Найдите Истину

В Палийских Суттах и Винае

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Заметка:Переводы, словари и комментарии сделаны не Благословенным.Сверяйтесь с Пали в 4 основных никаях.

  • Dīgha Nikāya 25Длинные Наставления 25

UdumbarikasuttaУдумбарика Сутта

1. Nigrodhaparibbājakavatthu1. Nigrodhaparibbājakavatthu

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate.Однажды Благостный пребывал в Раджагахе на холме Гиджджхакута.

Tena kho pana samayena nigrodho paribbājako udumbarikāya paribbājakārāme paṭivasati mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṁ tiṁsamattehi paribbājakasatehi.
Nigrodho → Cp. D. viii. 23 (vol. i., p. 176) (pts note) | paribbājakaparisāya → paribbājaka-parisāya (pts) | tiṁsamattehi paribbājakasatehi → tiṁsa-mattehi paribbājaka-satehi (pts)
И в это самое время странствующий аскет Нигродха вместе с большой группой странствующих аскетов, тремя сотнями странствующих аскетов обитал в роще для странствующих аскетов Удумбарика.
Atha kho sandhāno gahapati divā divassa rājagahā nikkhami bhagavantaṁ dassanāya.
divassa → divādivasseva (sya-all, pts1ed) | divā divassa → divādivasseva (sya-all, pts) | divassa → divā divasseva (bj: syā, PTS) | divassa → divādivasseva (cck: sī. syā. pī.) | eva → So Sct K (and Bmr Sum omitting eva); Sd -divassa va; Grimblot, Sept Suttas, p. 347, divāsseva. (pts note) | atha kho → athakho (th) | divā divassa → divādivass eva (pts)
Между тем домоправитель Сандхана вышел в середине дня из Раджагахи, чтобы лицезреть Благостного.

Atha kho sandhānassa gahapatissa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
И вот домоправитель Сандхана подумал так:
“akālo kho bhagavantaṁ dassanāya.
kho → kho tāva (bj, sya-all, pts) | tāva → Br omits. (pts note)
“Не время теперь лицезреть Благостного —
Paṭisallīno bhagavā.
paṭisallīno → patisallīno (pts)
Благостный уединился;
Manobhāvanīyānampi bhikkhūnaṁ asamayo dassanāya.
asamayo → So Sc Bmr K; Sdt Gr. asambādho. (pts note) | manobhāvanīyānampi → manobhāvanīyānaṁpi (th) | manobhāvanīyānampi → manobhāvanīyānam pi (pts)
не следует и лицезреть праведно настроенных монахов —
Paṭisallīnā manobhāvanīyā bhikkhū.
paṭisallīnā → patisallīnā (pts) | paṭisallīnā manobhāvanīyā → patisallīnā mano-bhāvanīyā (pts)
праведно настроенные монахи уединились.
Yannūnāhaṁ yena udumbarikāya paribbājakārāmo, yena nigrodho paribbājako tenupasaṅkameyyan”ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | tenupasaṅkameyyanti → ten upasaṁkameyyan ti (pts)
Поэтому сейчас я приближусь к роще для странствующих аскетов Удумбарика, к странствующему аскету Нигродхе”.
Atha kho sandhāno gahapati yena udumbarikāya paribbājakārāmo, tenupasaṅkami.
paribbājakārāmo → paribbājakārāmo yena nigrodho paribbājako (bj, sya-all) | atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → yena nigrodho paribbājako ten upasaṁkami (pts)
И вот домоправитель Сандхана приблизился к роще для странствующих аскетов Удумбарика, к странствующему аскету Нигродхе.

Tena kho pana samayena nigrodho paribbājako mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṁ nisinno hoti unnādiniyā uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṁ tiracchānakathaṁ kathentiyā.
Tena → With this and the following paragraphs compare D. ix., 3-5 (vol. i., p. 178). (pts note) | paribbājakaparisāya → paribbājaka-parisāya (pts) | uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṁ → uccāsadda-mahāsaddāya aneka-vihitaṁ (pts)
А в это самое время странствующий аскет Нигродха сидел вместе с большой группой странствующих аскетов, которые с криками, громким шумом, великим шумом вели различные низменные беседы,
Seyyathidaṁ—rājakathaṁ corakathaṁ mahāmattakathaṁ senākathaṁ bhayakathaṁ yuddhakathaṁ annakathaṁ pānakathaṁ vatthakathaṁ sayanakathaṁ mālākathaṁ gandhakathaṁ ñātikathaṁ yānakathaṁ gāmakathaṁ nigamakathaṁ nagarakathaṁ janapadakathaṁ itthikathaṁ sūrakathaṁ visikhākathaṁ kumbhaṭṭhānakathaṁ pubbapetakathaṁ nānattakathaṁ lokakkhāyikaṁ samuddakkhāyikaṁ itibhavābhavakathaṁ iti vā.
itthikathaṁ → itthikathaṁ purisakathaṁ (bj, pts) | nigamakathaṁ → nigamakathaṁ janapadakathaṁ (sya-all) | janapadakathaṁ itthikathaṁ sūrakathaṁ → itthīkathaṁ purisakathaṁ surāpānakathaṁ (sya-all) | lokakkhāyikaṁ → lokakkhāyikaṁ kathaṁ (sya-all, pts) | samuddakkhāyikaṁ → samuddakkhāyikaṁ kathaṁ (sya-all, pts) | kumbhaṭṭhānakathaṁ → kumbaṭṭhānakathaṁ (pts) | seyyathīdaṁ → Cp. D. i. 1.17 (vol. i., p. 7). (pts note) | nagarakathaṁ → So SS Bmr D. i. 1. 17; K puts janapada-kathaṁ first. (pts note) | purisa-kathaṁ → So Bmr K Cp. D. i. 1. 17; SS omit. (pts note) | sūra-kathaṁ → Sdt Bm surā; K surāpāna. (pts note) | kathaṁ → So K; SS Bmr D. i. 1.17 omit. (pts note) | seyyathidaṁ rājakathaṁ → seyyathīdaṁ rāja-kathaṁ (pts) | mahāmattakathaṁ senākathaṁ bhayakathaṁ yuddhakathaṁ annakathaṁ pānakathaṁ vatthakathaṁ sayanakathaṁ mālākathaṁ gandhakathaṁ ñātikathaṁ yānakathaṁ gāmakathaṁ nigamakathaṁ → mahāmatta-kathaṁ senā-kathaṁ bhaya-kathaṁ yuddha-kathaṁ anna-kathaṁ pāna-kathaṁ vattha-kathaṁ sayana-kathaṁ mālā-kathaṁ gandha-kathaṁ ñāti-kathaṁ yāna-kathaṁ gāma-kathaṁ nigama-kathaṁ (pts) | janapadakathaṁ itthikathaṁ sūrakathaṁ visikhākathaṁ kumbhaṭṭhānakathaṁ pubbapetakathaṁ nānattakathaṁ → janapada-kathaṁ itthi-kathaṁ purisa-kathaṁ sūra-kathaṁ visikhā-kathaṁ kumbaṭṭhāna-kathaṁ pubbapeta-kathaṁ nānatta-kathaṁ (pts) | samuddakkhāyikaṁ itibhavābhavakathaṁ → kathaṁ samudda-kkhāyikaṁ kathaṁ iti-bhavābhava-kathaṁ (pts)
а именно: беседы о царе, беседы о ворах, беседы о советниках, беседы о войске, беседы об опасности, беседы о сражении, беседы о еде, беседы о питье, беседы об одеждах, беседы о ложах, беседы о венках, беседы о благовониях, беседы о родственниках, беседы о повозках, беседы о деревнях, беседы о торговых селениях, беседы о городах, беседы о странах, беседы о женщинах, беседы о мужчинах, беседы о героях, беседы о дорогах, беседы о водоёмах, беседы о прежде умерших, беседы о всякой всячине, разговоры о мире, разговоры об океане, беседы о том, что существует и чего не существует.

Addasā kho nigrodho paribbājako sandhānaṁ gahapatiṁ dūratova āgacchantaṁ.
dūratova → dūrato va (th, pts)
А странствующий аскет Нигродха увидел издали, как подходит домоправитель Сандхана,
Disvā sakaṁ parisaṁ saṇṭhāpesi:
saṇṭhāpesi → saṇṭhapesi (bj, sya-all) | saṇṭhāpesi → SS K saṇṭhapesi. (pts note)
и, видя [его], призвал к тишине своё окружение:
“appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha.
appasaddā → appa-saddā (pts) | saddamakattha → saddam akattha (pts)
“Поменьше шумите, почтенные, не производите шума, почтенные.
Ayaṁ samaṇassa gotamassa sāvako āgacchati sandhāno gahapati.Вот подходит домоправитель Сандхана, ученик отшельника Готамы. Yāvatā kho pana samaṇassa gotamassa sāvakā gihī odātavasanā rājagahe paṭivasanti, ayaṁ tesaṁ aññataro sandhāno gahapati.
odātavasanā → odāta-vasanā (pts)
Ведь ученики-миряне отшельника Готамы обитают в белых одеяниях в Раджагахе и один из них — это домоправитель Сандхана.
Appasaddakāmā kho panete āyasmanto appasaddavinītā, appasaddassa vaṇṇavādino.
panete āyasmanto appasaddavinītā → panāyasmanto (sya-all) | ete → Bmr K omit ete. (pts note) | appasadda-vinītā → Bmr vinitā; K omits appasaddavinītā. (pts note) | appasaddakāmā → appasadda-kāmā (pts) | panete → pan ete (pts)
Любя бесшумность, воспитанные в бесшумности, эти уважаемые восхваляют бесшумность
Appeva nāma appasaddaṁ parisaṁ viditvā upasaṅkamitabbaṁ maññeyyā”ti.
appeva nāma → appevanāma (bjt, th) | maññeyyāti → maññeyyā ti (bjt) | appeva → app eva (pts) | upasaṅkamitabbaṁ → upasaṁkamitabbaṁ (pts)
и, увидев, как бесшумно [наше] собрание, быть может решать приблизиться”.
Evaṁ vutte, te paribbājakā tuṇhī ahesuṁ.Когда так было сказано, те странствующие аскеты умолкли.

Atha kho sandhāno gahapati yena nigrodho paribbājako tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā nigrodhena paribbājakena saddhiṁ sammodi.
kho → ca (pts1ed) | atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
4. И вот домоправитель Сандхана приблизился к странствующему аскету Нигродхе; приблизившись, он обменялся со странствующим аскетом Нигродхой дружескими,
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho sandhāno gahapati nigrodhaṁ paribbājakaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
дружелюбными словами и почтительным приветствием и сел в стороне. И, сидя в стороне, домоправитель Сандхана так сказал странствующему аскету Нигродхе:
“aññathā kho ime bhonto aññatitthiyā paribbājakā saṅgamma samāgamma unnādino uccāsaddamahāsaddā anekavihitaṁ tiracchānakathaṁ anuyuttā viharanti.
anuyuttā → kathentā (pts) | kathentā → So SS; Bmr K anuyuttā. (pts note) | saṅgamma → saṁgamma (bjt) | + → iti vā (bjt) | aññatitthiyā → añña-titthiyā (pts) | uccāsaddamahāsaddā anekavihitaṁ tiracchānakathaṁ anuyuttā → uccāsadda-mahāsaddā aneka-vihitaṁ tiracchāna-kathaṁ kathentā (pts)
“По-одному [ведут себя] эти почтенные странствующие аскеты из разных школ, что, встретившись и собравшись, с криками, громким шумом, великим шумом вели различные низменные беседы,
Seyyathidaṁ—rājakathaṁ …pe… itibhavābhavakathaṁ iti vā.
rājakathaṁ → rājakathaṁ corakathaṁ (sya-all) | itibhavābhavakathaṁ iti vā → itibhavābhava kathaṁ (bjt) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | seyyathidaṁ rājakathaṁ → seyyathīdaṁ rāja-kathaṁ (pts) | itibhavābhavakathaṁ → iti bhavābhavakathaṁ (pts)
а именно: беседы о царе … беседы о том, что существует и чего не существует.
Aññathā kho pana so bhagavā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppānī”ti.
araññavanapatthāni → araññe vanapatthāni (bj, sya-all, pts) | paṭisevati → paṭisevanti (bj) | appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni → appanighosāni vījanavātāni manussarāhaseyyakāni (sya-all) | kho → ca (pts) | manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppānīti → manussa rāhaseyyakāni patisallānasāruppānīti (pts) | kho → aññathā ca pana (bj: PTS); antapantāneva (bj: syā) | kho → ca (cck: sī. pī.) | ca → Bmr K kho. (pts note) | pantāni → So Bm K Sum; Scd vanāpanthāni panthāni; St vanapatthāni pattāni; Br vanapattāni santāni. (pts note) | appa-nigghosāni → Br K nighosāni. (pts note) | appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppānīti → appa-nigghosāni vijana-vātāni manussa rāhaseyyakāni patisallāna-sāruppānīti (pts)
И по-другому [ведёт себя] этот Благостный, который стремился к отдалённым обителям в глуши, в лесной чаще, где нет шума, нет звуков, [обителям], дышащим безлюдьем, пригодным, чтобы скрыться от людей, подходящим для уединения”.

Evaṁ vutte, nigrodho paribbājako sandhānaṁ gahapatiṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
Когда так было сказано, странствующий аскет Нигродха так сказал домоправителю Сандхане:
“yagghe, gahapati, jāneyyāsi, kena samaṇo gotamo saddhiṁ sallapati, kena sākacchaṁ samāpajjati, kena paññāveyyattiyaṁ samāpajjati?
samāpajjati → āpajjati (bj, pts) | Yagghe → Cp. the repetition in 20. (pts note) | āpajjati → So Bmr; SS āpajjissati (but Scd āpajjati in 20); K samāpajjati. (pts note) | paññāveyyattiyaṁ samāpajjati → paññā-veyyattiyaṁ āpajjati (pts)
“Ну как, домоправитель, знаешь ли ты, с кем беседует отшельник Готама, с кем вступает в разговор, с кем достигает ясности в постижении?
Suññāgārahatā samaṇassa gotamassa paññā aparisāvacaro samaṇo gotamo nālaṁ sallāpāya.
Suññāgāra-hatā → So Bmr K Sum; SS suññāgāraṁ gatā. (pts note)
Ведь постижение отшельника Готамы погублено уединённой жизнью; отшельник Готама не находится среди людей, неспособен к беседе,
So antamantāneva sevati.
antamantāneva → antapantāneva (sya-all) | antamantāneva → aññathā ca pana (bj: PTS); antapantāneva (bj: syā) | sevati → antapantāneva (cck: syā.) | antamantān → So Sct Bmr Sum; Sd attamattān'; K antapantān'. (pts note) | antamantāneva → antamantān eva (pts)
он ведь стремится к самым отдалённым местам.
Seyyathāpi nāma gokāṇā pariyantacārinī antamantāneva sevati.
antamantāneva → antapantāneva (sya-all) | gokāṇā → So Bmr K Sum-Br; Scd gokāna; St gonānā. Cp. Jāt. v., p. 40630, gokaṇṇā, and so here Sum-Sd. (pts note) | gokāṇā → go kāṇā (bjt) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | pariyantacārinī antamantāneva → pariyanta-cārinī antamantān eva (pts)
Это как большой олень, бродящий по окраинам, стремится к самым отдалённым местам,
Evameva suññāgārahatā samaṇassa gotamassa paññā;
eva → Sc evaṁ. (pts note) | evameva suññāgārahatā → evam eva suññāgāra-hatā (pts)
так же точно и постижение отшельника Готамы погублено уединённой жизнью;
aparisāvacaro samaṇo gotamo;отшельник Готама не находится среди людей, nālaṁ sallāpāya.неспособен к беседе, So antamantāneva sevati.
antamantāneva → antapantāneva (sya-all) | antamantāneva → antamantān eva (pts)
он стремится к самым отдалённым местам.
Iṅgha, gahapati, samaṇo gotamo imaṁ parisaṁ āgaccheyya, ekapañheneva naṁ saṁsādeyyāma, tucchakumbhīva naṁ maññe orodheyyāmā”ti.
saṁsādeyyāma → saṁhareyyāma (mr) | imaṁ → idaṁ (sya-all) | tucchakumbhīva → tucchakumbhiṁva (sya-all); tucchakumbhi va (pts) | saṁsādeyyāma → saṁhareyyāma (bj: kām) | saṁsādeyyāma → saṁhareyyāma (cck: ka.) | Iṅgha → So Bmr K Sum; Scd add ca; St va. (pts note) | saṁsādeyyāma → So SS K Sum; Bmr saṁhareyyāma. (pts note) | tuccha-kumbhi → So Scd Br Sum. (pts note) | ekapañheneva → eka-pañhen eva (pts) | tucchakumbhīva → tuccha-kumbhi va (pts)
Что же, домоправитель, пусть отшельник Готама подойдёт к этому собранию — одним [единственным] вопросом мы повергнем его в замешательство, я сказал бы — опрокинем его, словно пустой горшок”.

Assosi kho bhagavā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya sandhānassa gahapatissa nigrodhena paribbājakena saddhiṁ imaṁ kathāsallāpaṁ.
sotadhātuyā → sota-dhātuyā (pts) | atikkantamānusikāya → atikkanta-mānusikāya (pts) | kathāsallāpaṁ → kathā-sallāpaṁ (pts)
А Благостный [своим] божественным очищенным слухом, превосходящим [пределы] человеческого, услышал эту беседу домоправителя Сандханы со странствующим аскетом Нигродхой.
Atha kho bhagavā gijjhakūṭā pabbatā orohitvā yena sumāgadhāya tīre moranivāpo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā sumāgadhāya tīre moranivāpe abbhokāse caṅkami.
caṅkami → caṅkamati (sya-all) | tīre → So Bmr K; SS tīraṁ, but tīre afterwards. (pts note) | atha kho → athakho (th) | gijjhakūṭā pabbatā orohitvā → gijjha-kūṭā pabbatā-orohitvā (pts) | moranivāpo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → mora-nivāpo ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | moranivāpe → mora-nivāpe (pts)
И вот Благостный спустился с холма Гиджджхакута, приблизился к Моранивапе на берегу Сумагадхи и, приблизившись к Моранивапе на берегу Сумагадхи, стал двигаться в воздушном пространстве.

