CakkavattisuttaCakkavatti Sutta (DN 26)
1. Attadīpasaraṇatā
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
ekaṁ samayaṁ bhagavā magadhesu viharati mātulāyaṁ.
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
“bhikkhavo”ti.
bhikkhavoti → bhikkhavo ti bhadante (pts)
“Bhaddante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
bhaddanteti → bhadanteti (bjt, th) | bhaddanteti → ti (pts)
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
“Attadīpā, bhikkhave, viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā, dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā.
Atta-dīpā → Cp. D. xvi. 2. 26, vol. ii., p. 100, and below 27. (pts note) | attasaraṇā → atta-saraṇā (pts) | dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā → dhamma-dīpā dhamma-saraṇā anañña-saraṇā (pts)
Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo, dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo?
kathañca → kathañ ca (pts) | attadīpo → atta-dīpo (pts) | attasaraṇo anaññasaraṇo dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo → atta-saraṇo anañña-saraṇo dhamma-dīpo dhamma-saraṇo anañña-saraṇo (pts)
Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
Idha → Cp. D. xxii. 1, vol. ii., p. 290. (pts note) | abhijjhādomanassaṁ → abhijjhā-domanassaṁ (pts)
Vedanāsu vedanānupassī …pe…
vedanānupassī → (pts)
citte cittānupassī …pe…
cittesu → So SS; Bmr K vedanānupassī citte cittānupassī. (pts note)
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
abhijjhādomanassaṁ → abhijjhā-domanassaṁ (pts)
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo, dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo.
anaññasaraṇo → anañña saraṇo (th) | attadīpo → atta-dīpo (pts) | attasaraṇo anaññasaraṇo → atta-saraṇo anañña-saraṇo (pts) | dhammasaraṇo anaññasaraṇo → dhamma-saraṇo anañña-saraṇo (pts)
Gocare, bhikkhave, caratha sake pettike visaye.
Gocare, bhikkhave, carataṁ sake pettike visaye na lacchati māro otāraṁ, na lacchati māro ārammaṇaṁ.
ārammaṇaṁ → āramaṇaṁ (?) | ārammaṇaṁ → āramaṇaṁ (cck: ?)
Kusalānaṁ, bhikkhave, dhammānaṁ samādānahetu evamidaṁ puññaṁ pavaḍḍhati.
pavaḍḍhati → pavaḍḍhatīti (pts) | samādānahetu evamidaṁ → samādāna-hetu evam idaṁ (pts)
2. Daḷhanemicakkavattirājā
Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, rājā daḷhanemi nāma ahosi cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato.
cakkavattī → cakkavatti (sya-all, pts1ed) | dhammarājā → rājā (bj) | daḷhanemi → dalhanemi (sya-all) | janapadatthāvariyappatto → janapadaṭṭhāvariyappatto (sya-all) | cakkavattī → cakkavatti (pts) | cakkavattī → cakkavatti (cck: syā. pī.) | Daḷhanemi → So Sd Bmr K; Sc Daḷhānemi; St Daḷhanomi. (pts note) | cakkavatti → Cp. D. iii. 1. 5, vol. i., p. 88; xiv. 1. 32, vol. ii., p. 16. (pts note) | bhūtapubbaṁ → bhūta-pubbaṁ (pts) | dhammarājā cāturanto → dhamma-rājā cātur-anto (pts) | janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato → janapada-tthāvariya-ppatto satta-ratana-samannāgato (pts)
Tassimāni satta ratanāni ahesuṁ seyyathidaṁ—
satta ratanāni → sattaratanāni (bjt) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | tassimāni → tass imāni (pts)
cakkaratanaṁ hatthiratanaṁ assaratanaṁ maṇiratanaṁ itthiratanaṁ gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanameva sattamaṁ.
pariṇāyakaratanameva → parināyakaratanameva (bj) | cakkaratanaṁ → cakkaratanaṁu (cck) | itthiratanaṁ → itthīratanaṁ (sya-all) | hatthiratanaṁ assaratanaṁ maṇiratanaṁ itthiratanaṁ gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanameva → hatthi-ratanaṁ assa-ratanaṁ maṇi-ratanaṁ itthi-ratanaṁ gahapati-ratanaṁ pariṇāyaka-ratanam eva (pts)
Parosahassaṁ kho panassa puttā ahesuṁ sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.
