ртом и ел прямо ртом брошенную на землю пищу.
Disvānassa etadahosi:
disvānassa etadahosi → disvān assa etad ahosi (pts)
И видя его, он подумал так:
‘sādhurūpo vata bho ayaṁ samaṇo catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṁ bhakkhasaṁ mukheneva khādati, mukheneva bhuñjatī’ti.
ayaṁ → arahaṁ (bj, sya-all, pts) | catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṁ → cātukuṇḍiko chamā nikiṇṇaṁ (bj) | catukkuṇḍiko → catukkoṇḍiko (sya-all) | cātukuṇḍiko → catukuṇḍhiko (bj: sī); catukoṇḍiko (bj: sīmu) | ayaṁ → arahaṁ (cck: sī. syā. pī.) | bhuñjatīti → bhuñjatī ti (bjt) | sādhurūpo → sādhu-rūpo (pts) | catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṁ → catukuṇḍiko chamānikkiṇṇaṁ (pts) | mukheneva → mukhen eva (pts)
„Поистине, превосходен на вид этот архат, отшельник, который ходит на четвереньках, берет прямо ртом и ест прямо ртом брошенную на землю пищу“.

Atha khvāhaṁ, bhaggava, sunakkhattassa licchaviputtassa cetasā cetoparivitakkamaññāya sunakkhattaṁ licchaviputtaṁ etadavocaṁ:
khvāhaṁ → kho ahaṁ (pts) | cetoparivitakkamaññāya → ceto parivitakkamaññāya (bjt) | atha khvāhaṁ → athakhvāhaṁ (th) | cetoparivitakkamaññāya sunakkhattaṁ licchaviputtaṁ etadavocaṁ → ceto-parivitakkam aññāya sunakkhat taṁ licchavi-puttaṁ etad avocaṁ (pts)
И тогда, Бхаггава, постигнув умом размышление, возникшее у сына личчхавов Сунаккхатты, я так сказал сыну личчхавов Сунаккхатте:
‘tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo paṭijānissasī’ti.
moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo → moghapurisa sakyaputtiyo (sya-all, pts1ed) | samaṇo → (sya-all, pts) | sakyaputtiyo → moghapurisa sakyaputtiyo (cck: sī. syā. pī.) | mogha-purisa → Bmr add samaṇo (and below). (pts note) | paṭijānissasīti → paṭijānissasī ti (bjt) | tvampi → tvaṁpi (th) | tvampi → tvaṁ pi (pts) | moghapurisa samaṇo sakyaputtiyo → mogha-purisa sakya-puttiyo (pts)
„Глупый человек, разве ты не признаешь себя последователем сына сакьев?“

‘Kiṁ pana maṁ, bhante, bhagavā evamāha:
evamāha → evam āha (pts)
„Господин, почему Благостный сказал мне так:
“tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo paṭijānissasī”’ti?
samaṇo → (sya-all, pts) | sakyaputtiyo → moghapurisa sakyaputtiyo (cck: sī. syā. pī.) | paṭijānissasīti → paṭijānissasī ti (bjt, ms2005) | tvampi → tvaṁpi (th) | tvampi → tvam pi (pts) | moghapurisa samaṇo sakyaputtiyo → mogha-purisa sakya-puttiyo (pts)
‘Глупый человек, разве ты не признаешь себя последователем сына сакьев?’“

‘Nanu te, sunakkhatta, imaṁ acelaṁ korakkhattiyaṁ kukkuravatikaṁ catukkuṇḍikaṁ chamānikiṇṇaṁ bhakkhasaṁ mukheneva khādantaṁ mukheneva bhuñjantaṁ disvāna etadahosi—
catukkuṇḍikaṁ chamānikiṇṇaṁ → cātukuṇḍikaṁ chamā nikiṇṇaṁ (bj) | kukkuravatikaṁ catukkuṇḍikaṁ → kukkuravattikaṁ catukkoṇḍikaṁ (sya-all) | disvāna → disvānassa (sya-all) | imaṁ → SS omit. (pts note) | kukkuravatikaṁ → SS omit. (pts note) | disvāna → Sdt insert te; K disvānassa. (pts note) | nanu → na nu (pts) | catukkuṇḍikaṁ chamānikiṇṇaṁ → catukuṇḍikaṁ chamā-nikkiṇṇaṁ (pts) | mukheneva → mukhen eva (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)
„Разве, Сунаккхатта, видя этого обнажённого аскета Кораккхаттию, ведущего себя по-собачьи, ходящего на четвереньках, берущего прямо ртом и едящего прямо ртом брошенную на землю пищу, ты не подумал так:
sādhurūpo vata bho ayaṁ samaṇo catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṁ bhakkhasaṁ mukheneva khādati, mukheneva bhuñjatī’ti?
ayaṁ → arahā (bj); arahaṁ (sya-all, pts) | catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṁ → cātukuṇḍiko chamā nikiṇṇaṁ (bj) | catukkuṇḍiko → catukkoṇḍiko (sya-all) | mukheneva bhuñjatīti → mukhen eva bhuñjati (pts) | arahā → arahaṁ (bj: sīmu) | bhuñjatīti → bhuñjatī ti (bjt) | sādhurūpo → sādhu-rūpo (pts) | catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṁ → catukuṇḍiko chamā-nikkiṇṇaṁ (pts)
‘Поистине, превосходен на вид этот архат, отшельник, который ходит на четвереньках, берет прямо ртом и ест прямо ртом брошенную на землю пищу?’“

‘Evaṁ, bhante.
bhante → sante (sya-all)
„Да, господин.
Kiṁ pana, bhante, bhagavā arahattassa maccharāyatī’ti?
maccharāyatīti → maccharāyatī ti (bjt) | kiṁ → kim (pts)
Но, господин, неужели Благостный ревниво относится к архатству [других]?“

‘Na kho ahaṁ, moghapurisa, arahattassa maccharāyāmi.
kho ahaṁ → khohaṁ (bj) | moghapurisa → mogha-purisa (pts)
„Нет, глупый человек, я не отношусь ревниво к архатству.
Api ca tuyhevetaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ, taṁ pajaha.
uppannaṁ → upapannaṁ (pts) | api ca → apica (th) | tuyhevetaṁ → tuyh ev etaṁ (pts) | diṭṭhigataṁ uppannaṁ → diṭṭhi-gataṁ upapannaṁ (pts)
Но у тебя ведь возник этот порочный ложный взгляд — оставь же его,
Mā te ahosi dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya.
dīgharattaṁ → dīgha-rattaṁ (pts)
чтобы оно надолго не послужило тебе к неблагополучию и боли.

Yaṁ kho panetaṁ, sunakkhatta, maññasi acelaṁ korakkhattiyaṁ—sādhurūpo ayaṁ samaṇoti. So sattamaṁ divasaṁ alasakena kālaṁ karissati.
ayaṁ samaṇoti → arahaṁ samaṇo ti (bj, pts) | acelaṁ korakkhattiyaṁ → acelo korakkhattiyo (sya-all) | ayaṁ → arahaṁ (sya-all) | sattamaṁ divasaṁ → sattamadivasaṁ (pts) | samaṇoti → maññasi ‘‘acelo korakhattiyo sādhurūpo arahaṁ samaṇoti’’ (cck: syā.) | acelaṁ → So SS Bmr; K acelo. (pts note) | Korakkhattiyaṁ → K korakkhattiyo. (pts note) | kālaṁ karissati → kālaṅkarissati (my) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | sādhurūpo ayaṁ samaṇoti → sādhu-rūpo arahaṁ samaṇo ti (pts) | sattamaṁ divasaṁ → sattama-divasaṁ (pts)
Ведь на седьмой день исполнится срок этого обнажённого аскета Кораккхаттии, о которым ты, Сунаккхатта, думаешь ‘Превосходный на вид архат, отшельник!’ — он умрёт от недостатка синовиальной жидкости
Kālaṅkato ca kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatra upapajjissati.
kālakañcikā → kālakañjikā (bj, sya-all); kālakañjā (pts1ed) | Kālaṅkato → kālakato (bj, sya-all, pts1ed) | kālaṅkato → kālakato (bj, sya-all, pts) | upapajjissati kālaṅkatañca → uppajjissati kālakatañca (sya-all) | kālakañcikā → kālakañjā (pts) | Kālaṅkato → kālakato (cck: sī. syā. pī.) | kālakañcikā → kālakañjā (cck: sī. pī.); kālakañjikā (cck: syā.) | kālakañjikā → kālakañjā (sya-all: sī.) | Kālakañjā → So SS; Bmr K Sum Kālakañjikā; cp. D. xx. 12. (pts note) | upapajjissati → Bmr K upap- (and below); SS uppa-. (pts note) | sabbanihīno asurakāyo → sabba-nihīno asura-kāyo (pts)
и возродится как один из асуров калаканджей в самом низком сонме асуров;
Kālaṅkatañca naṁ bīraṇatthambake susāne chaḍḍessanti.
kālaṅkatañca → kālakatañca (bj) | bīraṇatthambake → bīraṇatthambhake (bj, pts); vīraṇatthambhake (sya-all) | kālaṅkatañca → kālakatañ ca (pts) | bīraṇatthambake → bīraṇa-tthambhake (pts)
умершего его бросят на кладбище, на груду травы бирана.
Ākaṅkhamāno ca tvaṁ, sunakkhatta, acelaṁ korakkhattiyaṁ upasaṅkamitvā puccheyyāsi—
upasaṅkamitvā → upasaṁkamitvā (pts)
Если хочешь, Сунаккхатта, ты можешь подойти к обнажённому аскету Кораккхаттии и спросить:
jānāsi, āvuso korakkhattiya, attano gatinti?
āvuso → āvuso acela (bj) | korakkhattiya → acela korakhattiya (cck: ka.) | āvuso → Bmr insert acela. (pts note) | gatinti → gatiṁ ti (pts)
‘Знаешь ли ты, почтенный Кораккхаттия, собственную судьбу?’
Ṭhānaṁ kho panetaṁ, sunakkhatta, vijjati yaṁ te acelo korakkhattiyo byākarissati—
yaṁ te → yante (bjt, th) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | yaṁ → yan (pts) | byākarissati → vyākarissati (pts)
И может случиться так, Сунаккхатта, что обнажённый аскет Кораккхаттия ответит тебе:
jānāmi, āvuso sunakkhatta, attano gatiṁ;‘Я знаю, почтенный Сунаккхатта, собственную судьбу: kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatrāmhi upapanno’ti.
kālakañcikā → kālakañjikā (bj, sya-all); kālakañjā (pts) | tatrāmhi → tatramhi (bj) | tatrāmhi upapannoti atha kho → tatramhi uppannoti athakho (sya-all) | tatrāmhi upapannoti → tatr amhi upapanno ti (pts)
я возрожусь как один из асуров калаканджей, в самом низком сонме асуров’“.

Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yena acelo korakkhattiyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā acelaṁ korakkhattiyaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | licchaviputto → licchavi-putto (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
И тогда, Бхаггава, сын личчхавов Сунаккхатта приблизился к обнажённому аскету Кораккхаттии и, приблизившись, так сказал обнажённому аскету Кораккхаттии:
‘byākato khosi, āvuso korakkhattiya, samaṇena gotamena—
byākato khosi → vyākato kho si (pts)
„Почтенный Кораккхаттия, ведь отшельником Готамой сказано: ‘На седьмой день исполнится срок этого обнажённого аскета Кораккхаттии —
acelo korakkhattiyo sattamaṁ divasaṁ alasakena kālaṁ karissati.
sattamaṁ divasaṁ → sattamadivasaṁ (pts) | kālaṁ karissati → kālaṅkarissati (my) | sattamaṁ divasaṁ → sattama-divasaṁ (pts)
он умрёт от недостатка синовиальной жидкости
Kālaṅkato ca kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatra upapajjissati.
kālaṅkato → kālakato (bj, sya-all, pts) | kālakañcikā → kālakañjikā (bj, sya-all) | upapajjissati kālaṅkatañca → uppajjissati kālakatañca (sya-all) | kālakañcikā nāma → kālakañjā nāmā (pts) | sabbanihīno asurakāyo → sabba-nihīno asura-kāyo (pts)
и возродится как один из асуров калаканджей в самом низком сонме асуров;
Kālaṅkatañca naṁ bīraṇatthambake susāne chaḍḍessantīti.
kālaṅkatañca → kālakatañca (bj) | bīraṇatthambake → bīraṇatthambhake (bj, pts); vīraṇatthambhake (sya-all) | kālaṅkatañca → kālakatañ ca (pts) | bīraṇatthambake → bīraṇa-tthambhake (pts)
умершего его бросят на кладбище, на груду травы бирана’.
Yena tvaṁ, āvuso korakkhattiya, mattaṁ mattañca bhattaṁ bhuñjeyyāsi, mattaṁ mattañca pānīyaṁ piveyyāsi.
bhattaṁ → mattamattaṁca (bj: sīmu) | mattaṁ → Bmr mattamattañ. (pts note) | bhattaṁ → Bmr omit. (pts note) | bhuñjeyyāsi → Sdt bhuñjayathāsi. (pts note) | mattaṁ mattañca → mattamattañca (bjt) | mattañca → mattaṁ ca (th, pts)
Так ешь же, почтенный Кораккхаттия, строго отмеренную еду и пей строго отмеренное питье,
Yathā samaṇassa gotamassa micchā assa vacanan’ti.
vacananti → vacanan ti (pts)
чтобы слова аскета Готамы оказались ложными“.

Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto ekadvīhikāya sattarattindivāni gaṇesi, yathā taṁ tathāgatassa asaddahamāno.
licchaviputto → (pts) | Sunakkhatto → Bmr K add Licchavi-putto. (pts note) | atha kho → athakho (th) | sattarattindivāni → satta rattindivāni (th) | licchaviputto ekadvīhikāya → eka-dvīhikāya (pts)
И вот Бхаггава, Сунаккхатта стал считать подряд ночи и дни [вплоть до] седьмого — так он не верил Татхагате.
Atha kho, bhaggava, acelo korakkhattiyo sattamaṁ divasaṁ alasakena kālamakāsi.
sattamaṁ divasaṁ → sattamadivasaṁ (pts) | kālamakāsi kālaṅkato ca kālakañcikā → kālam akāsi kālakato kālakañjā (pts) | atha kho → athakho (th) | sattamaṁ divasaṁ → sattama-divasaṁ (pts)
И вот, Бхаггава, на седьмой день исполнился срок этого обнажённого аскета Кораккхаттии — он умер от недостатка синовиальной жидкости
kālaṅkato ca kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatra upapajji.
kālaṅkato → kālakato (bj, sya-all) | kālakañcikā → kālakañjikā (bj, sya-all) | upapajji kālaṅkatañca → uppajji kālakatañca (sya-all) | kālaṅkato ca kālakañcikā → kālakato kālakañjā (pts) | sabbanihīno asurakāyo → sabba-nihīno asura-kāyo (pts)
и возродился как один из асуров калаканджей в самом низком сонме асуров;
kālaṅkatañca naṁ bīraṇatthambake susāne chaḍḍesuṁ.
kālaṅkatañca → kālakatañca (bj) | bīraṇatthambake → bīraṇatthambhake (bj); vīraṇatthambhake (sya-all) | taṁ → So SS; Br K naṁ. (pts note)
умершего его бросили на кладбище, на груду травы бирана.

Assosi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto:
licchaviputto → (pts) | Sunakkhatto → Br adds Licchavī-putto. (pts note)
И вот, Бхаггава, Сунаккхатта услышал:
‘acelo kira korakkhattiyo alasakena kālaṅkato bīraṇatthambake susāne chaḍḍito’ti.
kālaṅkato bīraṇatthambake → kālakato bīraṇatthambhake (bj, pts); kālakato vīraṇatthambhake (sya-all) | kira → (pts) | kālaṅkato bīraṇatthambake → kālakato bīraṇa-tthambhake (pts) | chaḍḍitoti → chaḍḍito ti (pts)
„Обнажённый аскет Кораккхаттия умер от недостатка синовиальной жидкости и брошен на кладбище, на груду травы бирана“.
Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yena bīraṇatthambakaṁ susānaṁ, yena acelo korakkhattiyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā acelaṁ korakkhattiyaṁ tikkhattuṁ pāṇinā ākoṭesi:
bīraṇatthambakaṁ → bīraṇatthambhakaṁ (bj, pts) | yena bīraṇatthambakaṁ → tena vīraṇatthambhakaṁ (sya-all) | atha kho → athakho (th) | bīraṇatthambakaṁ → bīraṇa-tthambhakaṁ (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
И вот, Бхаггава, сын личчхавов Сунаккхатта приблизился к обнажённому аскету Кораккхаттии на кладбище, на груде травы бирана и трижды нажал ладонью на обнажённого аскета Кораккхаттию [со словами]:
‘jānāsi, āvuso korakkhattiya, attano gatin’ti?
gatinti → gatin ti (pts)
„Знаешь ли ты, почтенный Кораккхаттия, собственную судьбу?“

Atha kho, bhaggava, acelo korakkhattiyo pāṇinā piṭṭhiṁ paripuñchanto vuṭṭhāsi.
paripuñchanto → paripuñjanto (bj, pts) | atha kho → athakho (th)
И тогда, Бхаггава, обнажённый аскет Кораккхаттия, потирая ладонью спину, поднялся [со словами]:
‘Jānāmi, āvuso sunakkhatta, attano gatiṁ.„Я знаю, почтенный Сунаккхатта, собственную судьбу — Kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatrāmhi upapanno’ti vatvā tattheva uttāno papati.
papati → paripati (bj, sya-all, mr) | kālakañcikā → kālakañjikā (bj, sya-all); kālakañjā (pts) | tatrāmhi upapannoti → tatramhi upapanno ti (bj, pts); tatramhi uppannoti (sya-all) | papati atha kho → paripati athakho (sya-all) | papati → paripati (cck: syā. ka.) | papati → So SS; Br K paripati. (pts note) | sabbanihīno asurakāyo tatrāmhi upapannoti → sabba-nihīno asura-kāyo tatr amhi upapanno ti (pts) | tattheva → tatth eva (pts)
я возродился как один из асуров калаканджей в самом низком сонме асуров“, — и сказав эти слова, упал на спину.

Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho ahaṁ, bhaggava, sunakkhattaṁ licchaviputtaṁ etadavocaṁ:
atha kho → athakho (th) | licchaviputto → licchavi-putto (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | licchaviputtaṁ etadavocaṁ → licchavi-puttaṁ etad avocaṁ (pts)
И тогда, Бхаггава, сын личчхавов Сунаккхатта приблизился ко мне; приблизившись, он приветствовал меня и сел в стороне. И вот, Бхаггава, я так сказал сидящему в стороне сыну личчхавов Сунаккхатте:
‘Taṁ kiṁ maññasi, sunakkhatta,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt)
„Как же ты думаешь об этом, Сунаккхатта?
yatheva te ahaṁ acelaṁ korakkhattiyaṁ ārabbha byākāsiṁ, tatheva taṁ vipākaṁ, aññathā vā’ti?
vipākaṁ → vipakkaṁ (bj); vipākaṁ no (sya-all) | vipakkaṁ → vipākaṁ (bj: sīmu) | ahaṁ → Br omits. (pts note) | vipākaṁ → So SS Bmr; K adds no. Cp. 14. (pts note) | vāti → vā ti (bjt, pts) | yatheva → yath eva (pts) | byākāsiṁ tatheva → vyākāsiṁ tath eva (pts)
Так ли произошло с обнажённым аскетом Кораккхаттией, как я тебе сказал, или иначе?“

‘Yatheva me, bhante, bhagavā acelaṁ korakkhattiyaṁ ārabbha byākāsi, tatheva taṁ vipākaṁ, no aññathā’ti.
vipākaṁ → vipakkaṁ (bj) | yatheva → yath eva (pts) | byākāsi tatheva → vyākāsi tath eva (pts) | aññathāti → aññathā ti (pts)
„Господин, с обнажённым аскетом Кораккхаттией произошло так, как сказал мне Благостный, и не иначе“.

‘Taṁ kiṁ maññasi, sunakkhatta,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt)
„Как же ты думаешь об этом, Сунаккхатта?
yadi evaṁ sante kataṁ vā hoti uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ, akataṁ vā’ti?
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | vāti → vā ti (bjt, pts) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ → uttari-manussa-dhammā iddhi-pāṭihāriyaṁ (pts)
Если так, то было ли с помощью недоступных человеку сил совершено сверхъестественное чудо или не было совершено?“

‘Addhā kho, bhante, evaṁ sante kataṁ hoti uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ, no akatan’ti.
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ → uttarimanussa-dhammā iddhi-pāṭihāriyaṁ (pts) | akatanti → akatan ti (pts)
„Конечно, господин, если так, то поистине с помощью нечеловеческих сил было совершено сверхъестественное чудо “.

‘Evampi kho maṁ tvaṁ, moghapurisa, uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karontaṁ evaṁ vadesi—
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts) | moghapurisa uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ → mogha-purisa uttari-manussadhammā iddhi-pāṭihāriyaṁ (pts)
„Итак, глупый человек, мне, с помощью недоступных человеку сил совершившему сверхъестественное чудо, ты говоришь:
na hi pana me, bhante, bhagavā uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karotīti.
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | uttari manussadhammā → uttari-manussa-dhammā (pts)
‘Господин, ведь Благостный не совершал предо мной с помощью недоступных человеку сил сверхъестественного чуда’.
Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṁ aparaddhan’ti.
moghapurisa yāvañca → mogha-purisa yāvañ ca (pts) | aparaddhanti → aparaddhan ti (pts)
Видишь, глупый человек, как ты здесь неправ“.
Evampi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṁ āpāyiko nerayiko.
apakkam → So Bmr K; Sct akappam; Sd anappam. (pts note) | + → kaḷāramaṭṭhukavatthu (bjt) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts) | licchaviputto → licchavi-putto (pts) | apakkameva → apakkam eva (pts) | dhammavinayā → dhamma-vinayā (pts)
Вот так, Бхаггава сын личчхавов Сунаккхатта, с которым я говорил, отступился от закона и должного поведения, заслужив бедствие и преисподнюю.

3. Acelakaḷāramaṭṭakavatthu3. Нагой аскет Каларамуттхака

Ekamidāhaṁ, bhaggava, samayaṁ vesāliyaṁ viharāmi mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.
ekamidāhaṁ → ekam idāhaṁ (pts) | mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ → mahā-vane kūṭāgāra-sālāyaṁ (pts)
Однажды Бхаггава, я пребывал в Весали, в обители с заострённой крышей в большом лесу.
Tena kho pana samayena acelo kaḷāramaṭṭako vesāliyaṁ paṭivasati lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme.
kaḷāramaṭṭako → kaḷāramaṭṭhuko (bj); kaḷāramajjako (sya-all); kandaramasuko (pts) | kaḷāramaṭṭhuko → koramaṭṭhako (bj: sīmu); kaṇḍaramasuko (bj: PTS); kalāramaṭṭhako (bj: machasaṁ) | kaḷāramajjako → kandaramasuko (sya-all: sī.) | Kandaramasuko → So Sd and K (Sī); Sc Kalāramaṭṭako; St Kandaramasukho: Bm and Sum-Br Kaḷāramaṭṭako (and below); Br Kalāramaṭṭhako; but in 12 -maṭṭako; K 12 -maṭṭako: K Kaḷāramajjhako; Sum Kaḷāramaṭṭhuko. So St below. (pts note) | lābhaggappatto ceva yasaggappatto → lābhagga-ppatto eva yasagga-ppatto (pts) | vajjigāme → vajji-gāme (pts)
И в это самое время в Весали жил обнажённый аскет Кандарамасука, достигший в селении ваджджийцев вершины благополучия и вершины славы.
Tassa sattavatapadāni samattāni samādinnāni honti:
sattavatapadāni → sattavattapadāni (cck: syā. pī.) | vatta-padāni → So Sd K; Sc cata-; St Bmr Sum vata-. (pts note) | sattavatapadāni → satta vatapadāni (bjt) | sattavatapadāni → satta vattapadāni (th) | sattavatapadāni → satta vatta-padāni (pts)
Он взял на себя и исполнял семь обетов:
‘yāvajīvaṁ acelako assaṁ, na vatthaṁ paridaheyyaṁ, yāvajīvaṁ brahmacārī assaṁ, na methunaṁ dhammaṁ paṭiseveyyaṁ, yāvajīvaṁ surāmaṁseneva yāpeyyaṁ, na odanakummāsaṁ bhuñjeyyaṁ.
acelako → acelo (sya-all) | odana-kummāsaṁ → Bmr -danakumāsaṁ. (pts note) | yāvajīvaṁ surāmaṁseneva → yāva-jīvaṁ surā-maṁsen eva (pts)
„Пока я жив, я буду обнажённым аскетом и не буду надевать одежду; пока я жив, я буду целомудрен и не буду предаваться обычаю совокупления; пока я жив, я буду поддерживать силы хмельным питьём и мясом и не буду есть отварного риса с творогом;
Puratthimena vesāliṁ udenaṁ nāma cetiyaṁ, taṁ nātikkameyyaṁ, dakkhiṇena vesāliṁ gotamakaṁ nāma cetiyaṁ, taṁ nātikkameyyaṁ, pacchimena vesāliṁ sattambaṁ nāma cetiyaṁ, taṁ nātikkameyyaṁ, uttarena vesāliṁ bahuputtaṁ nāma cetiyaṁ taṁ nātikkameyyan’ti.
bahuputtaṁ nāma → bahuputtakannāma (sya-all) | vesāliṁ → vesāliyaṁ (pts) | nāma → bahuputtakaṁ nāma (cck: syā.) | vesāliṁ → a. evaṁ. sī. vesāliyaṁ (sya-all note) | Vesāliyaṁ → So SS and K (Sī); Bmr K Vesāliṁ (and onwards). (pts note) | Sattambaṁ → So St Bmr K; Sc sattamaṁ; Sd sattaccaṁ. (pts note) | uttarena → Sdt uttariṁ. (pts note) | Bahuputtaṁ → So SS Bmr; K -puttakan. (pts note) | nātikkameyyanti → nātikkameyyan ti (pts)
я не буду выходить за пределы святилища Удена к востоку от Весали; не буду выходить за пределы святилища Готамака к югу от Весали; не буду выходить за пределы святилища Саттамба к западу от Весали; не буду выходить за пределы святилища Бахупутта к северу от Весали“.
So imesaṁ sattannaṁ vatapadānaṁ samādānahetu lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme.
vatapadānaṁ → vattapadāni (bj: PTS) | vatta-padānaṁ → So K; SS Bmr vata-. (pts note) | vatapadānaṁ → vattapadānaṁ (th) | vatapadānaṁ samādānahetu lābhaggappatto ceva yasaggappatto → vatta-padānaṁ samādāna hetu lābhagga-ppatto eva yasagga-ppatto (pts) | vajjigāme → vajji-gāme (pts)
И он достиг в селении ваджджийцев вершины благополучия и вершины славы, потому что взял на себя эти семь обетов.

Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yena acelo kaḷāramaṭṭako tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā acelaṁ kaḷāramaṭṭakaṁ pañhaṁ apucchi.
kaḷāramaṭṭako → kaḷāramaṭṭhuko (bj); kaḷāramajjako (sya-all) | kaḷāramaṭṭakaṁ → kaḷāramaṭṭhukaṁ (bj); kaḷāramajjakaṁ (sya-all); kandaramasukaṁ (pts) | apucchi → pucchi (bj) | kaḷāramaṭṭako tenupasaṅkami → kandaramasuko ten upasaṁkami (pts) | atha kho → athakho (th) | licchaviputto → licchavi-putto (pts) | kaḷāramaṭṭako tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → kandaramasuko ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
И вот, Бхаггава, сын личчхавов Сунаккхатта приблизился к обнажённому аскету Кандарамасуке и, приблизившись, задал обнажённому аскету Кандарамасуке вопрос.
Tassa acelo kaḷāramaṭṭako pañhaṁ puṭṭho na sampāyāsi.
kaḷāramaṭṭako → kaḷāramaṭṭhuko (bj); kaḷāramajjako (sya-all); kandaramasuko (pts) | Kandaramasuko → St Kaḷāramasuko. (pts note) | sampāyāsi → So Sdt Bmr; Sc sampāyati. (pts note) | sampāyāsi → saṁpāyāsi (th)
И, будучи спрошен, обнажённый аскет Кандарамасука не ответил на его вопрос
Asampāyanto kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi.
asampāyanto → asaṁpāyanto (th) | kopañca dosañca appaccayañca → kopañ ca dosañ ca appaccayañ ca (pts)
и, не отвечая, выказал гнев и злобу, и недовольство.
Atha kho, bhaggava, sunakkhattassa licchaviputtassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | licchaviputtassa etadahosi → licchavi-puttassa etad ahosi (pts)
И тогда, Бхаггава, сын личчхавов Сунаккхатта подумал так:
‘sādhurūpaṁ vata bho arahantaṁ samaṇaṁ āsādimhase.
āsādimhase → asādiyimhase (sya-all) | āsādimhase → āsādiyimhase (sya-all) | āsādimhase → asādiyimhase (cck: syā.) | āsādimhase → So St Bmr and Sum-Br; Sc as-; Sd -hate; K Sum-Scd āsādiyimhase (and below). (pts note) | sādhurūpaṁ → sādhu-rūpaṁ (pts)
„Поистине, мы обидели этого превосходного на вид архата, отшельника.
Mā vata no ahosi dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyā’ti.
no → K inserts bho. (pts note) | dīgharattaṁ → dīgha-rattaṁ (pts)
Поистине, как бы это надолго не послужило нам к неблагополучию и боли“.

Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho ahaṁ, bhaggava, sunakkhattaṁ licchaviputtaṁ etadavocaṁ:
atha kho → athakho (th) | licchaviputto → licchavi-putto (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | licchaviputtaṁ etadavocaṁ → licchavi-puttaṁ etad avocaṁ (pts)
1.13. И тогда, Бхаггава, сын личчхавов Сунаккхатта приблизился ко мне; приблизившись, он приветствовал меня и сел в стороне. И вот, Бхаггава, я так сказал сидящему в стороне сыну личчхавов Сунаккхатте:
‘tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo paṭijānissasī’ti.
samaṇo → (sya-all, pts) | paṭijānissasīti → paṭijānissasī ti (bjt) | tvampi → tvaṁpi (th) | tvampi → tvam pi (pts) | moghapurisa samaṇo sakyaputtiyo → mogha-purisa sakya-puttiyo (pts)
„Глупый человек, разве ты не признаешь себя последователем сына сакьев?“

‘Kiṁ pana maṁ, bhante, bhagavā evamāha—
evamāha → evam āha (pts)
„Господин, почему Благостный сказал мне так:
tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo paṭijānissasī’ti?
samaṇo → (sya-all, pts) | paṭijānissasīti → paṭijānissasī ti (bjt) | tvampi → tvaṁpi (th) | tvampi → tvam pi (pts) | moghapurisa samaṇo sakyaputtiyo → mogha-purisa sakya-puttiyo (pts)
‘Глупый человек, разве ты не признаешь себя последователем сына сакьев?“

‘Nanu tvaṁ, sunakkhatta, acelaṁ kaḷāramaṭṭakaṁ upasaṅkamitvā pañhaṁ apucchi.
kaḷāramaṭṭakaṁ → kaḷāramaṭṭhukaṁ (bj); kaḷāramajjakaṁ (sya-all); kandaramasukaṁ (pts) | apucchi → pucchi (bj) | Sunakkhatta → SS -aṁ. (pts note) | Kandaramasukaṁ → Sc Kalaramaṭṭakaṁ; Sdt -maṭṭhukaṁ, and below. (pts note) | kaḷāramaṭṭakaṁ upasaṅkamitvā → kandaramasukaṁ upasaṁkamitvā (pts)
„Разве, Сунаккхатта, приблизившись к обнажённому аскету Кандарамасуке, ты не задал вопрос?
Tassa te acelo kaḷāramaṭṭako pañhaṁ puṭṭho na sampāyāsi.
kaḷāramaṭṭako → kaḷāramaṭṭhuko (bj); kaḷāramajjako (sya-all); kandaramasuko (pts) | sampāyāsi → saṁpāyāsi (th)
И, будучи спрошен, обнажённый аскет Кандарамасука не ответил на твой вопрос
Asampāyanto kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi.
asampāyanto → asaṁpāyanto (th) | kopañca dosañca appaccayañca → kopañ ca dosañ ca appaccayañ ca (pts)
и, не отвечая, высказал гнев и злобу, и недовольство.
Tassa te etadahosi:
te → SS omit te. (pts note) | etadahosi → etad ahosi (pts)
А ты подумал о нем так:
“sādhurūpaṁ vata bho arahantaṁ samaṇaṁ āsādimhase.
āsādimhase → āsādiyimhase (sya-all) | sādhurūpaṁ → sādhu-rūpaṁ (pts)
‘Поистине, мы обидели этого превосходного на вид архата, отшельника.
Mā vata no ahosi dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyā”’ti.
+ → bho (th) | dukkhāyāti → dukkhāyā ti (ms2005) | dīgharattaṁ → dīgha-rattaṁ (pts)
Поистине, как бы это надолго не послужило нам к неблагополучию и боли’“.

‘Evaṁ, bhante.„Да, господин. Kiṁ pana, bhante, bhagavā arahattassa maccharāyatī’ti?
maccharāyatīti → maccharāyatī ti (bjt) | kiṁ → kim (pts)
Но, господин, неужели Благостный ревниво относится к архатству [других]?“.

‘Na kho ahaṁ, moghapurisa, arahattassa maccharāyāmi,
ahaṁ → Bmr K ahaṁ. (pts note) | + → p (pts) | moghapurisa → mogha-purisa (pts)
„Нет, глупый человек, я не отношусь ревниво к архатству.
api ca tuyhevetaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ, taṁ pajaha.
api ca → apica (th) | tuyhevetaṁ → tuyh ev etaṁ (pts) | diṭṭhigataṁ → diṭṭhi-gataṁ (pts)
Но у тебя ведь возник этот порочный ложный взгляд — оставь же его,
Mā te ahosi dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya.
dukkhāya → dukkhāyāti (sya-all, csp1ed) | dīgharattaṁ ahitāya → dīgharattaahitāya (bj) | dukkhāya → SS Bmr K dukkhāyāti. Cp. 7, p. 7. (pts note) | dīgharattaṁ → dīgha-rattaṁ (pts)
чтобы оно надолго не послужило тебе к неблагополучию и боли.

Yaṁ kho panetaṁ, sunakkhatta, maññasi acelaṁ kaḷāramaṭṭakaṁ—
kaḷāramaṭṭakaṁ → kaḷāramaṭṭhukaṁ (bj); kaḷāramajjakaṁ (sya-all); kandaramasukaṁ (pts) | Kandaramasukaṁ → Cp. 11. Here Sdt Kalāramaṭthukaṁ; Sc -maṭṭakaṁ. (pts note) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)
Ведь этот обнажённый аскет Кандарамасука, о котором ты, Сунаккхатта, думаешь:
sādhurūpo ayaṁ samaṇoti, so nacirasseva parihito sānucāriko vicaranto odanakummāsaṁ bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā nihīno kālaṁ karissatī’ti.
yasā nihīno → yasā nikiṇṇo (bj, pts1ed, mr) | ayaṁ → arahaṁ (bj, sya-all, pts1ed) | nihīno → nikkiṇṇo (bj, pts) | sānucāriko → sānucariko (sya-all); sānucariyo (pts) | ayaṁ samaṇoti → arahaṁ samaṇo ti (pts) | parihito → paridahito (bj: sīmu) | sānucariyo → sānucariko (bj: machasaṁ) | nikkiṇṇo → nikiṇṇe (bj: sīmu, kām) | ayaṁ → arahaṁ (cck: syā.) | nihīno → yasānikiṇṇo (cck: ka.) | parihito → So Bmr K; Sc paridahito; Sdt parihīno. (pts note) | sānucariyo → So SS; Bmr K Sum -iko (and below). (pts note) | nikkiṇṇo → So St Bmr; Scd nikinno; K nihīno; (and below). Cp. 7. (pts note) | nacirasseva → na cirasseva (bjt) | bhuñjamāno → bhuñjimāno (bjt) | sādhurūpo ayaṁ samaṇoti → sādhu-rūpo arahaṁ samaṇo ti (pts) | nacirasseva → na cirass eva (pts) | odanakummāsaṁ → odana-kummāsaṁ (pts) | sabbāneva → sabbān eva (pts)
‘Превосходный на вид архат, отшельник! ’ — вскоре умрёт, нося одежду, будучи женатым, питаясь отварным рисом с творогом, выходя за пределы всех весалийских святилищ и утратив славу“.

Atha kho, bhaggava, acelo kaḷāramaṭṭako nacirasseva parihito sānucāriko vicaranto odanakummāsaṁ bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā nihīno kālamakāsi.
kaḷāramaṭṭako → kaḷāramajjako (sya-all) | sānucāriko → sānucariko (sya-all); sānucariyo (pts) | kaḷāramaṭṭako nacirasseva → kandaramasuko na cirass eva (pts) | nihīno kālamakāsi → nikkiṇṇo kālam akāsi (pts) | parihito → So Sd Bmr K; Sc -dahito; St -hīno. (pts note) | kaḷāramaṭṭako nacirasseva → kaḷāramaṭṭhuko na cirasseva (bjt) | bhuñjamāno → bhuñjimāno (bjt) | atha kho → athakho (th) | odanakummāsaṁ → odana-kummāsaṁ (pts) | sabbāneva → sabbān eva (pts)
И вот, Бхаггава, вскоре обнажённый аскет Кандарамасука умер, нося одежду, будучи женатым, питаясь отварным рисом с творогом, выходя за пределы всех весалийских святилищ и утратив славу.

Assosi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto:
bhaggava → (pts) | licchaviputto → licchavi-putto (pts)
И вот сын личчхавов Сунаккхатта услышал:
‘acelo kira kaḷāramaṭṭako parihito sānucāriko vicaranto odanakummāsaṁ bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā nihīno kālaṅkato’ti.
kaḷāramaṭṭako → kaḷāramajjako (sya-all); kandaramasuko (pts) | sānucāriko → sānucariko (sya-all); sānucariyo (pts) | kālaṅkatoti atha kho → kālaṁ karoti athakho (sya-all) | nihīno kālaṅkatoti → nikkiṇṇo kālaṁ karoti (pts) | kaḷāramaṭṭako → kaḷāramaṭṭhuko (bjt) | nihīno kālaṅkatoti → nikkiṇṇo kālaṁ katoti (bjt) | odanakummāsaṁ → odana-kummāsaṁ (pts) | sabbāneva → sabbān eva (pts)
„Умер ведь обнажённый аскет Кандарамасука — нося одежду, будучи женатым, питаясь отварным рисом с творогом, выходя за пределы всех весалийских святилищ и утратив славу“.
Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho ahaṁ, bhaggava, sunakkhattaṁ licchaviputtaṁ etadavocaṁ:
licchaviputto → (pts) | Sunakkhatto → Br K add Licchavi-putto. (pts note) | atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavocaṁ → etad avocaṁ (pts)
И тогда, Бхаггава, Сунаккхатта приблизился ко мне; приблизившись, он приветствовал меня и сел в стороне. И вот, Бхаггава, я так сказал сидящему в стороне сыну личчхавов Сунаккхатте:
‘Taṁ kiṁ maññasi, sunakkhatta,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)
„Как же ты думаешь об этом Сунаккхатта?
yatheva te ahaṁ acelaṁ kaḷāramaṭṭakaṁ ārabbha byākāsiṁ, tatheva taṁ vipākaṁ, aññathā vā’ti?
kaḷāramaṭṭakaṁ → kaḷāramaṭṭhukaṁ (bj); kaḷāramajjakaṁ (sya-all); kandaramasukaṁ (pts) | vipākaṁ → vipakkaṁ (bj); vipākaṁ no (sya-all) | vā → So Bmr; SS no aññathā (omitting vā); K no aññathā vā. (pts note) | vāti → vā ti (bjt, pts) | yatheva → yath eva (pts) | byākāsiṁ tatheva → vyākāsiṁ tath eva (pts)
Так ли произошло с обнажённым аскетом Кандарамасукой, как я тебе сказал, или иначе?“

‘Yatheva me, bhante, bhagavā acelaṁ kaḷāramaṭṭakaṁ ārabbha byākāsi, tatheva taṁ vipākaṁ, no aññathā’ti.
kaḷāramaṭṭakaṁ → kaḷāramaṭṭhukaṁ (bj); kaḷāramajjakaṁ (sya-all); kandaramasukaṁ (pts) | vipākaṁ → vipakkaṁ (bj) | yatheva → yath eva (pts) | byākāsi tatheva → vyākāsi tath eva (pts) | aññathāti → aññathā ti (pts)
„Господин, с обнажённым аскетом Кандарамасукой произошло так, как сказал мне Благостный, и не иначе“.

‘Taṁ kiṁ maññasi, sunakkhatta,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)
„Как же ты думаешь об этом, Сунаккхатта?
yadi evaṁ sante kataṁ vā hoti uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ akataṁ vā’ti?
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | vāti → vā ti (bjt, pts) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ → uttari-manussa-dhammā iddhi-pāṭihāriyaṁ (pts)
Если так, то было ли с помощью недоступных человеку сил совершено сверхъестественное чудо или не было совершено?“

‘Addhā kho, bhante, evaṁ sante kataṁ hoti uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ, no akatan’ti.
addhā kho → athakho (sya-all) | uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ → uttarimanussa-dhammā iddhi-pāṭihāriyaṁ (pts) | akatanti → akatan ti (pts)
„Конечно, господин, если так, то, поистине, с помощью недоступных человеку сил совершено сверхъестественное чудо“.

‘Evampi kho maṁ tvaṁ, moghapurisa, uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karontaṁ evaṁ vadesi:
maṁ → So St Bm K; Sc omits; Sd tvaṁ maṁ. (pts note) | uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts) | moghapurisa uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ → mogha-purisa uttari-manussadhammā iddhi-pāṭihāriyaṁ (pts)
„Итак, глупый человек, мне, с помощью недоступных человеку сил совершившему сверхъестественное чудо, ты говоришь:
“na hi pana me, bhante, bhagavā uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karotī”ti.
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | karotīti → karotī ti (ms2005) | uttari manussadhammā → uttari-manussa-dhammā (pts)
‘Господин, ведь Благостный не совершал предо мной с помощью недоступных человеку сил сверхъестественного чуда’.
Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṁ aparaddhan’ti.
moghapurisa yāvañca → mogha-purisa yāvañ ca (pts) | aparaddhanti → aparaddhan ti (pts)
Видишь, глупый человек, как ты здесь неправ“.
Evampi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṁ āpāyiko nerayiko.
+ → pāthikaputtavatthu (bjt) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts) | licchaviputto → licchavi-putto (pts) | apakkameva → apakkam eva (pts) | dhammavinayā → dhamma-vinayā (pts)
Вот как, Бхаггава сын личчхавов Сунаккхатта, с которым я говорил, отступился от закона и должного поведения, заслужив бедствие и преисподнюю.

4. Acelapāthikaputtavatthu4. Нагой аскет Патикапутта

Ekamidāhaṁ, bhaggava, samayaṁ tattheva vesāliyaṁ viharāmi mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.
ekamidāhaṁ → ekam idāhaṁ (pts) | tattheva → tatth eva (pts) | mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ → mahā-vane kūṭāgāra-sālāyaṁ (pts)
Однажды, Бхаггава, я пребывал в Весали в обители с заострённой крышей в большом лесу.
Tena kho pana samayena acelo pāthikaputto vesāliyaṁ paṭivasati lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme.
pāthikaputto → pāṭikaputto (sya-all, pts1ed) | pāthikaputto → pāṭikaputto (pts) | pāthikaputto → pāthika (bj: sīmu); pāṭika (bj: syā, PTS) | pāthikaputto → pāṭikaputto (cck: sī. syā. pī.) | Pāṭika-putto → Bm Pāthika-; Br Pātika- (though Pāthika in title). (pts note) | yasagga-ppatto → Sdt omit c'; eva yasagga-ppatto. (pts note) | lābhaggappatto ceva yasaggappatto → lābhagga-ppatto eva yasagga-ppatto (pts) | vajjigāme → vajji-gāme (pts)
И в это самое время в Весали жил обнажённый аскет Патикапутта, достигший в селении ваджджийцев вершины благополучия и вершины славы.
So vesāliyaṁ parisati evaṁ vācaṁ bhāsati:
so → so ca (bj) | parisati → parisatiṁ (bj) | So → SS omit; Bmr add ca. (pts note) | parisati → So Sc Bmr K; Sd paṭivasati; St pativasati. In subsequent passages SS sometimes agree in pativasati, sometimes in parisatiṁ. (pts note)
Он говорил такие слова в собрании Весали:
‘samaṇopi gotamo ñāṇavādo, ahampi ñāṇavādo.
samaṇopi → samaṇo (csp1ed) | pi → Br omits. (pts note) | ahampi → ahaṁpi (th) | samaṇopi → samaṇo pi (pts) | ñāṇavādo ahampi ñāṇavādo → ñāṇa-vādo aham pi ñāṇa-vādo (pts)
„И отшельник Готама говорит, [что достиг высшего] знания, и я говорю, [что достиг высшего] знания;
Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ dassetuṁ.
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | ñāṇavādo → ñāṇa-vādo (pts) | ñāṇavādena → ñāṇa-vādena (pts) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ → uttari-manussadhammā iddhi-pāṭihāriyaṁ (pts)
говорящий же о знании должен, говоря о знании, явить с помощью недоступных человеку сил сверхъестественное чудо.
Samaṇo gotamo upaḍḍhapathaṁ āgaccheyya, ahampi upaḍḍhapathaṁ gaccheyyaṁ.
samaṇo → samaṇo ce (bj) | ahampi → ahaṁ ca (pts) | ca → Bmr K pi. (pts note) | ahampi → ahaṁpi (th) | gaccheyyaṁ → gaccheyya (th) | upaḍḍhapathaṁ → upaḍḍha-pathaṁ (pts) | ahampi upaḍḍhapathaṁ → ahaṁ ca upaḍḍha-pathaṁ (pts)
Если отшельник Готама пройдёт [ко мне] полпути, то и я пройду [к нему] полпути.
Te tattha ubhopi uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ kareyyāma.
ubhopi uttari manussadhammā → ubho uttarimanussadhammā (pts) | ubho → Bmr K add pi (and below). (pts note)
Тогда с помощью недоступных человеку сил мы сможем совершить сверхъестественное чудо.
Ekañce samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karissati, dvāhaṁ karissāmi.
ekañce → ekaṁ ce (my, bjt, pts) | uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ → uttari-manussa-dhammā iddhi-pāṭihāriyaṁ (pts)
И если отшельник Готама с помощью недоступных человеку сил совершит одно сверхъестественное чудо, то я совершу два.
Dve ce samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṁ karissāmi.
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyāni → uttarimanussa-dhammā iddhi-pāṭihāriyāni (pts)
И если отшельник Готама с помощью недоступных человеку сил совершит два сверхъестественных чуда, то я совершу четыре.
Cattāri ce samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, aṭṭhāhaṁ karissāmi.
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyāni → uttari-manussadhammā iddhi-pāṭihāriyāni (pts)
И если отшельник Готама с помощью недоступных человеку сил совершит четыре сверхъестественных чуда, то я совершу восемь.
Iti yāvatakaṁ yāvatakaṁ samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karissati, taddiguṇaṁ taddiguṇāhaṁ karissāmī’ti.
yāvatakaṁ → (bj) | taddiguṇaṁ taddiguṇāhaṁ → tandiguṇaṁ tandiguṇāhaṁ (bj) | tandiguṇāhaṁ → taddiguṇaṁ (bj: PTS) | uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ → uttari-manussadhammā iddhi-pāṭihāriyaṁ (pts) | taddiguṇaṁ → tad-diguṇaṁ (pts)
Сколько бы отшельник Готама с помощью недоступных человеку сил ни совершал сверхъестественных чудес — я всё же совершу вдвое больше его“.

Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto maṁ etadavoca:
atha → iti (sya-all) | Atha → So SS Bmr; K iti. (pts note) | licchaviputto → licchavi-putto (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
И тогда, Бхаггава, сын личчхавов Сунаккхатта приблизился ко мне; приблизившись, он приветствовал меня и сел в стороне. И вот, Бхаггава, сидя в стороне, сын личчхавов Сунаккхатта так сказал мне:
‘acelo, bhante, pāthikaputto vesāliyaṁ paṭivasati lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme.
pāthikaputto → pāṭikaputto (sya-all, pts) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts) | paṭivasati lābhaggappatto ceva yasaggappatto → paṭivasatilābhaggappatto eva yasagga-ppatto (pts) | vajjigāme → vajji-gāme (pts)
„Господин, в Весали живёт обнажённый аскет Патикапутта, достигший в селении ваджджийцев вершины благополучия и вершины славы.
So vesāliyaṁ parisati evaṁ vācaṁ bhāsati:
parisati → parisatiṁ (bj)
Он говорит такие слова в собрании Весали:
“samaṇopi gotamo ñāṇavādo, ahampi ñāṇavādo.
samaṇopi → samaṇo (bjt) | ahampi → ahaṁpi (th) | samaṇopi → samaṇo pi (pts) | ahampi ñāṇavādo → aham pi ñāṇa-vādo (pts)
‘И отшельник Готама говорит, [что достиг высшего] знания, и я говорю, [что достиг высшего] знания;
Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ dassetuṁ.
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | ñāṇavādo → ñāṇa-vādo (pts) | ñāṇavādena → ñāṇa-vādena (pts) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ → uttari-manussa-dhammā iddhi-pāṭihāriyaṁ (pts)
говорящий же о знании должен, говоря о знании, явить с помощью недоступных человеку сил сверхъестественное чудо.
Samaṇo gotamo upaḍḍhapathaṁ āgaccheyya, ahampi upaḍḍhapathaṁ gaccheyyaṁ.
gotamo → gotamo ce (bj) | samaṇo → samaṇo ca (pts) | ca → Bmr K omit. (pts note) | ahampi → ahaṁpi (th) | upaḍḍhapathaṁ → upaḍḍha-pathaṁ (pts) | ahampi upaḍḍhapathaṁ → aham pi upaḍḍha-pathaṁ (pts)
Если отшельник Готама пройдёт [ко мне] полпути, то и я пройду [к нему] полпути.
Te tattha ubhopi uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ kareyyāma.
ubhopi uttari manussadhammā → ubho uttarimanussadhammā (pts)
Тогда с помощью недоступных человеку сил мы сможем совершить сверхъестественное чудо.
Ekañce samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karissati, dvāhaṁ karissāmi.
ekañce → ekaṁ ce (my, bjt) | uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th)
И если отшельник Готама с помощью недоступных человеку сил совершит одно сверхъестественное чудо, то я совершу два.
Dve ce samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṁ karissāmi.
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my)
И если отшельник Готама с помощью недоступных человеку сил совершит два сверхъестественных чуда, то я совершу четыре.
Cattāri ce samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, aṭṭhāhaṁ karissāmi.
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my)
И если отшельник Готама с помощью недоступных человеку сил совершит четыре сверхъестественных чуда, то я совершу восемь.
Iti yāvatakaṁ yāvatakaṁ samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karissati, taddiguṇaṁ taddiguṇāhaṁ karissāmī”’ti.
pe → So SS; Bmr K repeat the whole to dvāhaṁ karissāmi, and then insert [saṁkhittaṁ]. (pts note) | karissāmīti → karissāmī ti (ms2005)
Сколько бы отшельник Готама с помощью недоступных человеку сил ни совершал сверхъестественных чудес — я всё же совершу вдвое больше его’“.

Evaṁ vutte, ahaṁ, bhaggava, sunakkhattaṁ licchaviputtaṁ etadavocaṁ:
vutte → vutto (bj) | etadavocaṁ → etad avocaṁ (pts)
Когда, Бхаггава, так было сказано, я сказал сыну личчхавов Сунаккхатте:
‘abhabbo kho, sunakkhatta, acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.
pāthikaputto → pāṭikaputto (sya-all, pts) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts) | sammukhībhāvaṁ → sammukhī-bhāvaṁ (pts)
„Неспособен, Сунаккхатта, обнажённый аскет Патикапутта, не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, предстать перед моим лицом.
Sacepissa evamassa—
sacepissa evamassa → sace pi ssa evam assa (pts)
Если же он думает:
ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.
muddhāpi → muddhā pi (bjt) | diṭṭhiṁ → diṭṭhim (pts) | sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti muddhāpi → sammukhī-bhāvaṁ gaccheyyan ti muddhā pi (pts)
‘Не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, я предстану перед лицом отшельника Готамы’, то у него расколется голова“.