Addasā kho nigrodho paribbājako bhagavantaṁ sumāgadhāya tīre moranivāpe abbhokāse caṅkamantaṁ.
moranivāpe → mora-nivāpe (pts)
А странствующий аскет Нигродха увидел Благостного, двигающегося в воздушном пространстве у Моранивапы на берегу Сумагадхи,
Disvāna sakaṁ parisaṁ saṇṭhāpesi:
saṇṭhāpesi → saṇṭhapesi (bj, sya-all) | disvāna → disvā (th, pts)
и видя [его], призвал к тишине своё окружение:
“appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha, ayaṁ samaṇo gotamo sumāgadhāya tīre moranivāpe abbhokāse caṅkamati.
saddamakattha → saddam akattha (pts) | moranivāpe → mora-nivāpe (pts)
“Поменьше шумите, почтенные, не производите шума, почтенные. Вот отшельник Готама движется в воздушном пространстве у Моранивапы на берегу Сумагадхи.
Appasaddakāmo kho pana so āyasmā, appasaddassa vaṇṇavādī.
appasaddakāmo → appasadda-kāmo (pts) | vaṇṇavādī → vaṇṇa-vādī (pts)
Любя бесшумность, этот уважаемый восхваляет бесшумность
Appeva nāma appasaddaṁ parisaṁ viditvā upasaṅkamitabbaṁ maññeyya.
appeva nāma → appevanāma (bjt, th) | appeva → app eva (pts) | upasaṅkamitabbaṁ → upasaṁkamitabbaṁ (pts)
и, увидев, как бесшумно [наше] собрание, быть может, решит приблизиться.
Sace samaṇo gotamo imaṁ parisaṁ āgaccheyya, imaṁ taṁ pañhaṁ puccheyyāma:
imaṁ taṁ → imantaṁ (th)
Если же отшельник Готама приблизится к этому собранию, то мы сможем задать ему такой вопрос:
‘ko nāma so, bhante, bhagavato dhammo, yena bhagavā sāvake vineti, yena bhagavatā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṁ ādibrahmacariyan’”ti?
assāsappattā → assāsa-ppattā (pts) | ādibrahmacariyanti → ādibrahmacariyan ti (pts)
„Какова, господин, истина Благостного, в какой [истине] Благостный воспитывает учеников, воспитанные в которой Благостным, ученики, достигшие покоя, исповедуют стремление к целомудрию?“”.
Evaṁ vutte, te paribbājakā tuṇhī ahesuṁ.Когда так было сказано, те странствующие аскеты умолкли.

2. Tapojigucchāvāda2. Tapojigucchāvāda

Atha kho bhagavā yena nigrodho paribbājako tenupasaṅkami.
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṁkami (pts)
И вот Благостный подошёл к странствующему аскету Нигродхе.
Atha kho nigrodho paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)
И странствующий аскет Нигродха так сказал Благостному:
“etu kho, bhante, bhagavā, svāgataṁ, bhante, bhagavato.
svāgataṁ → sāgataṁ (pts) | sāgataṁ → So SS; Bmr K svāgataṁ. (pts note)
“Почтенный, пусть подойдёт Благостный. Господин, добро пожаловать Благостному!
Cirassaṁ kho, bhante, bhagavā imaṁ pariyāyamakāsi yadidaṁ idhāgamanāya.
pariyāyamakāsi → pariyāyam akāsi (pts) | idhāgamanāya → idh āgamanāya (pts)
Господин, давно уже Благостный отправился [в путь] и не приходил сюда.
Nisīdatu, bhante, bhagavā, idamāsanaṁ paññattan”ti.
idamāsanaṁ paññattanti → idam āsanaṁ paññattan ti (pts)
Господин, пусть Благостный сядет — вот предложенное [ему] сиденье”.
Nisīdi bhagavā paññatte āsane.Благостный сел на предложенное сиденье. Nigrodhopi kho paribbājako aññataraṁ nīcāsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.
nīcāsanaṁ → nīcaṁ āsanaṁ (bj, sya-all, pts) | pi → So SS Bmr K; D. ix. 5 omits pi. (pts note) | nigrodhopi → nigrodho pi (bjt, pts)
А странствующий аскет Нигродха выбрал другое, низкое сиденье и сел в стороне.
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho nigrodhaṁ paribbājakaṁ bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
И Благостный так сказал севшему в стороне странствующему аскету Нигродхе:
“kāya nuttha, nigrodha, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā”ti?
kāya nuttha → kāyanottha (sya-all) | ttha → So SS Bmr; K nottha. (pts note) | kāya nuttha → kāyanuttha (bjt) | antarākathā vippakatāti → antarā kathā vippakatā ti (bjt) | nuttha → nu ttha (pts) | antarākathā vippakatāti → antarā-kathā vippakatā ti (pts)
“Ради какой беседы вы сейчас уселись здесь, Нигродха, и на чем же прервалась беседа между вами?”

Evaṁ vutte, nigrodho paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
Когда так было сказано, странствующий аскет Нигродха так сказал Благостному:
“idha mayaṁ, bhante, addasāma bhagavantaṁ sumāgadhāya tīre moranivāpe abbhokāse caṅkamantaṁ, disvāna evaṁ avocumhā:
avocumhā → So Bmr K; Sdt avocumha; Sc avacumhā. (pts note) | disvāna → disvā (th, pts) | moranivāpe → mora-nivāpe (pts)
“Почтенный, мы увидели здесь Благостного, двигающегося в воздушном пространстве у Моранивапы на берегу Сумагадхи, и, видя [его], сказали так:
‘sace samaṇo gotamo imaṁ parisaṁ āgaccheyya, imaṁ taṁ pañhaṁ puccheyyāma:
imaṁ taṁ → imantaṁ (th)
„Если отшельник Готама приблизится к этому собранию, то мы сможем задать ему такой вопрос:
“ko nāma so, bhante, bhagavato dhammo, yena bhagavā sāvake vineti, yena bhagavatā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṁ ādibrahmacariyan”’ti?
sāvake → sāvakā (pts) | ādibrahmacariyanti → ādibrahmacariyan ti (ms2005) | assāsappattā → assāsa-ppattā (pts) | ajjhāsayaṁ ādibrahmacariyanti → ajjhāsayam ādi-brahmacariyan ti (pts)
‘Какова, господин, истина Благостного, в какой [истине] Благостный воспитывает учеников, воспитанные в которой Благостным ученики, достигшие покоя, исповедуют стремление к целомудрию?’“.
Ayaṁ kho no, bhante, antarākathā vippakatā; atha bhagavā anuppatto”ti.
antarākathā → antarā kathā (bjt) | antarākathā → antarā-kathā (pts) | anuppattoti → anuppatto ti (pts)
На этом, господин, прервалась беседа между нами, когда подошёл Благостный”.

“Dujjānaṁ kho etaṁ, nigrodha, tayā aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena, yenāhaṁ sāvake vinemi, yena mayā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṁ ādibrahmacariyaṁ.
etaṁ → panetaṁ (bj, sya-all) | ādibrahmacariyaṁ → ādibrahmacariyanti (bj, sya-all) | aññatrāyogena aññatrācariyakena → aññatra āyogena aññatra ācariyakena (sya-all) | kho → So SS; Bmr K add pan'. (pts note) | āyogena → Br aññatra-āyogena. (pts note) | ācariyakena → Sc aññavāc-; Sd aññathāc-; St aññatthāc-; Br aññatrācariyakena. (pts note) | ādi-brahmacariyaṁ → So SS; Bmr K add ti. (pts note) | aññarucikena → aññarucike (bjt) | aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena → añña-diṭṭhikena añña khantikena añña-rucikena aññatr āyogena aññatr ācariyakena (pts) | assāsappattā → assāsa-ppattā (pts)
“Трудно, Нигродха, тебе, имеющему другой взгляд, другую веру, другие желания, другие занятия, других наставников, узнать, как я воспитываю учеников, что воспитанные мною ученики, достигшие покоя, исповедуют стремление к целомудрию.
Iṅgha tvaṁ maṁ, nigrodha, sake ācariyake adhijegucche pañhaṁ puccha:
adhijegucche → adhijigucche (sya-all)
Задай лучше, Нигродха, вопрос о своём учении, об отвращении [к миру]. —
‘kathaṁ santā nu kho, bhante, tapojigucchā paripuṇṇā hoti, kathaṁ aparipuṇṇā’”ti?
santā → sante (pts) | aparipuṇṇāti → aparipuṇṇā ti (bjt, pts) | kathaṁ santā → kathaṁsantā (th) | tapojigucchā → tapo-jigucchā (pts)
Как, господин, бывает исполнено подвижничество и отвращение [к миру], как [оно бывает] не исполнено?”

Evaṁ vutte, te paribbājakā unnādino uccāsaddamahāsaddā ahesuṁ:
uccāsaddamahāsaddā → uccāsaddā mahāsaddā (bj) | uccāsaddamahāsaddā → uccāsadda-mahāsaddā (pts)
Когда так было сказано, те странствующие аскеты с криками, с громким шумом заговорили:
“acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho, samaṇassa gotamassa mahiddhikatā mahānubhāvatā, yatra hi nāma sakavādaṁ ṭhapessati, paravādena pavāressatī”ti.
abbhutaṁ → Br abbhūtaṁ. (pts note) | saka-vādaṁ → So Bmr K; Sct sakaṁ; Sd kataṁ. (pts note) | yatra hi → yatra-hi (pts) | paravādena → para-vādena (pts)
“Как чудесно, господа, как необычайно, господа, — со сколь великой силой и великим могуществом отшельник Готама способен отставить в сторону своё учение и выдвинуть чужое учение!”

Atha kho nigrodho paribbājako te paribbājake appasadde katvā bhagavantaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)
8. И тогда странствующий аскет Нигродха, призвав тех странствующих аскетов поменьше шуметь, так сказал Благостному:
“mayaṁ kho, bhante, tapojigucchāvādā tapojigucchāsārā tapojigucchāallīnā viharāma.
tapojigucchāallīnā → tapojigucchaṁ allīnā (bj) | tapojigucchāvādā tapojigucchāsārā tapojigucchāallīnā → tapojigucchavādā tapojigucchaṁ allīnā (sya-all) | tapojigucchāsārā → tapojigucchā sarodā (bj: kām) | allīnā → tapojigucchā allīnā (bj: machasaṁ) | tapojigucchāvādā → tarojigucchaṁsārodā (cck: ka.) | tapo-jigucchāsārā → So SS Bm; Br tapojigucchaṁ sārodhā; K omits; Bm and K throughout jiguccha. (pts note) | tapojigucchāvādā tapojigucchāsārā tapojigucchāallīnā → tapo-jigucchā-vādā tapo-jigucchāsārā tapo-jigucchā-allīnā (pts)
“Почтенный, мы пребываем исповедующими подвижничество и отвращение [к миру], ценящими подвижничество и отвращение [к миру], приверженными к подвижничеству и отвращению [к миру].
Kathaṁ santā nu kho, bhante, tapojigucchā paripuṇṇā hoti, kathaṁ aparipuṇṇā”ti?
santā → sante (pts) | aparipuṇṇāti → aparipuṇṇā ti (bjt, pts) | kathaṁ santā → kathaṁsantā (th) | tapojigucchā → tapo-jigucchā (pts)
Как, господин, бывает исполнено подвижничество и отвращение [к миру] и как [оно бывает] не исполнено?”

“Idha, nigrodha, tapassī acelako hoti muttācāro, hatthāpalekhano, naehibhaddantiko, natiṭṭhabhaddantiko, nābhihaṭaṁ, na uddissakataṁ, na nimantanaṁ sādiyati,
uddissakataṁ → uddissakaṭaṁ (bj) | hatthāpalekhano naehibhaddantiko natiṭṭhabhaddantiko nābhihaṭaṁ → hatthāvalekhano (sya-all) | hatthāpalekhano → hatthāvalekhano (bj: kām) | hatthāpalekhano → hatthāvalekhano (cck: syā.) | acelako → Cp. D. viii. 14 (vol. i., p. 166). (pts note) | hatthāpalekhano → So SS Bmr; K hatthāvalekkhano. (pts note) | na-ehi-bhadantiko → Br K bhaddantiko. (pts note) | nābhihaṭaṁ → K na abhiṭaṁ. (pts note) | naehibhaddantiko natiṭṭhabhaddantiko → na ehibhaddantiko na tiṭṭhabhaddantiko (my) | naehibhaddantiko natiṭṭhabhaddantiko → na ehibhadantiko na tiṭṭhabhadantiko (bjt) | hatthāpalekhano naehibhaddantiko natiṭṭhabhaddantiko nābhihaṭaṁ → hatthāvalekhano na ehibhaddantiko na tiṭṭhabhaddantiko na abhihataṁ (th) | uddissakataṁ → uddissa kataṁ (th) | naehibhaddantiko natiṭṭhabhaddantiko → na-ehi-bhadantiko na-tiṭṭha-bhadantiko (pts) | uddissakataṁ → uddissa-kataṁ (pts)
“Вот, Нигродха, подвижник, обнажённый аскет свободно ведёт себя, облизывает руки [после еды], не принимает предложения подойти и не принимает предложения остановиться [за милостыней], не принимает ни предложенной [ему пищи], ни предназначенной [для него пищи], ни приглашения.
so na kumbhimukhā paṭiggaṇhāti, na kaḷopimukhā paṭiggaṇhāti, na eḷakamantaraṁ, na daṇḍamantaraṁ, na musalamantaraṁ, na dvinnaṁ bhuñjamānānaṁ, na gabbhiniyā, na pāyamānāya, na purisantaragatāya, na saṅkittīsu, na yattha sā upaṭṭhito hoti, na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī, na macchaṁ, na maṁsaṁ, na suraṁ, na merayaṁ, na thusodakaṁ pivati,
upaṭṭhito → uṭṭhito (bj); upaṭṭhitā (sya-all) | kaḷopimukhā → kalopimukhā (sya-all) | daṇḍamantaraṁ → udukkhalamantaraṁ (sya-all) | musalamantaraṁ → musalamantaraṁ na daṇḍamantaraṁ (sya-all) | purisantaragatāya → parisantaragatāya (sya-all) | kaḷopimukhā paṭiggaṇhāti → kalopimukhā paṭigaṇhāti (pts) | eḷakamantaraṁ → eḷakamantaraṁ na udukkhalamantaraṁ (pts) | saṅkittīsu → saṁkittisu (pts) | paṭigaṇhāti → So SS; Bmr K paṭigg-. (pts note) | paṭigaṇhāti → So Scd K; St omits the clause; Bmr omit paṭigaṇhāti. (pts note) | udukkhalam-antaraṁ → So Sc K; Sdt Bmr omit the clause. (pts note) | saṁkittisu → So SS; Bm K -īsu; Br saṅgitisunā. (pts note) | saṅkittīsu → saṁkittīsu (bjt) | + → daṇḍamantaraṁ na (th) | kumbhimukhā paṭiggaṇhāti → kumbhi-mukhā paṭigaṇhāti na kalopi-mukhā paṭigaṇhāti (pts) | kaḷopimukhā paṭiggaṇhāti → eḷakam-antaraṁ (pts) | daṇḍamantaraṁ → daṇḍam-antaraṁ (pts) | musalamantaraṁ → musalam-antaraṁ (pts) | purisantaragatāya → purisantara-gatāya (pts) | saṇḍasaṇḍacārinī → saṇḍa-saṇḍa-cārinī (pts)
Он не принимает [пищи] ни с края сковороды, ни [находящейся] на пороге, ни среди палок, ни среди ступок, ни от двух едящих, ни от беременной, ни от кормящей [младенца], ни от соединившейся с мужчиной, ни собранной [пищи], ни там, где находится собака, ни там, где роями слетаются мухи, [не ест] ни рыбы, ни мяса, не пьёт ни хмельного, ни спиртного, ни отвара шелухи. Он довольствуется милостыней в одном доме и одним куском, или в двух домах и двумя кусками, или в семи домах и семью кусками.
so ekāgāriko vā hoti ekālopiko, dvāgāriko vā hoti dvālopiko, sattāgāriko vā hoti sattālopiko, ekissāpi dattiyā yāpeti, dvīhipi dattīhi yāpeti, sattahipi dattīhi yāpeti;
sattāgāriko → Sd satthāgāriko. (pts note) | dattiyā → Br rattiyā, and onwards. (pts note) | dvālopiko → dvā lopiko (bjt) | dvīhipi → dvīhi pi (bjt, pts) | sattahipi → sattahi pi (bjt, pts)
Он живёт одним подношением, или живёт двумя подношениями, или живёт семью подношениями. Он живёт, следуя в еде обычаю размеренного приёма пищи:
ekāhikampi āhāraṁ āhāreti, dvīhikampi āhāraṁ āhāreti, sattāhikampi āhāraṁ āhāreti, iti evarūpaṁ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati.
dvīhikampi → dvāhikaṁpi (bj, sya-all) | dvīhikampi → dvāhikampi (bj) | āhāreti → āhāreti tīhikampi catūhikampi pañcāhikampi chāhikampi (bj) | sattāhikampi → sattahikaṁpi (sya-all) | addhamāsikampi → addhamāsikaṁ (sya-all) | dvāhikampi → dvīhikampi (bj: machasaṁ) | dvīhikampi → dvāhikaṁpi (cck: sī. syā.) | pi → So SS Bm; Br K omit pi. (pts note) | ekāhikampi → ekāhikaṁpi (th) | dvīhikampi → dvīhikaṁpi (th) | ekāhikampi → ekāhikam pi (pts) | dvīhikampi → dvīhikam pi (pts) | sattāhikampi → sattāhikam pi (pts) | evarūpaṁ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto → evarūpam addhamāsikam pi pariyāya-bhatta-bhojanānuyogam anuyutto (pts)
пользуется пропитанием раз в день, или пользуется пропитанием раз в два дня, или пользуется пропитанием раз в семь дней и таким образом [дальше, вплоть до раза в] полмесяца.
So sākabhakkho vā hoti, sāmākabhakkho vā hoti, nīvārabhakkho vā hoti, daddulabhakkho vā hoti, haṭabhakkho vā hoti, kaṇabhakkho vā hoti, ācāmabhakkho vā hoti, piññākabhakkho vā hoti, tiṇabhakkho vā hoti, gomayabhakkho vā hoti; vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī.
nīvārabhakkho → nivārabhakkho (sya-all) | daddulabhakkho → daddulakabhakkho (sya-all) | haṭabhakkho → sātabhakkho (sya-all) | kaṇabhakkho → kaṇṇabhakkho (sya-all) | hoti → Bmr omit alternately. (pts note) | nīvārabhakkho → So Sc; Sd Bm K niv-; St nīvara. (pts note) | sākabhakkho → sāka-bhakkho (pts) | sāmākabhakkho → sāmāka-bhakkho (pts) | daddulabhakkho → daddula-bhakkho (pts) | haṭabhakkho → haṭa-bhakkho (pts) | kaṇabhakkho → kaṇa-bhakkho (pts) | ācāmabhakkho → ācāma-bhakkho (pts) | piññākabhakkho → piññāka-bhakkho (pts) | tiṇabhakkho → tiṇa-bhakkho (pts) | vanamūlaphalāhāro → vana-mūla-phalāhāro (pts) | pavattaphalabhojī → pavattaphala-bhojī (pts)
Он питается овощами, питается просом, питается сырым рисом, питается даддулой, питается хатой, питается красной пыльцой между шелухой и зерном риса, питается накипью от вареного риса, питается сезамовой мукой, питается травами, питается коровьим помётом; живёт, поедая лесные корни и плоды, кормится упавшими [перед ним] плодами.
So sāṇānipi dhāreti, masāṇānipi dhāreti, chavadussānipi dhāreti, paṁsukūlānipi dhāreti, tirīṭānipi dhāreti, ajinampi dhāreti, ajinakkhipampi dhāreti, kusacīrampi dhāreti, vākacīrampi dhāreti, phalakacīrampi dhāreti, kesakambalampi dhāreti, vāḷakambalampi dhāreti, ulūkapakkhampi dhāreti,
ajinampi → ajinānipi (bj, sya-all, pts1ed, csp1ed) | ajinampi → ajināni pi (bj, pts) | tirīṭānipi → tiriṭānipi (sya-all) | vāḷakambalampi → vālakambalaṁpi (sya-all, pts) | ulūkapakkhampi → ulukapakkhikaṁpi (sya-all, pts) | tirīṭāni → St tiṭīṭāni. (pts note) | uluka-pakkhikam → Br pakkhaṁ. (pts note) | sāṇānipi → sāṇāni pi (bjt, pts) | masāṇānipi → masāṇāni pi (bjt, pts) | chavadussānipi → chavadussāni pi (bjt) | paṁsukūlānipi → paṁsukūlāni pi (bjt) | tirīṭānipi → tirīṭāni pi (bjt, pts) | ajinakkhipampi → ajinakkhipaṁpi (th) | kusacīrampi → kusacīraṁpi (th) | vākacīrampi → vākacīraṁpi (th) | phalakacīrampi → phalakacīraṁpi (th) | kesakambalampi → kesakambalaṁpi (th) | chavadussānipi → chava-dussāni pi (pts) | paṁsukūlānipi → paṁsu-kūlāni pi (pts) | ajinakkhipampi → ajina-kkhipam pi (pts) | kusacīrampi → kusa-cīram pi (pts) | vākacīrampi → vāka-cīram pi (pts) | phalakacīrampi → phalaka-cīram pi (pts) | kesakambalampi → kesa-kambalam pi (pts) | vāḷakambalampi → vāla-kambalam pi (pts) | ulūkapakkhampi → uluka-pakkhikam pi (pts)
Он носит одежду из пеньки, носит одежду, сплетённую отчасти из пеньки, носит одеяния мертвецов, носит отрепья с мусорной свалки, носит одежду из коры тиритаки, носит одежду из кожи чёрной антилопы, носит накидку, сплетённую из полос кожи чёрной антилопы, носит одежду из волокон кусы, носит одежду из лыка, носит одежду из деревянных дощечек, носит покрывало из человеческих волос, носит покрывало из лошадиных волос, носит [покрывало] из перьев совы.
kesamassulocakopi hoti kesamassulocanānuyogamanuyutto,
hoti → Sd omits hoti; St lomakepi (omits hoti). (pts note) | kesamassulocakopi → kesa-massu-locako pi (pts) | kesamassulocanānuyogamanuyutto → kesa-massu-locanānuyogam anuyutto (pts)
Он выщипывает волосы и бороду, следуя обычаю выщипывания волос и бороды;
ubbhaṭṭhakopi hoti āsanapaṭikkhitto,
ubbhaṭṭhakopi → ubhaṭṭhakopi (sya-all); ubbhaṭṭhikopi (mr) | pi → ubhaṭṭhakopi (bj: syā); ubahaṭako pi (bj: kām) | ubbhaṭṭhakopi → ubhaṭṭhakopi (cck: syā.); ubbhaṭṭhikopi (cck: ka.) | ubbhaṭṭhakopi → ubbhaṭṭhako pi (bjt, pts) | āsanapaṭikkhitto → āsana-paṭikkhitto (pts)
находится в стоячем положении, отказываясь от сиденья;
ukkuṭikopi hoti ukkuṭikappadhānamanuyutto,
ukkuṭikappadhānamanuyutto kaṇṭakāpassayikopi → ukkuṭikappadhānam anuyutto kaṇṭakapassayiko pi (pts) | ukkuṭikopi → ukkuṭiko pi (bjt, pts) | ukkuṭikappadhānamanuyutto → ukkuṭika-ppadhānam anuyutto (pts)
сидит на корточках, следуя упражнению сидящих на корточках;
kaṇṭakāpassayikopi hoti kaṇṭakāpassaye seyyaṁ kappeti,
kaṇṭakāpassaye → kaṇṭakāpasse (bj); kaṇṭakapassaye (sya-all, pts) | kaṇṭakāpassayikopi → kaṇṭakapassayikopi (sya-all) | kaṇṭakapassayiko → So K; Sct Bm kaṇṭakā; Sd kaṇṭhakā; Br kaṇḍaka. (pts note) | kaṇṭakāpassayikopi → kaṇṭakāpassayiko pi (bjt) | kaṇṭakāpassayikopi → kaṇṭakapassayiko pi (pts) | kaṇṭakāpassaye → kaṇṭaka-passaye (pts)
пользуется подстилкой с шипами, ложась на постель, где подстилка с шипами;
phalakaseyyampi kappeti, thaṇḍilaseyyampi kappeti,
thaṇḍilaseyyampi → ṭaṇḍilaseyyaṁpi (sya-all) | phalakaseyyampi → phalakaseyyaṁpi (th) | phalakaseyyampi → phalakaseyyam pi (pts) | thaṇḍilaseyyampi → thaṇḍila-seyyam pi (pts)
ложится на постель из деревянных дощечек, ложится на голую землю,
ekapassayikopi hoti
ekapassayikopi → ekapassayiko pi (bjt) | ekapassayikopi → eka-passayiko pi (pts)
лежит на одном боку,
rajojalladharo,
rajojalladharo → rajojalla-dharo (pts)
несёт [на себе] пыль и грязь,
abbhokāsikopi hoti
abbhokāsikopi → abbhokāsiko pi (bjt, pts)
пребывает на открытом месте,
yathāsanthatiko,
yathāsanthatiko → Br santhutiko. (pts note)
занимает то сиденье, которое ему предлагают;
vekaṭikopi hoti vikaṭabhojanānuyogamanuyutto,
vikaṭabhojanānuyogamanuyutto apānakopi → vikaṭabhojanānuyogam anuyutto āpānako pi (pts) | vekaṭikopi → vekaṭiko pi (bjt, pts) | vikaṭabhojanānuyogamanuyutto → vikaṭa-bhojanānuyogam anuyutto (pts)
[питается] нечистотами, следуя обычаю поедания нечистот;
apānakopi hoti apānakattamanuyutto,
apānakopi → āpānako pi (bj, sya-all) | apānakattamanuyutto sāyatatiyakampi → āpānakattamanuyutto sāyaṁtatiyakaṁpi (sya-all) | apānakopi → āpānakopi (th) | apānakattamanuyutto → āpānakattam anuyutto (pts)
не пьёт, следуя отказу от питья;
sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharati.
sāyatatiyakampi → sāyaṁtatiyakampi (bj) | sāyatatiyakampi → sāyaṁtatiyakaṁpi (th) | sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto → sāya-tatiyakam pi udak-orohanānuyogaṁ anuyutto (pts)
он [омывается] вечером в третий раз, следуя обычаю омовения в воде.