parosahassaṁ → paro sahassaṁ (pts) | panassa → pan assa (pts) | vīraṅgarūpā parasenappamaddanā → vīraṅga-rūpā parasena-ppamaddanā (pts)
So imaṁ pathaviṁ sāgarapariyantaṁ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasi.
asatthena dhammena → dhammena samena (sya-all, mr) | pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all, pts) | dhammena → dhammena samena (bj: syā, kām) | dhammena → dhammena samena (cck: syā. ka.) | dhammena → Bmr K add samena. (pts note) | ajjhāvasi → Bmr ajjhāvasati. (pts note) | pathaviṁ sāgarapariyantaṁ → paṭhaviṁ sāgara-pariyantaṁ (pts)
Atha kho, bhikkhave, rājā daḷhanemi bahunnaṁ vassānaṁ bahunnaṁ vassasatānaṁ bahunnaṁ vassasahassānaṁ accayena aññataraṁ purisaṁ āmantesi:
daḷhanemi → dalhanemi (sya-all) | atha kho → athakho (th) | vassasatānaṁ → vassa-satānaṁ (pts) | vassasahassānaṁ → vassa-sahassānaṁ (pts)
‘yadā tvaṁ, ambho purisa, passeyyāsi dibbaṁ cakkaratanaṁ osakkitaṁ ṭhānā cutaṁ, atha me āroceyyāsī’ti.
‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso rañño daḷhanemissa paccassosi.
daḷhanemissa → dalhanemissa (sya-all); daḷhanemikassa (pts) | Daḷhanemikassa → Br Daḷhanemissa. (pts note)
Addasā kho, bhikkhave, so puriso bahunnaṁ vassānaṁ bahunnaṁ vassasatānaṁ bahunnaṁ vassasahassānaṁ accayena dibbaṁ cakkaratanaṁ osakkitaṁ ṭhānā cutaṁ, disvāna yena rājā daḷhanemi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṁ daḷhanemiṁ etadavoca:
daḷhanemi → dalhanemi (sya-all) | daḷhanemiṁ → dalhanemiṁ (sya-all) | Disvā → So SS; Bmr K disvāna. (pts note) | vassasatānaṁ → vassa-satānaṁ (pts) | vassasahassānaṁ → vassa-sahassānaṁ (pts) | cakkaratanaṁ → cakka-ratanaṁ (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṁ te cakkaratanaṁ osakkitaṁ ṭhānā cutan’ti.
dibbaṁ te → dibbante (th) | cakkaratanaṁ → cakka-ratanaṁ (pts) | cutanti → cutan ti (pts)
Atha kho, bhikkhave, rājā daḷhanemi jeṭṭhaputtaṁ kumāraṁ āmantāpetvā etadavoca:
āmantāpetvā → āmantetvā (bj, sya-all, mr) | daḷhanemi → dalhanemi (sya-all) | āmantetvā → āmantāpetvā (bj: machasaṁ) | āmantāpetvā → āmantetvā (cck: syā. ka.) | āmantāpetvā → Bmr K āmantetvā. (pts note) | atha kho → athakho (th) | jeṭṭhaputtaṁ → jeṭṭha-puttaṁ (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
‘dibbaṁ kira me, tāta kumāra, cakkaratanaṁ osakkitaṁ ṭhānā cutaṁ.
cakkaratanaṁ → cakka-ratanaṁ (pts)
Sutaṁ kho pana metaṁ—
pana metaṁ → panetaṁ (sya-all) | etaṁ → So SS Bmr; K panetaṁ. (pts note) | metaṁ → m etaṁ (pts)
yassa rañño cakkavattissa dibbaṁ cakkaratanaṁ osakkati ṭhānā cavati, na dāni tena raññā ciraṁ jīvitabbaṁ hotīti.
na dāni → nadāni (bjt, th) | cakkaratanaṁ → cakka-ratanaṁ (pts)
Bhuttā kho pana me mānusakā kāmā, samayo dāni me dibbe kāme pariyesituṁ.
mānusakā → mānusikā (bj) | dāni me → (pts) | mānusakā → Br mānussikā, and in 8. (pts note) | samayo → Bmr K add dāni me, cp. 8. (pts note) | samayo dāni → samayodāni (bjt, th)
Ehi tvaṁ, tāta kumāra, imaṁ samuddapariyantaṁ pathaviṁ paṭipajja.