‘Rakkhatetaṁ, bhante, bhagavā vācaṁ, rakkhatetaṁ sugato vācan’ti.
etaṁ → So Bmr K Sum; SS rakkhatto, or rakkhanto. (pts note) | rakkhatetaṁ → rakkhat etaṁ (pts) | vācanti → vācan ti (pts)
„Господин, пусть Благостный остерегается таких слов, пусть Счастливый остерегается таких слов!“

‘Kiṁ pana maṁ tvaṁ, sunakkhatta, evaṁ vadesi—
kiṁ pana → kimpana (bjt)
„Почему ты, Сунаккхатта, говоришь мне так:
rakkhatetaṁ, bhante, bhagavā vācaṁ, rakkhatetaṁ sugato vācan’ti?
rakkhatetaṁ → rakkhat etaṁ (pts) | vācanti → vācan ti (pts)
‘Господин, пусть Благостный остерегается таких слов, пусть Счастливый остерегается таких слов!

‘Bhagavatā cassa, bhante, esā vācā ekaṁsena odhāritā—
odhāritā → ovāditā (pts1ed, mr) | bhagavatā cassa → bhagavatāpassa (sya-all) | odhāritā → ovāditā (bj: sīmu) | odhāritā → ovāditā (cck: ka.) | assa → K pi'ssa. (pts note) | ovāditā → So Bmr Sum-Br; Sc Sum-Sc osāritā; Sdt ovāritā; K odhāritā: Sum-Sd ocāritā. (pts note) | vācā → vā (th)
„Господин, ведь Благостный сделал предостережение в определённых словах:
abhabbo acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.
pāthikaputto → pāṭikaputto (sya-all, pts) | mama → bhagavato (pts) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts) | sammukhībhāvaṁ → sammukhī-bhāvaṁ (pts)
‘Неспособен обнажённый аскет Патикапутта, не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, предстать перед моим лицом.
Sacepissa evamassa—
sacepissa → sace pissa (bjt) | sacepissa evamassa → sace pi ssa evam assa (pts)
Если же он думает:
ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti.
muddhāpi → muddhā pi (bjt) | sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti muddhāpi → sammukhī-bhāvam gaccheyyan ti muddhā pi (pts)
'Не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, я предстану перед лицом отшельника Готамы', то у него расколется голова’“.
Acelo ca, bhante, pāthikaputto virūparūpena bhagavato sammukhībhāvaṁ āgaccheyya, tadassa bhagavato musā’ti.
pāthikaputto → pāṭikaputto (sya-all) | pāthikaputto virūparūpena → pāṭika-putto virūpa-rūpena (pts) | tadassa → tad assa (pts) | musāti → musā ti (pts)
Нет в пер. А.Я. Сыркина: Но аскет Патикапутта бы мог прийти в каком-нибудь другом обличье и таким образом слова Благословенного оказались бы неправдой!“

‘Api nu, sunakkhatta, tathāgato taṁ vācaṁ bhāseyya yā sā vācā dvayagāminī’ti?
dvayagāminīti → dvayagāminī ti (bjt) | dvayagāminīti → dvaya-gāminī ti (pts)
„Сунаккхатта, разве станет Татхагата говорить такую речь, которая была бы двусмысленной?“

‘Kiṁ pana, bhante, bhagavatā acelo pāthikaputto cetasā ceto paricca vidito—
pāthikaputto → pāṭikaputto (sya-all) | paricca → SS paṭicca (and below). (pts note) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts)
„Господин, сам ли Благостный, охватив разумом [судьбу] обнажённого аскета Патикапутта, знает:
abhabbo acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.
pāthikaputto → pāṭikaputto (sya-all) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts) | sammukhībhāvaṁ → sammukhī-bhāvaṁ (pts)
‘Неспособен обнажённый аскет Патикапутта, не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, предстать перед моим лицом.
Sacepissa evamassa—
sacepissa → sace pissa (bjt) | sacepissa evamassa → sace pi ssa evam assa (pts)
Если же он думает:
ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti?
ahaṁ → (bj) | muddhāpi → muddhā pi (bjt) | ahaṁ taṁ → ahantaṁ (th) | sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti muddhāpi → sammukhī-bhāvam gaccheyyan ti muddhā pi (pts)
'Не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, я предстану перед лицом отшельника Готамы', то у него расколется голова’, —
Udāhu, devatā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ—
Udāhu → SS insert tassa. (pts note) | Tathāgatassa → Bmr K Bhagavato. (pts note) | bhagavato etamatthaṁ → tathāgatassa etam atthaṁ (pts)
или же это божества дали знать Татхагате:
abhabbo, bhante, acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.
bhante → bhante ca (bj) | pāthikaputto → pāṭikaputto (sya-all)
‘Неспособен обнажённый аскет Патикапутта, не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, предстать перед моим лицом.
Sacepissa evamassa—Если же он думает: ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti?
pe → SS Bmr repeat. (pts note) | muddhāpi → muddhā pi (bjt) | vipateyyāti → vipateyyā ti (bjt)
'Не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, я предстану перед лицом отшельника Готамы', то у него расколется голова’, —

‘Cetasā ceto paricca vidito ceva me, sunakkhatta, acelo pāthikaputto—
pāthikaputto → pāṭikaputto (sya-all) | eva → Bmr K add me. (pts note) | Pāṭika-putto → Sc omits acelo Pāṭika-putto; St acelo only. (pts note)
„Сунаккхатта, и [сам я], охватив разумом [судьбу] обнажённого аскета Патикапутта, знаю:
abhabbo acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.
Pāṭika-putto → Sd repeats abh- ac- Pāṭ-; Br omits acelo Pāṭika-putto. (pts note) | mama → SS omit. (pts note) | pāthikaputto → pāṭikaputto (th) | taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā → muddhāpi tassa vipateyyāti devatāpi (th) | taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā → muddhā pi tassa vipateyyāti devatā pi (pts)
‘Неспособен обнажённый аскет Патикапутта не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, предстать перед моим лицом.
Sacepissa evamassa—
sacepissa → sace pissa (bjt)
Если же он думает:
ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti.
muddhāpi → muddhā pi (bjt)
'Не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, я предстану перед лицом отшельника Готамы', то у него расколется голова’“.
Devatāpi me etamatthaṁ ārocesuṁ—
devatāpi → devatā pi (bjt)
и это божества дали мне знать:
abhabbo, bhante, acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.
pāthikaputto → pāṭikaputto (sya-all)
‘Неспособен обнажённый аскет Патикапутта, не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, предстать перед моим лицом.
Sacepissa evamassa—
sacepissa → sace pissa (bjt)
Если же он думает:
ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti.
muddhāpi → muddhā pi (bjt)
'Не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, я предстану перед лицом отшельника Готамы', то у него расколется голова’“.
Ajitopi nāma licchavīnaṁ senāpati adhunā kālaṅkato tāvatiṁsakāyaṁ upapanno.
kālaṅkato → kālakato (bj) | ajitopi → ajito pi (bjt, pts) | kālaṅkato → kāla-kato (pts)
Ведь военачальник личчхавов по имени Аджита, умерев, возродился только что в сонме тридцати трёх [богов].
Sopi maṁ upasaṅkamitvā evamārocesi—
sopi → so pi (bjt, pts) | upasaṅkamitvā evamārocesi → upasaṁkamitvā evam ārocesi (pts)
И он приблизился ко мне и дал знать:
alajjī, bhante, acelo pāthikaputto;
pāthikaputto → pāṭikaputto (th) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts)
‘Господин, лишён стыда обнажённый аскет Патикапутта, господин,
musāvādī, bhante, acelo pāthikaputto.
pāthikaputto → pāṭikaputto (th) | musāvādī → musā-vādī (pts) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts)
лжив в речах обнажённый аскет Патикапутта.
Mampi, bhante, acelo pāthikaputto byākāsi vajjigāme—
mam → Sc mamam: Sd omits to vyākāsi. (pts note) | mampi → maṁpi (th) | pāthikaputto → pāṭikaputto (th) | mampi → mam pi (pts) | pāthikaputto byākāsi vajjigāme → pāṭika-putto vyākāsi vajji-gāme (pts)
Господин, ведь обнажённый аскет Патикапутта объяснил обо мне в селении ваджджийцев:
ajito licchavīnaṁ senāpati mahānirayaṁ upapannoti.
licchavīnaṁ → licchavī (bjt) | upapannoti → upapanno ti (bjt) | mahānirayaṁ upapannoti → mahā-nirayaṁ upapanno ti (pts)
'Военачальник личчхавов Аджита возродился в великой преисподней'.

Na kho panāhaṁ, bhante, mahānirayaṁ upapanno;
mahānirayaṁ → mahā-nirayaṁ (pts)
Но, господин, я ведь возродился не в великой преисподней,
tāvatiṁsakāyamhi upapanno.
kāyam → So SS; Bmr tāvatiṁsakāyamhi; K tāvatiṁsakāyaṁ. (pts note) | tāvatiṁsakāyamhi → tāvatiṁsamhi kāyam (pts)
а возродился в сонме тридцати трёх.
Alajjī, bhante, acelo pāthikaputto;
pāthikaputto → pāṭikaputto (th) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts)
Господин, лишён стыда обнажённый аскет Патикапутта, господин,
musāvādī, bhante, acelo pāthikaputto;
musāvādī → mūsāvādī (th) | pāthikaputto → pāṭikaputto (th) | musāvādī → musā-vādī (pts) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts)
лжив в речах обнажённый аскет Патикапутта.
abhabbo ca, bhante, acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.
ca → cakāro na dissati (sya-all: sī.) | abhabbo → Bmr K add ca; K (Sī) ca-kāro na dissati. (pts note)
Господин, неспособен обнажённый аскет Патикапутта, не оставляя эти речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, предстать перед лицом Благостного.
Sacepissa evamassa—
sacepissa → sace pissa (bjt)
Если же он думает:
ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti.
pe → So K; SS Bmr repeat. (pts note) | muddhāpi → muddhā pi (bjt)
'Не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, я предстану перед лицом отшельника Готамы', то у него расколется голова’“.

Iti kho, sunakkhatta, cetasā ceto paricca vidito ceva me acelo pāthikaputto abhabbo acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.
pāthikaputto → pāṭikaputto (th) | ceva → eva (pts) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts) | diṭṭhiṁ → diṭṭhim (pts) | sammukhībhāvaṁ → sammukhī-bhāvaṁ (pts)
Итак, Сунаккхатта и [сам я], охватив разумом [судьбу] обнажённого аскета Патикапутты, знаю: ‘Неспособен обнажённый аскет Патикапутта не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, предстать перед моим лицом.
Sacepissa evamassa—
sacepissa → sace pissa (bjt) | sacepissa evamassa → sace pi ssa evam assa (pts)
Если же он думает:
ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti.
ahaṁ taṁ → ahantaṁ (th) | sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti muddhāpi → sammukhī-bhāvaṁ gaccheyyan ti muddhā pi (pts)
'Не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, я предстану перед лицом отшельника Готамы', то у него расколется голова’“.
Devatāpi me etamatthaṁ ārocesuṁ—
me → SS omit. (pts note) | devatāpi → devatā pi (pts) | etamatthaṁ → etam atthaṁ (pts)
и это божества дали мне знать:
abhabbo, bhante, acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.
pāthikaputto → pāthikaputte (bj) | pāthikaputto → pāṭikaputto (th) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts) | sammukhībhāvaṁ → sammukhī-bhāvaṁ (pts)
‘Неспособен обнажённый аскет Патикапутта, не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, предстать перед лицом Благостного.
Sacepissa evamassa—
sacepissa evamassa → sace pi ssa evam assa (pts)
Если же он думает:
ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti.
muddhāpi → muddhā pi (bjt) | ahaṁ taṁ → ahantaṁ (th) | sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti muddhāpi → sammukhī-bhāvaṁ gaccheyyan ti muddhā pi (pts)
'Не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, я предстану перед лицом отшельника Готамы', то у него расколется голова’“.

So kho panāhaṁ, sunakkhatta, vesāliyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamissāmi divāvihārāya.
pāthikaputtassa → pāṭikaputtassa (sya-all, pts) | tenupasaṅkamissāmi divāvihārāya → tenupasaṅkamiṁ divā vihārāya (sya-all) | So → Bmr K eso. (pts note) | upasaṁkamissāmi → So Bmr; SS K -miṁ. (pts note) | piṇḍapātapaṭikkanto → piṇḍapātappaṭikkanto (my) | pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto → pacchā-bhattaṁ piṇḍapāta-paṭikkanto (pts) | pāthikaputtassa → pāṭika-puttassa (pts) | tenupasaṅkamissāmi → ten upasaṁkamissāmi (pts)
И вот, Сунаккхатта, пройдя по Весали для сбора милостыни, я после еды, возвратившись с чашей для милостыни, приближусь во время дневного отдыха к роще обнажённого аскета Патикапутты.
Yassadāni tvaṁ, sunakkhatta, icchasi, tassa ārocehī’ti.
yassadāni → yassa dāni (bjt, pts) | + → athakho (th)
Ты же, Сунаккхатта, дай теперь [ему] знать, что хочешь“.

5. Iddhipāṭihāriyakathā5. Разговор о сотворении чудес

Atha khvāhaṁ, bhaggava, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṁ piṇḍāya pāvisiṁ.
Atha khvāhaṁ → atha kho svāhaṁ (sya-all); atha kho’ haṁ (pts1ed) | atha khvāhaṁ → athakho svāhaṁ (sya-all) | pattacīvaramādāya vesāliṁ → pattacīvaraṁ ādāya vesāliyaṁ (sya-all, pts) | khvāhaṁ → kho haṁ (pts) | khvāhaṁ → atha kho svāhaṁ (bj: syā) | khvāhaṁ → atha kho svāhaṁ (cck: syā.) | haṁ → So SS; Bmr khvāhaṁ; K svāhaṁ. (pts note) | pubbaṇhasamayaṁ → pubbaṇha-samayaṁ (pts) | pattacīvaramādāya vesāliṁ → patta-cīvaraṁ ādāya vesāliyaṁ (pts)
И вот, Бхаггава, утром я оделся, взял сосуд для подаяний и верхнюю одежду и вошёл в Весали для сбора милостыни.
Vesāliyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamiṁ divāvihārāya.
pāthikaputtassa → pāṭikaputtassa (sya-all, pts) | piṇḍapātapaṭikkanto → piṇḍapātappaṭikkanto (my) | divāvihārāya → divā vihārāya (th) | pacchābhattaṁ → pacchā-bhattaṁ (pts) | pāthikaputtassa → pāṭika-puttassa (pts) | tenupasaṅkamiṁ divāvihārāya → ten upasaṁkamiṁ divā-vihārāya (pts)
Пройдя по Весали для сбора милостыни, я после еды, возвратившись с чашей для милостыни, приблизился во время дневного отдыха к роще обнажённого аскета Патикапутты.
Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto taramānarūpo vesāliṁ pavisitvā yena abhiññātā abhiññātā licchavī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā abhiññāte abhiññāte licchavī etadavoca:
atha kho → athakho (th) | licchaviputto taramānarūpo → licchavi-putto taramāna-rūpo (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
И тогда, Бхаггава, сын личчхавов Сунаккхатта, поспешно вошёл в Весали, приблизился к самым знатным личчхавам и, приблизившись, так сказал самым знатным личчхавам:
‘esāvuso, bhagavā vesāliyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkami divāvihārāya.
caritvā → vicaritvā (sya-all) | pāthikaputtassa → pāṭikaputtassa (sya-all, pts) | piṇḍapātapaṭikkanto → piṇḍapātappaṭikkanto (my) | divāvihārāya → divā vihārāya (th) | esāvuso → es āvuso (pts) | piṇḍapātapaṭikkanto → piṇḍapāta-paṭikkanto (pts) | tenupasaṅkami divāvihārāya → ten upasaṁkami divā-vihārāya (pts)
„Почтенные, вот, пройдя по Весали для сбора милостыни, Благостный после еды, возвратившись с чашей для милостыни, приблизился во время дневного отдыха к роще обнажённого аскета Патикапутты.
Abhikkamathāyasmanto abhikkamathāyasmanto, sādhurūpānaṁ samaṇānaṁ uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ bhavissatī’ti.
āyasmanto → Sdt omit the repetition. (pts note) | uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | bhavissatīti → bhavissatī ti (bjt) | abhikkamathāyasmanto abhikkamathāyasmanto → abhikkamath āyasmanto abhikkamath āyasmanto (pts) | uttari manussadhammā → uttari-manussa-dhammā (pts)
Идите, досточтимые, идите, досточтимые — превосходные на вид отшельники с помощью недоступных человеку сил совершат сверхъестественное чудо!“
Atha kho, bhaggava, abhiññātānaṁ abhiññātānaṁ licchavīnaṁ etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
И тогда, Бхаггава, самые знатные личчхавы подумали так:
‘sādhurūpānaṁ kira, bho, samaṇānaṁ uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ bhavissati;
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | sādhurūpānaṁ → sādhu-rūpānaṁ (pts) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ → uttari-manussa-dhammā iddhi-pāṭihāriyaṁ (pts)
„Поистине, превосходные на вид отшельники с помощью недоступных человеку сил совершат сверхъестественное чудо!
handa vata, bho, gacchāmā’ti.
gacchāmāti → gacchāmā ti atha kho bhaggava sunakkhatto licchaviputto (bjt)
Давайте же пойдём [туда]!“

Yena ca abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā tenupasaṅkami. upasaṅkamitvā abhiññāte abhiññāte nānātitthiye samaṇabrāhmaṇe etadavoca:
nānātitthiyā → nānātitthiya (sya-all) | nānātitthiye → nānātitthiya (sya-all) | ca → (bj) | nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā → nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇā (sya-all) | nānātitthiye samaṇabrāhmaṇe → nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇe (sya-all) | samaṇabrāhmaṇā → nānātitthiya samaṇabrāhmaṇā (bj: syā) | nānātitthiyā → nānātitthiya (cck: syā.) | nānātitthiye → nānātitthiya (cck: syā.) | ca → Br omits. (pts note) | nānā-titthiyā → K titthiya (and below). (pts note) | brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → brāhmaṇa-mahāsālā gahapati-necayikā nānā-titthiyā samaṇa-brāhmaṇā ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | samaṇabrāhmaṇe etadavoca → samaṇa-brāhmaṇe etad avoca (pts)
И вот [Сунаккхатта] приблизился к самым знатным богатым брахманам и состоятельным домоправителям, [ставшим] отшельниками и брахманами различных школ,и, приблизившись, так сказал самым знатным отшельникам и брахманам различных школ:
‘esāvuso, bhagavā vesāliyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkami divāvihārāya.
pāthikaputtassa → pāṭikaputtassa (sya-all, pts) | piṇḍapātapaṭikkanto → piṇḍapātappaṭikkanto (my) | esāvuso → es āvuso (pts) | pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto → pacchā-bhattaṁ piṇḍapāta-paṭikkanto (pts) | pāthikaputtassa → pāṭika-puttassa (pts) | tenupasaṅkami divāvihārāya → ten upasaṁkami divā-vihārāya (pts)
„Почтенные, вот, пройдя по Весали для сбора милостыни, Благостный после еды, возвратившись с чашей для милостыни, приблизился во время дневного отдыха к роще обнажённого аскета Патикапутты.
Abhikkamathāyasmanto abhikkamathāyasmanto, sādhurūpānaṁ samaṇānaṁ uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ bhavissatī’ti.
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | bhavissatīti → bhavissatī ti (bjt) | abhikkamathāyasmanto abhikkamathāyasmanto sādhurūpānaṁ → abhikkamath āyasmanto abhikkamath āyasmanto sādhu-rūpānaṁ (pts) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ → uttari-manussa-dhammā iddhi-pāṭihāriyaṁ (pts)
Идите, досточтимые, идите, досточтимые — превосходные на вид отшельники с помощью недоступных человеку сил совершат сверхъестественное чудо!“
Atha kho, bhaggava, abhiññātānaṁ abhiññātānaṁ nānātitthiyānaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ etadahosi:
nānātitthiyānaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ → nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇānaṁ (sya-all) | atha kho → athakho (th) | samaṇabrāhmaṇānaṁ etadahosi → samaṇa-brāhmaṇānaṁ etad ahosi (pts)
И тогда, Бхаггава, самые знатные отшельники и брахманы подумали так:
‘sādhurūpānaṁ kira, bho, samaṇānaṁ uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ bhavissati;
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ → uttari-manussa-dhammā iddhi-pāṭihāriyaṁ (pts)
„Поистине, превосходные на вид отшельники с помощью недоступных человеку сил совершат сверхъестественное чудо!
handa vata, bho, gacchāmā’ti.Давайте же пойдём [туда]!“

Atha kho, bhaggava, abhiññātā abhiññātā licchavī, abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamiṁsu.
nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā → nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇā (sya-all) | pāthikaputtassa → pāṭikaputtassa (sya-all, pts) | abhiññātā → Sdt insert ca and below. (pts note) | abhiññātā → Bm inserts ca. (pts note) | atha kho → athakho (th) | brāhmaṇamahāsālā → brāhmaṇa-mahāsālā (pts) | nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā → nānā-titthiyā samaṇa-brāhmaṇā (pts) | pāthikaputtassa → pāṭika-puttassa (pts) | tenupasaṅkamiṁsu → ten upasaṁkamiṁsu (pts)
И вот, Бхаггава, самые знатные личчхавы и самые знатные богатые брахманы и состоятельные домоправители, [ставшие] отшельниками и брахманами различных школ, приблизились к роще обнажённого аскета Патикапутты.
Sā esā, bhaggava, parisā mahā hoti anekasatā anekasahassā.
parisā mahā hoti → parisā hoti (bj, sya-all, pts1ed) | mahā → (bj, sya-all, pts) | hoti → mahā hoti (bj: machasaṁ) | hoti → parisā hoti (cck: sī. syā. pī.) | parisā → Br inserts mahā. (pts note) | anekasatā anekasahassā → aneka-satā aneka-sahassā (pts)
И это [их] собрание, Бхаггава, составляло много сотен, много тысяч [человек].

Assosi kho, bhaggava, acelo pāthikaputto:
pāthikaputto → pāṭikaputto (sya-all, pts) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts)
И вот, Бхаггава, обнажённый аскет Патикапутта услышал:
‘abhikkantā kira abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā.
brāhmaṇamahāsālā → brāhmaṇamahāsālā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā (bj) | nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā → nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇā (sya-all) | abhiññātā → (pts) | brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā → brāhmaṇa-mahāsālā gahapati-necayikā (pts) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇa-brāhmaṇā (pts)
„Ведь пришли самые знатные личчхавы, пришли и самые знатные богатые брахманы и состоятельные домоправители, [ставшие] отшельниками и брахманами различных школ,
Samaṇopi gotamo mayhaṁ ārāme divāvihāraṁ nisinno’ti.
pi → Bmr omit pi; Sct add bho. (pts note) | samaṇopi → samaṇo pi (bjt, pts) | divāvihāraṁ nisinnoti → divā-vihāraṁ nisinno ti (pts)
и даже отшельник Готама уселся во время дневного отдыха в моей роще“.
Sutvānassa bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁso udapādi.
sutvānassa → sutvān assa (pts)
Слыша это, он ощутил страх, оцепенение, дрожь волосков.
Atha kho, bhaggava, acelo pāthikaputto bhīto saṁviggo lomahaṭṭhajāto yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo tenupasaṅkami.
pāthikaputto → pāṭikaputto (sya-all, pts) | tindukakhāṇuparibbājakārāmo → tiṇḍukakhānuparibbājakārāmo (sya-all) | tindukakhāṇuparibbājakārāmo tenupasaṅkami → tindukkhānuparibbājakārāmo ten upasaṁkami (pts) | tindukakhāṇuparibbājakārāmo → tiṇḍukakhāṇu (bj: machasaṁ) | lomahaṭṭhajāto → katthaci potthake lomahaṁsajātoti pāṭho dissati (sya-all note) | lomahaṭṭha-jāto → K katthaci poṭṭhake ‘lomahaṁsa-jāto'; ti pāṭho dissati. (pts note) | atha kho → athakho (th) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts) | tindukakhāṇuparibbājakārāmo tenupasaṅkami → tindukkhānu-paribbājakārāmo ten upasaṁkami (pts)
И тогда, Бхаггава, обнажённый аскет Патикапутта, устрашённый, побуждённый, испытывающий дрожь волосков, приблизился к роще странствующих аскетов Тиндуккхану.