Taṁ kiṁ maññasi, nigrodha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)
Как же ты думаешь об этом, Нигродха?
yadi evaṁ sante tapojigucchā paripuṇṇā vā hoti aparipuṇṇā vā”ti?
vā → (sya-all) | aparipuṇṇā vāti → aparipuṇṇāti (sya-all) | paripuṇṇā → paripuṇṇa (pts) | vā → K omits. (pts note) | vāti → vā ti (bjt, pts) | tapojigucchā paripuṇṇā → tapo-jigucchā paripuṇṇa (pts)
Если так, то бывает ли исполнено подвижничество и отвращение [к миру] или не бывает исполнено?”

“Addhā kho, bhante, evaṁ sante tapojigucchā paripuṇṇā hoti, no aparipuṇṇā”ti.
aparipuṇṇāti → aparipuṇṇāti tapo upakkilesā (bj) | hoti → So Bmr K; SS omit; Sd also omits no aparipuṇṇā. (pts note) | tapojigucchā → tapo-jigucchā (pts) | aparipuṇṇāti → aparipuṇṇā ti (pts)
“Право же, господин, если так, то подвижничество и отвращение [к миру] бывает исполнено и не бывает не исполнено”.

“Evaṁ paripuṇṇāyapi kho ahaṁ, nigrodha, tapojigucchāya anekavihite upakkilese vadāmī”ti.
+ → tapo upakkilesā (bjt) | paripuṇṇāyapi → paripuṇṇāya pi (bjt, pts) | tapojigucchāya anekavihite → tapo-jigucchāya aneka-vihite (pts)
“И вот, Нигродха, я учу, что исполненное таким образом подвижничество и отвращение [к миру] сопряжено с разного рода пороками”.

2.1. Upakkilesa2.1. Upakkilesa

“Yathā kathaṁ pana, bhante, bhagavā evaṁ paripuṇṇāya tapojigucchāya anekavihite upakkilese vadatī”ti?
yathā kathaṁ → yathākathaṁ (bjt, th) | vadatīti → vadatī ti (bjt) | evaṁ paripuṇṇāya → evaṁparipuṇṇāya (th) | yathā kathaṁ → yathā-kathaṁ (pts) | evaṁ paripuṇṇāya tapojigucchāya anekavihite → evaṁ-paripuṇṇāya tapo-jigucchāya aneka-vihite (pts)
Как же, господин, Благостный учит, что исполненное таким образом подвижничество и отвращение [к миру] сопряжено с разного рода пороками?

“Idha, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.
paripuṇṇasaṅkappo → paripuṇṇasaṁkappo (bjt) | paripuṇṇasaṅkappo → paripuṇṇa-saṁkappo (pts)
“Вот, Нигродха, подвижник предаётся подвижничеству. Исполнив [своё] намерение, он удовлетворён этим подвижничеством.
Yampi, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.
yampi → yam pi kho (pts) | kho → So SS; Bmr K omit. (pts note) | paripuṇṇasaṅkappo → paripuṇṇasaṁkappo (bjt) | yampi → yaṁpi (th) | paripuṇṇasaṅkappo → paripuṇṇa-saṁkappo (pts)
И когда, Нигродха, подвижник предаётся подвижничеству и, исполнив [своё] намерение, бывает удовлетворён этим подвижничеством,
Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.
kho → So SS Bm K; in subsequent clauses SS omit kho, as Br does here. (pts note) | ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts)
то это, Нигродха, и бывает пороком у подвижника.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā attānukkaṁseti paraṁ vambheti.
caparaṁ → ca paraṁ nigrodha tapassī tapaṁ samādiyati so tena tapasā attān-ukkaṁseti paraṁ vambheti yam pi (pts)
И далее, Нигродха, подвижник предаётся подвижничеству. Благодаря этому подвижничеству он превозносит себя и унижает других.
Yampi, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā attānukkaṁseti paraṁ vambheti.
yampi → yaṁpi (th)
И когда, Нигродха, подвижник предаётся подвижничеству и благодаря этому подвижничеству превозносит себя и унижает других,
Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.
kho → (bj) | ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts)
то это, Нигродха, и бывает пороком у подвижника.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā majjati mucchati pamādamāpajjati.
pamādamāpajjati yampi → madamāpajjati yaṁpi (sya-all) | pamādamāpajjati → madamāpajjati (bj: syā) | pamādamāpajjati → madamāpajjati (cck: syā.) | pamādam → So SS Bm; K madam. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | pamādamāpajjati → pamādam āpajjati (pts)
И далее, Нигродха, подвижник предаётся подвижничеству. Благодаря этому подвижничеству он опьяняется, одурманивается, становится легкомысленным.
Yampi, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā majjati mucchati pamādamāpajjati.
pamādamāpajjati ayampi → madamāpajjati ayaṁpi (sya-all) | yampi → yaṁpi (th) | yampi → yam pi (pts) | pamādamāpajjati → pamādam āpajjati (pts)
И когда, Нигродха, подвижник предаётся подвижничеству и благодаря этому подвижничеству опьяняется, одурманивается, становится легкомысленным,
Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts)
то это, Нигродха, и бывает пороком у подвижника.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.
attamano → attamāno (bj) | paripuṇṇasaṅkappo → paripuṇṇasaṁkappo (bjt) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | lābhasakkārasilokaṁ → lābha-sakkāra-silokaṁ (pts) | lābhasakkārasilokena → lābha-sakkāra-silokena (pts) | paripuṇṇasaṅkappo → paripuṇṇa-saṁkappo (pts)
И далее, Нигродха, подвижник предаётся подвижничеству. Благодаря этому подвижничеству он обретает благополучие, почести, славу. Благодаря этому благополучию, почестям, славе он, исполнив [своё] намерение, бывает удовлетворён.
Yampi, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.
abhinibbatteti → -1 So SS Bm; K omits. (pts note) | paripuṇṇasaṅkappo → paripuṇṇasaṁkappo (bjt, pts) | yampi → yaṁpi (th) | yampi → yam pi (pts) | lābhasakkārasilokaṁ → lābha-sakkāra-silokaṁ (pts) | lābhasakkārasilokena → lābha-sakkāra-silokena (pts)
И когда, Нигродха, подвижник предаётся подвижничеству, благодаря этому подвижничеству обретает благополучие, почести, славу и благодаря этому благополучию, почестям, славе, исполнив [своё] намерение, бывает удовлетворён,
Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts)
то это, Нигродха, и бывает пороком у подвижника.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena attānukkaṁseti paraṁ vambheti.
lābhasakkārasilokaṁ → lābhasakkāra silokaṁ (bjt) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | lābhasakkārasilokaṁ → lābha-sakkāra-silokaṁ (pts) | lābhasakkārasilokena attānukkaṁseti → lābha-sakkāra-silokena attān-ukkaṁseti (pts)
И далее, Нигродха, подвижник предаётся подвижничеству. Благодаря этому подвижничеству он обретает благополучие, почести, славу. Благодаря этому благополучию, почестям, славе он превозносит себя и унижает других.
Yampi, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena attānukkaṁseti paraṁ vambheti.
yampi → yaṁpi (th) | yampi → yam pi (pts) | lābhasakkārasilokaṁ → lābha-sakkāra-silokaṁ (pts) | lābhasakkārasilokena attānukkaṁseti → lābha-sakkāra-silokena attān-ukkaṁseti (pts)
И когда, Нигродха, подвижник предаётся подвижничеству, благодаря этому подвижничеству обретает благополучие, почести, славу и благодаря этому благополучию, почестям, славе превозносит себя и унижает других,
Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts)
то это, Нигродха, и бывает пороком у подвижника.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena majjati mucchati pamādamāpajjati.
pamādamāpajjati yampi → madamāpajjati yaṁpi (sya-all) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | lābhasakkārasilokaṁ → lābha-sakkāra-silokaṁ (pts) | lābhasakkārasilokena → lābha-sakkāra-silokena (pts) | pamādamāpajjati → pamādam āpajjati (pts)
И далее, Нигродха, подвижник предаётся подвижничеству. Благодаря этому подвижничеству он обретает благополучие, почести, славу. Благодаря этому благополучию, почестям, славе он опьяняется, одурманивается, становится легкомысленным.
Yampi, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena majjati mucchati pamādamāpajjati.
pamādamāpajjati ayampi → madamāpajjati ayaṁpi (sya-all) | + → kho (bjt) | yampi → yaṁpi (th) | yampi → yam pi (pts) | lābhasakkārasilokaṁ → lābha-sakkāra-silokaṁ (pts) | lābhasakkārasilokena → lābha-sakkāra-silokena (pts) | pamādamāpajjati → pamādam āpajjati (pts)
И когда, Нигродха, подвижник предаётся подвижничеству, благодаря этому подвижничеству обретает благополучие, почести, славу и благодаря этому благополучию, почестям, славе опьяняется, одурманивается, становится легкомысленным,
Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts)
то это, Нигродха, и бывает пороком у подвижника.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī bhojanesu vodāsaṁ āpajjati:
tapassī → tapassī tapaṁ samādiyati (bj, sya-all, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, Нигродха, подвижник предаётся подвижничеству и [начинает] делать различие между [разного рода] едой, [считая]:
‘idaṁ me khamati, idaṁ me nakkhamatī’ti.
na-kkhamatīti → Bmr K na khamatīti. (pts note) | idaṁ → idam (pts)
„Это мне подходит — это мне не подходит“.
So yañca khvassa nakkhamati, taṁ sāpekkho pajahati.
yañca → yaṁ hi (pts1ed) | khvassa nakkhamati → khvāssa na khamati (sya-all) | pajahati → pakhahati (sya-all) | yañca khvassa → yaṁ hi kho ssa (pts) | yañca → yaṁhi (bj: PTS) | yañca → yaṁ hi (cck: sī. pī.) | hi → Bmr K yañ ca. (pts note) | ssa → Bmr khvassa; K khvāssa. (pts note) | taṁ → Scd add ca; St tacca. (pts note) | sāpekho → Bmr K sāpekkho. (pts note)
От того, что ему не подходит, он стремится избавиться;
Yaṁ panassa khamati, taṁ gadhito mucchito ajjhāpanno anādīnavadassāvī anissaraṇapañño paribhuñjati …pe…
gadhito → gathito (bj, pts1ed) | ajjhāpanno → ajjhopanno (bj) | gadhito → gathito (pts) | gathito → __gathito (bj: sīmu__) | gadhito → gathito (cck: sī. pī.) | gathito → So Sd Sum-Sd; Sc gatito corrected to gathito; St gatito; Bmr K Sum-Br gadhito. (pts note) | pe → Bmr K omit. (pts note) | + → ayaṁ (th) | panassa → pan assa (pts) | anādīnavadassāvī anissaraṇapañño → anādīnava dassāvī anissaraṇa-pañño (pts)
тем, что ему подходит, он наслаждается — жадный, одурманенный, совершая проступки, не видя опасности, не осознавая бесплодности [этого]. И когда, Нигродха, подвижник предаётся подвижничеству, [начинает] делать различие между [разного рода] едой …
ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.
tapassino → (pts) | ayampi → ayam pi (pts)
то это, Нигродха, и бывает пороком у подвижника.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati lābhasakkārasilokanikantihetu:
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | lābhasakkārasilokanikantihetu → lābha-sakkāra-siloka-nikanti-hetu (pts)
И далее, Нигродха, подвижник предаётся подвижничеству из стремления к благополучию, почестям, славе, [думая]:
‘sakkarissanti maṁ rājāno rājamahāmattā khattiyā brāhmaṇā gahapatikā titthiyā’ti …pe…
ti → SS omit pe here. (pts note) | rājamahāmattā → rāja-mahāmattā (pts) | titthiyāti → titthiyā ti (pts)
„Мне будут оказывать внимание цари, главные царские советники, кшатрии, брахманы, домоправители, приверженцы [разных] школ“ …
ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts)
это, Нигродха, и бывает пороком у подвижника.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī aññataraṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā apasādetā hoti:
apasādetā → apasāretā (mr) | vā → vā kuto (sya-all) | apasādetā → apasāretā (bj: kām) | apasādetā → apasāretā (cck: ka.) | vā → K inserts kuto. (pts note) | apasādetā → Bmr apasāretā. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, Нигродха, подвижник бывает недоволен другим отшельником или брахманом, [думая]:
‘kiṁ panāyaṁ sambahulājīvo sabbaṁ sambhakkheti.
sambahulājīvo → bahulājīvo (pts1ed) | sabbaṁ sambhakkheti seyyathidaṁ → sabbasabbaṁ saṁbhakkheti seyyathīdaṁ (sya-all) | sambahulājīvo → bahulājīvo (pts) | sambahulājīvo → bahulājīvo (bj: PTS) | sambahulājīvo → bahulājīvo (cck: sī. pī.) | bahulājīvo → Bmr K sambah-, and below. (pts note) | sabbaṁ → So Sc Bmr; Sdt sabbaṁ sabbaṁ; K sabbasabbaṁ. (pts note) | sambhakkheti → Sc -tīti. (pts note) | kiṁ panāyaṁ → kimpanāyaṁ (bjt)
„Почему это он живёт в изобилии, поедая всё,
Seyyathidaṁ—mūlabījaṁ khandhabījaṁ phaḷubījaṁ aggabījaṁ bījabījameva pañcamaṁ, asanivicakkaṁ dantakūṭaṁ, samaṇappavādenā’ti …pe…
phaḷubījaṁ → phalubījaṁ (sya-all, pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th)
а именно: плодящееся от корня, плодящееся от ветки, плодящееся от коленца, плодящееся от верхушки и, в-пятых, плодящееся от семени, [обрушивая на всё, словно] удар грома, острые зубы, как говорят об отшельниках“ …
ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts)
то это, Нигродха, и бывает пороком у подвижника.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī passati aññataraṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā kulesu sakkariyamānaṁ garukariyamānaṁ māniyamānaṁ pūjiyamānaṁ.
sakkariyamānaṁ garukariyamānaṁ māniyamānaṁ pūjiyamānaṁ → sakkarīyamānaṁ garukarīyamānaṁ mānīyamānaṁ pūjīyamānaṁ (bj) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, Нигродха, подвижник видит, как люди оказывают внимание, оказывают заботу, уважают, чтут другого отшельника или брахмана.
Disvā tassa evaṁ hoti:
disvā → (sya-all) | Disvā → So SS; Bmr K omit. (pts note)
Видя это, он думает так:
‘imañhi nāma sambahulājīvaṁ kulesu sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti.
garuṁ karonti → garukaronti (sya-all, pts) | sambahulājīvaṁ → bahulājīvaṁ (pts) | garuṁ → garu (bjt) | imañhi → imamhi (th) | imañhi → imam hi (pts)
„Вот ведь люди оказывают внимание, оказывают заботу, уважают, чтут его, живущего в изобилии,
Maṁ pana tapassiṁ lūkhājīviṁ kulesu na sakkaronti na garuṁ karonti na mānenti na pūjentī’ti, iti so issāmacchariyaṁ kulesu uppādetā hoti …pe…
garuṁ karonti → garukaronti (sya-all, pts) | lūkhājīviṁ → So St Bm K Sum; Scd Br -vaṁ. (pts note) | pūjentīti → Br pūjenti. (pts note) | garuṁ → garu (bjt) | issāmacchariyaṁ → issā-macchariyaṁ (pts)
и люди не оказывают внимания, не оказывают заботы, не уважают, не чтут меня — подвижника, живущего в нужде“. И он обнаруживает зависть и себялюбие перед людьми …
ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts)
то это, Нигродха, и бывает пороком у подвижника.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī āpāthakanisādī hoti …pe…
āpāthakanisādī → āpātakanisādī (bj) | āpātakanisādī → āpāthakanisādi (bj: sīmu) | hoti → -11 So SS; Bmr K omit. (pts note) | āpāthakanisādī → āpātakanisādī hoti yampi kho nigrodha tapassi āpātakanisādī (bjt)
И далее, Нигродха, подвижник ложится на виду [у всех] …
ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts)
то это, Нигродха, и бывает пороком у подвижника.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī attānaṁ adassayamāno kulesu carati:
adassayamāno → ādassayamāno (bj) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, Нигродха, подвижник находится среди людей, не показывая себя, [и думает]:
‘idampi me tapasmiṁ idampi me tapasmin’ti …pe…
idampi → idaṁpi (th) | idampi → idam pi (pts) | tapasminti → tapasmin ti (pts)
„И это тоже моё подвижничество, и это тоже моё подвижничество!“ …
ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts)
то это, Нигродха, и бывает пороком у подвижника.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī kiñcideva paṭicchannaṁ sevati.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | kiñcideva → kiñcid eva (pts)
И далее, Нигродха, подвижник делает что-либо тайное.
So ‘khamati te idan’ti puṭṭho samāno akkhamamānaṁ āha: ‘khamatī’ti.
idanti → idan ti (pts)
Будучи спрошен: „Нравится ли тебе это?“, он говорит: „Нравится“
Khamamānaṁ āha: ‘nakkhamatī’ti.
Na-kkhamatīti → K omits na. (pts note) | nakkhamatīti → na khamatīti (th)
о не нравящемся и говорит: „Не нравится“ о нравящемся.
Iti so sampajānamusā bhāsitā hoti …pe…
so → Br kho. (pts note) | sampajānamusā → sampajāna-musā (pts)
Так он произносит сознательную ложь …
ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts)
то это, Нигродха, и бывает пороком у подвижника.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā dhammaṁ desentassa santaṁyeva pariyāyaṁ anuññeyyaṁ nānujānāti …pe…
nānujānāti → Sd -tīti. SS omit pe here. (pts note) | vā tathāgatasāvakassa vā dhammaṁ desentassa santaṁyeva → santaññeva (bjt) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | tathāgatasāvakassa → tathāgata-sāvakassa (pts) | santaṁyeva → santaṁ yeva (pts)
12. И далее, Нигродха, когда Татхагата или ученик Татхагаты наставляет в истине, подвижник не соглашается с наставлением, с которым следует согласиться …
ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts)
то это, Нигродха, и бывает пороком у подвижника.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī kodhano hoti upanāhī.
caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, Нигродха, подвижник бывает гневным и враждебным.
Yampi, nigrodha, tapassī kodhano hoti upanāhī.
yampi → yaṁpi (th) | yampi → yam pi (pts)
И когда, Нигродха, подвижник подвержен гневу и враждебности,
Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts)
то это, Нигродха, и бывает пороком у подвижника.
Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī makkhī hoti paḷāsī …pe…
paḷāsī → palāsī (sya-all, pts1ed) | paḷāsī → palāsī (bj: syā, PTS) | paḷāsī → palāsī (cck: sī. syā. pī.) | palāsī → So K Sum-Scd; Scd -si; St Bmr paḷāsī. (pts note) | paḷāsī → palāsī assukī (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, Нигродха, подвижник бывает лицемерным и злобным …
issukī hoti maccharī …
issukī → ussukī (bj)
бывает завистливым и себялюбивым …
saṭho hoti māyāvī …
saṭho → St saṭṭho; Br satho. (pts note)
бывает хитрым и лживым …
thaddho hoti atimānī …бывает жестоким и высокомерным … pāpiccho hoti pāpikānaṁ icchānaṁ vasaṁ gato …
pāpikānaṁ → pāpakānaṁ (pts) | pāpakānaṁ → So SS; Bmr K pāpik-. (pts note) | vasaṁ gato → vasaṅgato (th)
желает порочного и подвержен порочным желаниям …
micchādiṭṭhiko hoti antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgato …
anta-gāhikāya → So Sdt K Sum-Scd; Sc Bmr antagg-. (pts note) | antaggāhikāya → antagāhikāya (th) | micchādiṭṭhiko → micchā-diṭṭhiko (pts)
исповедует ложный взгляд и наделён крайним взглядом …
sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī.
ādhānaggāhī → ādhānagāhī (th) | sandiṭṭhiparāmāsī → sandiṭṭhi-parāmāsī (pts) | ādhānaggāhī → ādhāna-gāhī (pts)
привержен мирскому, держится за своё место, не склонен к отречению.
Yampi, nigrodha, tapassī sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī.
yampi → yaṁpi kho (sya-all, pts) | duppaṭinissaggī → -8 Br omits. (pts note) | ādhānaggāhī → ādhānagāhī (th) | yampi → yam pi kho (pts) | sandiṭṭhiparāmāsī → sandiṭṭhi parāmāsī (pts) | ādhānaggāhī → ādhāna-gāhī (pts)
И когда, Нигродха, подвижник привержен мирскому, держится за своё место, не склонен к отречению,
Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.
hoti → upakkilesā hoti (bj: kām) | ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayam pi (pts)
то это, Нигродха, и бывает пороком у подвижника.