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all, pts) | samuddapariyantaṁ pathaviṁ → samudda-pariyantaṁ paṭhaviṁ (pts)
Ahaṁ pana kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajissāmī’ti.
kesamassuṁ → kesa-massuṁ (pts)
Atha kho, bhikkhave, rājā daḷhanemi jeṭṭhaputtaṁ kumāraṁ sādhukaṁ rajje samanusāsitvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbaji.
daḷhanemi → dalhanemi (sya-all) | samanusāsitvā → samanusāsetvā (sya-all) | atha kho → athakho (th) | jeṭṭhaputtaṁ → jeṭṭha-puttaṁ (pts) | kesamassuṁ → kesa-massuṁ (pts)
Sattāhapabbajite kho pana, bhikkhave, rājisimhi dibbaṁ cakkaratanaṁ antaradhāyi.
sattāhapabbajite → sattāhaṁ pabbajite (sya-all) | sattāhapabbajite → sattāha-pabbajite (pts) | cakkaratanaṁ → cakka-ratanaṁ (pts)
Atha kho, bhikkhave, aññataro puriso yena rājā khattiyo muddhābhisitto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṁ khattiyaṁ muddhābhisittaṁ etadavoca:
muddhābhisitto → muddhāvasitto (sya-all, pts1ed) | muddhābhisittaṁ → muddhāvasittaṁ (sya-all) | muddhābhisitto tenupasaṅkami → muddhāvasitto ten upasaṁkami (pts) | muddhābhisittaṁ etadavoca → muddhāvasittaṁ etad avoca (pts) | muddhābhisitto → muddhāvasitto (bj: syā, PTS) | muddhābhisitto → muddhāvasitto (sī. syā. pī.) evamuparipi (cck note) | muddhāvasitto → Br muddhābhisitto, and below. (pts note) | atha kho → athakho (th) | muddhābhisitto tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → muddhāvasitto ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṁ cakkaratanaṁ antarahitan’ti.
cakkaratanaṁ antarahitanti → cakka-ratanaṁ antarahitan ti (pts)
Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto dibbe cakkaratane antarahite anattamano ahosi, anattamanatañca paṭisaṁvedesi.
muddhābhisitto → muddhāvasitto (sya-all, pts) | atha kho → athakho (th) | cakkaratane → cakka-ratane (pts) | anattamanatañca → anattamanatañ ca (pts)
So yena rājisi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājisiṁ etadavoca:
yena → yena ca (pts) | ca → So Sct; Sd ci; Bm K omit. (pts note) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṁ cakkaratanaṁ antarahitan’ti.
cakkaratanaṁ antarahitanti → cakka-ratanaṁ antarahitan ti (pts)
Evaṁ vutte, bhikkhave, rājisi rājānaṁ khattiyaṁ muddhābhisittaṁ etadavoca:
muddhābhisittaṁ → muddhāvasittaṁ (sya-all) | muddhābhisittaṁ etadavoca → muddhāvasittaṁ etad avoca (pts)
‘mā kho tvaṁ, tāta, dibbe cakkaratane antarahite anattamano ahosi, mā anattamanatañca paṭisaṁvedesi, na hi te, tāta, dibbaṁ cakkaratanaṁ pettikaṁ dāyajjaṁ.
mā → (sya-all) | anattamanatañ → Br mā attamanatañ ca. (pts note) | cakkaratane → cakka-ratane (pts) | mā anattamanatañca → anattamanatañ ca (pts) | cakkaratanaṁ → cakka-ratanaṁ (pts)
Iṅgha tvaṁ, tāta, ariye cakkavattivatte vattāhi.
cakkavattivatte → cakkavatti-vatte (pts)
Ṭhānaṁ kho panetaṁ vijjati, yaṁ te ariye cakkavattivatte vattamānassa tadahuposathe pannarase sīsaṁnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṁ cakkaratanaṁ pātubhavissati sahassāraṁ sanemikaṁ sanābhikaṁ sabbākāraparipūran’ti.