Assosi kho, bhaggava, sā parisā:И вот, Бхаггава, это собрание услышало: ‘acelo kira pāthikaputto bhīto saṁviggo lomahaṭṭhajāto yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo tenupasaṅkanto’ti.
tenupasaṅkanto’ti → tenupasaṅkamantoti (pts1ed, mr) | pāthikaputto → pāṭikaputto (sya-all, pts) | tindukakhāṇuparibbājakārāmo → tiṇḍukakhānuparibbājakārāmo (sya-all) | tindukakhāṇuparibbājakārāmo tenupasaṅkantoti → tindukkhānuparibbājakārāmo ten upasaṁkamanto ti (pts) | tenupasaṅkanto’ti → tenupasaṅkamanto (cck: sī. pī. ka.) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts) | lomahaṭṭhajāto → lomahaṭṭha-jāto (pts) | tindukakhāṇuparibbājakārāmo tenupasaṅkantoti → tindukkhānu-paribbājakārāmo ten upasaṁkamanto ti (pts)
„Ведь обнажённый аскет Патикапутта, устрашённый, побуждённый, испытывающий дрожь волосков, приблизился к роще странствующих аскетов Тиндуккхану“.
Atha kho, bhaggava, sā parisā aññataraṁ purisaṁ āmantesi:
sā → Scdt put sā before Bhaggava. (pts note) | atha kho → athakho (th)
И тогда, Бхаггава, это собрание обратилось к некоему человеку:
‘Ehi tvaṁ, bho purisa, yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkama. upasaṅkamitvā acelaṁ pāthikaputtaṁ evaṁ vadehi:
tenupasaṅkama → tenupasaṅkami (bj) | tindukakhāṇuparibbājakārāmo → tiṇḍukakhānuparibbājakārāmo (sya-all); tindukkhānuparibbājakārāmo (pts) | pāthikaputto tenupasaṅkama → pāṭikaputto tenupasaṅkami (sya-all); pāṭikaputto ten upasaṁkama (pts) | pāthikaputtaṁ → pāṭikaputtaṁ (sya-all, pts) | bho → Scdt ambho. (pts note) | yena → Sc adds ca; Sd yenāpi Gotamo āyasmato ārāmo acelo, etc. (pts note) | tindukakhāṇuparibbājakārāmo → tindukkhānu-paribbājakārāmo (pts) | pāthikaputto tenupasaṅkama upasaṅkamitvā → pāṭika-putto ten upasaṁkama upasaṁkamitvā (pts) | pāthikaputtaṁ → pāṭika-puttaṁ (pts)
„Иди, господин человек, к [монашеской] роще странствующих аскетов Тиндуккхану, приблизься к обнажённому аскету Патикапутте и, приблизившись, так скажи обнажённому аскету Патикапутте:
“abhikkamāvuso, pāthikaputta, abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā, samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṁ nisinno;
pāthikaputta → pāṭikaputta (sya-all) | nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā → nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇā (sya-all) | abhikkamāvuso pāthikaputta → abhikkam āvuso pāṭikaputta (pts) | abhiññātā → Sdt adds ca. (pts note) | abhiññātā → Bm adds ca. (pts note) | samaṇopi → samaṇo pi (bjt, pts) | abhikkamāvuso pāthikaputta → abhikkam āvuso pāṭika-putta (pts) | brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā → brāhmaṇa-mahāsālā gahapati-necayikā nānā-titthiyā (pts) | divāvihāraṁ → divā-vihāraṁ (pts)
‘Приходи, почтенный Патикапутта, пришли самые знатные личчхавы, пришли и самые знатные богатые брахманы и состоятельные домоправители, [ставшие] отшельниками и брахманами разных школ, и даже отшельник Готама уселся во время дневного отдыха в роще досточтимого.
bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṁ parisati vācā
parisati → parisatiṁ (bj) | esā āvuso pāthikaputta → esāvuso pāṭikaputta (sya-all) | pāthikaputta → pāṭikaputta (pts) | esā → es (pts) | pāthikaputta → pāṭika-putta (pts)
Ведь ты, почтенный Патикапутта, говорил такие слова в собрании Весали:
samaṇopi gotamo ñāṇavādo, ahampi ñāṇavādo.
samaṇopi → samaṇo pi (bjt, pts) | ahampi → ahaṁpi (th) | ñāṇavādo ahampi ñāṇavādo → ñāṇa-vādo aham pi ñāṇa-vādo (pts)
'И отшельник Готама говорит, [что достиг высшего] знания, и я говорю, [что достиг высшего] знания;
Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ dassetuṁ.
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | ñāṇavādo → ñāṇa-vādo (pts) | ñāṇavādena → ñāṇa-vādena (pts) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ → uttari-manussa-dhammā iddhi-pāṭihāriyaṁ (pts)
говорящий же о знании должен, говоря о знании, явить с помощью недоступных человеку сил сверхъестественное чудо.
Samaṇo gotamo upaḍḍhapathaṁ āgaccheyya ahampi upaḍḍhapathaṁ gaccheyyaṁ.
samaṇo → samaṇo ce (bj) | ahampi → ahaṁ (pts) | ahaṁ → So SS; Bmr ahaṁ pi; K aham pi. (pts note) | ahampi → ahaṁpi (th) | upaḍḍhapathaṁ → upaḍḍha-pathaṁ (pts) | ahampi upaḍḍhapathaṁ → ahaṁ upaḍḍha-pathaṁ (pts)
Если отшельник Готама пройдёт [ко мне] полпути, то и я пройду [к нему] полпути.
Te tattha ubhopi uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ kareyyāma.
ubhopi uttari manussadhammā → ubho uttarimanussadhammā (pts) | ubho → Br adds pi. (pts note) | ubhopi uttari manussadhammā → ubho pi uttarimanussadhammā (bjt)
Тогда с помощью недоступных человеку сил мы сможем совершить сверхъестественное чудо.
Ekañce samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karissati, dvāhaṁ karissāmi.
ekañce → ekaṁ ce (my, bjt) | uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | ekañce → ekañ ce (pts) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ → uttari-manussa-dhammā iddhi-pāṭihāriyaṁ (pts)
И если отшельник Готама с помощью недоступных человеку сил совершит одно сверхъестественное чудо, то я совершу два.
Dve ce samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṁ karissāmi.
ce → SS ca. (pts note) | Samaṇo → Br adds pi. (pts note) | uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyāni → uttari-manussa-dhammā iddhi-pāṭihāriyāni (pts)
И если отшельник Готама с помощью недоступных человеку сил совершит два сверхъестественных чуда, то я совершу четыре.
Cattāri ce samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, aṭṭhāhaṁ karissāmi.
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyāni → uttarimanussa-dhammā iddhi pāṭihāriyāni (pts)
И если отшельник Готама с помощью недоступных человеку сил совершит четыре сверхъестественных чуда, то я совершу восемь.
Iti yāvatakaṁ yāvatakaṁ samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karissati, taddiguṇaṁ taddiguṇāhaṁ karissāmī”ti
yāvatakaṁ → (bj) | taddiguṇaṁ taddiguṇāhaṁ → tandiguṇaṁ tandiguṇāhaṁ (bj) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ → uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni (sya-all) | yāvatakaṁ → Br omits. (pts note) | karissāmīti → karissāmī ti (ms2005) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ → uttari-manussa-dhammā iddhi-pāṭihāriyaṁ (pts) | taddiguṇāhaṁ → tad diguṇāhaṁ (pts)
Сколько бы отшельник Готама с помощью недоступных человеку сил ни совершал сверхъестественных чудес — я всё же совершу вдвое больше его'.
abhikkamasseva kho āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṁ.
abhikkamasseva → abhikkamayeva (sya-all, pts1ed) | pāthikaputta → pāṭikaputta (sya-all) | abhikkamasseva → abhikkama yeva (pts) | abhikkamasseva → abhikkamayeva (bj: PTS) | abhikkamasseva → abhikkamayeva (cck: sī. syā. pī.) | yeva → Br abhikkam'; ass'; eva. (pts note)
Так пройди же полпути, почтенный Патикапутта, —
Sabbapaṭhamaṁyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṁ nisinno’ti.
sabbapaṭhamaṁyeva → sabbapaṭhamaṁ yeva (bjt) | sabbapaṭhamaṁyeva → sabba-paṭhamaṁ yeva (pts) | divāvihāraṁ nisinnoti → divā-vihāraṁ nisinno ti (pts)
отшельник Готама прошёл всю первую [половину] и уселся во время дневного отдыха в роще досточтимого’“.

Evaṁ, bhoti kho, bhaggava, so puriso tassā parisāya paṭissutvā yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkami. upasaṅkamitvā acelaṁ pāthikaputtaṁ etadavoca:
tindukakhāṇuparibbājakārāmo → tiṇḍukakhānuparibbājakārāmo (sya-all); tindukkhānuparibbājakārāmo (pts) | pāthikaputto → pāṭikaputto (sya-all) | pāthikaputtaṁ → pāṭikaputtaṁ (sya-all) | pāthikaputto tenupasaṅkami → pāṭikaputto ten upasaṁkami (pts) | bhoti → bho ti (pts) | tindukakhāṇuparibbājakārāmo → tindukkhānu-paribbājakārāmo (pts) | pāthikaputto tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → pāṭika-putto ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | pāthikaputtaṁ etadavoca → pāṭika-puttaṁ etad avoca (pts)
„Хорошо, почтенные“, — так, Бхаггава, согласился с этим собранием тот человек, приблизился к роще странствующих аскетов Тиндуккхану, к обнажённому аскету Патикапутте и, приблизившись, так сказал обнажённому аскету Патикапутте:
‘abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā.
pāthikaputta → pāṭikaputta (sya-all) | Licchavī → So SS as follows: Bmr K add abhikkantā abhiññātā (ca Bm) abhiññātā ca Brāhmaṇa-mahāsālā . . . pe . . . down to karissāmīti. (Bm repeats the whole.) (pts note)
„Приходи, почтенный Патикапутта, пришли самые знатные личчхавы, пришли и самые знатные богатые брахманы, и состоятельные домоправители, [ставшие] отшельниками и брахманами разных школ,
Samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṁ nisinno.
divāvihāraṁ → divā-vihāraṁ (pts)
и даже отшельник Готама уселся во время дневного отдыха в роще досточтимого.
Bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṁ parisati vācā—
parisati → parisatiṁ (bj) | pāthikaputta → pāṭikaputta (pts) | esā → es (pts) | pāthikaputta → pāṭika-putta (pts)
Ведь ты, почтенный Патикапутта, говорил такие слова в собрании Весали:
samaṇopi gotamo ñāṇavādo; ahampi ñāṇavādo.
samaṇopi → samaṇo pi (bjt)
‘И отшельник Готама говорит, [что достиг высшего] знания, и я говорю, [что достиг высшего] знания;
Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ dassetuṁ …pe…
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt)
говорящий же о знании должен, говоря о знании, явить с помощью недоступных человеку сил сверхъестественное чудо …
taddiguṇaṁ taddiguṇāhaṁ karissāmīti.
taddiguṇaṁ taddiguṇāhaṁ → iti yāvatakaṁ samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karissati tandiguṇaṁ tandiguṇāhaṁ (bjt) | taddiguṇaṁ taddiguṇāhaṁ karissāmīti → abhikkamayeva (th) | taddiguṇāhaṁ → tad-diguṇāhaṁ (pts)
я всё же совершу вдвое больше его’.
Abhikkamasseva kho, āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṁ.
abhikkamasseva → abhikkama yeva (pts) | yeva → So Sct K; Sd abhikkameyyova; Bmr abhikhamayyeva. (pts note) | kho → K omits. (pts note)
Так пройди же полпути, почтенный Патикапутта, —
Sabbapaṭhamaṁyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṁ nisinno’ti.
sabbapaṭhamaṁyeva → sabbapaṭhamaṁ yeva (bjt) | sabbapaṭhamaṁyeva → sabba-paṭhamaṁ yeva (pts) | divāvihāraṁ nisinnoti → divā-vihāraṁ nisinno ti (pts)
отшельник Готама прошёл всю первую [половину] и уселся во время дневного отдыха в роще досточтимого“.

Evaṁ vutte, bhaggava, acelo pāthikaputto ‘āyāmi, āvuso, āyāmi, āvuso’ti vatvā tattheva saṁsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṁ.
saṁsappati → saṁsabbati (mr) | pāthikaputto → pāṭikaputto (sya-all, pts) | saṁsappati → saṁsabbati (cck: ka.) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts) | āvusoti → āvuso ti (pts) | tattheva → tatth eva (pts) | āsanāpi → āsanā pi (pts)
Когда, Бхаггава, так было сказано, обнажённый аскет Патикапутта сказал: „Я иду, почтенный, я иду, почтенный!“, но, как ни извивался, не мог даже подняться с сиденья.
Atha kho so, bhaggava, puriso acelaṁ pāthikaputtaṁ etadavoca:
pāthikaputtaṁ → pāṭikaputtaṁ (sya-all) | pāthikaputtaṁ etadavoca → pāṭikaputtaṁ etad avoca (pts) | + → bhaggava (bjt) | atha kho → athakho (th) | pāthikaputtaṁ etadavoca → pāṭika-puttaṁ etad avoca (pts)
И тогда, Бхаггава, тот человек так сказал обнажённому аскету Патикапутте:
‘kiṁ su nāma te, āvuso pāthikaputta, pāvaḷā su nāma te pīṭhakasmiṁ allīnā, pīṭhakaṁ su nāma te pāvaḷāsu allīnaṁ?
pāthikaputta pāvaḷā su → pāṭikaputta pāvaḷāsu (sya-all) | pāthikaputta → pāṭikaputta (pts) | pāvaḷā → pāvuḷā (bj: sīmu) | pīṭhakasmiṁ → So K and later Sct; Scd piṭakasmiṁ (Sd afterwards piṭṭh-); St piyakasmiṁ; Bmr piṭhakasmiṁ. (pts note) | pīṭhakaṁ → Sc pakā; Sd piyamakaṁ; St piṭhamakaṁ. (pts note) | kiṁ su → kiṁsu (bjt, th) | pīṭhakaṁ su → pīṭhakaṁsu (bjt, th) | pāthikaputta → pāṭika-putta (pts)
„Что это с тобой, почтенный Патикапутта? Бедра что ли у тебя прилипли к сиденью или сиденье у тебя прилипло к бёдрам?
Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṁsappasi, na sakkosi āsanāpi vuṭṭhātun’ti.
saṁsappasi → saṁsappati (bj) | sakkosi āsanāpi → sakkoti āsanā pi (bj) | āvusoti → āvuso ti (pts) | tattheva → tatth eva (pts) | āsanāpi vuṭṭhātunti → āsanā pi vuṭṭhātun ti (pts)
Ты говоришь: ‘Я иду, почтенный, я иду, почтенный!’, но, как ни извиваешься, не можешь даже подняться с сиденья“.
Evampi kho, bhaggava, vuccamāno acelo pāthikaputto ‘āyāmi, āvuso, āyāmi, āvuso’ti vatvā tattheva saṁsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṁ.
pāthikaputto → pāṭikaputto (sya-all, pts) | āsanāpi → āsanā pi (bjt, pts) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts) | āvusoti → āvuso ti (pts) | tattheva → tatth eva (pts)
И вот, Бхаггава, обнажённый аскет Патикапутта все говорил при этих словах: „Я иду, почтенный, я иду, почтенный!“, но, как ни извивался, не мог даже подняться с сиденья.

Yadā kho so, bhaggava, puriso aññāsi:И когда, Бхаггава, тот человек понял: ‘parābhūtarūpo ayaṁ acelo pāthikaputto.
pāthikaputto → pāṭikaputto (sya-all, pts) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts)
Āyāmi, āvuso, āyāmi, āvusoti vatvā tattheva saṁsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātun’ti.
āvusoti → āvuso ti (pts) | tattheva → tatth eva (pts) | āsanāpi vuṭṭhātunti → āsanā pi vuṭṭhātun ti (pts)
он говорит: ‘Я иду, почтенный, я иду, почтенный!’, но, как ни извивается, не может даже подняться с сиденья“, —
Atha taṁ parisaṁ āgantvā evamārocesi:
evamārocesi → evam ārocesi (pts)
он пришёл в то собрание и сказал так:
‘parābhūtarūpo, bho, acelo pāthikaputto.
parābhūtarūpo, bho → parābhūtarūpo ayaṁ (bj); parābhūtarūpo bho ayaṁ (sya-all, mr); parābhūtarūpo (pts1ed) | bho → bho ayaṁ (bj); (pts) | pāthikaputto → pāṭikaputto (pts) | bho → parābhūtarūpo bho ayaṁ (cck: syā. ka.); parābhūtarūpo (cck: sī. pī.)
„Поверженным выглядит обнажённый аскет Патикапутта —
Āyāmi, āvuso, āyāmi, āvusoti vatvā tattheva saṁsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātun’ti.
āvusoti → āvuso ti (pts) | tattheva → tatth eva (pts) | āsanāpi vuṭṭhātunti → āsanā pi vuṭṭhātun ti (pts)
он говорит: ‘Я иду, почтенный, я иду, почтенный!’, но, как ни извивается, не может даже подняться с сиденья“.
Evaṁ vutte, ahaṁ, bhaggava, taṁ parisaṁ etadavocaṁ:
parisaṁ → purisaṁ (th) | etadavocaṁ → etad avocaṁ (pts)
И когда, Бхаггава, так было сказано, я сказал этому собранию:
‘abhabbo kho, āvuso, acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.
pāthikaputto → pāṭikaputto (pts) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts) | sammukhībhāvaṁ → sammukhī-bhāvaṁ (pts)
„Почтенные, неспособен обнажённый аскет Патикапутта, не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, предстать перед моим лицом.
Sacepissa evamassa—
sacepissa → sace pissa (bjt) | sacepissa evamassa → sace pi ssa evam assa (pts)
Если же он думает:
ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.
muddhāpi → muddhā pi (bjt) | ahaṁ taṁ → ahantaṁ (th) | diṭṭhiṁ → diṭṭhim (pts) | gaccheyyanti muddhāpi → gaccheyyan ti muddhā pi (pts)
‘Не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, я предстану перед лицом отшельника Готамы’, то у него расколется голова“.

Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.
paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito → paṭhamabhāṇavāraṁ niṭṭhitaṁ (th)
Окончен первый раздел поучения.

Atha kho, bhaggava, aññataro licchavimahāmatto uṭṭhāyāsanā taṁ parisaṁ etadavoca:
licchavimahāmatto → licchavi mahāmatto (bjt) | atha kho → athakho (th) | licchavimahāmatto uṭṭhāyāsanā → licchavi-mahāmatto uṭṭhāy āsanā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
И тогда, Бхаггава, один главный советник из личчхавов, поднявшись с сиденья, так сказал этому собранию:
‘tena hi, bho, muhuttaṁ tāva āgametha, yāvāhaṁ gacchāmi.
gacchāmi → paccāgacchāmi (?) | gacchāmi → paccāgacchāmi (cck: ?) | tena hi → tenahi (th)
„Подождите немного, господа, а я пойду [и посмотрю],
Appeva nāma ahampi sakkuṇeyyaṁ acelaṁ pāthikaputtaṁ imaṁ parisaṁ ānetun’ti.
pāthikaputtaṁ → pāṭikaputtaṁ (pts) | appeva nāma → appevanāma (bjt) | appeva nāma ahampi → appevanāma ahaṁpi (th) | appeva → app eva (pts) | ahampi → aham pi (pts) | pāthikaputtaṁ → pāṭika-puttaṁ (pts) | ānetunti → ānetun ti (pts)
смогу ли я привести обнажённого аскета Патикапутту в это собрание“.

Atha kho so, bhaggava, licchavimahāmatto yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkami. upasaṅkamitvā acelaṁ pāthikaputtaṁ etadavoca:
tindukakhāṇuparibbājakārāmo → tindukkhānuparibbājakārāmo (pts) | pāthikaputto tenupasaṅkami → pāṭikaputto ten upasaṁkami (pts) | licchavimahāmatto → licchavi mahāmatto (bjt) | atha kho → athakho (th) | tindukakhāṇuparibbājakārāmo → tiṇḍukakhānuparibbājakārāmo (th) | pāthikaputtaṁ → pāṭikaputtaṁ (th) | licchavimahāmatto → licchavi-mahāmatto (pts) | tindukakhāṇuparibbājakārāmo → tindukkhānu-paribbājakārāmo (pts) | pāthikaputto tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → pāṭika-putto ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | pāthikaputtaṁ etadavoca → pāṭika-puttaṁ etad avoca (pts)
И вот, Бхаггава, главный советник из личчхавов приблизился к роще странствующих аскетов Тиндуккхану, к обнажённому аскету Патикапутте и, приблизившись, так сказал обнажённому аскету Патикапутте:
‘abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkantaṁ te seyyo, abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā. Samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṁ nisinno.
Licchavī → K Saṁkhittaṁ, continues at samaṇo pi; St pe after Licchavī to samaṇo. (pts note) | pāthikaputta → pāṭikaputta (th) | brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā → saṅkhittaṁ (th) | nisinno → nisinnoti (th) | abhikkamāvuso pāthikaputta → abhikkam āvuso pāṭika-putta (pts) | brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā samaṇopi → brāhmaṇa-mahāsālā gahapati-necayikā nānā-titthiyā samaṇa-brāhmaṇā samaṇo pi (pts) | divāvihāraṁ → divā-vihāraṁ (pts)
„Приходи, почтенный Патикапутта, лучше тебе придти — пришли самые знатные личчхавы, пришли и самые знатные богатые брахманы и состоятельные домоправители, [ставшие] отшельниками и брахманами разных школ, и даже отшельник Готама уселся во время дневного отдыха в роще досточтимого.
Bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṁ parisati vācā—
parisati → parisatiṁ (bj) | esā āvuso pāthikaputta → esāvuso pāṭikaputta (th) | esā → es (pts) | pāthikaputta → pāṭika-putta (pts)
Ведь ты, почтенный Патикапутта, говорил такие слова в собрании Весали:
samaṇopi gotamo ñāṇavādo …pe…
ñāṇavādo → ñāṇapādo (bj) | pe → So St Bm K; Sdt Br repeat the whole. (pts note) | samaṇopi → samaṇo pi (bjt, pts) | + → ahaṁpi ñāṇavādo (th) | ñāṇavādo → ñāṇa-vādo aham pi ñāṇa-vādo (pts)
‘И отшельник Готама говорит, [что достиг высшего] знания …
taddiguṇaṁ taddiguṇāhaṁ karissāmīti.
taddiguṇaṁ taddiguṇāhaṁ → taṁdiguṇaṁ taṁdiguṇāhaṁ (bj) | taddiguṇāhaṁ → tad-diguṇāhaṁ (pts)
я всё же совершу вдвое больше его’.
Abhikkamasseva kho, āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṁ.
abhikkamasseva → abhikkamayeva (th) | pāthikaputta → pāṭikaputta (th)
Так пройди же полпути, почтенный Патикапутта, —
Sabbapaṭhamaṁyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṁ nisinno.
yeva → So Sc Br K; Sd paṭheyeva; St paṭheyyova; Bm paṭhamañeva. (pts note) | Samaṇo → K adds pi. (pts note) | sabbapaṭhamaṁyeva → sabbapaṭhamaññeva (bjt) | samaṇo → samaṇopi (th) | ārāme → ārāne (th) | sabbapaṭhamaṁyeva → sabba-paṭhamaṁ yeva (pts)
отшельник Готама прошёл всю первую [половину] и уселся во время дневного отдыха в роще досточтимого.
Bhāsitā kho panesā, āvuso pāthikaputta, samaṇena gotamena parisati vācā—
parisati → parisatiṁ (bj) | te → So Sct; Sd panāvaso; Bm K panesā. (pts note) | Pāṭikaputta → Sd omits down to abhikkamanen'; eva. (pts note) | pāthikaputta samaṇena → pāṭikaputta samaṇema (th) | panesā → pana te esā (pts)
Ведь отшельник Готама, почтенный Патикапутта, сказал о тебе в собрании такие слова:
abhabbo kho acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.
kho → (pts) | pāthikaputto → pāṭikaputto (pts)
‘Неспособен обнажённый аскет Патикапутта не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, предстать перед моим лицом.
Sacepissa evamassa—
sacepissa → sace pissa (bjt) | sacepissa evamassa → sace pi ssa evam assa (pts)
Если же он думает:
ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti.
muddhāpi → muddhaṁ pi (bj) | ahaṁ → ahan (pts) | sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti muddhāpi → sammukhī-bhāvaṁ gaccheyyan ti muddhā pi (pts)
'Не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, я предстану перед лицом отшельника Готамы', то у него расколется голова’“.
Abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkamaneneva te jayaṁ karissāma, samaṇassa gotamassa parājayan’ti.
pāthikaputta → pāṭikaputta (sya-all) | eva → So Sd Bmr K; Sc abhikkame corrected to -meneva; St abhikkamabhoneva. (pts note) | abhikkamāvuso pāthikaputta abhikkamaneneva → abhikkam āvuso pāṭika-putta abhikkamanen eva (pts) | parājayanti → parājayan ti (pts)
Приди же, почтенный Патикапутта, — если придёшь, мы сделаем так, что ты одержишь победу, а отшельник Готама потерпит поражение“.

Evaṁ vutte, bhaggava, acelo pāthikaputto ‘āyāmi, āvuso, āyāmi, āvuso’ti vatvā tattheva saṁsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṁ.
pāthikaputto → pāṭikaputto (sya-all, pts) | āsanāpi → āsanā pi (bjt, pts) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts) | āvusoti → āvuso ti (pts) | tattheva → tatth eva (pts)
Когда, Бхаггава, так было сказано, обнажённый аскет Патикапутта сказал: „Я иду, почтенный, я иду, почтенный!“, но, как ни извивался, не мог даже подняться с сиденья.
Atha kho so, bhaggava, licchavimahāmatto acelaṁ pāthikaputtaṁ etadavoca:
so → (bj) | licchavimahāmatto → licchavī mahāmatto (bj); jāliyo dārupattikantevāsī (sya-all) | atha kho so → athakho (sya-all) | pāthikaputtaṁ → pāṭikaputtaṁ (sya-all) | pāthikaputtaṁ etadavoca → pāṭikaputtaṁ etad avoca (pts) | licchavimahāmatto → licchavi-mahāmatto (pts) | pāthikaputtaṁ etadavoca → pāṭika-puttaṁ etad avoca (pts)
И тогда, Бхаггава, главный советник из личчхавов так сказал обнажённому аскету Патикапутте:
‘kiṁ su nāma te, āvuso pāthikaputta, pāvaḷā su nāma te pīṭhakasmiṁ allīnā, pīṭhakaṁ su nāma te pāvaḷāsu allīnaṁ?
pāthikaputta pāvaḷā su → pāṭikaputta pāvaḷāsu (sya-all) | pāthikaputta → pāṭikaputta (pts) | pāvaḷāsu → Sd picelā. (pts note) | kiṁ su → kiṁsu (th) | pīṭhakaṁ su → pīṭhakaṁsu (th) | pāthikaputta → pāṭika-putta (pts)
„Что это с тобой, почтенный Патикапутта? Бедра что ли у тебя прилипли к сиденью или сиденье у тебя прилипло к бёдрам?
Āyāmi, āvuso, āyāmi, āvusoti vatvā tattheva saṁsappasi, na sakkosi āsanāpi vuṭṭhātun’ti.
āsanāpi → āsanā pi (bjt) | āvusoti → āvuso ti (pts) | tattheva → tatth eva (pts) | āsanāpi vuṭṭhātunti → āsanā pi vuṭṭhātun ti (pts)
Ты говоришь: ‘Я иду, почтенный, я иду, почтенный!’ , но, как ни извиваешься, не можешь даже подняться с сиденья“.
Evampi kho, bhaggava, vuccamāno acelo pāthikaputto ‘āyāmi, āvuso, āyāmi, āvuso’ti vatvā tattheva saṁsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṁ.
pāthikaputto → pāṭikaputto (sya-all, pts) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts) | āvusoti → āvuso ti (pts) | tattheva → tatth eva (pts) | āsanāpi → āsanā pi (pts)
И вот, Бхаггава, обнажённый аскет Патикапутта все говорил при этих словах: „Я иду, почтенный, я иду, почтенный!“ , но, как ни извивался, не мог даже подняться с сиденья.