Taṁ kiṁ maññasi, nigrodha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt)
Как же ты думаешь об этом, Нигродха?
yadime tapojigucchā upakkilesā vā anupakkilesā vā”ti?
upakkilesā → upakkilesā hoti (mr) | tapojigucchā → tapojigucchāya (?) | tapojigucchā → tapojigucchāya (cck: ?) | yadime → yadi me (bjt) | vāti → vā ti (bjt, pts) | yadime tapojigucchā → yadi me tapo-jigucchā (pts)
Это подвижничество и отвращение [к миру] сопряжено с пороками или не сопряжено с пороками?”

“Addhā kho ime, bhante, tapojigucchā upakkilesā, no anupakkilesā.
tapojigucchā → tapojigucchāya (cck: ?) | upakkilesā → upakkilesā hoti (cck: ka.) | upakkilesā → Br adds hoti. (pts note) | tapojigucchā → tapo-jigucchā (pts)
“Право же, господин, это подвижничество и отвращение [к миру] сопряжено с пороками и не бывает не сопряжённым с пороками.
Ṭhānaṁ kho panetaṁ, bhante, vijjati yaṁ idhekacco tapassī sabbeheva imehi upakkilesehi samannāgato assa;
panetaṁ → pan etaṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | sabbeheva → sabbeh eva (pts)
Что уж говорить об отдельных [пороках]! Но возможно ли, господин, чтобы какой-либо подвижник был здесь
ko pana vādo aññataraññatarenā”ti.
aññataraññatarenāti → aññataraññatarenā ti parisuddhapapaṭikappatti-kathā (bjt) | aññataraññatarenāti → aññatar-aññatarenāti (pts)
наделён всеми этими пороками?”

2.2. Parisuddhapapaṭikappattakathā2.2. Parisuddhapapaṭikappattakathā

“Idha, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo.
paripuṇṇasaṅkappo → paripuṇṇasaṁkappo (bjt) | paripuṇṇasaṅkappo → paripuṇṇa-saṁkappo (pts)
“Вот, Нигродха, подвижник предаётся подвижничеству. Не исполнив [своего], намерения, он не удовлетворён этим подвижничеством.
Yampi, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo.
paripuṇṇasaṅkappo → paripuṇṇasaṁkappo (bjt) | yampi → yaṁpi (th) | yampi → yam pi (pts) | paripuṇṇasaṅkappo → paripuṇṇa-saṁkappo (pts)
И когда, Нигродха, подвижник предаётся подвижничеству и, не исполнив [своего] намерения, не бывает удовлетворён этим подвижничеством,
Evaṁ so tasmiṁ ṭhāne parisuddho hoti.то в этом состоянии он бывает чистым.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā na attānukkaṁseti na paraṁ vambheti …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | attānukkaṁseti → attān-ukkaṁseti (pts)
И далее, Нигродха, подвижник предаётся подвижничеству. Благодаря этому подвижничеству он не превозносит себя и не унижает других …
evaṁ so tasmiṁ ṭhāne parisuddho hoti.то в этом состоянии он бывает чистым.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā na majjati na mucchati na pamādamāpajjati …pe…
pamādamāpajjati → madamāpajjati (sya-all) | pe → spelled out in full (bjt) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | pamādamāpajjati → pamādam āpajjati (pts)
И далее, Нигродха, подвижник предаётся подвижничеству. Благодаря этому подвижничеству он не опьяняется, не одурманивается, не становится легкомысленным …
evaṁ so tasmiṁ ṭhāne parisuddho hoti.то в этом состоянии он бывает чистым.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo …pe…
paripuṇṇasaṅkappo → paripuṇṇasaṅkappo yaṁpi nigrodha tapassī (sya-all, pts) | pe → SS drop the whole yam pi, etc. (and onwards). (pts note) | pe → spelled out in full (bjt)
И далее, Нигродха, подвижник предаётся подвижничеству. Благодаря этому подвижничеству он обретает благополучие, почести, славу. Благодаря этому благополучию, почестям, славе он, не исполнив [своего] намерения, не бывает удовлетворён …
evaṁ so tasmiṁ ṭhāne parisuddho hoti.то в этом состоянии он бывает чистым.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṁseti na paraṁ vambheti …pe…
vambheti → vambheti yaṁpi nigrodha tapassī (sya-all, pts) | pe → spelled out in full (bjt) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | lābhasakkārasilokaṁ → lābha-sakkāra-silokaṁ (pts) | lābhasakkārasilokena → lābha-sakkāra-silokena (pts) | attānukkaṁseti → attān-ukkaṁseti (pts) | + → yam pi nigrodha tapassī (pts)
И далее, Нигродха, подвижник предаётся подвижничеству. Благодаря этому подвижничеству он обретает благополучие, почести, славу. Благодаря этому благополучию, почестям, славе он не превозносит себя и не унижает других …
evaṁ so tasmiṁ ṭhāne parisuddho hoti.то в этом состоянии он бывает чистым.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tapaṁ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena na majjati na mucchati na pamādamāpajjati …pe…
pamādamāpajjati → madamāpajjati yaṁpi nigrodha tapassī (sya-all) | pe → spelled out in full (bjt)
И далее, Нигродха, подвижник предаётся подвижничеству. Благодаря этому подвижничеству он обретает благополучие, почести, славу. Благодаря этому благополучию, почестям, славе он не опьяняется, не одурманивается, не становится легкомысленным …
evaṁ so tasmiṁ ṭhāne parisuddho hoti.то в этом состоянии он бывает чистым.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī bhojanesu na vodāsaṁ āpajjati:
tapassī → tapassī tapaṁ samādiyati (bj, sya-all, pts) | samādiyati → -2 Br omits. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, Нигродха, подвижник предаётся подвижничеству и не делает различия между [разного рода] едой, [считая]:
‘idaṁ me khamati, idaṁ me nakkhamatī’ti.
nakkhamatīti → na khamatīti (th) | nakkhamatīti → na-kkhamatīti (pts)
„Это мне подходит — это мне не подходит”.
So yañca khvassa nakkhamati, taṁ anapekkho pajahati.
khvassa nakkhamati → khvāssa na khamati (sya-all) | yañca khvassa → yaṁ hi kho ssa (pts)
От того, что ему не подходит, он не стремится избавиться;
Yaṁ panassa khamati, taṁ agadhito amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati …pe…
agadhito → agathito (bj, pts) | anajjhāpanno → anajjhopanno (bj) | panassa → pan assa (pts) | ādīnavadassāvī nissaraṇapañño → ādīnava-dassāvī nissaraṇa-pañño (pts)
тем, что ему подходит, он наслаждается — не жадный, не одурманенный, не совершая проступков, видя опасности, осознавая бесплодность [этого]. И когда, Нигродха, подвижник предаётся подвижничеству, не делает различия между [разного рода] едой …
evaṁ so tasmiṁ ṭhāne parisuddho hoti.то в этом состоянии он бывает чистым.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī na tapaṁ samādiyati lābhasakkārasilokanikantihetu:
na → (sya-all, pts) | samādiyati → samādiyati na so (sya-all, pts) | tapassī → Br inserts na. (pts note) | so → -4 Br omits. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | lābhasakkārasilokanikantihetu → na so lābha-sakkāra-siloka-nikanti-hetu (pts)
И далее, Нигродха, подвижник предаётся подвижничеству не из стремления к благополучию, почестям, славе, [думая]:
‘sakkarissanti maṁ rājāno rājamahāmattā khattiyā brāhmaṇā gahapatikā titthiyā’ti …pe…
rājamahāmattā → rāja-mahāmattā (pts) | titthiyāti → titthiyā ti (pts)
„Мне будут оказывать внимание цари, главные царские советники, кшатрии, брахманы, домоправители, приверженцы [разных] школ“ …
evaṁ so tasmiṁ ṭhāne parisuddho hoti.то в этом состоянии он бывает чистым.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī aññataraṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā nāpasādetā hoti:
nāpasādetā → nāpasāretā (bj); na apasādetā (sya-all, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | brāhmaṇaṁ → brāhmaṇam (pts)
И далее, Нигродха, подвижник не бывает недоволен другим отшельником или брахманом, [думая]:
‘kiṁ panāyaṁ sambahulājīvo sabbaṁ sambhakkheti.
sabbaṁ sambhakkheti seyyathidaṁ → sabbasabbaṁ saṁbhakkheti seyyathīdaṁ (sya-all) | sambahulājīvo → bahulājīvo (pts) | sabbaṁ → So Bmr; Scdt sabbaṁ sabbaṁ; K sabbasabbaṁ (pts note) | kiṁ panāyaṁ → kimpanāyaṁ (bjt) | kiṁ → kim (pts)
„Почему это он живёт в изобилии, поедая всё,
Seyyathidaṁ—mūlabījaṁ khandhabījaṁ phaḷubījaṁ aggabījaṁ bījabījameva pañcamaṁ, asanivicakkaṁ dantakūṭaṁ, samaṇappavādenā’ti …pe…
phaḷubījaṁ → phalubījaṁ (sya-all, pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th)
а именно: плодящееся от корня, плодящееся от ветки, плодящееся от коленца, плодящееся от верхушки и, в-пятых, плодящееся от семени, [обрушивая на всё, словно] удар грома, острые зубы, как говорят об отшельниках“ …
evaṁ so tasmiṁ ṭhāne parisuddho hoti.то в этом состоянии он бывает чистым.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī passati aññataraṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā kulesu sakkariyamānaṁ garu kariyamānaṁ māniyamānaṁ pūjiyamānaṁ.
pūjiyamānaṁ → SS here omit disvā, cp. 11. (pts note) | sakkariyamānaṁ garu kariyamānaṁ māniyamānaṁ pūjiyamānaṁ → sakkarīyamānaṁ garukarīyamānaṁ mānīyamānaṁ pūjīyamānaṁ (bjt) | garu kariyamānaṁ → garukariyamānaṁ (th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, Нигродха, подвижник видит, как люди оказывают внимание, оказывают заботу, уважают, чтут другого отшельника или брахмана.
Disvā tassa na evaṁ hoti:
Disvā tassa → tassa (sya-all, pts1ed, mr) | disvā → (sya-all, pts)
Видя это, он думает так:
‘imañhi nāma sambahulājīvaṁ kulesu sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti.
sambahulājīvaṁ → sambahulājīviṁ (bj); bahulājīvaṁ (pts) | garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all, pts) | imañhi → imamhi (th) | imañhi → imaṁ hi (pts)
„Вот ведь люди оказывают внимание, оказывают заботу, уважают, чтут его, живущего в изобилии,
Maṁ pana tapassiṁ lūkhājīviṁ kulesu na sakkaronti na garuṁ karonti na mānenti na pūjentī’ti, iti so issāmacchariyaṁ kulesu nuppādetā hoti …pe…
garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all, pts) | nuppādetā → anuppādetā (bj); na uppādetā (pts) | uppādetā → Bmr K nuppādetā. (pts note) | issāmacchariyaṁ → issā-macchariyaṁ (pts)
И он не обнаруживает зависти и себялюбия перед людьми. И когда, Нигродха, подвижник видит, как люди оказывают внимание, оказывают заботу, уважают, чтут другого отшельника или брахмана; видя это, не думает …
evaṁ so tasmiṁ ṭhāne parisuddho hoti.то в этом состоянии он бывает чистым.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī na āpāthakanisādī hoti …pe…
āpāthakanisādī → āpātakanisādī (bj) | na āpāthakanisādī → āpāthaka nisādi (pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, Нигродха, подвижник не ложится на виду [у всех] …
evaṁ so tasmiṁ ṭhāne parisuddho hoti.то в этом состоянии он бывает чистым.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī na attānaṁ adassayamāno kulesu carati:
caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, Нигродха, подвижник не находится среди людей, не показывая себя [и думая]:
‘idampi me tapasmiṁ, idampi me tapasmin’ti …pe…
idampi → idaṁpi (th) | idampi → idam pi (pts) | tapasminti → tapasmin ti (pts)
„И это тоже моё подвижничество, и это тоже моё подвижничество!“ …
evaṁ so tasmiṁ ṭhāne parisuddho hoti.то в этом состоянии он бывает чистым.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī na kiñcideva paṭicchannaṁ sevati, so:
kiñcideva → kañcideva (cck) | eva → -4 Br kiñci. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | kiñcideva → kiñcid eva (pts)
И далее, Нигродха, подвижник не делает чего-либо тайного. Будучи спрошен:
‘khamati te idan’ti puṭṭho samāno akkhamamānaṁ āha:
idanti → idan ti (pts)
„Нравится ли тебе это?“ , он говорит о не нравящемся:
‘nakkhamatī’ti.
Na-kkhamatīti → So SS; Bm K na khamatīti. (pts note)
„Не нравится“
Khamamānaṁ āha:и говорит о нравящемся: ‘khamatī’ti.
khamatīti → khamatī ti (bjt)
„Нравится“
Iti so sampajānamusā na bhāsitā hoti …pe…
sampajānamusā → sampajāna-musā (pts)
Так он не произносит сознательной лжи …
evaṁ so tasmiṁ ṭhāne parisuddho hoti.то в этом состоянии он бывает чистым.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā dhammaṁ desentassa santaṁyeva pariyāyaṁ anuññeyyaṁ anujānāti …pe…
santaṁyeva → santaṁ yeva (bjt, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | tathāgatasāvakassa → tathāgata-sāvakassa (pts)
И далее, Нигродха, когда Татхагата или ученик Татхагаты наставляет в истине, подвижник соглашается с наставлением, с которым следует согласиться …
evaṁ so tasmiṁ ṭhāne parisuddho hoti.то в этом состоянии он бывает чистым.

Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī akkodhano hoti anupanāhī.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | akkodhano → akodhano (pts)
И далее, Нигродха, подвижник не подвержен гневу и враждебности.
Yampi, nigrodha, tapassī akkodhano hoti anupanāhī evaṁ so tasmiṁ ṭhāne parisuddho hoti.
yampi → yaṁpi (th) | yampi → yam pi (pts) | akkodhano → akodhano (pts)
И когда, Нигродха, подвижник не подвержен гневу и враждебности, то в этом состоянии он бывает чистым, то в этом состоянии он бывает чистым.
Puna caparaṁ, nigrodha, tapassī amakkhī hoti apaḷāsī …pe…
apaḷāsī → apalāsī (bj) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
И далее, Нигродха, подвижник не бывает лицемерным и злобным …
anissukī hoti amaccharī …
anissukī → anussukī (bj) | anissukī → Sd anussukhī; Br anussukī. (pts note)
не бывает завистливым и себялюбивым …
asaṭho hoti amāyāvī …
asaṭho → Sdt asaṭṭho: Br asatho. (pts note)
не бывает хитрым и лживым …
atthaddho hoti anatimānī …
atthaddho → athaddo (pts) | atthaddho → athaddho (th)
не бывает жестоким и высокомерным …
na pāpiccho hoti na pāpikānaṁ icchānaṁ vasaṁ gato …
vasaṁ gato → vasaṅgato (th)
не желает порочного и не подвержен порочным желаниям …
na micchādiṭṭhiko hoti na antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgato …
na antaggāhikāya → anantaggāhikāya (pts) | ananta-ggāhikāya → So Sc; Sdt attagg-; Bmr K na antagāhikāya. (pts note) | micchādiṭṭhiko → micchā-diṭṭhiko (pts)
не исповедует ложных взглядов и не наделён крайним взглядом …
na sandiṭṭhiparāmāsī hoti na ādhānaggāhī suppaṭinissaggī.
na sandiṭṭhiparāmāsī → asandiṭṭhiparāmāsī (pts) | na ādhānaggāhī → anādhānagāhī (pts) | ādhānaggāhī suppaṭinissaggī → ādhānagāhī supaṭinissaggī (th)
не привержен к мирскому, не держится за своё место, склонен к отречению.
Yampi, nigrodha, tapassī na sandiṭṭhiparāmāsī hoti na ādhānaggāhī suppaṭinissaggī.
na sandiṭṭhiparāmāsī → asandiṭṭhiparāmāsī (pts) | na ādhānaggāhī → anādhānagāhī (pts) | yampi → yaṁpi (th) | ādhānaggāhī suppaṭinissaggī → ādhānagāhī supaṭinissaggī (th) | yampi → yam pi (pts) | na ādhānaggāhī → anādhāna-gāhī (pts)
И когда, Нигродха, подвижник не привержен к мирскому, не держится за своё место, склонен к отречению,
Evaṁ so tasmiṁ ṭhāne parisuddho hoti.то в этом состоянии он бывает чистым.

Taṁ kiṁ maññasi, nigrodha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt)
Как же ты думаешь об этом, Нигродха?
yadi evaṁ sante tapojigucchā parisuddhā vā hoti aparisuddhā vā”ti?
vā → (pts) | Yadi → Br omits. (pts note) | parisuddhā → Bmr K add vā. (pts note) | vāti → vā ti (bjt, pts)
Если так, то подвижничество и отвращение [к миру] бывает чистым или нечистым?”

“Addhā kho, bhante, evaṁ sante tapojigucchā parisuddhā hoti no aparisuddhā, aggappattā ca sārappattā cā”ti.
ca → ca hoti (sya-all) | aparisuddhā → K parisuddhā. (pts note) | ca → St K add hoti, but omit in 17. (pts note) | evaṁ → evam (pts) | tapojigucchā → tapo-jigucchā (pts) | aggappattā → agga-ppattā (pts) | sārappattā → sāra-ppattā (pts)
“Право же, господин, если так, то подвижничество и отвращение [к миру] бывает чистым, а не нечистым, достигает вершины, достигает сердцевины”.

“Na kho, nigrodha, ettāvatā tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca;
ca → vā (pts) | vā → So SS; Bmr aggappattā ca sārappattā ca hoti; so K omitting ca . . . ca. (pts note) | tapojigucchā aggappattā ca → tapo-jigucchā agga-ppattā vā (pts) | sārappattā ca → sāra-ppattā vā (pts)
“Нет, Нигродха, подобное подвижничество и отвращение [к миру] ещё не достигает вершины и не достигает сердцевины —
api ca kho papaṭikappattā hotī”ti.
papaṭikappattā → pappaṭikapattā (sya-all, mr); papaṭikapattā (pts1ed) | papaṭikappattā → papaṭikappattā va (bj) | hotīti → hotīti parisuddhatvappattakatā kathā (bj) | va → papaṭikapattāva (bj: kām) | papaṭikappattā → pappaṭikapattā (cck: ka.) | papaṭika-pattā → So Sdt Sum-Sc; Sc papaṭikattā; Bmr pappaṭikappattā; K Sum-Br pappaṭikapattā. Bmr add va; K ca. (pts note)
оно ведь достигает лишь внешней оболочки”.

2.3. Parisuddhatacappattakathā2.3. Parisuddhatacappattakathā

“Kittāvatā pana, bhante, tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca?
aggappattā ca hoti sārappattā ca → aggappattā ca sārappattā ca hoti (sya-all, csp1ed) | aggappattā → aggappattā sārappattā (sya-all) | ca → SS cāti; Bmr aggappattā ca sārappattā ca hoti; so K omitting first ca; cp. 18. (pts note) | tapojigucchā aggappattā → tapo-jigucchā agga-ppattā (pts) | sārappattā → sāra-ppattā (pts)
“Каким же образом, господин, подвижничество и отвращение [к миру] достигает вершины, достигает сердцевины?
Sādhu me, bhante, bhagavā tapojigucchāya aggaññeva pāpetu, sāraññeva pāpetū”ti.
me → (sya-all) | tapojigucchāya aggaññeva → tāpojigucchāya aggaṁ yeva (pts) | me → So SS; Bmr K omit. (pts note) | aggaññeva → aggaṁyeva (th) | sāraññeva → sāraṁyeva (th) | sāraññeva → sāraṁ yeva (pts)
Хорошо будет, господин, если Благостный даст мне с помощью подвижничества и отвращения [к миру] достичь вершины, достичь сердцевины”.

“Idha, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṁvarasaṁvuto hoti.
cātuyāmasaṁvarasaṁvuto → cātu-yāma-saṁvara-saṁvuto (pts)
“Вот, Нигродха, подвижник сдержан воздержанием четырёхчастной узды.
Kathañca, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṁvarasaṁvuto hoti?
kathañca → kathañ ca (pts) | cātuyāmasaṁvarasaṁvuto → cātu-yāma-saṁvarasaṁvuto (pts)
Как же, Нигродха, подвижник бывает сдержан воздержанием четырёхчастной узды?
Idha, nigrodha, tapassī na pāṇaṁ atipāteti, na pāṇaṁ atipātayati, na pāṇamatipātayato samanuñño hoti.
atipāteti → atipāpeti (si, pts1ed, mr) | pāṇaṁ atipātayati → pāṇamatipātāpayati (bj) | pāṇaṁ atipāteti → pāṇam atipāpeti (pts) | atipāteti → atipāpeti (cck: ka. sī. pī. ka.) | atipāpeti → So Br Sum-Sd-Br; Sc atipeti; Sd pānacātimāpeti; St atitamāteti; Bm K atipāteti. (pts note) | atipātayati → So Bmr K; Sc atimāpayāpeti; Sd omits; St naṇamatimāpayati. (pts note) | atipātayato → So Bmr K; Sct atimāpayato. (pts note) | pāṇaṁ atipāteti → pāṇamatipāteti (bjt) | pāṇamatipātayato → pāṇaṁ atipātayato (th) | pāṇamatipātayato → pāṇam atipātayato (pts)
Вот, Нигродха, подвижник не причиняет зла никому живому, не побуждает причинять зло живому, не одобряет причиняющего зло живому;
Na adinnaṁ ādiyati, na adinnaṁ ādiyāpeti, na adinnaṁ ādiyato samanuñño hoti.он не берет того, что не дано [ему], не побуждает брать то, что не дано, не одобряет берущего то, что не дано; Na musā bhaṇati, na musā bhaṇāpeti, na musā bhaṇato samanuñño hoti.он не произносит лжи, не побуждает произносить ложь, не одобряет произносящего ложь; Na bhāvitamāsīsati, na bhāvitamāsīsāpeti, na bhāvitamāsīsato samanuñño hoti.
bhāvitamāsīsati → bhāvitamāsiṁsati (bj, sya-all, pts) | bhāvitamāsīsāpeti → bhāvitamāsiṁsāpeti (bj, sya-all, pts) | bhāvitamāsīsato → bhāvitamāsiṁsato (bj, sya-all, pts) | bhāvitamāsīsati → na bhāvitamāsiṁ sati (cck: sī. syā. pī.) | āsiṁsati → Br Sum āsīsati. (pts note) | bhāvitamāsīsati → bhāvitam āsiṁsati (pts) | bhāvitamāsīsāpeti → bhāvitam āsiṁsāpeti (pts) | bhāvitamāsīsato → bhāvitam āsiṁsato (pts)
он не стремится к благополучию, не побуждает стремиться к благополучию, не одобряет стремящегося к благополучию.
Evaṁ kho, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṁvarasaṁvuto hoti.
kho → (sya-all) | kho → So Sc Bmr. (pts note) | cātuyāmasaṁvarasaṁvuto → cātuyāma-saṁvara-saṁvuto (pts)
Так, Нигродха, подвижник сдержан воздержанием четырёхчастной узды.

Yato kho, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṁvarasaṁvuto hoti, aduṁ cassa hoti tapassitāya.
kho → (sya-all) | tapassī → tapassī evaṁ (pts) | evaṁ → So SS; Bmr K omit. (pts note) | aduṁ cassa → aduñcassa (th) | cātuyāmasaṁvarasaṁvuto → evaṁ cātu-yāma-saṁvara-saṁvuto (pts) | aduṁ cassa → aduñ assa (pts)
И когда, Нигродха, подвижник сдержан таким образом воздержанием четырёхчастной узды и таково его подвижничество,
So abhiharati no hīnāyāvattati.
āvattati → Cp. D. ii. 67, vol. i., p. 71. (pts note) | hīnāyāvattati → hīnāy āvattati (pts)
то он возносится и не возвращается больше к низменному.
So vivittaṁ senāsanaṁ bhajati araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ abbhokāsaṁ palālapuñjaṁ.
palālapuñjaṁ → palāsapuñjaṁ (sya-all) | vanapatthaṁ → Br pattaṁ. (pts note) | rukkhamūlaṁ → rukkha-mūlaṁ (pts) | giriguhaṁ → giri-guhaṁ (pts) | palālapuñjaṁ → palāla-puñjaṁ (pts)
Он удаляется в уединённую обитель — в лесу у подножия дерева, на горе, в пещере, в расщелине скалы, у кладбища, в лесной чаще, на открытом месте, на груде соломы.
So pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.
piṇḍapātapaṭikkanto → piṇḍapātappaṭikkanto (my) | pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto → pacchā-bhattaṁ piṇḍapāta-paṭikkanto (pts)
Возвратившись с чашей для милостыни, он сидит [там] после еды, скрестив под собой ноги, держа прямо тело, пребывая в сосредоточенном внимании.
So abhijjhaṁ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṁ parisodheti.
abhijjhaṁ → Cp. D. ii. 68; xiii. 30; xxii. 13; M. i. pp. 60, 144; S. v. p. 60, etc., where the first of the five nīvaraṇas is given as kāmacchanda. (pts note)
Отказавшись от алчности к мирскому, он пребывает свободный сердцем от алчности, очищает мысли от алчности.
Byāpādappadosaṁ pahāya abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī, byāpādappadosā cittaṁ parisodheti.
byāpādappadosaṁ → vyāpādadosaṁ (pts) | byāpādappadosaṁ → byāpādapadosaṁ (bjt, th) | sabbapāṇabhūtahitānukampī byāpādappadosā cittaṁ → sabbapāṇabhūtahitānukampībyāpādapadosācittaṁ (bjt) | byāpādappadosā → byāpādapadosā (th) | byāpādappadosaṁ → vyāpāda-dosaṁ (pts) | abyāpannacitto → avyāpanna-citto (pts) | sabbapāṇabhūtahitānukampī byāpādappadosā → sabba-pāṇabhūta-hitānukampī vyāpāda-padosā (pts)
Отказавшись от порока злонамеренности, он пребывает свободный мыслями от злонамеренности, в доброте и сочувствии ко всем живым существам он очищает мысли от злонамеренности.
Thinamiddhaṁ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno, thinamiddhā cittaṁ parisodheti.
Thinamiddhaṁ → thīnamiddhaṁ (bj, sya-all, pts1ed) | thinamiddhaṁ → thīnamiddhaṁ (sya-all, pts) | vigatathinamiddho → vigatathīnamiddho (sya-all, pts) | thinamiddhā → thīnamiddhā (sya-all, pts) | Thinamiddhaṁ → thīnamiddhaṁ (cck: sī. syā. pī.) | thinamiddhaṁ → thīna-middhaṁ (pts) | vigatathinamiddho → vigata-thīna-middho (pts) | ālokasaññī → āloka-saññī (pts) | thinamiddhā → thīna-middhā (pts)
Отказавшись от косности, он пребывает свободный от косности, ощущая в себе способность [ясного] взгляда, внимательный и вдумчивый он очищает мысли от косности.
Uddhaccakukkuccaṁ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṁ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṁ parisodheti.
uddhaccakukkuccaṁ → uddhacca-kukkuccaṁ (pts) | vūpasantacitto uddhaccakukkuccā → vūpasanta-citto uddhacca-kukkuccā (pts)
Отказавшись от беспокойства и терзаний, он пребывает свободный от беспокойства и терзаний, внутренне умиротворённый в мыслях, он очищает мысли от беспокойства и терзаний.
Vicikicchaṁ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṅkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṁ parisodheti.
akathaṅkathī → akathaṁkathī (my, bjt, th, ms2005, pts) | tiṇṇavicikiccho → tiṇṇa-vicikiccho (pts)
Отказавшись от сомнения, он пребывает за пределами сомнения, лишённый неуверенности в хороших свойствах, он очищает мысли от сомнения.

So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe
dubbalī-karaṇe → SS add so; cp. D. xiii. 76, vol. i., p. 250; xvii. 2, 4, vol. ii., p.186. (pts note) | pañca nīvaraṇe → pañcanīvaraṇe (bjt)
Отвергнув эти пять преград, постигнув разумом пороки, несущие немощь, он пребывает,
mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṁ. Tathā tatiyaṁ. Tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
abyāpajjena → abyāpajjhena (sya-all, pts) | sabbattatāya → So Br K and D. xiii. 76, 78; SS Bm -atthatāya. (pts note) | mettāsahagatena → mettā-sahagatena (pts) | disaṁ → disam (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | abyāpajjena → avyāpajjhena (pts)
пронизывая разумом, исполненным дружелюбия, одну сторону света, затем — вторую, затем — третью, затем — четвёртую. Он пребывает, пронизывая великим, всеобъемлющим, безграничным, невраждебным, незлонамеренным разумом, исполненным дружелюбия, весь мир вверх, вниз, поперёк, во все стороны.
Karuṇāsahagatena cetasā …pe…
karuṇāsahagatena → karuṇā-sahagatena (pts)
разумом, исполненным сострадания …
muditāsahagatena cetasā …pe…
muditāsahagatena → muditā-sahagatena (pts) | + → upekhā (pts)
разумом, исполненным удовлетворённости …
upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṁ. Tathā tatiyaṁ. Tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
abyāpajjena → abyāpajjhena (sya-all, pts) | tathā → tatha (pts) | upekkhāsahagatena → sahagatena (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | upekkhāsahagatena → upekhā-sahagatena (pts) | abyāpajjena → avyāpajjhena (pts)
Он пребывает, пронизывая разумом, исполненным уравновешенности, одну сторону света, затем — вторую, затем — третью, затем — четвёртую. Он пребывает, пронизывая великим, всеобъемлющим, безграничным, невраждебным, незлонамеренным разумом, исполненным уравновешенности, весь мир вверх, вниз, поперёк, во все стороны.

Taṁ kiṁ maññasi, nigrodha.
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt)
Как же ты думаешь об этом, Нигродха?
Yadi evaṁ sante tapojigucchā parisuddhā vā hoti aparisuddhā vā”ti?
hoti → hoti no (bj) | vāti → (bj); va ti (pts) | tapojigucchā → tapo-jigucchā (pts)
Если так, то подвижничество и отвращение [к миру] бывает чистым или нечистым?”

“Addhā kho, bhante, evaṁ sante tapojigucchā parisuddhā hoti no aparisuddhā, aggappattā ca sārappattā cā”ti.
ca → ca hoti (sya-all) | sārappattā cāti → sārappattācāti (bjt) | tapojigucchā → tapo-jigucchā (pts) | sārappattā → sāra-ppattā (pts)
“Право же, господин, если так, то подвижничество и отвращение [к миру] бывает чистым, а не нечистым, достигает вершины, достигает сердцевины”.