sīsaṁnhātassa → sīsaṁ nahātassa (bj, pts1ed); sīsanhātassa (sya-all) | pannarase sīsaṁnhātassa → paṇṇarase sīsaṁ nahātassa (bj); paṇṇarase sīsanhātassa (sya-all) | vattamānassa → vattamāne (sya-all) | nahātassa → sīsaṁ nahātassa (bj: PTS); sīsanhānassa (bj: syā) | sīsaṁnhātassa → sīsaṁ nahātassa (cck: sī. pī.); sīsanhātassa (cck: syā.) | nahātassa → Bmr nhātassa; K sīsanhātassa, and below. (pts note) | yaṁ te → yante (bjt, th) | pātubhavissati → pātu bhavissati (bjt, pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | yaṁ → yan (pts) | cakkavattivatte → cakkavatti-vatte (pts) | tadahuposathe pannarase sīsaṁnhātassa → tadahu posathe paṇṇarase sīsaṁ nahātassa (pts) | uparipāsādavaragatassa → upari-pāsāda-vara-gatassa (pts) | sabbākāraparipūranti → sabbākāra-paripūran ti (pts)
2.1. Cakkavattiariyavatta
‘Katamaṁ pana taṁ, deva, ariyaṁ cakkavattivattan’ti?
pana taṁ → panetaṁ (sya-all, pts) | pana taṁ → pan etaṁ (pts) | cakkavattivattanti → cakkavatti-vattan ti (pts)
‘Tena hi tvaṁ, tāta, dhammaṁyeva nissāya dhammaṁ sakkaronto dhammaṁ garuṁ karonto dhammaṁ mānento dhammaṁ pūjento dhammaṁ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṁ rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidahassu antojanasmiṁ balakāyasmiṁ khattiyesu anuyantesu brāhmaṇagahapatikesu negamajānapadesu samaṇabrāhmaṇesu migapakkhīsu.
anuyantesu → anuyuttesu (bj, pts1ed) | garuṁ karonto → garukaronto (bj, sya-all, pts1ed) | balakāyasmiṁ → balakāyasmiṁ dhammaṁ yeva nissāya (bj) | negamajānapadesu → negamajānapadesu dhammaṁyeva nissāya (bj) | garuṁ karonto → garukaronto (pts) | anuyantesu → anuyuttesu (pts) | garukaronto → garuṁ karonto (bj: machasaṁ) | anusuttesu → anuyantesu (bj: machasaṁ) | karonto → garukaronto (cck: sī. syā. pī.) | anuyantesu → anuyuttesu (cck: sī. pī.) | rakkhāvaraṇa-guttiṁ → SS Br -gutti. (pts note) | anuyuttesu → So SS Sum-Scd; Bmr K Sum-Br anuyantesu. (pts note) | anuyantesu → anusuttesu dhammaṁyeva nissāya (bjt) | tena hi → tenahi (th) | dhammaketu → dhamma-ketu (pts) | antojanasmiṁ balakāyasmiṁ → anto-janasmiṁ bala-kāyasmiṁ (pts) | anuyantesu brāhmaṇagahapatikesu negamajānapadesu samaṇabrāhmaṇesu migapakkhīsu → anuyuttesu brāhmaṇa-gahapatikesu negama-jānapadesu samaṇa-brāhmaṇesu miga-pakkhīsu (pts)
Mā ca te, tāta, vijite adhammakāro pavattittha.
ca → va (sya-all) | pavattittha → So Bmr K Sum; Sc vattittha; Sdt vatthitta. (pts note) | adhammakāro → adhamma-kāro (pts)
Ye ca te, tāta, vijite adhanā assu, tesañca dhanamanuppadeyyāsi.
assu → (sya-all) | dhanamanuppadeyyāsi → dhanaṁ anuppadajjeyyāsi (sya-all) | dhanamanuppadeyyāsi → dhanamanuppadajjayyosi (bj: syā, PTS) | dhanamanuppadeyyāsi → dhanamanuppadajjeyyāsi (cck: sī. syā. pī.) | anuppadajjeyyāsi → So Sct; Sd anuppād-; Bmr anupādeyyāsi; K anupadajj-. (pts note) | tesañca dhanamanuppadeyyāsi → tesañ ca dhanam anuppadajjeyyāsi (pts)
Ye ca te, tāta, vijite samaṇabrāhmaṇā madappamādā paṭiviratā khantisoracce niviṭṭhā ekamattānaṁ damenti, ekamattānaṁ samenti, ekamattānaṁ parinibbāpenti, te kālena kālaṁ upasaṅkamitvā paripuccheyyāsi pariggaṇheyyāsi:
pariggaṇheyyāsi → pariñheyyāsi (bj); paripañheyyāsi (sya-all); (pts) | khanti-soracce → So Br K. (pts note) | samaṇabrāhmaṇā madappamādā → samaṇa-brāhmaṇā mada-ppamādā (pts) | ekamattānaṁ → ekam attānaṁ (pts) | ekamattānaṁ → ekam attānam (pts) | upasaṅkamitvā → upasaṁkamitvā (pts)
“kiṁ, bhante, kusalaṁ, kiṁ akusalaṁ, kiṁ sāvajjaṁ, kiṁ anavajjaṁ, kiṁ sevitabbaṁ, kiṁ na sevitabbaṁ, kiṁ me karīyamānaṁ dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya assa, kiṁ vā pana me karīyamānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya assā”ti?