Yadā kho so, bhaggava, licchavimahāmatto aññāsi:
so → So Scd Bmr; St K omit. (pts note) | Licchavi-mahāmatto → St Jāliyodārūpattikantevāsi, omits 3-5 and continues at 6. (pts note) | licchavimahāmatto → licchavi mahāmatto (bjt)
И когда, Бхаггава, тот главный советник из личчхавов понял: „Поверженным выглядит этот обнажённый аскет Патикапутта — он говорит:
‘parābhūtarūpo ayaṁ acelo pāthikaputto āyāmi, āvuso, āyāmi, āvusoti vatvā tattheva saṁsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātun’ti.
pāthikaputto → pāṭikaputto (pts) | parābhūtarūpo → parābhūta-rūpo (pts) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts) | āvusoti → āvuso ti (pts) | tattheva → tatth eva (pts) | āsanāpi vuṭṭhātunti → āsanā pi vuṭṭhātun ti (pts)
‘Я иду, почтенный, я иду, почтенный!’ , но, как ни извивается, не может даже подняться с сиденья“, —
Atha taṁ parisaṁ āgantvā evamārocesi:
evamārocesi → evaṁ ārocesi (th) | evamārocesi → evam ārocesi (pts)
он пришёл в то собрание и сказал так:
‘parābhūtarūpo, bho, acelo pāthikaputto āyāmi, āvuso, āyāmi, āvusoti vatvā tattheva saṁsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātun’ti.
parābhūtarūpo, bho → parābhūtarūpo ayaṁ (sya-all); parābhūtarūpo so (pts1ed) | bho → so (pts) | pāthikaputto → pāṭikaputto (pts) | bho → parābhūtarūpo (cck: sī. pī.); parābhūtarūpo ayaṁ (cck: syā.) | so → SS omit. (pts note) | āsanāpi → āsanā pi (bjt) | parābhūtarūpo bho → parābhūta-rūpo so (pts) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts) | āvusoti → āvuso ti (pts) | tattheva → tatth eva (pts) | āsanāpi vuṭṭhātunti → āsanā pi vuṭṭhātun ti (pts)
„Поверженным выглядит обнажённый аскет Патикапутта — он говорит: ‘Я иду, господин, я иду, господин!’, но, как ни извивается, не может даже подняться с сиденья“.
Evaṁ vutte, ahaṁ, bhaggava, taṁ parisaṁ etadavocaṁ:
etadavocaṁ → etadavoca (th) | etadavocaṁ → etad avocaṁ (pts)
И когда, Бхаггава, так было сказано, я сказал этому собранию:
‘abhabbo kho, āvuso, acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.
pāthikaputto → pāṭikaputto (pts) | cittaṁ → vācaṁ (pts)
„Почтенные, неспособен обнажённый аскет Патикапутта, не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, предстать перед моим лицом.
Sacepissa evamassa—
sacepissa → sace pissa (bjt)
Если же он думает:
ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyya.
vipateyya → K here and onwards adds ti. (pts note) | muddhāpi → muddhā pi (bjt) | ahaṁ taṁ → ahantaṁ (th) | vipateyya → vipateyyāti (th)
‘Не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, я предстану перед лицом отшельника Готамы’, то у него расколется голова.
Sace pāyasmantānaṁ licchavīnaṁ evamassa—
pi → Sd pissa; Bmr K p'. (pts note) | sace pāyasmantānaṁ → sacepāyasmantānaṁ (th) | pāyasmantānaṁ → pi āyasmantānaṁ (pts) | evamassa → evam assa (pts)
И даже если уважаемые личчхавы думают:
mayaṁ acelaṁ pāthikaputtaṁ varattāhi bandhitvā goyugehi āviñcheyyāmāti, tā varattā chijjeyyuṁ pāthikaputto vā.
āviñcheyyāmāti → āviñjeyyāmāti (sya-all); āvijjheyyāmāti (pts1ed) | varattāhi → yāhi varattāhi (sya-all, mr) | āviñcheyyāmāti → āviñjeyyāmāti (bj) | chijjeyyuṁ → chijjeraṁ (bj) | āviñjeyyāmā’ti → āviññeyyāmāti (bj: sīmu) | varattāhi → yāhi varattāhi (cck: syā. ka.) | āviñcheyyāmāti → āviñjeyyāmāti (cck: syā.); āvijjheyyāmāti (cck: sī. pī.) | yāhi → ayaṁ na dissati (sya-all: sī.) | goyuttehi → goyugehīti pāṭhena bhavitabbaṁ (sya-all note) | Pāṭika-puttaṁ → Bmr K add yāhi and below; K (Sī) ayaṁ na dissati. (pts note) | go-yugehi → K go-yuttehi; K (note) go-yugehīti pāṭhena bhavitabbaṁ. (pts note) | āvijjheyyāmāti → Sd aviñjeyyamāti (in 4 āvijeyyāmāti); Bmr āviñcheyyāmāti; K āviñjeyyāmāti. (pts note) | chijjeraṁ → So Scd K; Bmr chijjeyyuṁ. (pts note) | Pāṭika-putto → So Bmr K Sum; SS puttaṁ. (pts note) | pāthikaputtaṁ → pāṭikaputtaṁ yāhi (th) | goyugehi āviñcheyyāmāti → goyuttehi āviñjeyyāmāti (th) | chijjeyyuṁ pāthikaputto → chijjeruṁ pāṭikaputto (th) | goyugehi āviñcheyyāmāti → go-yugehi āvijjheyyāmāti (pts) | chijjeyyuṁ pāthikaputto → chijjeraṁ pāṭika-putto (pts)
‘Мы свяжем обнажённого аскета Патикапутту ремнями и притащим его с помощью упряжки быков’, то разорвутся эти ремни или [сам] Патикапутта.
Abhabbo pana acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.
pana → (bj)
Неспособен обнажённый аскет Патикапутта, не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, предстать перед моим лицом.
Sacepissa evamassa—
sacepissa → sace pissa (bjt) | sacepissa evamassa → sace pi ssa evam assa (pts)
Если же он думает:
ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.
muddhāpi → muddhā pi (bjt) | ahaṁ taṁ → ahantaṁ (th) | gotamassa → gotasassa (th)
‘Не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, я предстану перед лицом отшельника Готамы’, то у него расколется голова“.

Atha kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī uṭṭhāyāsanā taṁ parisaṁ etadavoca:
dārupattik-antevāsī → Cp. D. vol. i., p. 159; Sum. i. 319. (pts note) | atha kho → athakho (th) | dārupattikantevāsī uṭṭhāyāsanā → dārupattik-antevāsī uṭṭhāy āsanā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
И тогда, Бхаггава, Джалия, ученик Дарупаттики, поднявшись с сиденья, так сказал этому собранию:
‘tena hi, bho, muhuttaṁ tāva āgametha, yāvāhaṁ gacchāmi;
tena hi → tenahi (th)
„Подождите немного, господа, а я пойду [и посмотрю],
appeva nāma ahampi sakkuṇeyyaṁ acelaṁ pāthikaputtaṁ imaṁ parisaṁ ānetun’ti.
pāthikaputtaṁ → pāṭikaputtaṁ (pts) | aham → K nāmahaṁ. (pts note) | Pāṭika-puttaṁ → So Scd; Bmr K omit. (pts note) | appeva nāma → appevanāma (bjt) | appeva → app eva (pts) | ahampi → aham pi (pts) | ānetunti → ānetun ti (pts)
смогу ли я привести обнажённого аскета Патикапутту в это собрание“.

Atha kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkami. upasaṅkamitvā acelaṁ pāthikaputtaṁ etadavoca:
tindukakhāṇuparibbājakārāmo → tindukkhānuparibbājakārāmo (pts) | pāthikaputto tenupasaṅkami → pāṭikaputto ten upasaṁkami (pts) | atha kho → athakho (th) | tindukakhāṇuparibbājakārāmo → tiṇḍukakhānuparibbājakārāmo (th) | pāthikaputtaṁ → acelaṁ pāṭikaputtaṁ (th) | dārupattikantevāsī → dārupattik-antevāsī (pts) | tindukakhāṇuparibbājakārāmo → tindukkhānu-paribbājakārāmo (pts) | pāthikaputto tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → pāṭika-putto ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | pāthikaputtaṁ etadavoca → pāṭika-puttaṁ etad avoca (pts)
И вот, Бхаггава, Джалия, ученик Дарупаттики, приблизился к роще странствующих аскетов Тиндуккхану, к обнажённому аскету Патикапутте и, приблизившись, так сказал обнажённому аскету Патикапутте:
‘abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkantaṁ te seyyo. Abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā. Samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṁ nisinno.
abhiññātā → ca (pts) | pāthikaputta → pāṭikaputta (th)
„Приходи, почтенный Патикапутта, лучше тебе придти — пришли самые знатные личчхавы, пришли и самые знатные богатые брахманы и состоятельные домоправители, [ставшие] отшельниками и брахманами разных школ, и даже отшельник Готама уселся во время дневного отдыха в роще досточтимого.
Bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṁ parisati vācā—
esā → (bj) | parisati → parisatiṁ (bj) | pāthikaputta → pāṭikaputta (pts) | esā āvuso pāthikaputta → esāvuso pāṭikaputta (th) | pāthikaputta → pāṭika-putta (pts)
Ведь ты, почтенный Патикапутта, говорил такие слова в собрании Весали:
samaṇopi gotamo ñāṇavādo …pe…
samaṇopi → samaṇo pi (bjt, pts) | ñāṇavādo → ñāṇa-vādo (pts)
‘И отшельник Готама говорит, [что достиг высшего] знания …
taddiguṇaṁ taddiguṇāhaṁ karissāmīti.
taddiguṇaṁ taddiguṇāhaṁ → taṁdiguṇaṁ taṁdiguṇāhaṁ (bj) | taddiguṇāhaṁ → tad-diguṇāhaṁ (pts)
я всё же совершу вдвое больше его’.
Abhikkamasseva, kho āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṁ.
kho → (bj) | abhikkamasseva kho → abhikkama yeva (pts) | yeva → Br abhikkamasseva. (pts note)
Так пройди же полпути, почтенный Патикапутта, —
Sabbapaṭhamaṁyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṁ nisinno.
sabbapaṭhamaṁyeva → sabbapaṭhamaññeva (bjt) | sabbapaṭhamaṁyeva → sabba-paṭhamaṁ yeva (pts) | divāvihāraṁ → divā-vihāraṁ (pts)
отшельник Готама прошёл всю первую [половину] и уселся во время дневного отдыха в роще досточтимого.
Bhāsitā kho panesā, āvuso pāthikaputta, samaṇena gotamena parisati vācā—
panesā āvuso → pane te esāvuso (bj) | parisati → parisatiṁ (bj) | pāthikaputta → pāṭikaputta (pts) | panesā āvuso pāthikaputta → pana te esāvuso pāṭikaputta (th) | panesā → pana te es (pts) | pāthikaputta → pāṭika-putta (pts)
Ведь отшельник Готама, почтенный Патикапутта, сказал о тебе в собрании такие слова:
abhabbo acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.
pāthikaputto → pāṭikaputto (pts) | Abhabbo → K adds kho āvuso (but not in 1). (pts note)
‘Неспособен обнажённый аскет Патикапутта, не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, предстать перед моим лицом.
Sacepissa evamassa—
sacepissa → sace pissa (bjt) | sacepissa evamassa → sace pi ssa evam assa (pts)
Если же он думает:
ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyya.
ahaṁ taṁ → ahantaṁ (th) | tassa vipateyya → vipateyyāti (th) | sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti muddhāpi → sammukhī-bhāvaṁ gaccheyyan ti muddhā pi (pts)
'Не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, я предстану перед лицом отшельника Готамы', то у него расколется голова.
Sace pāyasmantānaṁ licchavīnaṁ evamassa—
pāyasmantānaṁ → āyasmantānaṁ (pts) | Sace → Bmr K add p'. (pts note) | sace pāyasmantānaṁ → sacepāyasmantānaṁ (bjt, th) | evamassa → evam assa (pts)
И даже если уважаемые личчхавы думают:
mayaṁ acelaṁ pāthikaputtaṁ varattāhi bandhitvā goyugehi āviñcheyyāmāti. Tā varattā chijjeyyuṁ pāthikaputto vā.
āviñcheyyāmāti → āviñjeyyāmāti (bj); āvijjheyyāmāti (pts) | chijjeyyuṁ → chijjeraṁ (bj) | pāthikaputtaṁ → pāṭikaputtaṁ (pts) | chijjeyyuṁ pāthikaputto → chijjeraṁ pāṭikaputto (pts) | pāthikaputtaṁ → pāṭikaputtaṁ yāhi (th) | goyugehi āviñcheyyāmāti → goyuttehi āviñjeyyāmāti (th) | chijjeyyuṁ pāthikaputto → chijjeruṁ pāṭikaputto (th) | pāthikaputtaṁ → pāṭika-puttaṁ (pts) | goyugehi āviñcheyyāmāti → go-yugehi āvijjheyyāmāti (pts) | chijjeyyuṁ pāthikaputto → chijjeraṁ pāṭika-putto (pts)
'Мы свяжем обнажённого аскета Патикапутту ремнями и притащим его с помощью упряжки быков', то разорвутся эти ремни или [сам] Патикапутта.
Abhabbo pana acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.
pāthikaputto → pāṭikaputto (pts)
Неспособен обнажённый аскет Патикапутта не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, предстать перед моим лицом.
Sacepissa evamassa—
sacepissa → sace pissa (bjt) | sacepissa evamassa → sace pi ssa evam assa (pts)
Если же он думает:
ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ āgaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti.
muddhāpi → muddhā pi (bjt) | ahaṁ taṁ → ahantaṁ (th) | āgaccheyyanti → gaccheyyanti (th)
'Не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, я предстану перед лицом отшельника Готамы', то у него расколется голова’.
Abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkamaneneva te jayaṁ karissāma, samaṇassa gotamassa parājayan’ti.
pāthikaputta → pāṭikaputta (th) | abhikkamāvuso pāthikaputta abhikkamaneneva → abhikkam āvuso pāṭika-putta abhikkamanen eva (pts) | parājayanti → parājayan ti (pts)
Приди же, почтенный Патикапутта, — если придёшь, мы сделаем так, что ты одержишь победу, а отшельник Готама потерпит поражение“.

Evaṁ vutte, bhaggava, acelo pāthikaputto ‘āyāmi, āvuso, āyāmi, āvuso’ti vatvā tattheva saṁsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṁ.
pāthikaputto → pāṭikaputto (pts) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts) | āvusoti → āvuso ti (pts) | tattheva → tatth eva (pts) | āsanāpi → āsanā pi (pts)
Когда, Бхаггава, так было сказано, обнажённый аскет Патикапутта сказал: „Я иду, почтенный, я иду, почтенный!“, но, как ни извивался, не мог даже подняться с сиденья.
Atha kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī acelaṁ pāthikaputtaṁ etadavoca:
pāthikaputtaṁ etadavoca → pāṭikaputtaṁ etad avoca (pts) | atha kho → athakho (th) | dārupattikantevāsī → dārupattik-antevāsī (pts) | pāthikaputtaṁ etadavoca → pāṭika-puttaṁ etad avoca (pts)
И тогда, Бхаггава, Джалия, ученик Дарупаттики, так сказал обнажённому аскету Патикапутте:
‘kiṁ su nāma te, āvuso pāthikaputta, pāvaḷā su nāma te pīṭhakasmiṁ allīnā, pīṭhakaṁ su nāma te pāvaḷāsu allīnaṁ?
pāthikaputta → pāṭikaputto (pts) | kiṁ su → kiṁsu (th) | pāthikaputta pāvaḷā su → pāṭikaputta pāvaḷāsu (th) | pīṭhakaṁ su → pīṭhakaṁsu (th) | pāthikaputta → pāṭika-putto (pts)
„Что это с тобой, почтенный Патикапутта? Бедра что ли у тебя прилипли к сиденью или сиденье у тебя прилипло к бёдрам?
Āyāmi, āvuso, āyāmi, āvusoti vatvā tattheva saṁsappasi, na sakkosi āsanāpi vuṭṭhātun’ti.
āsanāpi → āsanā pi (bjt) | āvusoti → āvuso ti (pts) | tattheva → tatth eva (pts) | āsanāpi vuṭṭhātunti → āsanā pi vuṭṭhātun ti (pts)
Ты говоришь: ‘Я иду, почтенный, я иду, почтенный! ’, но, как ни извиваешься, не можешь даже подняться с сиденья“.
Evampi kho, bhaggava, vuccamāno acelo pāthikaputto ‘āyāmi, āvuso, āyāmi, āvuso’ti vatvā tattheva saṁsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātunti.
pāthikaputto → pāṭikaputto (pts) | āsanāpi vuṭṭhātunti → āsanā pi vuṭṭhātuṁ (pts) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts) | āvusoti → āvuso ti (pts) | tattheva → tatth eva (pts)
И вот, Бхаггава, обнажённый аскет Патикапутта все говорил при этих словах: „Я иду, почтенный, я иду, почтенный!“ , но, как ни извивался, не мог даже подняться с сиденья.

Yadā kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī aññāsi:
dārupattikantevāsī → dārupattik-antevāsī (pts)
И когда, Бхаггава, Джалия, ученик Дарупаттики, понял:
‘parābhūtarūpo ayaṁ acelo pāthikaputto āyāmi, āvuso, āyāmi, āvusoti vatvā tattheva saṁsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātun’ti, atha naṁ etadavoca—
pāthikaputto → pāṭikaputto (sya-all, pts) | āsanāpi → āsanā pi (bjt) | parābhūtarūpo → parābhūta-rūpo (pts) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts) | āvusoti → āvuso ti (pts) | tattheva → tatth eva (pts) | āsanāpi vuṭṭhātunti → āsanā pi vuṭṭhātun ti (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
„Поверженным выглядит этот обнажённый аскет Патикапутта — он говорит: ‘Я иду, почтенный, я иду, почтенный!’, но, как ни извивается, не может даже подняться с сиденья“, — он так сказал ему:

Bhūtapubbaṁ, āvuso pāthikaputta, sīhassa migarañño etadahosi:
pāthikaputta → pāṭikaputta (sya-all, pts) | bhūtapubbaṁ → bhūta-pubbaṁ (pts) | pāthikaputta → pāṭika-putta (pts) | migarañño etadahosi → miga-rañño etad ahosi (pts)
„Когда-то давно, почтенный Патикапутта, лев, царь зверей, подумал так:
‘yannūnāhaṁ aññataraṁ vanasaṇḍaṁ nissāya āsayaṁ kappeyyaṁ.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | vanasaṇḍaṁ → vana-saṇḍaṁ (pts)
‘Что если я теперь, схоронившись в какой-нибудь густой роще, сделаю логово;
Tatrāsayaṁ kappetvā sāyanhasamayaṁ āsayā nikkhameyyaṁ, āsayā nikkhamitvā vijambheyyaṁ, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokeyyaṁ, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṁ sīhanādaṁ nadeyyaṁ, tikkhattuṁ sīhanādaṁ naditvā gocarāya pakkameyyaṁ.
sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all, pts) | tatrāsayaṁ → tatr āsayaṁ (pts) | sīhanādaṁ → sīha-nādaṁ (pts) | gocarāya → go-carāya (pts)
сделав там логово, выйду вечером из логова; выйдя из логова, приободрюсь; приободрившись, огляжусь по всем четырём сторонам; оглядевшись по всем четырём сторонам, трижды прорычу львиным рыком и, трижды прорычав львиным рыком, отправлюсь на поиски добычи.
So varaṁ varaṁ migasaṅghe vadhitvā mudumaṁsāni mudumaṁsāni bhakkhayitvā tameva āsayaṁ ajjhupeyyan’ti.
migasaṅghe → migasaṅghaṁ (sya-all, mr) | tameva āsayaṁ → tamevāsayaṁ (bj) | vigasaṅghe → migasaṅgā (bj: sīmu, syā, kām) | migasaṁghe → migasaṁghaṁ (cck: syā. ka.) | miga-saṁghe → So SS and below: Bmr K saṁghaṁ. (pts note) | mudumaṁsāni mudumaṁsāni → mudu-maṁsāni mudu-maṁsāni (pts) | tameva → tam eva (pts) | ajjhupeyyanti → ajjhupeyyan ti (pts)
Тогда, убив лучших из зверей, вдоволь наевшись нежного мяса, я вернусь в то же логово’.

Atha kho, āvuso, so sīho migarājā aññataraṁ vanasaṇḍaṁ nissāya āsayaṁ kappesi.
kho → kho so (bj) | so sīho migarājā → jarasigālo (bj) | atha kho āvuso → athakho (sya-all) | āvuso → So SS; Bmr K omit. (pts note) | migarājā → miga-rājā (pts)
И вот, почтенный, этот лев, царь зверей, схоронившись в одной густой роще, сделал логово;
Tatrāsayaṁ kappetvā sāyanhasamayaṁ āsayā nikkhami, āsayā nikkhamitvā vijambhi, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokesi, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṁ sīhanādaṁ nadi, tikkhattuṁ sīhanādaṁ naditvā gocarāya pakkāmi.
sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (bj, sya-all, pts) | pakkāmi → pakkami (sya-all, pts) | tatrāsayaṁ → tatr āsayaṁ (pts) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇha-samayaṁ (pts) | sīhanādaṁ → sīha-nādaṁ (pts) | gocarāya pakkāmi → go-carāya pakkami (pts)
сделав там логово, вышел вечером из логова; выйдя из логова, приободрился; приободрившись, огляделся по всем четырём сторонам; оглядевшись по всем четырём сторонам, трижды прорычал львиным рыком; трижды прорычав львиным рыком, отправился на поиски добычи.
So varaṁ varaṁ migasaṅghe vadhitvā mudumaṁsāni mudumaṁsāni bhakkhayitvā tameva āsayaṁ ajjhupesi.
migasaṅghe → migasaṅghaṁ (sya-all) | migasaṅghe → miga-saṁghe (pts) | mudumaṁsāni mudumaṁsāni → mudu-maṁsāni mudu-maṁsāni (pts) | tameva → tam eva (pts)
И, убив лучших зверей, вдоволь наевшись нежного мяса, он вернулся в то же логово.

Tasseva kho, āvuso pāthikaputta, sīhassa migarañño vighāsasaṁvaḍḍho jarasiṅgālo ditto ceva balavā ca.
jarasiṅgālo → jarasigālo (bj, sya-all, pts1ed) | pāthikaputta → pāṭikaputta (sya-all, pts) | vighāsasaṁvaḍḍho jarasiṅgālo → vighāsasaṁvaddho jarasigālo (sya-all); vighāse saṁvaddho jarasigālo (pts) | jarasigālo → jarasiṅgālo (bj: machasaṁ) | jarasiṅgālo → jarasigālo (cck: sī. syā. pī.) | vighāse → Bmr K vighāsa. (pts note) | Jara-sigālo → Bmr siṅgālo and onwards. (pts note) | vighāsasaṁvaḍḍho jarasiṅgālo → vighāsesaṁvaddho jarasigālo (bjt) | tasseva → tass eva (pts) | pāthikaputta → pāṭika-putta (pts) | vighāsasaṁvaḍḍho jarasiṅgālo → vighāse saṁvaddho jara-sigālo (pts) | ceva → eva (pts)
А объедками этого льва, царя зверей, почтенный Патикапутта, питался старый шакал — приметный и сильный.
Atha kho, āvuso, tassa jarasiṅgālassa etadahosi:
jarasiṅgālassa → jarasigālassa (sya-all) | jarasiṅgālassa etadahosi → jarasigālassa etad ahosi (pts) | atha kho → athakho (th) | jarasiṅgālassa etadahosi → jara-sigālassa etad ahosi (pts)
И вот, почтенный, этот старый шакал подумал так:
‘ko cāhaṁ, ko sīho migarājā.
cāhaṁ → So St Bmr K; Scd vāhaṁ. (pts note) | migarājā → miga-rājā (pts)
‘Кто я и кто такой лев, царь зверей?
Yannūnāhampi aññataraṁ vanasaṇḍaṁ nissāya āsayaṁ kappeyyaṁ.
yannūnāhampi → yaṁnūnāhampi (my) | yannūnāhampi → yannūnāhaṁpi (th) | yannūnāhampi → yan nūnāham pi (pts) | vanasaṇḍaṁ → vana-saṇḍaṁ (pts)
Что если я теперь, схоронившись в какой-нибудь густой роще, сделаю логово;
Tatrāsayaṁ kappetvā sāyanhasamayaṁ āsayā nikkhameyyaṁ, āsayā nikkhamitvā vijambheyyaṁ, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokeyyaṁ, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṁ sīhanādaṁ nadeyyaṁ, tikkhattuṁ sīhanādaṁ naditvā gocarāya pakkameyyaṁ.
sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all, pts) | tatrāsayaṁ → tatr āsayaṁ (pts) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇha-samayaṁ (pts) | sīhanādaṁ → sīha-nādaṁ (pts) | gocarāya → go-carāya (pts)
сделав там логово, выйду вечером из логова; выйдя из логова, приободрюсь; приободрившись, оглянусь по всем четырём сторонам; оглядевшись по всем четырём сторонам, трижды прорычу львиным рыком и, трижды прорычав львиным рыком, отправлюсь на поиски добычи.
So varaṁ varaṁ migasaṅghe vadhitvā mudumaṁsāni mudumaṁsāni bhakkhayitvā tameva āsayaṁ ajjhupeyyan’ti.
migasaṅghe → migasaṅghaṁ (sya-all) | migasaṅghe → migasaṁghe (bjt) | tameva āsayaṁ → tamevāsayaṁ (bjt) | migasaṅghe → miga-saṁghe (pts) | mudumaṁsāni mudumaṁsāni → mudu-maṁsāni mudu-maṁsāni (pts) | tameva → tam eva (pts) | ajjhupeyyanti → ajjhupeyyan ti (pts)
Тогда, убив лучших зверей, вдоволь наевшись нежного мяса, я вернусь в то же логово’.