“Na kho, nigrodha, ettāvatā tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca;
ca → vā (sya-all, pts) | ca api ca → vā apica (sya-all) | vā → So SS K; Bmr ca . . . ca. (pts note) | tapojigucchā → tapo-jigucchā (pts)
“Нет, Нигродха, подобное подвижничество и отвращение [к миру] ещё не достигает вершины и не достигает сердцевины —
api ca kho tacappattā hotī”ti.
hotīti → hotīti parisuddhapheggupattakatā kathā (bj) | api ca → apica (th) | tacappattā → tacapattā (th) | tacappattā → taca-ppattā (pts)
оно ведь достигает лишь внешней оболочки”.

2.4. Parisuddhaphegguppattakathā2.4. Parisuddhaphegguppattakathā

“Kittāvatā pana, bhante, tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca?
pana → ca kho pana (bj); kho pana (csp1ed) | kittāvatā → kittāvatā ca kho (bj) | Kittāvatā → Br adds kho. (pts note) | tapojigucchā → tapo-jigucchā (pts)
“Каким же образом, господин, подвижничество и отвращение [к миру] достигает вершины, достигает сердцевины?
Sādhu me, bhante, bhagavā tapojigucchāya aggaññeva pāpetu, sāraññeva pāpetū”ti.
aggaññeva → aggaṁyeva (th) | sāraññeva → sāraṁyeva (th) | aggaññeva → aggaṁ yeva (pts) | sāraññeva → sāraṁ yeva (pts)
Хорошо будет, господин, если Благостный даст мне с помощью подвижничества и отвращения [к миру] достичь вершины, достичь сердцевины”.

“Idha, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṁvarasaṁvuto hoti.
tapassī → tapassī evaṁ (bj, csp1ed) | cātuyāmasaṁvarasaṁvuto → cātu-yāma-saṁvara-saṁvuto (pts)
“Вот, Нигродха, подвижник сдержан воздержанием четырёхчастной узды.
Kathañca, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṁvarasaṁvuto hoti …pe…
Kathañca → kathañca pana (bj, csp1ed) | kathañca → kathañca pana (bj) | ca → Br adds pana. (pts note) | cātuyāmasaṁvarasaṁvuto → cātuyāma saṁvarasaṁvuto (bjt) | kathañca → kathañ ca evaṁ kho (pts) | cātuyāmasaṁvarasaṁvuto → cātuyāma-saṁvara-saṁvuto (pts)
Как же, Нигродха, подвижник бывает сдержан воздержанием четырёхчастной узды …
yato kho, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṁvarasaṁvuto hoti, aduṁ cassa hoti tapassitāya.
tapassī → tapassī evaṁ (bj) | kho → (sya-all) | yato → evaṁ (pts) | ca → Br omits ca. (pts note) | tapassī → Br adds evaṁ. (pts note) | aduṁ cassa → aduñcassa (th) | cātuyāmasaṁvarasaṁvuto → cātu-yāma-saṁvara-saṁvuto (pts) | aduṁ cassa → aduñ assa (pts)
И когда, Нигродха, подвижник сдержан таким образом воздержанием четырёхчастной узды и таково его подвижничество,
So abhiharati no hīnāyāvattati.
hīnāyāvattati → hīnāy āvattati (pts)
то он возносится и не возвращается больше к низменному.
So vivittaṁ senāsanaṁ bhajati …pe…Он удаляется в уединённую обитель … so ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe
pañca nīvaraṇe → pañcanīvaraṇe (bjt) | dubbalīkaraṇe → dubbalī-karaṇe (pts)
отвергнув эти пять преград, постигнув разумом пороки, несущие немощь
mettāsahagatena cetasā …pe…
+ → ekaṁ (th)
разумом, исполненным дружелюбия …
karuṇāsahagatena cetasā …pe…разумом, исполненным сострадания … muditāsahagatena cetasā …pe…разумом, исполненным удовлетворённости … upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
viharati → and so with karuṇā, muditā, and upekhā. (pts note)
Он пребывает, пронизывая великим, всеобъемлющим, безграничным, невраждебным, незлонамеренным разумом, исполненным уравновешенности, весь мир вверх, вниз, поперёк, во все стороны.

So anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe: ‘amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ, tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
cattālīsampi → cattāḷīsampi (bj, sya-all); cattārīsam pi (pts) | idhūpapannoti → idhupapannoti (sya-all) | vīsampi → vīsatim pi (pts) | jātiyo → jātisataṁpi jātisahassaṁpi jātisatasahassaṁpiti pāṭhattayena bhavitabbaṁ (sya-all note) | So → Cp. D. ii. 93, vol. i., p. 81. (pts note) | jātiyo → K adds pe. (pts note) | vīsatim → So SS; Bmr K vīsaṁ. (pts note) | cattārīsam → So SS; Bmr -līsaṁ; K -ḷīsaṁ. (pts note) | pi → So SS Bm; K (note) jāti-sataṁ pi jāti-sahassaṁ pi jāti-satasahassaṁ pi pāṭhattayena bhavitabbaṁ; K (text) sataṁ pi jātiyo, sahassaṁ pi jātiyo, sata-sahassaṁ pi jātiyo. (pts note) | amutra → Br amutrā. (pts note) | āsiṁ → Br tatrāpāsiṁ. (pts note) | evaṅgotto → evaṁgotto (my, bjt, th, ms2005) | + → anekānipi jātisatāni anekānipi jātisahassāni anekānipi jātisatasahassāni (bjt) | evaṁnāmo evaṅgotto → evannāmo evaṁgotto (bjt) | evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī → evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvedī (bjt, th) | seyyathidaṁ ekampi → seyyathīdaṁ ekaṁpi (th) | vīsampi → vīsaṁpi jātiyo tiṁsaṁpi jātiyo cattāḷīsaṁpi jātiyo paññāsaṁpi (th) | tiṁsampi → sataṁpi (th) | cattālīsampi → sahassaṁpi (th) | paññāsampi → satasahassaṁpi (th) | pubbenivāsaṁ → pubbe-nivāsaṁ (pts) | seyyathidaṁ ekampi → seyyathīdaṁ ekam pi (pts) | dvepi → dve pi (pts) | tissopi → tisso pi (pts) | catassopi → catasso pi (pts) | pañcapi → pañca pi (pts) | dasapi → dasa pi (pts) | tiṁsampi → tiṁsam pi (pts) | paññāsampi → paññāsam pi (pts) | jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi → jāti-satam pi jātisahassam pi jāti-sata-sahassam pi aneke pi (pts) | anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto → aneke pi vivaṭṭa-kappe aneke pi saṁvaṭṭa-vivaṭṭakappe amutr āsiṁ evaṁ-nāmo evaṁ-gotto evaṁ-vaṇṇo evam-āhāro evaṁ-sukha-dukkha-paṭisaṁvedī evam-āyupariyanto (pts) | udapādiṁ tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto → upapādiṁ tatra p āsiṁ evaṁ-nāmo evaṁ-gotto evaṁ-vaṇṇo evam-āhāro evaṁsukha-dukkha-paṭisaṁvedī evam-āyu-pariyanto (pts) | idhūpapannoti → idhūpapanno ti (pts) | sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ → sa-uddesaṁ aneka-vihitaṁ pubbe-nivāsaṁ (pts)
Он вспоминает различные места, где пребывал в прежних [существованиях], а именно: в одном рождении, в двух рождениях, в трёх рождениях, в четырёх рождениях, в пяти рождениях, в десяти рождениях, в двадцати рождениях, в тридцати рождениях, в сорока рождениях, в пятидесяти рождениях, в ста рождениях, в тысяче рождений, во многих периодах свёртывания [мира], во многих периодах развёртывания [мира], во многих периодах свёртывания и развёртывания мира: „Там я жил под таким-то именем, в таком-то роду, в таком-то сословии, таким-то пропитанием, испытал такое-то приятное и боль, [достиг] такого-то срока жизни. Вслед за тем, оставив существование, я вновь родился в другом мире. А там я жил под таким-то именем, в таком-то роду, в таком-то сословии, таким-то пропитанием, испытал такое-то приятное и боль, [достиг] такого-то срока жизни. Вслед за тем, оставив существование, я был вновь рождён здесь“ — так вспоминает он во всех обстоятельствах и подробностях различные места, где пребывал в прежних [существованиях].

Taṁ kiṁ maññasi, nigrodha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt)
Как же ты думаешь об этом, Нигродха?
yadi evaṁ sante tapojigucchā parisuddhā vā hoti aparisuddhā vā”ti?
vāti → vā ti (bjt, pts)
Если так, то подвижничество и отвращение [к миру] бывает чистым или нечистым?”

“Addhā kho, bhante, evaṁ sante tapojigucchā parisuddhā hoti, no aparisuddhā, aggappattā ca sārappattā cā”ti.
ca → ca hoti (sya-all) | kho → kho pana (pts) | pana → So SS; Bmr K omit. (pts note) | tapojigucchā → tapo-jigucchā (pts)
“Право же, господин, если так, то подвижничество и отвращение [к миру] бывает чистым, а не нечистым, достигает вершины, достигает сердцевины”.

“Na kho, nigrodha, ettāvatā tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca;
ca → vā (sya-all) | ca api ca → vā apica (sya-all) | ca → So SS Bmr; K vā . . . vā. (pts note) | tapojigucchā → tapo-jigucchā (pts)
“Нет, Нигродха, подобное подвижничество и отвращение [к миру] ещё не достигает вершины и не достигает сердцевины —
api ca kho phegguppattā hotī”ti.
hotīti → hotīti parisuddha aggappattasārappattakatā kathā (bj) | api ca → apica (th) | phegguppattā → pheggupattā (th) | phegguppattā → pheggu-ppattā (pts)
оно ведь достигает лишь внешней древесины”.

3. Parisuddhaaggappattasārappattakathā3. Parisuddhaaggappattasārappattakathā

“Kittāvatā pana, bhante, tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca?
ca → (pts) | tapojigucchā → tapo-jigucchā (pts)
“Каким же образом, господин, подвижничество и отвращение [к миру] достигает вершины, достигает сердцевины?
Sādhu me, bhante, bhagavā tapojigucchāya aggaññeva pāpetu, sāraññeva pāpetū”ti.
aggaññeva → aggaṁyeva (th) | sāraññeva → sāraṁyeva (th) | tapojigucchāya aggaññeva → tapo-jigucchāya aggaṁ yeva (pts) | sāraññeva → sāraṁ yeva (pts)
Хорошо будет, господин, если Благостный даст мне с помощью подвижничества и отвращения [к миру] достичь вершины, достичь сердцевины”.

“Idha, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṁvarasaṁvuto hoti.
cātuyāmasaṁvarasaṁvuto → cātu-yāma-saṁvara-saṁvuto (pts)
“Вот, Нигродха, подвижник сдержан воздержанием четырёхчастной узды.
Kathañca, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṁvarasaṁvuto hoti …pe…
kathañca → kathañ ca evaṁ kho (pts) | cātuyāmasaṁvarasaṁvuto → cātu-yāma-saṁvara-saṁvuto (pts)
Как же, Нигродха, подвижник бывает сдержан воздержанием четырёхчастной узды …
yato kho, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṁvarasaṁvuto hoti, aduṁ cassa hoti tapassitāya.
yato → yato ca (sya-all); evaṁ (pts) | evaṁ → Br omits. (pts note) | aduṁ cassa → aduñcassa (th) | cātuyāmasaṁvarasaṁvuto → evaṁ cātu-yāma-saṁvara-saṁvuto (pts) | aduṁ cassa → aduñ assa (pts)
И когда, Нигродха, подвижник сдержан таким образом воздержанием четырёхчастной узды и таково его подвижничество,
So abhiharati no hīnāyāvattati.
hīnāyāvattati → hīnāy āvattati (pts)
то он возносится и не возвращается больше к низменному.
So vivittaṁ senāsanaṁ bhajati …pe…Он удаляется в уединённую обитель … so ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe
dubbalīkaraṇe → dubbalī-karaṇe (pts)
Отвергнув эти пять преград, постигнув разумом пороки, несущие немощь …
mettāsahagatena cetasā …pe…
mettāsahagatena → mettā-sahagatena (pts)
разумом, исполненным дружелюбия …
upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
abyāpajjena → abyāpajjhena (sya-all, pts) | upekkhāsahagatena → paṭhamaṁ vitthāretabbaṁ upekhā-sahagatena (pts) | abyāpajjena → avyāpajjhena (pts)
Он пребывает, пронизывая великим, всеобъемлющим, безграничным, невраждебным, незлонамеренным разумом, исполненным уравновешенности, весь мир вверх, вниз, поперёк, во все стороны.
So anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati. Seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo …pe… iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ → aneka-vihitaṁ pubbe nivāsaṁ (pts) | seyyathidaṁ ekampi → seyyathīdaṁ ekam pi (pts) | dvepi → dve pi (pts) | anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ → aneka-vihitaṁ pubbe-nivāsaṁ (pts)
Он вспоминает различные места, где пребывал в прежних [существованиях], а именно: в одном рождении, в двух рождениях, в трёх рождениях, в четырёх рождениях, в пяти рождениях … так вспоминает он во всех обстоятельствах и подробностях различные места, где пребывал в прежних [существованиях].

So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate, yathākammūpage satte pajānāti: ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate, yathākammūpage satte pajānāti.
So → Cp. D. ii. 95, vol. i., p. 82. (pts note) | dubbaṇṇe → SS pe down to upapannā ti. (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | atikkantamānusakena → atikkanta-mānusakena (pts) | yathākammūpage → yathā-kammūpage (pts) | kāyaduccaritena → kāya-duccaritena (pts) | vacīduccaritena → vacī-duccaritena (pts) | manoduccaritena → mano-duccaritena (pts) | micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā → micchā-diṭṭhikā micchādiṭṭhi-kammasamādānā (pts) | kāyasucaritena → kāya-sucaritena (pts) | vacīsucaritena → vacī-sucaritena (pts) | manosucaritena → mano-sucaritena (pts) | ariyānaṁ → ariyānam (pts) | sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā → sammā-diṭṭhikā sammā-diṭṭhi kammasamādānā (pts) | atikkantamānusakena → attikkanta-mānusakena (pts)
Божественным очищенным зрением, выходящим за пределы человеческого, он видит, как существа оставляют жизнь и вновь рождаются, он постигает, как существа, согласно своим действиям, становятся низкими, возвышенными, красивыми, некрасивыми, счастливыми, несчастными: „Поистине, почтенные, те существа, что наделены дурным поведением тела, наделены дурным поведением в речи, наделены дурным поведением разума, злословят о праведных, придерживаются ложных взглядов, наделены действиями, [проистекающими из] ложных взглядов, с распадом тела после смерти вновь рождаются внизу, в плохом уделе, в падении, в преисподней. Те же существа, почтенные, что наделены добрым поведением тела, наделены добрым поведением в речи, наделены добрым поведением разума, не злословят о праведных, придерживаются истинных взглядов, наделены действиями, [проистекающими из] истинных взглядов, с распадом тела после смерти вновь рождаются в благом небесном мире“. — Так, божественным очищенным зрением, выходящим за пределы человеческого, он видит, как существа оставляют жизнь и вновь рождаются, он постигает, как существа, согласно своим действиям, становятся низкими, возвышенными, красивыми, некрасивыми, счастливыми, несчастными.

Taṁ kiṁ maññasi, nigrodha,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt)
Как же ты думаешь об этом, Нигродха?
yadi evaṁ sante tapojigucchā parisuddhā vā hoti aparisuddhā vā”ti?
vāti → vā ti (bjt, pts)
Если так, то подвижничество и отвращение [к миру] бывает чистым или нечистым?”

“Addhā kho, bhante, evaṁ sante tapojigucchā parisuddhā hoti no aparisuddhā, aggappattā ca sārappattā cā”ti.
ca → ca hoti (sya-all) | tapojigucchā → tapo-jigucchā (pts)
“Право же, господин, если так, то подвижничество и отвращение [к миру] бывает чистым, а не нечистым, достигает вершины, достигает сердцевины”.

“Ettāvatā kho, nigrodha, tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca.
kho, nigrodha → iti nigrodha (sya-all); atha taṁ nigrodha (km) | kho → (sya-all, pts) | Ettāvatā → Scd Bmr add kho. (pts note) | tapojigucchā → tapo-jigucchā (pts)
“Подобное подвижничество и отвращение [к миру], Нигродха, и достигает вершины, и достигает сердцевины.
Iti kho, nigrodha, yaṁ maṁ tvaṁ avacāsi:
kho → (sya-all) | avacāsi → abhāsi (pts) | nigrodha → atha naṁ nigrodhaṁ (bj: kām) | nigrodha → iti nigrodha (cck: syā.) | kho → K omits. (pts note) | maṁ → So Sc Bmr K; Sdt dhammaṁ. (pts note) | abhāsi → So Sct; Sd abhāsiṁ; Bmr K avacāsi. (pts note)
И если, Нигродха, ты спросил меня:
‘ko nāma so, bhante, bhagavato dhammo, yena bhagavā sāvake vineti, yena bhagavatā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṁ ādibrahmacariyan’ti.
bhante → (sya-all) | bhante → K omits. (pts note) | assāsappattā → assāsapattā (pts) | ādibrahmacariyanti → ādibrahmacariyan ti (pts)
„Какова, господин, истина Благостного, в какой [истине] Благостный воспитывает учеников, воспитанные в которой Благостным ученики, достигшие покоя, исповедуют стремление к целомудрию?“
Iti kho taṁ, nigrodha, ṭhānaṁ uttaritarañca paṇītatarañca, yenāhaṁ sāvake vinemi, yena mayā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṁ ādibrahmacariyan”ti.
taṁ → (sya-all) | taṁ → K omits. (pts note) | uttaritarañca paṇītatarañca → uttaritarañ ca paṇītatarañ ca (pts) | assāsappattā → assāsapattā (pts) | ādibrahmacariyanti → ādibrahmacariyan ti (pts)
— то это, Нигродха, — ещё более превосходное и более возвышенное состояние, в котором я воспитываю учеников и воспитанные в котором мною ученики, достигшие покоя, исповедуют стремление к целомудрию”.

Evaṁ vutte, te paribbājakā unnādino uccāsaddamahāsaddā ahesuṁ:
uccāsaddamahāsaddā → uccāsadda-mahāsaddā (pts)
Когда так было сказано, те странствующие аскеты с криками, с громким шумом, великим шумом заговорили:
“ettha mayaṁ anassāma sācariyakā, na mayaṁ ito bhiyyo uttaritaraṁ pajānāmā”ti.
sācariyakā → sācariyakā ettha mayaṁ panassāma sācariyakā (bj) | pajānāmāti → pajānāmāti nigrodhassa pajjhāyanaṁ (bj) | anassāma → So Sdt Bmr Sum-Br; Sc panassāma; K na passāma; Sc K repeat the whole clause. (pts note) | anassāma → na passāma sācariyakā ettha mayaṁ na passāma (th)
“Теперь мы пропали вместе с [нашими] наставниками, ведь мы не знаем ничего более превосходного, чем их [учение]”.