kiṁ → kiṁ bhante (sya-all) | karīyamānaṁ → kariyamānaṁ (sya-all); kayiramānaṁ (pts) | kayiramānaṁ → So SS; Bmr K kariyamānaṁ. (pts note) | assāti → assā ti (bjt, ms2005) | sāvajjaṁ → sāvajjam (pts) | karīyamānaṁ dīgharattaṁ → kayiramānaṁ dīgha-rattaṁ (pts)
Tesaṁ sutvā yaṁ akusalaṁ taṁ abhinivajjeyyāsi, yaṁ kusalaṁ taṁ samādāya vatteyyāsi.
Idaṁ kho, tāta, taṁ ariyaṁ cakkavattivattan’ti.
taṁ → (bj) | taṁ → Br omits. (pts note) | cakkavattivattanti → cakkavatti-vattan ti (pts)
2.2. Cakkaratanapātubhāva
‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto rājisissa paṭissutvā ariye cakkavattivatte vatti.
muddhābhisitto → muddhāvasitto (sya-all, pts) | vatti → vattati (sya-all) | cakkavattivatte → ariyaṁ cakkavattivattaṁ (bj: kām) | cakkavattivatte → ariyaṁ cakkavattivattaṁ (cck: ka.) | cakkavatti-vatte → Br ariyaṁ cakkavatti-vattaṁ. (pts note) | vatti → K vattati. (pts note)
Tassa ariye cakkavattivatte vattamānassa tadahuposathe pannarase sīsaṁnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa
pannarase sīsaṁnhātassa → paṇṇarase sīsaṁ nahātassa (bj); paṇṇarase sīsanhātassa (sya-all) | cakkavattivatte → cakkavatti-vatte (pts) | tadahuposathe pannarase sīsaṁnhātassa → tadahu posathe paṇṇarase sīsaṁ nahātassa (pts) | uparipāsādavaragatassa → upari-pāsāda-varagatassa (pts)
dibbaṁ cakkaratanaṁ pāturahosi sahassāraṁ sanemikaṁ sanābhikaṁ sabbākāraparipūraṁ.
cakkaratanaṁ pāturahosi → cakka-ratanaṁ pātur ahosi (pts) | sabbākāraparipūraṁ → sabbākāra-paripūraṁ (pts)
Disvāna rañño khattiyassa muddhābhisittassa etadahosi:
muddhābhisittassa → muddhāvasittassa (sya-all) | muddhābhisittassa etadahosi → muddhāvasittassa etad ahosi (pts) | Disvā → Br disvāna. (pts note)
‘sutaṁ kho pana metaṁ—yassa rañño khattiyassa muddhābhisittassa tadahuposathe pannarase sīsaṁnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṁ cakkaratanaṁ pātubhavati sahassāraṁ sanemikaṁ sanābhikaṁ sabbākāraparipūraṁ, so hoti rājā cakkavattīti.
sīsaṁnhātassa → sīsaṁ nahātassa (bj) | muddhābhisittassa → muddhāvasittassa (sya-all) | pannarase sīsaṁnhātassa → paṇṇarase sīsanhātassa (sya-all) | rājā → (pts) | metaṁ → me taṁ (pts) | muddhābhisittassa tadahuposathe pannarase sīsaṁnhātassa → muddhāvasittassa tadahu posathe paṇṇarase sīsaṁ nahātassa (pts) | uparipāsādavaragatassa → upari-pāsāda-vara-gatassa (pts) | cakkaratanaṁ pātubhavati → cakka-ratanaṁ pātu bhavati (pts) | sabbākāraparipūraṁ → sabbākāra-paripūraṁ (pts)
Assaṁ nu kho ahaṁ rājā cakkavattī’ti.
Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā vāmena hatthena bhiṅkāraṁ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakkaratanaṁ abbhukkiri:
muddhābhisitto → muddhāvasitto (sya-all) | bhiṅkāraṁ → bhiṅgāraṁ (sya-all) | muddhābhisitto uṭṭhāyāsanā → muddhāvasitto uṭṭhāy āsanā (pts) | bhiṁkāraṁ → K bhiṅgaram. (pts note) | uttarāsaṅgaṁ → utarāsaṅgaṁ (my) | atha kho → athakho (th)
‘pavattatu bhavaṁ cakkaratanaṁ, abhivijinātu bhavaṁ cakkaratanan’ti.
cakkaratanaṁ → cakka-ratanaṁ (pts) | cakkaratananti → cakka-ratanan ti (pts)
Atha kho taṁ, bhikkhave, cakkaratanaṁ puratthimaṁ disaṁ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṁ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṁ kho pana, bhikkhave, padese cakkaratanaṁ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṁ upagacchi saddhiṁ caturaṅginiyā senāya.
upagacchi → upagañchi (bj) | cakkavattī → cakkavatti (sya-all, pts) | pavatti → pavattatītipi pāṭho (sya-all note) | upagacchi → upagañchīti vā pāṭho (sya-all note) | pavatti → K (note) pavattatīti pi pāṭho. (pts note) | padese → Br adds dibbaṁ, and below. (pts note) | upagacchi → So Bmr K; SS upagañchi; K (note) upagañchīti vā pāṭho. (pts note) | atha kho → athakho (th) | cakkaratanaṁ → cakka-ratanaṁ (pts) | anvadeva → anvad eva (pts)
Ye kho pana, bhikkhave, puratthimāya disāya paṭirājāno, te rājānaṁ cakkavattiṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu:
upasaṅkamitvā evamāhaṁsu → upasaṁkamitvā evam āhaṁsu (pts)
‘ehi kho, mahārāja, svāgataṁ te mahārāja, sakaṁ te, mahārāja, anusāsa, mahārājā’ti.
svāgataṁ te → svāgataṁ (sya-all); sāgataṁ (pts1ed) | svāgataṁ te → sāgataṁ (pts) | te → sāgataṁ (cck: sī. pī.) | sāgataṁ → So Sct; Sd sahagataṁ; Bmr K svāgataṁ; Br adds te, and below. (pts note) | sakaṁ te → sakante (bjt, th) | sakaṁ → sakan (pts)
Rājā cakkavattī evamāha:
cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | cakkavattī evamāha → cakkavatti evam āha (pts)
‘pāṇo na hantabbo, adinnaṁ nādātabbaṁ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṁ na pātabbaṁ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti.
kāmesumicchā → kāmesu micchā (th) | nādātabbaṁ kāmesumicchā → n ādātabbaṁ kāmesu micchā (pts) | yathābhuttañca → yathā-bhuttañ ca (pts)
Ye kho pana, bhikkhave, puratthimāya disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyantā ahesuṁ.
anuyantā → anuyuttā (bj, pts1ed) | anuyantā → anuyuttā (pts) | anuyuttā → anuyantā (bj: sīmu) | anuyantā → anuyuttā (cck: sī. pī.) | anuyuttā → So SS; Bmr K anuyantā. (pts note)
Atha kho taṁ, bhikkhave, cakkaratanaṁ puratthimaṁ samuddaṁ ajjhogāhetvā paccuttaritvā dakkhiṇaṁ disaṁ pavatti …pe…
ajjhogāhetvā → ajjhogāhitvā (bj); ajjhogahetvā (sya-all, pts1ed) | ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (pts) | ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (cck: sī. syā. pī.) | ajjhogahetvā → So SS K; Bmr -gāhetvā. (pts note) | pe → -9 Not in B mr or K; Bmr continue at dakkhiṇaṁ samuddaṁ; K omits disaṁ pavatti. . . . (pts note) | + → anuyuttā ahesuṁ atha kho taṁ bhikkhave cakkaratanaṁ (bjt) | atha kho → athakho (th)
dakkhiṇaṁ samuddaṁ ajjhogāhetvā paccuttaritvā pacchimaṁ disaṁ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṁ caturaṅginiyā senāya.
ajjhogāhetvā → ajjhogāhitvā (bj); ajjhogahetvā (sya-all) | cakkavattī → cakkavatti (sya-all, pts) | ajjhogāhetvā paccuttaritvā → ajjhogahetvā paccuttāritvā (pts) | dakkhiṇaṁ → Sc -ṇa. (pts note) | pe → Bmr K repeat the whole. (pts note)
Yasmiṁ kho pana, bhikkhave, padese cakkaratanaṁ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṁ upagacchi saddhiṁ caturaṅginiyā senāya.