Atha kho so, āvuso, jarasiṅgālo aññataraṁ vanasaṇḍaṁ nissāya āsayaṁ kappesi.
jarasiṅgālo → jarasigālo (sya-all, pts) | atha kho → athakho (th) | jarasiṅgālo → jara-sigālo (pts) | vanasaṇḍaṁ → vana-saṇḍaṁ (pts)
И вот, почтенный, этот старый шакал, схоронившись в одной густой роще, сделал логово;
Tatrāsayaṁ kappetvā sāyanhasamayaṁ āsayā nikkhami, āsayā nikkhamitvā vijambhi, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokesi, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṁ sīhanādaṁ nadissāmīti siṅgālakaṁyeva anadi bheraṇḍakaṁyeva anadi, ke ca chave siṅgāle, ke pana sīhanādeti.
sīhanādeti → sīhanāde (bj) | sīhanādeti → sīhanādo (bj) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all, pts) | siṅgālakaṁyeva → sigālakaṁ (sya-all); sigālakaṁ yeva (pts) | siṅgāle → sigāle (sya-all, pts) | anuvilokesi → anuviloketi (pts) | bheraṇḍakaṁ → bhedaṇḍakaṁ yeva (bj: kām) | sīhanādo → ke ca chace siṁgāle ke pana sīhanādehi (bj: machasaṁ) | bheraṇḍakaṁyeva → bhedaṇḍakaṁyeva (cck: ka.) | sīhanādeti → sīhanāde (cck: ?) | yeva → So SS Bmr; K omits. (pts note) | bheraṇḍakaṁ → So SS K; Bmr bhedaṇḍakaṁ: Sum-Scd bherakaṁ. (pts note) | chave → So Bmr K Sum; Sc kemacchave; Sd kevaccho; St kevaccheve (SS cch throughout, with many other variations). (pts note) | nadissāmīti siṅgālakaṁyeva → nadissāmī ti segālakaṁ yeva (bjt) | bheraṇḍakaṁyeva → bheraṇḍakaṁ yeva (bjt, pts) | ke → ko (bjt) | chave siṅgāle ke → chaco segālako ko (bjt) | tatrāsayaṁ → tatr āsayaṁ (pts) | sīhanādaṁ → sīha-nādaṁ (pts) | sīhanādeti → sīha-nāde ti (pts)
сделав там логово, вышел вечером из логова; выйдя из логова, приободрился; приободрившись, огляделся по всем четырём сторонам; оглядевшись по всем четырём сторонам, [подумал]: ‘Я трижды прорычу львиным рыком’, но зарычал по-своему, зарычал по-шакальему. Ибо что такое [крик] жалкого шакала перед львиным рыком?

Evameva kho tvaṁ, āvuso pāthikaputta, sugatāpadānesu jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṁ maññasi.
pāthikaputta → pāṭikaputta (sya-all, pts) | jīvamāno → jivamāno (sya-all) | maññasi → Sc maññesi: Sdt maññeti. (pts note) | evameva → evam eva (pts) | pāthikaputta → pāṭika-putta (pts) | sammāsambuddhe → sammā-sambuddhe (pts)
Так же и ты, почтенный Патикапутта, живя среди наставлений Счастливого, питаясь остатками от того, что подаётся в пищу Счастливому, помышляешь достижимым [состояние] Татхагаты, архата, всецело пробуждённого.
Ke ca chave pāthikaputte, kā ca tathāgatānaṁ arahantānaṁ sammāsambuddhānaṁ āsādanāti.
ke → ko (bj) | chave pāthikaputte → chavo pāthikaputto (bj) | pāthikaputte → pāṭikaputte (pts) | pāthikaputto → ke ca chace pāthikaputte (bj: machasaṁ) | āsādanā → So Sc Bmr K Sum; Sd āsādāna; St āsādānā. (pts note) | āsādanāti → āsādanā ti (bjt, pts) | pāthikaputte → pāṭika-putte (pts)
Ибо что такое жалкий Патикапутта перед достижением [состояния] Татхагат, архатов, всецело пробуждённых?“

Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī iminā opammena neva asakkhi acelaṁ pāthikaputtaṁ tamhā āsanā cāvetuṁ.
pāthikaputtaṁ → pāṭikaputtaṁ (pts) | iminā → So SS Bm; Br K add pi. (pts note) | iminā → imināpi (th) | dārupattikantevāsī → dārupattik-antevāsī (pts) | neva → n eva (pts) | pāthikaputtaṁ → pāṭika-puttaṁ (pts)
И когда, Бхаггава, Джалия, ученик Дарупаттики, не смог с помощью этого уподобления сдвинуть обнажённого аскета Патикапутту с того сиденья,
Atha naṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
он так сказал ему:

‘Sīhoti attānaṁ samekkhiyāna, amaññi kotthu migarājāhamasmi;
samekkhiyāna amaññi → samekkhiyānaṁ maññi (pts) | samekkhiyānaṁ → -1 So SS Sum; Bmr -naṁ -na; K -na-na. (pts note) | attānaṁ → attāna (th) | sīhoti → sīho ti (pts) maññi → Br Sum amaññi. 3 SS Br asmiṁ. (pts note) | migarājāhamasmi → migarājā hamasmi (bjt) | migarājāhamasmi → migarājā ham asmi (pts)
„Считая себя львом, шакал подумал: ‘Я — царь зверей!’
Tatheva so siṅgālakaṁ anadi, ke ca chave siṅgāle ke pana sīhanādeti.
Tatheva → tameva (sya-all) | siṅgālakaṁ → segālakaṁ (bj); sigālakaṁ (pts) | segālakaṁ → sigālakaṁ (bj: machasaṁ) | Tatheva → tameva (cck: syā.) | eva → K tameva. (pts note) | so → SS omit. (pts note) | tatheva → tath eva (pts) ke → ko (bj) | chave siṅgāle ke → chavo segālo ko (bj) | sīhanādeti → sīhanādoti (bj) | siṅgāle → sigāle (pts) | segālo → segālo (bj: machasaṁ, sīmu) | sīhanādeti → sīha-nāde ti (pts)
И зарычал, но по-шакальи. ибо что такое [крик] жалкого шакала перед львиным рыком?

Evameva kho tvaṁ, āvuso pāthikaputta, sugatāpadānesu jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṁ maññasi.
pāthikaputta → pāṭikaputta (pts) | maññasi → Sct maññesi; Sd omaññesi. (pts note) | evameva → evam eva (pts) | pāthikaputta → pāṭika-putta (pts) | sammāsambuddhe → sammā-sambuddhe (pts)
Так же и ты, почтенный Патикапутта, живя среди наставлений Счастливого, питаясь остатками от того, что подаётся в пищу Счастливому, помышляешь достижимым [состояние] Татхагаты, архата, всецело пробуждённого.
Ke ca chave pāthikaputte, kā ca tathāgatānaṁ arahantānaṁ sammāsambuddhānaṁ āsādanā’ti.
ke → ko (bj) | chave pāthikaputte → chavo pāṭikaputto (bj) | pāthikaputte → pāṭikaputte (pts) | āsādanāti → āsādanā ti (bjt, pts) | pāthikaputte → pāṭika-putte (pts)
Ибо что такое жалкий Патикапутта перед достижением [состояния] Татхагат, архатов, всецело пробуждённых?“

Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī imināpi opammena neva asakkhi acelaṁ pāthikaputtaṁ tamhā āsanā cāvetuṁ.
pāthikaputtaṁ → pāṭikaputtaṁ (sya-all, pts) | dārupattikantevāsī imināpi → dārupattik-antevāsī iminā pi (pts) | neva → n eva (pts) | pāthikaputtaṁ → pāṭika-puttaṁ (pts)
И когда, Бхаггава, Джалия, ученик Дарупаттики, не смог с помощью этого уподобления сдвинуть обнажённого аскета Патикапутту с того сиденья,
Atha naṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
он так сказал ему:

‘Aññaṁ anucaṅkamanaṁ, attānaṁ vighāse samekkhiya;
aññaṁ → amaññī (bj) | anucaṅkamanaṁ → So Bmr; Scd manuññaṁ anucaṅkamaṁ vanaṁ; St manūṁñaṁ anuvaṁkamaṁ vanaṁ; K suññaṁ anupakaminaṁ. (pts note) vighāse → So Sc Bmr K Sum; Sd vimpā; St vippāse. (pts note)
„Следуя за другим ради объедков,
Yāva attānaṁ na passati, kotthu tāva byagghoti maññati.
yāva attānaṁ → yāvattānaṁ (bj) | attānaṁ → So SS Bmr Sum; K yāva attā. (pts note) | yāva → yāv (pts) tāva byagghoti maññati tatheva → migarājāhamasmi tameva (sya-all) | ti → So Sc Bmr K; Sdt va. (pts note) | byagghoti → byaggho ti (bjt) | byagghoti → vyaggho ti (pts)
Шакал, не видя себя, счёл себя тигром и, подумав так,

Tatheva so siṅgālakaṁ anadi, ke ca chave siṅgāle ke pana sīhanādeti.
siṅgālakaṁ → segālakaṁ (bj); sigālakaṁ (sya-all, pts) | segālakaṁ → sigālakaṁ (bj: machasaṁ) | eva → So SS Bmr; K tameva. (pts note) | tatheva → tath eva (pts) ke → ko (bj) | chave siṅgāle ke → chavo segālo ko (bj) | sīhanādeti → sīhanādoti (bj) | siṅgāle → sigāle (sya-all, pts) | segālo → segālo (bj: machasaṁ, sīmu) | sīhanādeti → sīha-nāde ti (pts)
Зарычал, но по-шакальи. ибо что такое [крик] жалкого шакала перед львиным рыком?

Evameva kho tvaṁ, āvuso pāthikaputta, sugatāpadānesu jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṁ maññasi.
pāthikaputta → pāṭikaputta (sya-all, pts) | evameva → evam eva (pts) | pāthikaputta → pāṭika-putta (pts) | sammāsambuddhe → sammā-sambuddhe (pts)
Так же и ты, почтенный Патикапутта, живя среди наставлений Счастливого, питаясь остатками от того, что подаётся в пищу Счастливому, помышляешь достижимым [состояние] Татхагаты, архата, всецело пробуждённого.
Ke ca chave pāthikaputte, kā ca tathāgatānaṁ arahantānaṁ sammāsambuddhānaṁ āsādanā’ti.
ke → ko (bj) | chave pāthikaputte → chavo pāthikaputto (bj) | pāthikaputte → pāṭikaputte (sya-all, pts) | chave → Sc -cchave; Sdt kevacchave. (pts note) | āsādanāti → āsādanā ti (bjt, pts) | pāthikaputte → pāṭika-putte (pts) | tathāgatānaṁ → tathāgatānam (pts)
Ибо что такое жалкий Патикапутта перед достижением [состояния] Татхагат, архатов, всецело пробуждённых?“

Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī imināpi opammena neva asakkhi acelaṁ pāthikaputtaṁ tamhā āsanā cāvetuṁ.
pāthikaputtaṁ → pāṭikaputtaṁ (sya-all, pts) | dārupattikantevāsī imināpi → dārupattik-antevāsī iminā pi (pts) | neva → n eva (pts) | pāthikaputtaṁ → pāṭika-puttaṁ (pts)
И когда, Бхаггава, Джалия, ученик Дарупаттики, не смог с помощью этого уподобления сдвинуть обнажённого аскета Патикапутту с того сиденья,
Atha naṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
он так сказал ему:

‘Bhutvāna bheke khalamūsikāyo, kaṭasīsu khittāni ca koṇapāni;
bheke → bhiṅge (mr) | khalamūsikāyo → khaḷamūsikāyo (bj) | bheke → bhiṅge (bj: kām) | bheke → bhiṅge (cck: ka.) | bheke → So K Sum; SS heke; Bmr bhiṅge. (pts note) | khalamūsikāyo → khala-mūsikāyo (pts) koṇapāni → kūṇapāni (sya-all) | koṇapāni → kuṇapāni (bj: syā) | koṇapāni → kūṇapāni (cck: syā.)
„Питающийся лягушками, амбарными мышами и трупами, брошенными на кладбищах,
Mahāvane suññavane vivaḍḍho, amaññi kotthu migarājāhamasmi;
mahāvane suññavane → mahā-vane suñña-vane (pts) migarājāhamasmi tatheva → tāva byagghoti maññati tameva (sya-all) | asmi → So St Bm K; Scd Br miṁ. (pts note) | migarājāhamasmi → migarājā ham asmi (pts)
Выросший в большом лесу, пустынном лесу, шакал подумал: ‘Я — царь зверей!’ —
Tatheva so siṅgālakaṁ anadi, ke ca chave siṅgāle ke pana sīhanādeti.
siṅgālakaṁ → segālakaṁ (bj); sigālakaṁ (sya-all, pts) | tatheva → tath eva (pts) ke → ko (bj) | chave siṅgāle ke → chavo segālo ko (bj) | sīhanādeti → sīhanādoti (bj) | siṅgāle → sigāle (sya-all, pts) | sīhanādeti → sīha-nāde ti (pts)
И зарычал, но по-шакальи. ибо что такое [крик] жалкого шакала перед львиным рыком?

Evameva kho tvaṁ, āvuso pāthikaputta, sugatāpadānesu jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṁ maññasi.
pāthikaputta → pāṭikaputta (sya-all, pts) | evameva → evam eva (pts) | pāthikaputta → pāṭika-putta (pts) | sammāsambuddhe → sammā-sambuddhe (pts)
Так же и ты, почтенный Патикапутта, живя среди наставлений Счастливого, питаясь остатками от того, что подаётся в пищу Счастливому, помышляешь достижимым [состояние] Татхагаты, архата, всецело пробуждённого.
Ke ca chave pāthikaputte, kā ca tathāgatānaṁ arahantānaṁ sammāsambuddhānaṁ āsādanā’ti.
ke → ko (bj) | chave pāthikaputte → chavo pāthikaputto (bj) | pāthikaputte → pāṭikaputte (sya-all, pts) | āsādanāti → āsādanā ti (bjt, pts) | pāthikaputte → pāṭika-putte (pts)
Ибо что такое жалкий Патикапутта перед достижением [состояния] Татхагат, архатов, всецело пробуждённых?“

Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī imināpi opammena neva asakkhi acelaṁ pāthikaputtaṁ tamhā āsanā cāvetuṁ.
pāthikaputtaṁ → pāṭikaputtaṁ (pts) | imināpi → iminā pi (bjt) | dārupattikantevāsī imināpi → dārupattik-antevāsī iminā pi (pts) | neva → n eva (pts) | pāthikaputtaṁ → pāṭika-puttaṁ (pts)
И когда, Бхаггава, Джалия, ученик Дарупаттики, не смог с помощью этого уподобления сдвинуть обнажённого аскета Патикапутту с того сиденья,
Atha taṁ parisaṁ āgantvā evamārocesi:
evamārocesi → evam ārocesi (pts)
он пришёл в то собрание и сказал так:
‘parābhūtarūpo, bho, acelo pāthikaputto āyāmi āvuso, āyāmi, āvusoti vatvā tattheva saṁsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātun’ti.
pāthikaputto → pāṭikaputto (sya-all, pts) | parābhūtarūpo → parābhūta-rūpo (pts) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts) | āvusoti → āvuso ti (pts) | tattheva → tatth eva (pts) | āsanāpi vuṭṭhātunti → āsanā pi vuṭṭhātun ti (pts)
„Поверженным выглядит этот обнажённый аскет Патикапутта — он говорит: ‘Я иду, господин, я иду, господин!’, но, как ни извивается, не может даже подняться с сиденья“.

Evaṁ vutte, ahaṁ, bhaggava, taṁ parisaṁ etadavocaṁ:
etadavocaṁ → etad avocaṁ (pts)
Когда, Бхаггава, так было сказано, я сказал этому собранию:
‘abhabbo kho, āvuso, acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.
pāthikaputto → pāṭikaputto (sya-all, pts) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts) | sammukhībhāvaṁ → sammukhī-bhāvaṁ (pts)
„Почтенные, неспособен обнажённый аскет Патикапутта, не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, предстать перед моим лицом.
Sacepissa evamassa—
sacepissa → sace pissa (bjt) | sacepissa evamassa → sace pi ssa evam assa (pts)
Если же он думает:
ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyya.
muddhāpi → muddhā pi (bjt) | ahaṁ taṁ → ahantaṁ (th) | vipateyya → vipateyyāti (th) | gaccheyyanti muddhāpi → gaccheyyan ti muddhā pi (pts)
‘Не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, я предстану перед лицом отшельника Готамы’, то у него расколется голова.
Sacepāyasmantānaṁ licchavīnaṁ evamassa—
sacepāyasmantānaṁ → sace pāyasmantānaṁ (bjt) | sacepāyasmantānaṁ → sace p āyasmantānaṁ (pts) | evamassa → evam assa (pts)
И даже если уважаемые личчхавы думают:
mayaṁ acelaṁ pāthikaputtaṁ varattāhi bandhitvā nāgehi āviñcheyyāmāti. Tā varattā chijjeyyuṁ pāthikaputto vā.
āviñcheyyāmāti → āviñjeyyāmāti (sya-all); āvijjheyyāmāti (pts1ed) | nāgehi → goyugehi (sabbattha) | nāgehi → goyugehi (bj) | chijjeyyuṁ → chijjeraṁ (bj) | pāthikaputtaṁ → pāṭikaputtaṁ (pts) | nāgehi āviñcheyyāmāti → goyugehi āvijjheyyāmāti (pts) | chijjeyyuṁ pāthikaputto → chijjeraṁ pāṭikaputto (pts) | nāgehi → goyugehi (sabbattha) aṭṭhakathā passitabbā (cck note) | Pāṭika-puttaṁ → Br adds yāhi. (pts note) | go-yugehi → See 4. Sc yoyugehi; Sd nāhehi; St Sum nāgehi; K goyuttehi. (pts note) | tā → St adds vā. (pts note) | Pāṭika-putto → So Bmr K; SS -te. (pts note) | pāthikaputtaṁ → pāṭikaputtaṁ yāhi (th) | nāgehi āviñcheyyāmāti → goyuttehi āviñjeyyāmāti (th) | chijjeyyuṁ pāthikaputto → chijjeruṁ pāṭikaputto (th) | nāgehi āviñcheyyāmāti → go-yugehi āvijjheyyāmāti (pts) | chijjeyyuṁ pāthikaputto → chijjeraṁ pāṭika-putto (pts)
‘Мы свяжем обнажённого аскета Патикапутту ремнями и притащим его с помощью упряжки быков’, то разорвутся эти ремни или [сам] Патикапутта.
Abhabbo pana acelo pāthikaputto taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṁ āgantuṁ.
pāthikaputto → pāṭikaputto (pts) | pe → So K; SS and Bmr repeat the whole here and below. (pts note) | pāthikaputto → pāṭika-putto (pts) | sammukhībhāvaṁ → sammukhī-bhāvaṁ (pts)
Неспособен обнажённый аскет Патикапутта не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, предстать перед моим лицом.
Sacepissa evamassa—ahaṁ taṁ vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.
muddhāpi → muddhā pi (bjt) | ahaṁ taṁ → ahantaṁ (th) | sacepissa evamassa → sace pi ssa evam assa (pts) | sammukhībhāvaṁ gaccheyyanti muddhāpi → sammukhī-bhāvaṁ gaccheyyan ti muddhā pi (pts)
Если же он думает: ‘Не оставляя этой речи, не оставляя этой мысли, не отвергнув этого взгляда, я предстану перед лицом отшельника Готамы’, то у него расколется голова“.

Atha khvāhaṁ, bhaggava, taṁ parisaṁ dhammiyā kathāya sandassesiṁ samādapesiṁ samuttejesiṁ sampahaṁsesiṁ, taṁ parisaṁ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā mahābandhanā mokkhaṁ karitvā caturāsītipāṇasahassāni mahāviduggā uddharitvā tejodhātuṁ samāpajjitvā sattatālaṁ vehāsaṁ abbhuggantvā aññaṁ sattatālampi acciṁ abhinimminitvā pajjalitvā dhūmāyitvā mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ paccuṭṭhāsiṁ.
dhūmāyitvā → dhūpāyitvā (pts1ed) | acciṁ → aggiṁ (sya-all) | sattatālampi acciṁ → sattatālaṁpi aggiṁ (sya-all) | pajjalitvā → jalitvā (sya-all) | mahāvane → hāvane (sya-all) | khvāhaṁ → kho haṁ (pts) | pajjalitvā dhūmāyitvā → jāletvā dhūpāyitvā (pts) | acciṁ → aggī (bj: syā) | dhūmāyitvā → dhumāyitvā (bj: machasaṁ) | acciṁ → aggiṁ (cck: syā.) | dhūmāyitvā → dhūpāyitvā (cck: sī. pī.) | dhūmāyitvā → dhūpāyitvā (sya-all: sī.) | acciṁ → SS acci; Bmr acchiṁ; K aggiṁ. (pts note) | jāletvā → So SS; Bmr pajjalitvā; K jalitvā. (pts note) | dhūpāyitvā → So SS K (Sī); Bmr K dhūmāyitvā. (pts note) | atha khvāhaṁ → athakhvāhaṁ (th) | mahābandhanā → mahā-bandhanā (pts) | caturāsītipāṇasahassāni mahāviduggā → caturāsīti-pāṇa-sahassāni mahā-viduggā (pts) | tejodhātuṁ → tejo-dhātuṁ (pts) | sattatālaṁ → satta-tālaṁ (pts) | sattatālampi → satta-tālaṁ pi (pts) | kūṭāgārasālāyaṁ → kūṭāgāra-sālāyaṁ (pts)
И затем, Бхаггава, я наставил, побудил, воодушевил, порадовал это собрание добродетельной беседой; наставив, побудив, воодушевив, порадовав это собрание добродетельной беседой, я совершил освобождение от великих уз, избавил восемьдесят четыре тысячи [существ] от великих препон, принял огненный облик, поднялся в воздух [на высоту] семи пальмовых деревьев, сотворил сияние [высотой] ещё в семь пальмовых деревьев и, сверкая, благоухая, снова явился в обители с заострённой крышей в большом лесу.

Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho ahaṁ, bhaggava, sunakkhattaṁ licchaviputtaṁ etadavocaṁ:
atha kho → athakho (th) | licchaviputto → licchavi-putto (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | ekamantaṁ → ekamantam (pts) | licchaviputtaṁ etadavocaṁ → licchavi-puttaṁ etad avocaṁ (pts)
И тогда, Бхаггава, сын личчхавов Сунаккхатта приблизился ко мне; приблизившись, он приветствовал меня и сел в стороне. И вот, Бхаггава, я так сказал сидящему в стороне сыну личчхавов Сунаккхатте:
‘Taṁ kiṁ maññasi, sunakkhatta,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt)
„Как же ты думаешь об этом Сунаккхатта?
yatheva te ahaṁ acelaṁ pāthikaputtaṁ ārabbha byākāsiṁ, tatheva taṁ vipākaṁ aññathā vā’ti?
vipākaṁ → vipakkaṁ (bj); vipākaṁ no (pts) | pāthikaputtaṁ → pāṭikaputtaṁ (sya-all, pts) | aññathā vāti → no aññathāti (sya-all) | yatheva → yath evāhaṁ (pts) | ahaṁ → (pts) | vāti yatheva → ti yath eva (pts) | te → So SS; Bmr K yath'; eva te ahaṁ. (pts note) | aññathā → Br aññathā vā. (pts note) | vāti → vā ti (bjt) | pāthikaputtaṁ → pāṭika-puttaṁ (pts) | byākāsiṁ tatheva → vyākāsiṁ tath eva (pts)
Так ли произошло с обнажённым аскетом Патикапуттой, как я тебе сказал, или иначе?“

‘Yatheva me, bhante, bhagavā acelaṁ pāthikaputtaṁ ārabbha byākāsi, tatheva taṁ vipākaṁ, no aññathā’ti.
vipākaṁ → vipakkaṁ (bj) | pāthikaputtaṁ → pāṭikaputtaṁ (sya-all, pts) | yatheva → yath eva (pts) | pāthikaputtaṁ → pāṭika-puttaṁ (pts) | byākāsi tatheva → vyākāsi tath eva (pts) | aññathāti → aññathā ti (pts)
„Господин, с обнажённым аскетом Патикапуттой произошло так, как сказал мне Благостный, и не иначе“.

‘Taṁ kiṁ maññasi, sunakkhatta,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt)
„Как же ты думаешь об этом, Сунаккхатта?
yadi evaṁ sante kataṁ vā hoti uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ, akataṁ vā’ti?
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | vāti → vā ti (bjt, pts) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ → uttari-manussa-dhammā iddhi-pāṭihāriyaṁ (pts)
Если так, то было ли с помощью недоступных человеку сил совершено сверхъестественное чудо или не было совершено?“

‘Addhā kho, bhante, evaṁ sante kataṁ hoti uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ, no akatan’ti.
kho → kho pana (bj) | uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ → uttarimanussa-dhammā iddhi-pāṭihāriyaṁ (pts) | akatanti → akatan ti (pts)
„Конечно, господин, если так, то, поистине, с помощью недоступных человеку сил было совершено сверхъестественное чудо“.

‘Evampi kho maṁ tvaṁ, moghapurisa, uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karontaṁ evaṁ vadesi—
maṁ → So St Bmr K; Scd omit. (pts note) | uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts) | moghapurisa uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karontaṁ → mogha-purisa uttari-manussadhammā iddhi-pāṭihāriyaṁ karontam (pts)
„Итак, глупый человек, мне с помощью недоступных человеку сил совершившему сверхъестественное чудо, ты говоришь:
na hi pana me, bhante, bhagavā uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ karotīti.
uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (my, bjt, th) | karotīti → karotī ti (bjt) | uttari manussadhammā → uttari-manussa-dhammā (pts)
‘Господин, ведь Благостный не совершал передо мной с помощью недоступных человеку сил сверхъестественного чуда’.
Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṁ aparaddhan’ti.
yāvañca → tañca (bj) | aparaddhanti → aparaddhaṁti (my) | moghapurisa yāvañca → mogha-purisa yāvañ ca (pts) | aparaddhanti → aparaddhan ti (pts)
Видишь, глупый человек, как ты здесь неправ“.

Evampi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṁ āpāyiko nerayiko.
āpāyiko → āpādhiko (bj) | taṁ → So Sc Bmr K; Sd kata; St kathaṁ. (pts note) | evampi → evaṁpi (th) | evampi → evam pi (pts) | licchaviputto → licchavi-putto (pts) | apakkameva → apakkam eva (pts) | dhammavinayā → dhamma-vinayā (pts)
Вот как, Бхаггава, сын личчхавов Сунаккхатта, с которым я говорил, отступился от закона и должного поведения, заслужив бедствие и преисподнюю.

6. Aggaññapaññattikathā6. Разговор о начале всех вещей

Aggaññañcāhaṁ, bhaggava, pajānāmi.
pajānāmi → (?) | aggaññañcāhaṁ → aggaññañ cāhaṁ (pts)
И я, Бхаггава, понимаю начало вещей,
Tañca pajānāmi, tato ca uttaritaraṁ pajānāmi, tañca pajānaṁ na parāmasāmi, aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā, yadabhijānaṁ tathāgato no anayaṁ āpajjati.
pajānaṁ → pajānanaṁ (sya-all, pts1ed, csp1ed) | tato → tateṁ (bj) | pajānaṁ na → pajānanaṁna (bj) | tañca pajānāmi → (sya-all) | ca → (sya-all, pts); va (sya-all) | pajānāmi → ‘‘tañcapajānāmī’’ti idaṁ syāpotthakenatthi (cck note) | pajānaṁ → pajānanaṁ (syā. ka.) aṭṭhakathāsaṁvaṇṇanā passitabbā (cck note) | pajānāmi → -2 K omits. (pts note) | ca → K omits. (pts note) | aparāmasato → Br adds ca. (pts note) | paccattaññeva → paccattaṁyeva (th) | tañca → tañ ca (pts) | tañca pajānaṁ → tañ ca pajānanaṁ (pts) | paccattaññeva → paccattaṁ yeva (pts) | yadabhijānaṁ → yad abhijānaṁ (pts)
понимаю и его, понимаю и выходящее за его пределы и не привязываюсь к этому пониманию; непривязанный, я нахожу покой в своём сердце — [покой], познав который, Татхагата не подвергается бедствию.

Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā issarakuttaṁ brahmakuttaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapenti.
ti → āmāti (sya-all) | paññapenti → paññāpenti (bj) | paññapenti tyāhaṁ → paññāpenti te haṁ (pts) | samaṇabrāhmaṇā issarakuttaṁ → samaṇa-brāhmaṇā issara-kuttaṁ (pts)
Есть, Бхаггава, некоторые отшельники и брахманы, которые, [согласно своим] наставникам, учат, что начало вещей сотворено владыкой, сотворено Брахмой.
Tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:
haṁ → So SS; Bmr K tyāhaṁ, and below. (pts note) | tyāhaṁ upasaṅkamitvā → te haṁ upasaṁkamitvā (pts)
Приблизившись к ним, я сказал так:
‘saccaṁ kira tumhe āyasmanto issarakuttaṁ brahmakuttaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethā’ti?
paññapethāti → paññāpethāti (pts) | paññapethāti → paññapethā ti (bjt) | issarakuttaṁ brahmakuttaṁ → issara-kuttaṁ brahma-kuttaṁ (pts)
„Правда ли, уважаемые, вы учите, [согласно своим] наставникам, что начало вещей сотворено владыкой, сотворено Брахмой?
Te ca me evaṁ puṭṭhā, ‘āmo’ti paṭijānanti.
āmoti → āmāti (sya-all) | āmo’ti → āmāti (bj: syā) | āmo’ti → āmāti (cck: syā.) | ti → K āmāti. (pts note) | āmoti → āmo ti (pts)
Спрошенные так, они согласились со мной [сказав]: ‘Да’“.
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:
tyāhaṁ → te haṁ (pts)
Я сказал им так:
‘kathaṁvihitakaṁ pana tumhe āyasmanto issarakuttaṁ brahmakuttaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethā’ti?
paññapethāti → paññāpethāti (pts) | pana → kathaṁ vihikataṁ no pana (bj: kām) | pana → kathaṁ vihitakaṁno pana (cck: ka.) | vihitakaṁ → Sd vihikataṁ; Sc adds kho; Bmr add no. (pts note) | kathaṁvihitakaṁ → kathaṁ vihitakaṁ (pts) | issarakuttaṁ brahmakuttaṁ → issara-kuttaṁ brahma-kuttaṁ (pts)
„Каким же образом, уважаемые, как вы учите, [согласно своим] наставникам, начало вещей сотворено владыкой, сотворено Брахмой?“
Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti.
sampāyanti asampāyantā → saṁpāyanti asaṁpāyantā (th) | mamaññeva → mam aññe va (pts)
Спрошенные мною, они не были способны объяснить это и, неспособные объяснить, стали сами спрашивать меня,
Tesāhaṁ puṭṭho byākaromi:
byākaromi → vyākaromi (pts)
и, будучи спрошен, я ответил им:

‘Hoti kho so, āvuso, samayo yaṁ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṁ loko saṁvaṭṭati.
Hoti → Cp. D. i. 2. 2, vol. i., p. 17. (pts note)
„Время от времени, почтенные, настаёт пора, когда по истечении длительного периода этот мир свёртывается.
Saṁvaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarasaṁvattanikā honti.
ābhassarasaṁvattanikā → ābhassarasaṁvaṭṭanikā (pts) | ābhassarasaṁvattanikā → ābhassara-saṁvaṭṭanikā (pts)
Когда свёртывается мир, то существа по большей части переходят в [мир] сияния.
Te tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṁpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino ciraṁ dīghamaddhānaṁ tiṭṭhanti.
sayaṁpabhā → sayampabhā (bjt) | manomayā pītibhakkhā sayaṁpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino → mano-mayā pīti-bhakkhā sayam-pabhā antalikkha-carā subha-ṭṭhāyino (pts) | dīghamaddhānaṁ → dīgham addhānaṁ (pts)
Там они находятся долгое, длительное время, состоя из разума, питаясь радостью, излучая собой сияние, двигаясь в пространстве, пребывая в славе.

Hoti kho so, āvuso, samayo yaṁ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṁ loko vivaṭṭati.
kho → atha (sya-all, pts1ed)
Время от времени, почтенные, настаёт пора, когда по истечении длительного периода этот мир развёртывается.
Vivaṭṭamāne loke suññaṁ brahmavimānaṁ pātubhavati.
brahmavimānaṁ pātubhavati → brahma-vimānaṁ pātu-bhavati (pts)
Когда развёртывается мир, то появляется пустой дворец Брахмы.
Atha kho aññataro satto āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā suññaṁ brahmavimānaṁ upapajjati.
kho → (sya-all, pts) | aññataro → atha aññataro (bj: syā, PTS) | kho → atha (cck: sī. syā. pī.) | Atha → Bm adds kho. (pts note) | upapajjati → SS uppaj-; Bmr K and D. i. 2. 3, upap-, and below. (pts note) | āyukkhayā → āyu-kkhayā (pts) | puññakkhayā → puñña-kkhayā (pts) | brahmavimānaṁ → brahma-vimānaṁ (pts)
И тогда то или иное существо, оттого ли, что окончился его срок или окончилось [действие] заслуг, оставляет существование в сонме сияния и вновь рождается во дворце Брахмы.
So tattha hoti manomayo pītibhakkho sayampabho antalikkhacaro subhaṭṭhāyī, ciraṁ dīghamaddhānaṁ tiṭṭhati.
sayampabho → sayaṁpabho (my, th) | manomayo pītibhakkho sayampabho → mano-mayo pīti bhakkho sayam-pabho (pts) | subhaṭṭhāyī → subha-ṭṭhāyī (pts) | dīghamaddhānaṁ → dīgham addhānaṁ (pts)
Там оно находится долгое длительное время, состоя из разума, питаясь радостью, излучая собой сияние, двигаясь в пространстве, пребывая в славе.

Tassa tattha ekakassa dīgharattaṁ nivusitattā anabhirati paritassanā uppajjati—
nivusitattā → nibbusitattā (pts) | ekakassa → So St K and D. i. 2. 4; Scd Bmr K ekassa. (pts note) | nibbusitattā → So SS, D. i. 2. 4; Bmr K nivus-. (pts note) | uppajjati → So SS Bmr K, D. i. 2. 4. (pts note) | dīgharattaṁ nivusitattā → dīgha-rattaṁ nibbusitattā (pts)
Там у него, пребывающего долгое время в одиночестве, возникает тревога, неудовлетворённость, беспокойство:
aho vata aññepi sattā itthattaṁ āgaccheyyunti.
aññepi → aññe pi (bjt, pts) | āgaccheyyunti → āgaccheyyun ti (pts)
„О, если бы и другие существа могли достичь здешнего состояния?“

Atha aññepi sattā āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā suññaṁ brahmavimānaṁ upapajjanti tassa sattassa sahabyataṁ.
aññepi → aññatare pi (bj) | suññaṁ → (cck) | atha → athakho (sya-all) | Atha → So SS, D. i. 2. 4; Bmr K add kho. (pts note) | sattassa → Br omits. (pts note) | aññepi → aññe pi (pts) | āyukkhayā → āyu-kkhayā (pts) | puññakkhayā → puñña-kkhayā (pts) | ābhassarakāyā → ābhassara-kāyā (pts) | sahabyataṁ → sahavyataṁ (pts)
Тогда другие существа, оттого ли, что окончился срок или окончилось [действие] заслуг, оставляют существование в сонме сияния и вновь рождаются во дворце Брахмы спутниками того существа.
Tepi tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṁpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino, ciraṁ dīghamaddhānaṁ tiṭṭhanti.
pi → Br omits. (pts note) | tepi → te pi (bjt, pts) | sayaṁpabhā → sayampabhā (bjt) | manomayā pītibhakkhā sayaṁpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino → mano-mayā pīti-bhakkhā sayam-pabhā antalikkha-carā subha-ṭṭhāyino (pts) | dīghamaddhānaṁ → dīgham addhānaṁ (pts)
Там они находятся долгое длительное время, состоя из разума, питаясь радостью, излучая сияние, двигаясь в пространстве, пребывая в славе.

Tatrāvuso, yo so satto paṭhamaṁ upapanno, tassa evaṁ hoti—
tatrāvuso → tatr āvuso (pts)
Тогда, почтенные, то существо, которое первым родилось, вновь говорит себе так:
ahamasmi brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṁ, mayā ime sattā nimmitā.
sajitā → sajjitā (sya-all, km); sañjitā (pts1ed) | seṭṭho → saṭṭhā (bj) | vasavattī → vasavatti (sya-all) | nimmātā → nimmitā (sya-all) | aññadatthudaso vasavattī → aññadatthu daso vasavatti (pts) | sajitā → sañjitā (pts) | saṭṭhā → seṭṭho (bj: sabbattha) | sajitā → sañjitā (bj: PTS); sajjitā (bj: syā, kām) | sajitā → sañjitā (cck: sī. pī.); sajjitā (cck: syā. kaṁ.) | vasavatti → SS Bm K all -ti; Br D. i. 2. 5, -tī. (pts note) | nimmātā → So SS Bm D. i. 2. 5; Br K nimmitā. (pts note) | sañjitā → Br sajitā. (pts note) | bhūtabhabyānaṁ → bhūtabhavyānaṁ (bjt) | ahamasmi → aham asmi (pts) | mahābrahmā → mahā-brahmā (pts) | bhūtabhabyānaṁ → bhūta-bhavyānaṁ (pts)
„Я — Брахма, великий Брахма, победоносный, непобедимый, всевидящий, всесильный, творец, владыка, созидатель, наилучший устроитель, повелитель, отец бывшего и будущего! Мною сотворены эти существа.
Taṁ kissa hetu?В чем же причина? Mamañhi pubbe etadahosi—
mamañhi → mamaṁ hi (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Ведь раньше я сказал себе так:
aho vata aññepi sattā itthattaṁ āgaccheyyunti;
aññepi → aññe pi (bjt, pts) | āgaccheyyunti → āgaccheyyun ti (pts)
‘О, если бы другие существа могли достичь здешнего состояния!’
iti mama ca manopaṇidhi. Ime ca sattā itthattaṁ āgatāti.
mama ca → mamañca (bj, sya-all) | mama → mamañ (pts) | manopaṇidhi → mano-paṇidhi (pts) | āgatāti → āgatā ti (pts)
Таково было стремление моего разума, и вот другие существа достигли здешнего состояния“.

Yepi te sattā pacchā upapannā, tesampi evaṁ hoti—
yepi → ye pi (bjt, pts) | tesampi → tesaṁpi (th) | tesampi → tesaṁ pi (pts)
И те существа, которые позже родились вновь, тоже говорят себе так:
ayaṁ kho bhavaṁ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṁ;
seṭṭho → saṭṭhā (bj) | vasavattī → vasavatti (sya-all) | nimmātā → nimmitā (sya-all) | aññadatthudaso vasavattī → aññadatthu daso vasavatti (pts) | sajitā → sañjitā (pts) | bhūtabhabyānaṁ → bhūtabhavyānaṁ (bjt, pts) | sajitā → sajjitā (th)
„Ведь он, досточтимый Брахма, великий Брахма, победоносный, непобедимый, всевидящий, всесильный, творец, владыка, созидатель, наилучший устроитель, повелитель, отец бывшего и будущего!
iminā mayaṁ bhotā brahmunā nimmitā.Мы сотворены этим почтенным Брахмой. Taṁ kissa hetu?В чем же причина? Imañhi mayaṁ addasāma idha paṭhamaṁ upapannaṁ; mayaṁ panāmha pacchā upapannāti.
panāmha → panamhā (bj, sya-all) | idha → (sya-all) | idha → So SS, D. i. 2. 5; Bmr K omit. (pts note) | amhā → Br asmā. (pts note) | imañhi → imaṁ hi (pts) | panāmha → pan amhā (pts) | upapannāti → upapannā ti (pts)
Ведь мы видели, что он первым родился здесь вновь, а мы позже родились вновь“.

Tatrāvuso, yo so satto paṭhamaṁ upapanno, so dīghāyukataro ca hoti vaṇṇavantataro ca mahesakkhataro ca.
tatrāvuso → tatr āvuso (pts)
И вот, почтенные, то существо, которое первым родилось вновь, бывает долговечнее, и красивее, и сильнее.
Ye pana te sattā pacchā upapannā, te appāyukatarā ca honti dubbaṇṇatarā ca appesakkhatarā ca.
upapannā → uppannā (bj)
Те же существа, которые позже родились вновь, бывают недолговечнее, и некрасивее, и бессильнее.

Ṭhānaṁ kho panetaṁ, āvuso, vijjati, yaṁ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṁ āgacchati.
panetaṁ → pan etaṁ (pts)
И может произойти так, товарищи, что то или иное существо, оставив существование в этом сонме, достигает здешнего [земного] состояния.
Itthattaṁ āgato samāno agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.Достигнув здешнего состояния, оно оставляет дом и странствует бездомным. Agārasmā anagāriyaṁ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṁ cetosamādhiṁ phusati, yathāsamāhite citte taṁ pubbenivāsaṁ anussarati; tato paraṁ nānussarati.
nānussarati → nānussaratī ti (bj) | yathāsamāhite → yathā samāhite (bjt, pts) | ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya → ātappam anvāya padhānam anvāya anuyogam anvāya appamādam anvāya sammā-manasikāram anvāya (pts) | cetosamādhiṁ → ceto-samādhiṁ (pts) | pubbenivāsaṁ → pubbe nivāsaṁ (pts)
Оставив дом и будучи бездомным странником, оно благодаря усердию, благодаря усилию, благодаря прилежанию, благодаря серьёзности, благодаря правильному умонастроению, обретает такую сосредоточенность разума, что вспоминает сосредоточенным разумом то место, где пребывало в прежнем [существовании], но не вспоминает другого места, кроме него.

So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)
И оно говорит:
“yo kho so bhavaṁ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṁ, yena mayaṁ bhotā brahmunā nimmitā. So nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṁ tatheva ṭhassati.
sassato → sassato dīghāyuko (sya-all, mr) | seṭṭho → saṭṭhā (bj) | vasavattī → vasavatti (sya-all, pts) | nimmātā → nimmitā (sya-all) | sajitā → sañjitā (pts) | sassato → sassato dīghāyuko (bj: syā, kām) | dhuvo → sassato dīghāyuko (cck: syā. ka.) | kho → Scd omit. (pts note) | sassato → Br adds dīghāyuko. (pts note) | bhūtabhabyānaṁ → bhūtabhavyānaṁ (bjt, pts) | sajitā → sajjitā (th) | mahābrahmā → mahā-brahmā (pts) | aññadatthudaso vasavattī → aññad-atthu-daso vasavatti (pts) | avipariṇāmadhammo sassatisamaṁ tatheva → avipariṇāma-dhammo sassati-samaṁ tath eva (pts)
„Ведь тот досточтимый Брахма, великий Брахма, победоносный, непобедимый, всевидящий, всесильный, творец, владыка, созидатель, наилучший устроитель, повелитель, отец бывшего и будущего — досточтимый Брахма, которым мы сотворены, — надёжен, стоек, вечен, не подвержен изменению и вечно пребывает таким.
Ye pana mayaṁ ahumhā tena bhotā brahmunā nimmitā, te mayaṁ aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṁ āgatā”ti.
addhuvā → adhuvā asassatā (sya-all, mr) | ahumhā → ahumha (pts) | addhuvā → addhuvā asassatā (bj: syā, kām) | addhuvā → addhuvā asassatā (cck: syā. ka.) | ahumha → Sc āhumhā: Bmr K ahumhā. (pts note) | addhuvā → Br adds asassatā. (pts note) | āgatāti → āgatā ti (bjt, ms2005, pts) | cavanadhammā → cavana-dhammā (pts)
Мы же, которые были сотворены этим Брахмой, — мы достигли здешнего [земного] состояния ненадёжными, нестойкими, недолговечными, подверженными уходу из существования“.
Evaṁvihitakaṁ no tumhe āyasmanto issarakuttaṁ brahmakuttaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethā’ti.
paññapethāti → paññāpethāti (bj) | no → bho (sya-all) | bho → So Scdt K; Bmr no. (pts note) | evaṁvihitakaṁ no → evaṁ vihitakaṁ bho (pts) | issarakuttaṁ brahmakuttaṁ → issara-kuttaṁ brahma-kuttaṁ (pts)
— Таким образом, уважаемые, как вы учите, [согласно своим] наставникам, начало вещей сотворено Владыкой, сотворено Брахмой.

Te evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)
Они сказали:
‘evaṁ kho no, āvuso gotama, sutaṁ, yathevāyasmā gotamo āhā’ti.
yathevāyasmā → yath ev āyasmā (pts)
„Так мы, почтенный Готама, и слышали, как сказал досточтимый Готама“.

Aggaññañcāhaṁ, bhaggava, pajānāmi.
aggaññañcāhaṁ → aggaññañ cāhaṁ (pts)
И я, Бхаггава, понимаю начало вещей,
Tañca pajānāmi, tato ca uttaritaraṁ pajānāmi, tañca pajānaṁ na parāmasāmi, aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā. Yadabhijānaṁ tathāgato no anayaṁ āpajjati.
pe → So Bmr K; SS repeat the whole. (pts note)
понимаю и его, понимаю и выходящее за его пределы, и не привязываюсь к этому пониманию; непривязанный, я нахожу покой в своём сердце — [покой], познав который, Татхагата не подвергается бедствию.

Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā khiḍḍāpadosikaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapenti.
paññapenti → paññāpenti (bj) | khiḍḍāpadosikaṁ → khiddāpadūsikaṁ (pts) | khiddāpadūsikaṁ → So Scd; St pand-; Bmr K pados-. (pts note) | samaṇabrāhmaṇā khiḍḍāpadosikaṁ → samaṇa-brāhmaṇā khiddāpadūsikaṁ (pts)
Есть, Бхаггава, некоторые отшельники и брахманы, которые, [согласно своим] наставникам, учат, что начало вещей [сотворено богами] кхиддападусика.
Tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:
tyāhaṁ → te haṁ (pts) | haṁ → So SS; Bmr K tyāhaṁ, and below. (pts note) | tyāhaṁ upasaṅkamitvā → te haṁ upasaṁkamitvā (pts)
Приблизившись к ним, я сказал так:
‘saccaṁ kira tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethā’ti?
paññapethāti → paññāpethāti (bj) | khiḍḍāpadosikaṁ → khiḍḍāpadūsikaṁ (pts) | paññapethāti → paññāpethā ti (bjt) | khiḍḍāpadosikaṁ → khiḍḍā-padūsikaṁ (pts)
„Правда ли, уважаемые, вы учите, [согласно своим] наставникам, что начало вещей [сотворено богами] кхиддападусика?“
Te ca me evaṁ puṭṭhā ‘āmo’ti paṭijānanti.
āmoti → āmāti (sya-all) | āmoti → āmo ti (pts)
Спрошенные так, они согласились со мной, [сказав]: „Да“.
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:
tyāhaṁ → te haṁ (pts)
Я сказал им так:
‘kathaṁvihitakaṁ pana tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethā’ti?
paññapethāti → paññāpethāti (bj) | khiḍḍāpadosikaṁ → khiḍḍāpadūsikaṁ (pts) | vihitakam → Br adds no. (pts note) | paññapethāti → paññāpethā ti (bjt) | kathaṁvihitakaṁ → kathaṁ vihitakam (pts) | khiḍḍāpadosikaṁ → khiḍḍā-padūsikaṁ (pts)
„Каким же образом, уважаемые, как вы учите, [согласно своим] наставникам, начало вещей [сотворено богами] кхиддападусика?“
Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti,
sampāyanti → Sd adds asampayanti; Br sammāyanti, and below. (pts note) | Asampāyantā → Br asammāyantā. (pts note) | sampāyanti asampāyantā mamaññeva → saṁpāyanti asaṁpāyantā mamaṁyeva (th) | mamaññeva → mam aññe va (pts)
Спрошенные мною, они не были способны объяснить это и, неспособные объяснить, стали сами спрашивать меня.
tesāhaṁ puṭṭho byākaromi:
byākaromi santāvuso khiḍḍāpadosikā → vyākaromi sant āvuso khiḍḍāpadūsikā (pts)
И, будучи спрошен, я ответил им:

‘Santāvuso, khiḍḍāpadosikā nāma devā. Te ativelaṁ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharanti. Tesaṁ ativelaṁ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṁ viharataṁ sati sammussati, satiyā sammosā te devā tamhā kāyā cavanti.
satiyā sammosā → satiyā sammosāya (sya-all) | hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṁ → hāsakhiḍḍārati dhammasamāpannā (bj: kām) | sammosā → satiyā sammosāya (bj: syā) | hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā → hasakhiḍḍāratidhammasamāpannā (cck: ka.) | sammosā → satiyā sammosāya (cck: syā.) | Te → Br omits. (pts note) | sammussati → So Sd Bmr K; Sdt mussati (so D. i. 2. 7). (pts note) | sammosā → So Sc Bmr; Sd sammoyāva; St dhammāsāya; K sammosāyā. (pts note) | santāvuso khiḍḍāpadosikā → sant āvuso khiḍḍā-padūsikā (pts) | hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā → hassa-khiḍḍā-rati-dhamma-samāpannā (pts) | hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṁ → hassa-khiḍḍā-rati-dhamma-samāpannānaṁ (pts)
„Есть, почтенные, боги по имени кхиддападусика. Долгое время они пребывают в приверженности к веселью, удовольствию, сладострастию. У них, пребывающих долгое время в приверженности к веселью, удовольствию, сладострастию, теряется памятование, и с утратой памятования эти боги оставляют существование в этом сонме.

Ṭhānaṁ kho panetaṁ, āvuso, vijjati, yaṁ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṁ āgacchati,
ṭhānaṁ → ṭhānam (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)
И может произойти так, почтенные, что то или иное существо, оставив существование в этом сонме, достигает здешнего [земного] состояния.
itthattaṁ āgato samāno agārasmā anagāriyaṁ pabbajati,Достигнув здешнего состояния, оно оставляет дом и странствует бездомным. agārasmā anagāriyaṁ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṁ cetosamādhiṁ phusati, yathāsamāhite citte taṁ pubbenivāsaṁ anussarati; tato paraṁ nānussarati.
tato paraṁ nānussarati → tatoparaṁ nānussaratī ti (bj) | anagāriyaṁ → anagāriyaṁ samāno (pts) | pe → Br K repeat the whole. (pts note) | yathāsamāhite → yathā samāhite (bjt, pts) | ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya → ātappam anvāya (pts) | cetosamādhiṁ → ceto-samādhiṁ (pts) | pubbenivāsaṁ → pubbe-nivāsaṁ (pts)
Оставив дом и будучи бездомным странником, оно благодаря усердию, благодаря усилию, благодаря прилежанию, благодаря серьёзности, благодаря правильному умонастроению обретает такую сосредоточенность разума, что вспоминает сосредоточенным разумом то место, где пребывало в прежнем [существовании], но не вспоминает другого [места], кроме него.

So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)
И оно говорит:
“ye kho te bhonto devā na khiḍḍāpadosikā te na ativelaṁ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharanti. Tesaṁ nātivelaṁ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṁ viharataṁ sati na sammussati, satiyā asammosā te devā tamhā kāyā na cavanti,
nātivelaṁ → na ativelaṁ (bj) | asammosā → asammosāya (sya-all) | khiḍḍāpadosikā → khiḍḍāpadūsikā (pts) | asammosā → Br adds kho. (pts note) | khiḍḍāpadosikā → khiḍḍā-padūsikā (pts) | hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā → hassa-khiḍḍā-ratidhamma-samāpannā (pts) | hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṁ → hassakhiḍḍā-rati-dhamma-samāpannānaṁ (pts)
‘Ведь те уважаемые боги, которые не кхиддападусика, — те не пребывают долгое время в приверженности к веселью, удовольствию, сладострастию. У них, не пребывающих долгое время в приверженности к веселью, удовольствию, сладострастию, не теряется памятование, и, не утратив памятование, те боги не оставляют существования в этом сонме,
niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṁ tatheva ṭhassanti.
sassatā → sassatā dīghāyukā (sya-all) | sassatā → Br adds dīghāyukā. (pts note) | avipariṇāmadhammā → avipariṇāma-dhammā (pts) | tatheva → tath eva (pts)
надёжны, стойки, вечны, не подвержены изменению и вечно пребывают такими.
Ye pana mayaṁ ahumhā khiḍḍāpadosikā te mayaṁ ativelaṁ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharimhā, tesaṁ no ativelaṁ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṁ viharataṁ sati sammussati, satiyā sammosā evaṁ mayaṁ tamhā kāyā cutā,
satiyā sammosā evaṁ → sammosāya te (sya-all, mr); sammosā eva (pts1ed) | sammussati → sammussi (bj) | ahumhā khiḍḍāpadosikā → ahumha khiḍḍāpadūsikā (pts) | viharimhā → viharimha (pts) | evaṁ → sammosāya evaṁ (bj: PTS) | evaṁ → sammosā eva (cck: sī. pī.); sammosā te (cck: syā. ka.) | eva → So Scdt, and D. i. 2. 9; Bmr K te. (pts note) | tesaṁ no → tesanno (th) | ahumhā khiḍḍāpadosikā → ahumha khiḍḍā-padūsikā (pts) | hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharimhā → hassa-khiḍḍārati-dhamma-samāpannā viharimha (pts) | hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṁ → hassa-khiḍḍā-rati-dhamma-samāpannānaṁ (pts)
Мы же, которые были кхиддападусика, — мы пребывали долгое время в приверженности к веселью, удовольствию, сладострастию. У нас, пребывавших долгое время в приверженности к веселью, удовольствию, сладострастию, теряется памятование, и с утратой памятования мы, оставив существование в этом сонме, достигли здешнего состояния
aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṁ āgatā”ti.
addhuvā → adhuvā asassatā (sya-all, pts) | āgatāti → āgatā ti (ms2005, pts) | cavanadhammā → cavana-dhammā (pts)
ненадёжными, нестойкими, недолговечными, подверженными уходу из существования’.
Evaṁvihitakaṁ no tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethā’ti.
no → pana (sya-all) | khiḍḍāpadosikaṁ → khiḍḍāpadūsikaṁ (pts) | bho → Sc nobhā; Sd vihitakato; St vihitakāyāto; Bmr no; K pana. Cp. 17. (pts note) | paññapethāti → paññapethā ti (bjt) | evaṁvihitakaṁ no → evaṁ vihitakaṁ bho (pts) | khiḍḍāpadosikaṁ → khiḍḍā-padūsikaṁ (pts)
— Таким образом, почтенные, как вы учите, [согласно своим] наставникам, начало вещей [сотворено богами] кхиддападусика?“

Te evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)
Они сказали:
‘evaṁ kho no, āvuso gotama, sutaṁ, yathevāyasmā gotamo āhā’ti.
āhāti → āhā ti (bjt) | yathevāyasmā → yath ev āyasmā (pts)
„Так мы, почтенный Готама, и слышали, как сказал досточтимый Готама“.