4. Nigrodhassapajjhāyana4. Nigrodhassapajjhāyana

Yadā aññāsi sandhāno gahapati:И тогда домоправитель Сандхана постиг: “aññadatthu kho dānime aññatitthiyā paribbājakā bhagavato bhāsitaṁ sussūsanti, sotaṁ odahanti, aññācittaṁ upaṭṭhāpentī”ti.
upaṭṭhāpentīti → upaṭṭhapentīti (bj, sya-all) | aññācittaṁ upaṭṭhāpentīti → aññācittam upaṭṭhapentīti (pts) | kho dānime → khodānime (th) | dānime aññatitthiyā → dān ime añña titthiyā (pts) | aññācittaṁ upaṭṭhāpentīti → aññā-cittam upaṭṭhapentīti (pts)
“Несомненно, эти странствующие аскеты, хоть и из других школ, хорошо внимают словам Благостного, склоняют [к нему] слух, направляют ум к знанию”.

Atha nigrodhaṁ paribbājakaṁ etadavoca:
Atha → atha naṁ (mr) | Atha → atha naṁ (cck: ka.) | atha → Br adds naṁ. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)
И он так сказал странствующему аскету Нигродхе:
“iti kho, bhante nigrodha, yaṁ maṁ tvaṁ avacāsi:“Ведь ты, господин Нигродха, так сказал мне: ‘yagghe, gahapati, jāneyyāsi, kena samaṇo gotamo saddhiṁ sallapati, kena sākacchaṁ samāpajjati, kena paññāveyyattiyaṁ samāpajjati,
samāpajjati → āpajjati (pts) | Yagghe → Cp. 5. (pts note) | paññā-veyyattiyaṁ → So Sc Bmr K; Sdt -tikaṁ. (pts note) | āpajjati → So Sc; St āpajjissati; Bmr K samāpajjati. (pts note) | paññāveyyattiyaṁ samāpajjati → paññā-veyyattiyaṁ āpajjati (pts)
„Ну как, домоправитель, знаешь ли ты, с кем беседует отшельник Готама, с кем вступает в разговор, с кем достигает ясности в постижении? Ведь постижение отшельника Готамы погублено уединённой жизнью; отшельник Готама не находится среди людей, неспособен к беседе, он ведь стремится к самым отдалённым местам.
suññāgārahatā samaṇassa gotamassa paññā, aparisāvacaro samaṇo gotamo nālaṁ sallāpāya, so antamantāneva sevati;
antamantāneva → antapantāneva (sya-all) | suññāgārahatā → suññāgāra-hatā (pts) | antamantāneva → antamantān eva (pts)
ведь постижение отшельника Готамы погублено уединённой жизнью; отшельник Готама не находится среди людей, неспособен к беседе, он ведь стремится к самым отдалённым местам;
seyyathāpi nāma gokāṇā pariyantacārinī antamantāneva sevati.
antamantāneva → antapantāneva (sya-all) | gokāṇā → go kāṇā (bjt) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | gokāṇā pariyantacārinī antamantāneva → go-kāṇā pariyanta-cārinī antamantān eva (pts)
Это как большой олень, бродящий по окраинам, стремится к самым отдалённым местам,
Evameva suññāgārahatā samaṇassa gotamassa paññā, aparisāvacaro samaṇo gotamo nālaṁ sallāpāya; so antamantāneva sevati;
suññāgārahatā → suññāgārahataṁ (bj) | antamantāneva → antapantāneva (sya-all) | evameva → evamevaṁ (th) | evameva suññāgārahatā → evam eva suññāgāra-hatā (pts) | antamantāneva → antamantān eva (pts)
так же точно и постижение отшельника Готамы погублено уединённой жизнью; отшельник Готама не находится среди людей, неспособен к беседе, он стремится к самым отдалённым местам.
iṅgha, gahapati, samaṇo gotamo imaṁ parisaṁ āgaccheyya, ekapañheneva naṁ saṁsādeyyāma, tucchakumbhīva naṁ maññe orodheyyāmā’ti.
iṅgha → iṅgha ca (bj, csp1ed) | iṅgha → iṁgha ca (bj) | tucchakumbhīva → tucchakumbhi va (pts) | Iṅgha → SS Br add ca. (pts note) | ekapañheneva → eka-pañhen eva (pts)
Что же, домоправитель, пусть отшельник Готама подойдёт к этому собранию — одним [единственным] вопросом мы повергнем его в замешательство, я сказал бы — опрокинем его, словно пустой горшок“.
Ayaṁ kho so, bhante, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho idhānuppatto, aparisāvacaraṁ pana naṁ karotha, gokāṇaṁ pariyantacāriniṁ karotha, ekapañheneva naṁ saṁsādetha, tucchakumbhīva naṁ orodhethā”ti.
naṁ → naṁ maññe (bj, sya-all) | ayaṁ kho → athakho (sya-all) | tucchakumbhīva → tucchakumbhi va (pts) | orodhethāti → maññe orodethāti (pts) | Ayaṁ → So SS Bmr; K atha. (pts note) | naṁ → Sum-Scd omit naṁ; but add aparisāvacaraṁ va nan ti pi pāṭho; Br aparisavacare tan ti pi pāṭho. (pts note) | karotha → Sum-Scd add pana; Sum-Br inserts viya before karotha. (pts note) | maññe → Br omits. (pts note) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | gokāṇaṁ → go-kāṇaṁ (pts) | ekapañheneva → eka-pañhen eva (pts)
— Вот, господин, этот Благостный, архат, всецело пробуждённый приблизился сюда, покажи же, как он не находится среди людей [и неспособен к беседе], покажи, как он бродит по окраинам, подобно большому оленю, повергни его в замешательство одним [единственным] вопросом, я сказал бы — опрокинь его, словно пустой горшок!”
Evaṁ vutte, nigrodho paribbājako tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno nisīdi.
appaṭibhāno → appaṭibhāṇo (sya-all) | tuṇhībhūto → tuṇhī-bhūto (pts) | pattakkhandho → patta-kkhandho (pts)
Когда так было сказано, странствующий аскет Нигродха сел, пребывая в молчании, пребывая в беспокойстве, опустив плечи, поникнув головой, угнетённый, неспособный возразить.

Atha kho bhagavā nigrodhaṁ paribbājakaṁ tuṇhībhūtaṁ maṅkubhūtaṁ pattakkhandhaṁ adhomukhaṁ pajjhāyantaṁ appaṭibhānaṁ viditvā nigrodhaṁ paribbājakaṁ etadavoca:
appaṭibhānaṁ → appaṭibhāṇaṁ (sya-all) | atha kho → athakho (th) | maṅkubhūtaṁ pattakkhandhaṁ → maṅku-bhūtaṁ patta-kkhandhaṁ (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
21. И тогда Благостный, видя странствующего аскета Нигродху, пребывающим в молчании, пребывающим в беспокойстве, опустившим плечи, поникшим головой, угнетённым, неспособным возразить, так сказал странствующему аскету Нигродхе:
“saccaṁ kira, nigrodha, bhāsitā te esā vācā”ti?
kira → (sya-all, pts) | vācāti → vācā ti (pts)
“Правда ли, Нигродха, что ты произнёс эти слова?”

“Saccaṁ, bhante, bhāsitā me esā vācā, yathābālena yathāmūḷhena yathāakusalenā”ti.
yathābālena yathāmūḷhena yathāakusalenāti → yathā bālena yathā mūḷhena yathā akusalenāti (bjt) | yathābālena → yathā-bālena (pts) | yathāakusalenāti → yathā-akusalenāti (pts)
“Правда, господин, я произнёс эти слова из глупости, из-за ослепления, из-за нечестия”.

“Taṁ kiṁ maññasi, nigrodha.
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt)
“Как же ты думаешь об этом, Нигродха?
Kinti te sutaṁ paribbājakānaṁ vuḍḍhānaṁ mahallakānaṁ ācariyapācariyānaṁ bhāsamānānaṁ:
vuḍḍhānaṁ → vuddhānaṁ (bj, pts) | ācariyapācariyānaṁ → ācariyapacariyānaṁ (pts) | vuddhānaṁ → So Scd; St omits; Bmr K vuḍḍhānaṁ. (pts note) | kinti → kin ti (pts) | ācariyapācariyānaṁ → ācariya-pacariyānaṁ (pts)
Слыхал ли ты из разговоров старших престарелых странствующих аскетов, наставников [твоих] наставников:
‘ye te ahesuṁ atītamaddhānaṁ arahanto sammāsambuddhā, evaṁ su te bhagavanto saṅgamma samāgamma unnādino uccāsaddamahāsaddā anekavihitaṁ tiracchānakathaṁ anuyuttā viharanti.
viharanti → vihariṁsu (bj, sya-all, csp1ed) | samāgamma → (bj) | viharanti seyyathidaṁ → vihariṁsu seyyathīdaṁ (sya-all, pts) | su → Br sutaṁ. (pts note) | vihariṁsu → So Bmr K; Sc viharaṁsu; Sdt -anti. (pts note) | saṅgamma → saṁgamma (my) | saṅgamma samāgamma → saṁgamma (bjt) | evaṁ su te → evaṁsute (th) | atītamaddhānaṁ → atītam addhānaṁ (pts) | sammāsambuddhā → sammā-sambuddhā (pts) | uccāsaddamahāsaddā anekavihitaṁ tiracchānakathaṁ → uccāsadda-mahāsaddā aneka-vihitaṁ tiracchāna-kathaṁ (pts)
„Те, которые были в прошлые времена, архаты, всецело пробуждённые, — те, Благостные, [имели обыкновение], встретившись и собравшись, с криками, громким шумом, великим шумом вести различные низменные беседы,
Seyyathidaṁ—rājakathaṁ corakathaṁ …pe… itibhavābhavakathaṁ iti vā.
rājakathaṁ → rāja kathaṁ (bjt) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | seyyathidaṁ rājakathaṁ corakathaṁ → seyyathīdaṁ rāja-kathaṁ cora-kathaṁ (pts) | itibhavābhavakathaṁ → iti bhavābhava-kathaṁ (pts)
а именно: беседы о царе, беседы о ворах … что существует и чего не существует“,
Seyyathāpi tvaṁ etarahi sācariyako.
seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
так же как теперь ты со [своими] наставниками.
Udāhu, evaṁ su te bhagavanto araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni, seyyathāpāhaṁ etarahī’”ti.
vijanavātāni manussarāhasseyyakāni → vījanavātāni manussarāhaseyyakāni (sya-all) | araññavanapatthāni → araññe vanapatthāni (pts) | araññe → So SS; Bmr K -ña and below. Cp. ante 4. (pts note) | etarahīti → etarahī ti (bjt) | evaṁ su te → evaṁsute (th) | seyyathāpāhaṁ etarahīti → seyyathāpāhametarahīti (th) | appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni → appa-saddāni appa-nigghosāni vijana-vātāni manussa-rāhaseyyakāni (pts) | seyyathāpāhaṁ → seyyathā pāham (pts)
Или эти Благостные стремились к отдалённым обителям в глуши, в лесной чаще, где нет шума, нет звуков, [обителям], дышащим безмолвием, пригодным, чтобы скрываться от людей, подходящим для уединения, —

“Sutaṁ metaṁ, bhante. Paribbājakānaṁ vuḍḍhānaṁ mahallakānaṁ ācariyapācariyānaṁ bhāsamānānaṁ:
vuḍḍhānaṁ → vuddhānaṁ (bj, pts) | taṁ → So Sct; Sd omits the whole paragraph to tassa te Nigrodha; Bmr K sutam etaṁ. (pts note) | sutaṁ metaṁ → sutametaṁ (th) | metaṁ → me taṁ (pts) | ācariyapācariyānaṁ → ācariya-pācariyānam (pts)
“Я слыхал, господин, из разговоров старших престарелых странствующих аскетов, наставников моих наставников:
‘ye te ahesuṁ atītamaddhānaṁ arahanto sammāsambuddhā, na evaṁ su te bhagavanto saṅgamma samāgamma unnādino uccāsaddamahāsaddā anekavihitaṁ tiracchānakathaṁ anuyuttā viharanti.
na evaṁ su te → na evaṁsute (sya-all); nāssu te (pts1ed) | na → na evaṁsute bhagavanto (sya-all) | su te bhagavanto → (sya-all) | na evaṁ su → nāssu (pts) | su → nāssu (bj: PTS) | su → nāssu (cck: sī. pī.) | nāssu → So SS; Bmr K na evaṁ su. (pts note) | saṅgamma → saṁgamma (my, bjt) | atītamaddhānaṁ → atītam addhānaṁ (pts) | sammāsambuddhā na evaṁ su → sammā-sambuddhā nāssu (pts) | uccāsaddamahāsaddā anekavihitaṁ tiracchānakathaṁ → uccāsadda-mahāsaddā aneka-vihitaṁ tiracchāna-kathaṁ (pts)
„Те, которые были в прошлые времена, архаты, всецело пробуждённые, — те, Благостные не [имели обыкновения], встретившись и собравшись, с криками, громким шумом, великим шумом вести различные низменные беседы,
Seyyathidaṁ—rājakathaṁ corakathaṁ …pe… itibhavābhavakathaṁ iti vā,
corakathaṁ → (pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | seyyathidaṁ rājakathaṁ corakathaṁ → seyyathīdaṁ rāja-kathaṁ (pts) | itibhavābhavakathaṁ → iti bhavābhava-kathaṁ (pts)
а именно: беседы о царе, беседы о ворах … что существует и чего не существует“, —
seyyathāpāhaṁ etarahi sācariyako.
seyyathāpāhaṁ etarahi → seyyathāpāhametarahi (th) | seyyathāpāhaṁ → seyyathā pāham (pts)
так же как теперь я со [своими] наставниками.
Evaṁ su te bhagavanto araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni, seyyathāpi bhagavā etarahī’”ti.
araññavanapatthāni → araññe vanapatthāni (pts) | manussarāhasseyyakāni → manussarāhaseyyakāni (bjt, th) | evaṁ su te → evaṁsute (th) | appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni → appa-saddāni appa-nigghosāni vijana-vātāni manussa-rāhaseyyakāni (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
Эти Благостные стремились к отдалённым обителям в глуши, в лесной чаще, где нет шума, нет звуков, [обителям], дышащим безмолвием, пригодным, чтобы скрываться от людей, подходящим для уединения, — так же, как теперь Благостный”.

“Tassa te, nigrodha, viññussa sato mahallakassa na etadahosi:
te → kho (sya-all) | te → So SS Bmr; K kho. (pts note) | etadahosi → etad ahosi (pts)
“Что же ты, Нигродха, будучи разумным и престарелым, не подумал так:
‘buddho so bhagavā bodhāya dhammaṁ deseti, danto so bhagavā damathāya dhammaṁ deseti, santo so bhagavā samathāya dhammaṁ deseti, tiṇṇo so bhagavā taraṇāya dhammaṁ deseti, parinibbuto so bhagavā parinibbānāya dhammaṁ desetī’”ti?
bodhāya → sambodhāya (sya-all) | bodhāya → So SS Sum; Bmr K sambodhāya. (pts note) | samathāya → Br samatāya. (pts note) | taraṇāya → Br tiraṇāya. (pts note) | desetīti → desetī ti (bjt)
„Этот Благостный пробуждён и наставляет в истине, ведущей к пробуждению; этот Благостный обуздан и наставляет в истине, ведущей к самообузданию; этот Благостный спокоен и наставляет в истине, ведущей к успокоению; этот Благостный переправился [через поток зла] и наставляет в истине, ведущей к переправе [через поток зла]; этот Благостный достиг ниббаны и наставляет в истине, ведущей к достижению ниббаны“”

5. Brahmacariyapariyosānasacchikiriyā5. Brahmacariyapariyosānasacchikiriyā

Evaṁ vutte, nigrodho paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
Когда так было сказано, странствующий аскет Нигродха так сказал Благостному:
“accayo maṁ, bhante, accagamā yathābālaṁ yathāmūḷhaṁ yathāakusalaṁ, yvāhaṁ evaṁ bhagavantaṁ avacāsiṁ.
maṁ → me (bj) | yvāhaṁ → so haṁ bhagavantaṁ (pts) | bhagavantaṁ → (pts) | Accayo → Cp. D. ii. 99, vol. i., p. 85. (pts note) | yathābālaṁ yathāmūḷhaṁ yathāakusalaṁ yvāhaṁ → yathā bālaṁ yathā mūḷhaṁ yathā akusalaṁ svāhaṁ (bjt) | yathābālaṁ → yathā-bālaṁ (pts) | yathāakusalaṁ yvāhaṁ → yathā-akusalaṁ so haṁ bhagavantaṁ (pts)
“Мной совершено преступление, господин, — из-за глупости, из-за ослепления, из-за нечестия я сказал так Благостному.
Tassa me, bhante, bhagavā accayaṁ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṁ saṁvarāyā”ti.
paṭiggaṇhātu → paṭigaṇhātu (bjt, pts)
Пусть же, господин, Благостный примет меня, [признавшегося] в совершенном преступлении, чтобы в будущем я обуздал себя”.