padese cakkaratanaṁ → dibbaṁ cakkaratanaṁ (bj, csp1ed) | padese → padese dibbaṁ (bj) | upagacchi → upagañchi (bj) | cakkavattī → cakkavatti (sya-all)
Ye kho pana, bhikkhave, pacchimāya disāya paṭirājāno, te rājānaṁ cakkavattiṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu:
‘ehi kho, mahārāja, svāgataṁ te, mahārāja, sakaṁ te, mahārāja, anusāsa, mahārājā’ti.
te → (sya-all) | sakaṁ te → sakante (bjt, th)
Rājā cakkavattī evamāha:
cakkavattī → cakkavatti (sya-all)
‘pāṇo na hantabbo, adinnaṁ nādātabbaṁ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṁ na pātabbaṁ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti.
kāmesumicchā → kāmesu micchā (bjt, th) | yathābhuttañca → yathā bhuttañca (bjt)
Ye kho pana, bhikkhave, pacchimāya disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyantā ahesuṁ.
anuyantā → anuyuttā (bj) | anuyuttā → anuyantā (bj: machasaṁ)
Atha kho taṁ, bhikkhave, cakkaratanaṁ pacchimaṁ samuddaṁ ajjhogāhetvā paccuttaritvā uttaraṁ disaṁ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṁ caturaṅginiyā senāya.
ajjhogāhetvā → ajjhogāhitvā (bj); ajjhogahetvā (sya-all) | cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | atha kho → athakho (th) | cakkaratanaṁ → cakka-ratanaṁ (pts) | anvadeva → anvad eva (pts)
Yasmiṁ kho pana, bhikkhave, padese cakkaratanaṁ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṁ upagacchi saddhiṁ caturaṅginiyā senāya.
padese cakkaratanaṁ → dibbaṁ cakkaratanaṁ (bj, csp1ed) | padese → padese dibbaṁ (bj) | upagacchi → upagañchi (bj) | cakkavattī → cakkavatti (sya-all)
Ye kho pana, bhikkhave, uttarāya disāya paṭirājāno, te rājānaṁ cakkavattiṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu:
upasaṅkamitvā evamāhaṁsu → upasaṁkamitvā evam āhaṁsu (pts)
‘ehi kho, mahārāja, svāgataṁ te, mahārāja, sakaṁ te, mahārāja, anusāsa, mahārājā’ti.
te → (sya-all) | svāgataṁ te → sāgataṁ (pts) | svāgataṁ → sāgataṁ (bj: PTS) | sakaṁ te → sakante (bjt, th) | sakaṁ → sakan (pts)
Rājā cakkavattī evamāha:
cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | cakkavattī evamāha → cakkavatti evam āha (pts)
‘pāṇo na hantabbo, adinnaṁ nādātabbaṁ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṁ na pātabbaṁ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti.
hantabbo → hantabbho (pts) | kāmesumicchā → kāmesu micchā (bjt, th) | nādātabbaṁ kāmesumicchā → n ādātabbaṁ kāmesu micchā (pts) | yathābhuttañca → yathā-bhuttañ ca (pts)
Ye kho pana, bhikkhave, uttarāya disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyantā ahesuṁ.
anuyantā → anuyuttā (bj, pts)
Atha kho taṁ, bhikkhave, cakkaratanaṁ samuddapariyantaṁ pathaviṁ abhivijinitvā tameva rājadhāniṁ paccāgantvā rañño cakkavattissa antepuradvāre atthakaraṇapamukhe akkhāhataṁ maññe aṭṭhāsi rañño cakkavattissa antepuraṁ upasobhayamānaṁ.