Aggaññañcāhaṁ, bhaggava, pajānāmi …pe…
aggaññañcāhaṁ → aggaññaṁ cāhaṁ (pts)
И я, Бхаггава, понимаю начало вещей …
yadabhijānaṁ tathāgato no anayaṁ āpajjati.
yadabhijānaṁ → yad abhijānaṁ (pts)
Татхагата не подвергается бедствию.

Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā manopadosikaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapenti.
manopadosikaṁ → manopadūsikaṁ (pts) | samaṇabrāhmaṇā manopadosikaṁ → samaṇa-brāhmaṇā mano-padūsikaṁ (pts)
Есть, Бхаггава, некоторые отшельники и брахманы, которые, [согласно своим] наставникам, учат, что начало вещей [сотворено богами] манопадусика.
Tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:
tyāhaṁ → te haṁ (pts) | tyāhaṁ upasaṅkamitvā → te haṁ upasaṁkamitvā (pts)
Приблизившись к ним, я сказал так:
‘saccaṁ kira tumhe āyasmanto manopadosikaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethā’ti?
manopadosikaṁ → manopadūsikaṁ (pts) | paññapethāti → paññapethā ti (bjt) | manopadosikaṁ → mano-padūsikaṁ (pts)
„Правда ли, уважаемые, вы учите, [согласно своим] наставникам, что начало вещей [сотворено богами] манопадусика?“
Te ca me evaṁ puṭṭhā ‘āmo’ti paṭijānanti.
āmoti → āmāti (sya-all) | āmoti → āmo ti (pts)
Спрошенные так, они согласились со мной, [сказав]: „Да“.
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:
tyāhaṁ → te haṁ (pts)
Я сказал им так:
‘kathaṁvihitakaṁ pana tumhe āyasmanto manopadosikaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethā’ti?
kathaṁvihitakaṁ → kathaṁvihitakaṁ no (bj) | manopadosikaṁ → manopadūsikaṁ (pts) | vihitakaṁ → Br adds no. (pts note) | aggaññaṁ paññapethāti → aggaññaṁpaññapethā ti (bjt) | kathaṁvihitakaṁ → kathaṁ vihitakaṁ (pts) | manopadosikaṁ → mano-padūsikaṁ (pts)
„Каким же образом, уважаемые, как вы учите, [согласно своим] наставникам, начало вещей [сотворено богами] манопадусика?“
Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti.
sampāyanti asampāyantā mamaññeva → saṁpāyanti asaṁpāyantā mamaṁyeva (th) | mamaññeva → mamañ ñeva (pts)
Спрошенные мною, они не были способны объяснить это и, неспособные объяснить, стали сами спрашивать меня.
Tesāhaṁ puṭṭho byākaromi:
byākaromi santāvuso manopadosikā → vyākaromi sant āvuso manopadūsikā (pts)
И, будучи спрошен, я ответил им:

‘Santāvuso, manopadosikā nāma devā. Te ativelaṁ aññamaññaṁ upanijjhāyanti. Te ativelaṁ aññamaññaṁ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni padūsenti. Te aññamaññaṁ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā. Te devā tamhā kāyā cavanti.
te → (bj) | padūsenti → padosenti (sya-all) | aññamaññaṁ → So Scdt Bmr K; D. i. 2.11 -amhi: so below. (pts note) | santāvuso manopadosikā → sant āvuso mano-padūsikā (pts) | paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā → paduṭṭha-cittā kilanta-kāyā kilanta-cittā (pts)
„Есть, почтенные, боги по имени манопадусика. Долгое время они рассуждают друг о друге. Когда они долгое время рассуждают друг о друге, портятся их мысли друг о друге. Испорченные в мыслях друг о друге, они ослаблены телом, ослаблены мыслями. Эти боги покидают существование в этом сонме.

Ṭhānaṁ kho panetaṁ, āvuso, vijjati, yaṁ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṁ āgacchati.
panetaṁ → pan etaṁ (pts)
И может произойти так, почтенные, что то или иное существо, оставив существование в этом сонме, достигает здешнего [земного] состояния.
Itthattaṁ āgato samāno agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.Достигнув здешнего состояния, оно оставляет дом и странствует бездомным. Agārasmā anagāriyaṁ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṁ cetosamādhiṁ phusati, yathāsamāhite citte taṁ pubbenivāsaṁ anussarati, tato paraṁ nānussarati.
nānussarati → nānussaratīti (bj) | yathāsamāhite → yathā samāhite (bjt, pts) | ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya → ātappam anvāya (pts) | cetosamādhiṁ → ceto-samādhiṁ (pts) | pubbenivāsaṁ → pubbe-nivāsaṁ (pts)
Оставив дом и будучи бездомным странником, оно благодаря усердию, благодаря усилию, благодаря прилежанию, благодаря серьёзности, благодаря правильному умонастроению обретает такую сосредоточенность разума, что вспоминает сосредоточенным разумом то место, где пребывало в прежнем [существовании], но не вспоминает другого [места], кроме него.

So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)
И оно говорит:
“ye kho te bhonto devā na manopadosikā te nātivelaṁ aññamaññaṁ upanijjhāyanti. Te nātivelaṁ aññamaññaṁ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni nappadūsenti. Te aññamaññaṁ appaduṭṭhacittā akilantakāyā akilantacittā. Te devā tamhā kāyā na cavanti,
tamhā → akilantacittā tamhā (csp1ed) | te aññamaññaṁ → aññamaññamhi (bj) | nātivelaṁ → ativelaṁ (sya-all) | aññamaññaṁ → aññamaññaṁ na (sya-all) | nappadūsenti → na padosenti (sya-all) | manopadosikā → manopadūsikā (pts) | aññamaññamhi → aññamaññaṁ (bj: sīmu) | akilantacittā → akilantacittā tamhā (bj: machasaṁ) | tamhā → akilantacittā tamhā (cck: ka.) | nātivelaṁ → Bmr K ativelaṁ, and insert na before upan-, and below. (pts note) | upanijjhāyantā → Br anupan-. (pts note) | nappadūsenti → Bmr K na padosenti. (pts note) | devā → -8 Br omits. (pts note) | appaduṭṭhacittā → apaduṭṭhacittā (th) | manopadosikā → mano-padūsikā (pts) | appaduṭṭhacittā akilantakāyā akilantacittā → appaduṭṭha-cittā akilanta-kāyā akilanta-cittā (pts)
‘Ведь те уважаемые боги, которые не манопадусика, — те не рассуждают долгое время друг о друге. Когда те не рассуждают долгое время друг о друге, не портятся их мысли друг о друге. Не испорченные в мыслях друг о друге, они не ослаблены телом, не ослаблены мыслями. Те боги не оставляют существования в этом сонме,
niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṁ tatheva ṭhassanti.
sassatā → sassatā dīghāyukā (sya-all) | sassatā → Br adds dīghāyukā. (pts note) | sassatisamaṁ tatheva → sassati-samaṁ tath eva (pts)
надёжны, стойки, вечны, не подвержены изменению и вечно пребывают такими.
Ye pana mayaṁ ahumhā manopadosikā, te mayaṁ ativelaṁ aññamaññaṁ upanijjhāyimhā. Te mayaṁ ativelaṁ aññamaññaṁ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni padūsimhā. Te mayaṁ aññamaññaṁ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā. Evaṁ mayaṁ tamhā kāyā cutā,
padūsimhā → padūsayimhā (bj); padosiyimhā (sya-all); padūsimha (pts1ed) | Evaṁ mayaṁ → kilantacittāeva mayaṁ (pts1ed); kilantacittā (csp1ed) | aññamaññaṁ → aññamaññamhi (bj) | ahumhā manopadosikā → ahumha manopadūsikā (pts) | aññamaññaṁ upanijjhāyimhā → añña maññaṁ upanijjhāyimha (pts) | padūsimhā → padūsimha (pts) | padūsayimhā → padosiyimhā (bj: syā) | mayaṁ → kilantacittā eva mayaṁ (bj: PTS) | padūsimhā → padosiyimhā (cck: syā.); padūsayimhā (cck: ?) | mayaṁ → kilantacittāeva mayaṁ (cck: sī. pī.); kilantacittā (cck: ka.) | mayaṁ → -2 Br omits. (pts note) | ahumhā manopadosikā → ahumha mano-padūsikā (pts) | paduṭṭhacittā kilantakāyā → paduṭṭha-cittā kilanta-kāyā (pts)
Мы же, которые были манопадусика, — мы долгое время рассуждали друг о друге. Когда мы долгое время рассуждали друг о друге, испортились наши мысли друг о друге. Испорченные в мыслях друг о друге, мы ослаблены телом, ослаблены мыслями. Оставив существование в этом сонме, мы достигли здешнего существования
aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṁ āgatā”ti.
addhuvā → addhuvā asassatā (bj, sya-all) | addhuvā → Br dhuvā asassatā. (pts note) | addhuvā → adhuvā asassatā (th) | āgatāti → āgatā ti (ms2005, pts) | cavanadhammā → cavana-dhammā (pts)
ненадёжными, нестойкими, недолговечными, подверженными уходу из существования’.
Evaṁvihitakaṁ no tumhe āyasmanto manopadosikaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethā’ti.
no → pana (sya-all) | manopadosikaṁ → manopadūsikaṁ (pts) | bho → So Sc; Sdt Bmr no; K pana. (pts note) | paññapethāti → paññapethā ti (bjt) | evaṁvihitakaṁ no → evaṁ vihitakaṁ bho (pts) | manopadosikaṁ → mano-padūsikaṁ (pts)
Таким образом, уважаемые, как вы учите, [согласно своим] наставникам, начало вещей [сотворено богами] манопадусика?“. —

Te evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)
Они сказали:
‘evaṁ kho no, āvuso gotama, sutaṁ, yathevāyasmā gotamo āhā’ti.
yathevāyasmā → yath ev āyasmā (pts)
„Так мы, почтенный Готама, и слышали, как сказал досточтимый Готама“.

Aggaññañcāhaṁ, bhaggava, pajānāmi …pe…
bhaggava → bhaggava pajānāmi tañca (bj) | + → tañca pajānāmi (bjt) | aggaññañcāhaṁ → aggaññaṁ cāhaṁ (pts)
И я, Бхаггава, понимаю начало вещей, понимаю … Татхагата не подвергается бедствию.
yadabhijānaṁ tathāgato no anayaṁ āpajjati.
yadabhijānaṁ → yad abhijānaṁ (pts)
yadabhijānaṁ tathāgato no anayaṁ āpajjati.

Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapenti.
samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannaṁ → samaṇa-brāhmaṇā adhicca-samuppannaṁ (pts)
Есть, Бхаггава, некоторые отшельники и брахманы, которые, [согласно своим] наставникам, учат, что начало вещей возникло беспричинно.
Tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:
tyāhaṁ → te haṁ (pts) | tyāhaṁ upasaṅkamitvā → te haṁ upasaṁkamitvā (pts)
Приблизившись к ним, я сказал так:
‘saccaṁ kira tumhe āyasmanto adhiccasamuppannaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethā’ti?
paññapethāti → paññapethā ti (bjt) | adhiccasamuppannaṁ → adhicca-samuppannaṁ (pts)
„Правда ли, почтенные, вы учите, [согласно своим] наставникам, что начало вещей возникло беспричинно?“
Te ca me evaṁ puṭṭhā ‘āmo’ti paṭijānanti.
āmoti → āmāti (sya-all) | āmoti → āmo ti (pts)
Спрошенные так, они согласились со мной, [сказав]: „Да“.
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:
tyāhaṁ → te haṁ (pts)
Я сказал им так:
‘kathaṁvihitakaṁ pana tumhe āyasmanto adhiccasamuppannaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethā’ti?
kathaṁvihitakaṁ → kathaṁvihitakaṁ no (bj) | vihitakaṁ → Br inserts no. (pts note) | paññapethāti → paññapethā ti (bjt) | kathaṁvihitakaṁ → kathaṁ vihitakaṁ (pts) | adhiccasamuppannaṁ → adhicca-samuppannaṁ (pts)
„Каким же образом, почтенные, как вы учите, [согласно своим] наставникам, начало вещей возникло беспричинно?“
Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti.
te → te ca (bj, sya-all) | Te → Br inserts ca. (pts note) | sampāyanti asampāyantā mamaññeva → saṁpāyanti asaṁpāyantā mamaṁyeva (th) | mamaññeva → mamañ ñeva (pts)
Спрошенные мною, они не были способны объяснить это и, неспособные объяснить, стали сами спрашивать меня.
Tesāhaṁ puṭṭho byākaromi:
byākaromi → vyākaromi (pts)
И, будучи спрошен, я ответил им:

‘Santāvuso, asaññasattā nāma devā.
asaññasattā → asaññisattā (sya-all) | asañña-sattā → So Sct Bmr; Sd aññas-; K asaññi; D. i. 2. 31 asaññi. (pts note) | santāvuso asaññasattā → sant āvuso asañña-sattā (pts)
„Есть, почтенные, боги по имени асаннясатта —
Saññuppādā ca pana te devā tamhā kāyā cavanti.
kāyā → kāya (bj)
с возникновением сознания эти боги оставляют существование в этом сонме.

Ṭhānaṁ kho panetaṁ, āvuso, vijjati yaṁ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṁ āgacchati.
panetaṁ → pan etaṁ (pts)
И вот, может произойти так, почтенные, что то или иное существо, оставив существование в этом сонме, достигает здешнего [земного] состояния.
Itthattaṁ āgato samāno agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.Достигнув здешнего состояния, оно оставляет дом и странствует бездомным. Agārasmā anagāriyaṁ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṁ cetosamādhiṁ phusati, yathāsamāhite citte taṁ saññuppādaṁ anussarati, tato paraṁ nānussarati’.
tathārūpaṁ cetosamādhiṁ phusati, yathāsamāhite citte taṁ → idaṁ padaṁ brahmajālasutte na dissati. evaṁ (mr) | saññuppādaṁ → saññūppādaṁ (bj) | nānussarati → nānussaratī ti (bj) | taṁ → idaṁ padaṁ brahmajālasutte na dissati. evaṁ (cck: pī. ka.) | yathāsamāhite → yathā samāhite (bjt, pts) | ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya → ātappam anvāya (pts) | cetosamādhiṁ → ceto-samādhiṁ (pts)
Оставив дом и будучи бездомным странником, оно благодаря усердию, благодаря усилию, благодаря прилежанию, благодаря серьёзности, благодаря правильному умонастроению обретает такую сосредоточенность разума, что вспоминает сосредоточенным разумом возникновение [своего] сознания, но не вспоминает другого, кроме него.

So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)
И оно говорит:
‘adhiccasamuppanno attā ca loko ca.
adhiccasamuppanno → adhicca-samuppanno (pts)
‘И своё 'я', и мир возникли без причины.
Taṁ kissa hetu?Отчего же это? Ahañhi pubbe nāhosiṁ, somhi etarahi ahutvā santatāya pariṇato’ti.
santatāya → sattāya (si); sattattāya (pts1ed) | ahañhi → ahaṁ (bj) | pariṇatoti → parinatoti (sya-all) | santatāya → sattatāya (bj: PTS) | santatāya → sattakāya (cck: sī. pī.); sattāya (cck: ka. sī.) | hi → Br omits. (pts note) | sattattāya → So Scd sattakāya; St sattāya; Bm K santatāya; Br sattatāya. Cp. D. i. 2. 31. (pts note) | pariṇato → Br parimāṇato. (pts note) | ahañhi → ahaṁ hi (th, pts) | nāhosiṁ somhi → nāhosim so mhi (pts) | santatāya pariṇatoti → sattattāya pariṇato ti (pts)
Потому что прежде меня не было, теперь же я есмь; не существовав, я вступил в существование’. —
‘Evaṁvihitakaṁ no tumhe āyasmanto adhiccasamuppannaṁ ācariyakaṁ aggaññaṁ paññapethā’ti?
no → no pana (bj) | bho → Sc nobhā; Sd vihitakoāmhe; St no; Bmr no pana; K no. (pts note) | evaṁvihitakaṁ no → evaṁ vihitakaṁ bho (pts) | adhiccasamuppannaṁ → adhicca-samuppannaṁ (pts)
Таким образом, уважаемые, как вы учите, [согласно своим] наставникам, начало вещей возникло беспричинно“.

Te evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu → evaṁ āhaṁsu (pts)
Они сказали:
‘evaṁ kho no, āvuso gotama, sutaṁ yathevāyasmā gotamo āhā’ti.
no → (sya-all) | yathevāyasmā → yath ev āyasmā (pts)
„Так мы, почтенный Готама, и слышали, как сказал досточтимый Готама“.

Aggaññañcāhaṁ, bhaggava, pajānāmi tañca pajānāmi, tato ca uttaritaraṁ pajānāmi, tañca pajānaṁ na parāmasāmi, aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā.
pajānaṁ → pajānanaṁ (bj, sya-all, pts1ed, csp1ed) | jānāmi → Bmr K pajānāmi. (pts note) | aggaññañcāhaṁ → aggaññaṁ cāhaṁ (pts) | + → jānāmi tañ ca (pts) | tañca pajānaṁ → tañ ca pajānanaṁ (pts) | paccattaññeva → paccattaṁ yeva (pts)
И я, Бхаггава, понимаю начало вещей, понимаю и его, понимаю и выходящее за его пределы и не привязываюсь к этому пониманию; непривязанный, я нахожу покой в своём сердце — [покой],
Yadabhijānaṁ tathāgato no anayaṁ āpajjati.
yadabhijānaṁ → yad abhijānaṁ (pts)
познав который, Татхагата не подвергается бедствию.

Evaṁvādiṁ kho maṁ, bhaggava, evamakkhāyiṁ eke samaṇabrāhmaṇā asatā tucchā musā abhūtena abbhācikkhanti:
evaṁvādiṁ → evaṁ-vādiṁ (pts) | evamakkhāyiṁ → evam akkhāyiṁ (pts) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇa-brāhmaṇā (pts)
И вот, Бхаггава, меня, так проповедующего, так говорящего, некоторые отшельники и брахманы, недостойные, пустые, лживые — стали несправедливо обвинять:
‘viparīto samaṇo gotamo bhikkhavo ca.
viparīto → viparito (sya-all) | Viparīto → SS Bmr K viparito; Sum occasionally viparīto, and so Childers. (pts note)
„Превратно поступают отшельник Готама и монахи.

Samaṇo gotamo evamāha—
evamāha → evam āha (pts)
Отшельник Готама сказал так:
yasmiṁ samaye subhaṁ vimokkhaṁ upasampajja viharati, sabbaṁ tasmiṁ samaye asubhantveva pajānātī’ti.
pajānātī’ti → sampajānātīti (sya-all); sañjānātīti (pts1ed) | asubhantveva → asubhanteva (sya-all, pts1ed) | asubhantveva pajānātīti → asubhanteva sampajānātīti (sya-all) | asubhantveva → asubhanteva (bj: syā, PTS) | asubhantveva → asubhanteva (cck: sī. syā. pī.) | pajānātī’ti → sañjānātīti (cck: sī. pī.) | vimokhaṁ → Bmr K throughout vimokkhaṁ. (pts note) | eva → So Bm K; Sc subhaṁtevaṁ; Sd sūbhaṁ neva; St subhateva; Br tveva. (pts note) | sañjānātīti → So SS; Bmr pajānātīti; K sampajānātīti, and below. (pts note) | pajānātīti → pajānātī ti (bjt) | asubhantveva pajānātīti → asubhan t eva sañjānātīti (pts)
‘В то время, когда [человек] достигает прекрасного освобождения и пребывает [в нем], он осознаёт все как не прекрасное’.

Na kho panāhaṁ, bhaggava, evaṁ vadāmi:Но я, Бхаггава, не говорю так: ‘yasmiṁ samaye subhaṁ vimokkhaṁ upasampajja viharati, sabbaṁ tasmiṁ samaye asubhantveva pajānātī’ti.
asubhantveva → asubhanteva (bj) | pajānātīti → sañjānātīti (bj: PTS) | asubhan → So Bmr K; Sc subhaṁ; Sd sugateca; St subha. (pts note) | asubhantveva pajānātīti → asubhanteva sampajānātīti evaṁ (th) | vimokkhaṁ → vimokhaṁ (pts) | asubhantveva pajānātīti → asubhan t eva sañjānātīti (pts)
‘В то время, когда [человек] достигает прекрасного освобождения и пребывает [в нем], он осознаёт все как не прекрасное’.
Evañca khvāhaṁ, bhaggava, vadāmi:
evañca → evaṁ ca (bjt) | evañca khvāhaṁ → ca kho (th) | evañca khvāhaṁ → evañ ca kho ahaṁ (pts)
Ведь я, Бхаггава, говорю так:
‘yasmiṁ samaye subhaṁ vimokkhaṁ upasampajja viharati, subhantveva tasmiṁ samaye pajānātī’”ti.
subhantveva → subhanteva (sya-all) | pajānātīti → sampajānātīti (sya-all); sañjānātīti (pts) | vimokkhaṁ → vimokhaṁ (pts) | subhantveva → subhan t eva (pts)
‘В то время, когда [человек] достигает прекрасного освобождения и пребывает [в нем], он осознаёт все как прекрасное’“”.

“Te ca, bhante, viparītā, ye bhagavantaṁ viparītato dahanti bhikkhavo ca.
bhante viparītā → viparitā (sya-all) | viparītato → viparitattā (sya-all) | bhante → Bmr K omit. (pts note) | viparītato → K viparitattā. (pts note) | te ca → teca (bjt)
“Превратно, господин, поступают те, которые утверждают, что Благостный и монахи поступают превратно.
Evaṁpasanno ahaṁ, bhante, bhagavati. Pahoti me bhagavā tathā dhammaṁ desetuṁ, yathā ahaṁ subhaṁ vimokkhaṁ upasampajja vihareyyan”ti.
pahoti → pahoti ca (bj, sya-all) | desetuṁ → desituṁ (sya-all) | bhante → (pts) | ahaṁ → Bmr K add bhante. (pts note) | pahoti → Br adds ca. (pts note) | evaṁpasanno → evaṁ pasanno (bjt, pts) | vimokkhaṁ → vimokhaṁ (pts) | vihareyyanti → vihareyyan ti (pts)
Я столь удовлетворён Благостным, что [прошу:] „Да сможет Благостный наставить меня в истине так, чтобы я достиг прекрасного освобождения и пребывал [в нем]“”.

“Dukkaraṁ kho etaṁ, bhaggava, tayā aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena subhaṁ vimokkhaṁ upasampajja viharituṁ.
etaṁ → evaṁ (bj, pts) | aññatrāyogena aññatrācariyakena → aññatra āyogena aññatra ācariyakena (sya-all) | evaṁ → K etaṁ. (pts note) | āyogena → So Sc Bmr K. (pts note) | aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena → añña-diṭṭhikena añña-khantikena añña-rucikena aññatr āyogena aññatr ācariyakena (pts) | vimokkhaṁ → vimokhaṁ (pts)
“Трудно тебе, Бхаггава, имеющему другой взгляд, другую веру, другие желания, другие занятия, других наставников, достичь прекрасного освобождения и пребывать [в нем].
Iṅgha tvaṁ, bhaggava, yo ca te ayaṁ mayi pasādo, tameva tvaṁ sādhukamanurakkhā”ti.
sādhukamanurakkhāti → sādhukaṁ anurakkhāti (th, pts) | tameva → tam eva (pts)
Однако, Бхаггава, у тебя есть доверие ко мне, и тебе следует хорошо оберегать его”.

“Sace taṁ, bhante, mayā dukkaraṁ aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena subhaṁ vimokkhaṁ upasampajja viharituṁ.
aññatrācariyakena → aññatra ācariyakena (bj) | aññatrāyogena aññatrācariyakena → aññatra āyogena aññatra ācariyakena (sya-all) | sace taṁ → sacetaṁ (th) | sace taṁ → sac etaṁ (pts) | aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena → añña-diṭṭhikena añña-khantikena añña-rucikena aññatr āyogena aññatr ācariyakena (pts) | vimokkhaṁ → vimokhaṁ (pts)
“Если, господин, и трудно мне, имеющему другой взгляд, другую веру, другие желания, другие занятия, других наставников, достичь прекрасного освобождения и пребывать [в нем] —
Yo ca me ayaṁ, bhante, bhagavati pasādo, tamevāhaṁ sādhukamanurakkhissāmī”ti.
tamevāhaṁ sādhukamanurakkhissāmīti → tam evāhaṁ sādhukaṁ anurakkhissāmīti (pts)
всё же, господин, у меня есть доверие к Благостному и я буду хорошо оберегать его”.

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idamavo ca (bjt) | idamavoca → idam avoca (pts)
Так сказал Благостный.
Attamano bhaggavagotto paribbājako bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.
abhinandīti → abhinandī ti (bjt) | bhaggavagotto → bhaggava-gotto (pts)
И удовлетворённый странствующий аскет из рода Бхаггава порадовался словами Благостного.

Pāthikasuttaṁ niṭṭhitaṁ paṭhamaṁ.
Pāthikasuttaṁ → pāṭikasuttantaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | pāthikasuttaṁ → pāṭikasuttaṁ (th)
“Патика-сутта” окончена. Первая.

Слушать в MP3: пали · русский (пер. А.Я. Сыркин с Пали, ред. o)

Принципы по Суттам · Обоснование · Глоссарий