“Taggha tvaṁ, nigrodha, accayo accagamā yathābālaṁ yathāmūḷhaṁ yathāakusalaṁ, yo maṁ tvaṁ evaṁ avacāsi.
tvaṁ → taṁ (bj, sya-all, pts1ed) | yo maṁ tvaṁ → yaṁ mantvaṁ (sya-all) | tvaṁ → taṁ (pts) | yo → yaṁ (pts) | tvaṁ → taṁ (cck: sī. syā. pī.) | taṁ → Br tvaṁ. (pts note) | yaṁ → Br yo. (pts note) | yathāmūḷhaṁ yathāakusalaṁ → yathā mūḷhaṁ yathā akusalaṁ (bjt) | yathābālaṁ yathāmūḷhaṁ yathāakusalaṁ yo → yathā-bālaṁ yathā-mūḷhaṁ yathā-akusalaṁ yaṁ (pts)
“Действительно, Нигродха, ты совершил преступление из-за глупости, из-за ослепления, из-за нечестия ты сказал мне так.
Yato ca kho tvaṁ, nigrodha, accayaṁ accayato disvā yathādhammaṁ paṭikarosi, taṁ te mayaṁ paṭiggaṇhāma.
tvaṁ → (sya-all) | yathādhammaṁ → yathākammaṁ (pts) | tvaṁ → K omits. (pts note) | taṁ te → tante (bjt) | paṭiggaṇhāma → paṭigaṇhāma (bjt, pts) | yathādhammaṁ → yathā-kammaṁ (pts) | taṁ → tan (pts)
И поскольку ты, Нигродха, указав на совершенное преступление, добродетельно искупаешь [его], мы принимаем тебя.
Vuddhi hesā, nigrodha, ariyassa vinaye, yo accayaṁ accayato disvā yathādhammaṁ paṭikaroti āyatiṁ saṁvaraṁ āpajjati.
vuddhi → vuḍḍhi (sya-all) | Vuddhi → K vuḍḍhi. (pts note) | saṁvaraṁ āpajjati → saṁvaramāpajjati (th) | hesā → h esā (pts) | yathādhammaṁ → yathā-dhammaṁ (pts)
Ибо такова, Нигродха, поступь должного поведения праведника, что указавший на совершенное преступление и добродетельно искупающий [его] достигает в будущем самообуздания.
Ahaṁ kho pana, nigrodha, evaṁ vadāmi:
kho → (sya-all) | kho → K omits. (pts note)
Я же, Нигродха, говорю так:

‘Etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko, ahamanusāsāmi ahaṁ dhammaṁ desemi.
ujujātiko ahamanusāsāmi → uju-jātiko aham anusāsāmi (pts)
„Пусть идёт [ко мне] человек разумный, нелицемерный, бесхитростный, прямодушный — я обучу, я наставлю его в истине.
Yathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamāno—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati sattavassāni.
Yathānusiṭṭhaṁ tathā → yathānusiṭṭhaṁ (?) | brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva → brahmacariyaṁ pariyosānaṁ diṭṭhe va (pts) | tathā → yathānusiṭṭhaṁ (cck: ?) | pariyosānaṁ → So SS Br; Bm K pariyosāna-brahmacariyaṁ. (pts note) | sattavassāni → satta vassāni (bjt, th, pts) | tathā paṭipajjamāno → tathāpaṭipajjamāno (th) | yassatthāya kulaputtā sammadeva → yass atthāya kula-puttā sammad eva (pts) | tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva → tad-anuttaraṁ brahmacariyaṁ pariyosānaṁ diṭṭhe va (pts)
Продвигаясь, согласно наставлению, он сам познает, испытает и обретёт в зримом мире ту цель, ради которой люди из славных семейств, оставив дом, странствуют бездомными — несравненный венец целомудрия, — и это за семь лет.
Tiṭṭhantu, nigrodha, satta vassāni.Но оставим, Нигродха, семь лет. Etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko, ahamanusāsāmi ahaṁ dhammaṁ desemi.
asaṭho → asatho (pts) | ujujātiko ahamanusāsāmi → uju-jātiko aham anusāsāmi (pts)
Пусть идёт [ко мне] человек разумный, нелицемерный, бесхитростный, прямодушный — я обучу, я наставлю его в истине.
Yathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamāno—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati cha vassāni.
brahmacariyapariyosānaṁ → brahmacariyapavayosānaṁ (bj) | brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva → brahmacariyaṁ pariyosānaṁ diṭṭhe va (pts) | tathā paṭipajjamāno → tathāpaṭipajjamāno (th) | yassatthāya kulaputtā sammadeva → yass atthāya kula-puttā sammad eva (pts) | tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva → tad-anuttaraṁ brahmacariyaṁ pariyosānaṁ diṭṭhe va (pts)
Продвигаясь, согласно наставлению, он сам познает, испытает и обретёт в зримом мире ту цель, ради которой люди из славных семейств, оставив дом, странствуют бездомными — несравненный венец целомудрия, — и это за шесть лет.
Pañca vassāni …пять лет … cattāri vassāni …четыре года … tīṇi vassāni …три года … dve vassāni …два года … ekaṁ vassaṁ.один год. Tiṭṭhatu, nigrodha, ekaṁ vassaṁ.Но оставим, Нигродха, один год. Etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko ahamanusāsāmi ahaṁ dhammaṁ desemi.Пусть идёт [ко мне] человек разумный, нелицемерный, бесхитростный, прямодушный — я обучу, я наставлю его в истине. Yathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamāno—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati satta māsāni.
tathā paṭipajjamāno → tathāpaṭipajjamāno (th) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th)
Продвигаясь, согласно наставлению, он сам познает, испытает и обретёт в зримом мире ту цель, ради которой люди из славных семейств, оставив дом, странствуют бездомными — несравненный венец целомудрия, — [и это] за семь месяцев.
Tiṭṭhantu, nigrodha, satta māsāni …
pe → So SS; Bm K tiṭṭhantu Nigrodha satta māsāni, cha māsāni, etc. (pts note)
Но оставим, Нигродха, семь месяцев …
cha māsāni …шесть месяцев … pañca māsāni …
pañca → Sc omits. (pts note)
пять месяцев …
cattāri māsāni …четыре месяца … tīṇi māsāni …три месяца … dve māsāni …два месяца … ekaṁ māsaṁ …
ekaṁ māsaṁ → ekamāsaṁ (bjt)
один месяц …
aḍḍhamāsaṁ.
aḍḍhamāsaṁ → addhamāsaṁ (pts) | aḍḍhamāsaṁ → addha-māsaṁ (pts)
половину месяца.
Tiṭṭhatu, nigrodha, aḍḍhamāso.
aḍḍhamāso → addamāso (pts) | aḍḍhamāso → adda-māso (pts)
Но оставим, Нигродха, полмесяца.
Etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko, ahamanusāsāmi ahaṁ dhammaṁ desemi.
asaṭho → asatho (pts) | ujujātiko ahamanusāsāmi → uju-jātiko aham anusāsāmi (pts)
Пусть идёт [ко мне] человек разумный, нелицемерный, бесхитростный, прямодушный — я обучу, я наставлю его в истине.
Yathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamāno—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati sattāhaṁ’.
sattāhaṁ → sattāhaṁ paribbājakānaṁ pajjhāyanaṁ (bj) | brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva → brahmacariyaṁ pariyosānaṁ diṭṭhe va (pts) | tathā paṭipajjamāno → tathāpaṭipajjamāno (th) | yassatthāya kulaputtā sammadeva → yass atthāya kula-puttā sammad eva (pts) | tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva → tad-anuttaraṁ brahmacariyaṁ pariyosānaṁ diṭṭhe va (pts)
Продвигаясь, согласно наставлению, он сам познает, испытает и обретёт в зримом мире ту цель, ради которой люди из славных семейств, оставив дом, странствуют бездомными — несравненный венец целомудрия, — [и это] за семь дней“.

6. Paribbājakānaṁpajjhāyana6. Paribbājakānaṁpajjhāyana

Siyā kho pana te, nigrodha, evamassa:
pana te → panetaṁ (csp1ed) | evamassa → evam assa (pts)
Может быть, Нигродха, ты подумаешь так:
‘antevāsikamyatā no samaṇo gotamo evamāhā’ti.
no → (sya-all) | Antevāsikamyatā → Sd kammiyatā; Sum-Scd kammatā. (pts note) | no → K omits. (pts note) | evamāhāti → evamāhā ti (bjt) | evamāhāti → evam āhāti (pts)
„Отшельник Готама сказал так из желания иметь учеников“.
Na kho panetaṁ, nigrodha, evaṁ daṭṭhabbaṁ.
panetaṁ → pan etaṁ (pts)
Не следует, Нигродха, считать так —
Yo eva vo ācariyo, so eva vo ācariyo hotu.
vo → te (bj) | eva → evaṁ (sya-all) | so eva → soyeva (sya-all) | vo → te (cck: sī. syā.) | eva → K evaṁ. Many variants occur in these clauses, eva, evaṁ, ca. (pts note) | vo → Br te; so K occasionally. (pts note)
тот учитель, который есть у вас, пусть и будет вашим учителем.

Siyā kho pana te, nigrodha, evamassa:
evamassa → evam assa (pts)
Может быть, Нигродха, ты подумаешь так:
‘uddesā no cāvetukāmo samaṇo gotamo evamāhā’ti.
evamāhāti → evamāhā ti (bjt) | cāvetukāmo → cāvetu-kāmo (pts) | evamāhāti → evam āhāti (pts)
„Отшельник Готама сказал так из желания лишить нас [своих] правил“.
Na kho panetaṁ, nigrodha, evaṁ daṭṭhabbaṁ.
panetaṁ → pan etaṁ (pts)
Не следует, Нигродха, считать так —
Yo eva vo uddeso so eva vo uddeso hotu.
vo → te (bj) | eva vo → evaṁ te (sya-all) | so eva vo → soyeva te (sya-all) | vo → SS Br K evaṁ te; Br eva te; Sum eva vo. (pts note)
те правила, которые есть у вас, пусть и будут вашими правилами.

Siyā kho pana te, nigrodha, evamassa:
evamassa → evam assa (pts)
Может быть, Нигродха, ты подумаешь так:
‘ājīvā no cāvetukāmo samaṇo gotamo evamāhā’ti.
evamāhāti → evamāhā ti (bjt) | cāvetukāmo → cāvetu-kāmo (pts) | evamāhāti → evam āhāti (pts)
„Отшельник Готама сказал так из желания лишить нас [нашего] образа жизни“.
Na kho panetaṁ, nigrodha, evaṁ daṭṭhabbaṁ.
panetaṁ → pan etaṁ (pts)
Не следует, Нигродха, считать так —
Yo eva vo ājīvo, so eva vo ājīvo hotu.
vo → te (bj) | eva vo → ca te (sya-all) | so eva vo → soyeva te (sya-all)
тот образ жизни, который есть у вас, пусть и будет вашим образом жизни.

Siyā kho pana te, nigrodha, evamassa:
evamassa → evam assa (pts)
Может быть, Нигродха, ты подумаешь так:
‘ye no dhammā akusalā akusalasaṅkhātā sācariyakānaṁ, tesu patiṭṭhāpetukāmo samaṇo gotamo evamāhā’ti.
no → te (sya-all) | evamāhāti → evamāhā ti (bjt) | akusalasaṅkhātā → akusala-saṁkhātā (pts) | patiṭṭhāpetukāmo → patiṭṭhāpetu-kāmo (pts) | evamāhāti → evam āhāti (pts)
„Отшельник Готама сказал так из желания утвердить [в нас] те свойства, которые [для нас] нехороши и считаются нехорошими [у нас] с учителями“.
Na kho panetaṁ, nigrodha, evaṁ daṭṭhabbaṁ.
panetaṁ → pan etaṁ (pts)
Не следует, Нигродха, считать так —
Akusalā ceva vo te dhammā hontu akusalasaṅkhātā ca sācariyakānaṁ.
ceva vo te dhammā → vo dhammā (bj, mr); te dhammā (sya-all) | te → (bj) | akusalā ceva vo → akusalāyeva (sya-all) | ca → (sya-all, pts) | dhammā → vo ne dhammā (bj: PTS) | dhammā → vodhammā (cck: ka.); te dhammā (cck: syā.) | vo → So St; Sc omits; Sd kho; Bmr omit te; K omits vo. (pts note) | akusala-saṁkhātā → Br adds ca. (pts note) | ceva → eva (pts)
те свойства, которые [для вас] нехороши, пусть и считаются нехорошими [у вас] с учителями.

Siyā kho pana te, nigrodha, evamassa:
evamassa → evam assa (pts)
Может быть, Нигродха, ты подумаешь так:
‘ye no dhammā kusalā kusalasaṅkhātā sācariyakānaṁ, tehi vivecetukāmo samaṇo gotamo evamāhā’ti.
no → te (sya-all) | kusalā kusalasaṅkhātā → kusalākūsalasaṁkhātā (pts) | vivecetukāmo → vivicetukāmo (pts) | evamāhāti → evamāhā ti (bjt) | kusalā kusalasaṅkhātā → kusalā-kūsalasaṁkhātā (pts) | vivecetukāmo → vivicetu-kāmo (pts) | evamāhāti → evam āhāti (pts)
„Отшельник Готама сказал так из желания избавить [нас] от тех свойств, которые для нас хороши и считаются хорошими [у нас] с учителями“.
Na kho panetaṁ, nigrodha, evaṁ daṭṭhabbaṁ.
panetaṁ → pan etaṁ (pts)
Не следует, Нигродха, считать так —
Kusalā ceva vo te dhammā hontu kusalasaṅkhātā ca sācariyakānaṁ.
te → (bj) | kusalā ceva vo → kusalāyeva (sya-all) | ca → (sya-all, pts) | eva → So Bmr K; Sc omits; Sd kusalameva; St kusalaveva. (pts note) | te → So SS; Bmr K omit. (pts note) | kusalasaṅkhātā ca → kusala-saṁkhātā (pts)
те свойства, которые для вас хороши, пусть и считаются хорошими [у вас] с учителями.

Iti khvāhaṁ, nigrodha, neva antevāsikamyatā evaṁ vadāmi, napi uddesā cāvetukāmo evaṁ vadāmi, napi ājīvā cāvetukāmo evaṁ vadāmi, napi ye vo dhammā akusalā akusalasaṅkhātā sācariyakānaṁ, tesu patiṭṭhāpetukāmo evaṁ vadāmi, napi ye vo dhammā kusalā kusalasaṅkhātā sācariyakānaṁ, tehi vivecetukāmo evaṁ vadāmi.
napi ājīvā cāvetukāmo evaṁ vadāmi, napi ye vo dhammā → napi ye ca kho dhammā (bj); napi ye te dhammā (sya-all); napi ye ca vo dhammā (mr) | napi ye vo dhammā → napi ye ca kho dhammā (bj); napi ye te dhammā (sya-all); napi ye ca vo dhammā (mr) | ye → ye ca (bj) | khvāhaṁ → khohaṁ (sya-all, pts) | napi → nāpi (sya-all) | vo → te (sya-all) | kusalā → (sya-all) | dhammā → na pi ye ne dhammā (bj: syā) | dhammā → napi ye kho dhammā (cck: sī.); napi ye te dhammā (cck: syā.); napi ye ca vo dhammā (cck: ka.) | dhammā → napi ye kho dhammā (cck: sī.); napi ye te dhammā (cck: syā.); napi ye ca vo dhammā (cck: ka.) | vo → Bmr ca vo; K te, and below. (pts note) | ye → Br adds ca. (pts note) | khvāhaṁ → kho haṁ (pts) | neva antevāsikamyatā → n eva antevāsi-kamyatā (pts) | cāvetukāmo → cāvetu-kāmo (pts) | akusalasaṅkhātā → akusala-saṁkhātā (pts) | patiṭṭhāpetukāmo → patiṭṭhāpetu-kāmo (pts) | kusalasaṅkhātā → kusala-saṁkhātā (pts) | vivecetukāmo → vivecetu-kāmo (pts)
Ведь я, Нигродха, говорю так не из желания иметь учеников, и говорю так не из желания лишать [вас своих] правил, и говорю так не из желания лишить [вас вашего] образа жизни, и говорю так не из желания утвердить [в вас] те свойства, которые для вас нехороши и считаются нехорошими [у вас] с учителями, и говорю так не из желания избавить [вас] от тех свойств, которые для вас хороши и считаются хорошими [у вас] с учителями.
Santi ca kho, nigrodha, akusalā dhammā appahīnā saṅkilesikā ponobbhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā, yesāhaṁ pahānāya dhammaṁ desemi.
sadarā → sadarathā (sya-all, mr); saddarā (pts1ed, mr) | ponobbhavikā → ponobhavikā (bj, pts1ed, mr) | appahīnā → appahīṇā (bj) | ponobhavikā → ponobbhavikā (bj: machasaṁ) | sadarā → saddarā (bj: PTS, kām); sadarathā (bj: syā) | ponobbhavikā → ponobhavikā (cck: ka.) | sadarā → saddarā (cck: pī. ka.); sadarathā (cck: syā. ka.) | saddarā → So Sc Sum-Scd; Sdt sādarā; Bmr K Sum-Br sadarathā. (pts note) | yesāhaṁ → Cp. D. ix., 43, vol. i., p. 197. (pts note) | saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, ms2005) | appahīnā saṅkilesikā ponobbhavikā → appahīṇā saṁkilesikā ponobhavikā (bjt) | saṅkilesikā ponobbhavikā sadarā dukkhavipākā → saṁkilesikā ponobhavikā saddarā dukkha-vipākā (pts) | jātijarāmaraṇiyā → jāti-jarā-maraṇiyā (pts)
Но есть, Нигродха, нехорошие свойства, не оставленные [вами], — порочные, ведущие к следующему рождению, несчастные, болью-созревающие в будущем : рождение, старость, смерть — к отказу от которых ведёт истина, разъясняемая мною
Yathāpaṭipannānaṁ vo saṅkilesikā dhammā pahīyissanti, vodānīyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṁ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā”ti.
saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, bjt, ms2005, pts) | yathāpaṭipannānaṁ → yathā paṭipannānaṁ (bjt, pts) | vodānīyā → vodāniyā (bjt, th, pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | vepullattañca diṭṭheva → vepullatañ ca diṭṭhe va (pts)
так, что у вас, следующих её путём, исчезнут порочные свойства, возрастут чистые свойства, и вы будете жить, сами познав, испытав и обретя в зримом мире полноту и совершенство постижения”.

Evaṁ vutte, te paribbājakā tuṇhībhūtā maṅkubhūtā pattakkhandhā adhomukhā pajjhāyantā appaṭibhānā nisīdiṁsu yathā taṁ mārena pariyuṭṭhitacittā.
appaṭibhānā → appaṭibhāṇā (sya-all) | pariyuṭṭhita-cittā → Cp. D. xvi. 3. 4. (pts note) | tuṇhībhūtā maṅkubhūtā pattakkhandhā adhomukhā → tuṇhī-bhūtā maṅku-bhūtā patta-kkhandhā adho-mukhā (pts)
Когда так было сказано, те странствующие аскеты сели, пребывая в молчании, пребывая в беспокойстве, опустив плечи, поникнув головой, угнетённые, неспособные возразить, — ибо сердцем их завладел Мара.
Atha kho bhagavato etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
И тогда Благостный подумал так:
“sabbepime moghapurisā phuṭṭhā pāpimatā.
sabbepime → sabbepīme (sya-all) | phuṭṭhā → phuṭṭhā mārena (sya-all) | sabbepime → sabbe pime (my) | sabbepime → sabbe pi me (bjt) | sabbepime → sabbe p ime (pts)
“Все эти заблудшие люди пропитаны Злостным —
Yatra hi nāma ekassapi na evaṁ bhavissati:
ekassapi → ekassa pi (pts)
ведь ни у одного из них не возникает даже мысль:
‘handa mayaṁ aññāṇatthampi samaṇe gotame brahmacariyaṁ carāma, kiṁ karissati sattāho’”ti?
Gotame → So Bmr K; SS -ṇo -mo. (pts note) | aññāṇatthampi → aññāṇatthaṁpi (th) | aññāṇatthampi → aññāṇattham pi (pts) | sattāhoti → sattāho ti (pts)
„Давайте же, хоть и незнающие, вести целомудренную жизнь при отшельнике Готаме — ведь что значат семь дней?“”

Atha kho bhagavā udumbarikāya paribbājakārāme sīhanādaṁ naditvā vehāsaṁ abbhuggantvā gijjhakūṭe pabbate paccupaṭṭhāsi.
paccupaṭṭhāsi → paccuṭṭhāsi (bj, sya-all, pts1ed) | paccupaṭṭhāsi → paccuṭṭhāsi (pts) | paccuṭṭhāsi → paccupaṭṭhāsi (bj: machasaṁ) | paccupaṭṭhāsi → paccuṭṭhāsi (cck: sī. syā. pī.) | paccuṭṭhāsi → Br paccupaṭṭhāsi. (pts note) | atha kho → athakho (th) | gijjhakūṭe → gijjha-kūṭe (pts)
И тогда Благостный, прорычав львиным рыком в роще для странствующих отшельников Удумбарика, поднялся в воздух и снова возвратился на холм Гиджджхакута.
Sandhāno pana gahapati tāvadeva rājagahaṁ pāvisīti.
pana → (sya-all, pts) | Sandhāno → Bmr add pana. (pts note) | pāvisīti → pāvisī ti (bjt) | tāvadeva → tāvad eva (pts)
А домоправитель Сандхана пошёл в Раджагаху.

Udumbarikasuttaṁ niṭṭhitaṁ dutiyaṁ.
Udumbarika-Sīhanāda-Suttantaṁ → SS Suttaṁ; Bmr Udumbarika-Suttantaṁ; K Udumbarika-Suttaṁ. (pts note)
“Удумбарика-сиханада-сутта” Окончена. Вторая.

Слушать в MP3: пали · русский (пер. А.Я. Сыркин с Пали, ред. o)

Принципы по Суттам · Обоснование · Глоссарий