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all, pts) | paccāgantvā → paccuggantvā (sya-all) | paṭhaviṁ → pathaviṁ (bj: machasaṁ) | atthakaraṇappamukhe → aṭṭakaraṇappamukhe (bj: sīmu) | atthakaraṇapamukhe → aḍḍakaraṇapamukhe (cck: ka.) | paccuggantvā → paccāgantvā. pāṭhena bhavitabbaṁ (sya-all note) | rājadhāniṁ → Bm ṭhānim. (pts note) | atha kho → athakho (th) | cakkaratanaṁ samuddapariyantaṁ pathaviṁ → cakka-ratanaṁ samudda-pariyantaṁ paṭhaviṁ (pts) | tameva → tam eva (pts) | antepuradvāre atthakaraṇapamukhe → antepura-dvāre attha-karaṇapamukhe (pts)
3. Dutiyādicakkavattikathā
Dutiyopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī …pe…
dutiyopi → dutiyo pi (bjt, pts) | cakkavattī → cakkavatti (th, pts)
tatiyopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī …
cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | cakkavattī catutthopi → cakkavatti catuttho pi (pts) | tatiyopi → tatiyo pi (bjt, pts)
catutthopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī …
cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | cakkavattī pañcamopi → cakkavatti pañcamo pi (pts) | catutthopi → catuttho pi (bjt, pts)
pañcamopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī …
cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | cakkavattī chaṭṭhopi → cakkavatti chaṭṭho pi (pts) | pañcamopi → pañcamo pi (bjt, pts)
chaṭṭhopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī …
cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | cakkavattī sattamopi → cakkavatti sattamo pi (pts) | chaṭṭhopi → chaṭṭho pi (bjt, pts)
sattamopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī bahunnaṁ vassānaṁ bahunnaṁ vassasatānaṁ bahunnaṁ vassasahassānaṁ accayena aññataraṁ purisaṁ āmantesi:
cakkavattī → cakkavatti (sya-all, pts) | sattamopi → sattamo pi (bjt, pts) | vassasatānaṁ → vassa-satānaṁ (pts) | vassasahassānaṁ → vassa-sahassānaṁ (pts)
‘yadā tvaṁ, ambho purisa, passeyyāsi dibbaṁ cakkaratanaṁ osakkitaṁ ṭhānā cutaṁ, atha me āroceyyāsī’ti.
+ → kho (th, pts)
‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso rañño cakkavattissa paccassosi.
Addasā kho, bhikkhave, so puriso bahunnaṁ vassānaṁ bahunnaṁ vassasatānaṁ bahunnaṁ vassasahassānaṁ accayena dibbaṁ cakkaratanaṁ osakkitaṁ ṭhānā cutaṁ.
vassasatānaṁ → vassa-satānaṁ (pts) | vassasahassānaṁ → vassa-sahassānaṁ (pts) | cakkaratanaṁ → cakka-ratanaṁ (pts)
Disvāna yena rājā cakkavattī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṁ cakkavattiṁ etadavoca:
cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | cakkavattī tenupasaṅkami → cakkavatti ten upasaṁkami (pts) | disvāna → disvā (th, pts) | cakkavattī tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → cakkavatti ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṁ te cakkaratanaṁ osakkitaṁ ṭhānā cutan’ti?
dibbaṁ te → dibbante (bjt, th) | dibbaṁ → dibban (pts) | cakkaratanaṁ → cakka-ratanaṁ (pts) | cutanti → cutan ti (pts)
Atha kho, bhikkhave, rājā cakkavattī jeṭṭhaputtaṁ kumāraṁ āmantāpetvā etadavoca:
āmantāpetvā → āmantetvā (bj, sya-all) | cakkavattī → cakkavatti (sya-all, pts) | āmantāpetvā → Bmr K āmantetvā. (pts note) | atha kho → athakho (th) | cakkavattī jeṭṭhaputtaṁ → cakkavatti jeṭṭha-puttaṁ (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
‘dibbaṁ kira me, tāta kumāra, cakkaratanaṁ osakkitaṁ, ṭhānā cutaṁ, sutaṁ kho pana metaṁ—
sutaṁ → sukhaṁ (sya-all) | ṭhānā → thānā (pts) | metaṁ → me taṁ (bjt, pts) | cakkaratanaṁ → cakka-ratanaṁ (pts)
yassa rañño cakkavattissa dibbaṁ cakkaratanaṁ osakkati, ṭhānā cavati, na dāni tena raññā ciraṁ jīvitabbaṁ hotīti.
na dāni → nadāni (bjt, th) | cakkaratanaṁ → cakka-ratanaṁ (pts)
Bhuttā kho pana me mānusakā kāmā, samayo dāni me dibbe kāme pariyesituṁ, ehi tvaṁ, tāta kumāra, imaṁ samuddapariyantaṁ pathaviṁ paṭipajja.
mānusakā → mānusikā (bj) | pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all, pts) | kho → (sya-all) | dāni me → (pts) | samayo dāni → samayodāni (bjt, th) | samuddapariyantaṁ pathaviṁ → samudda-pariyantaṁ paṭhaviṁ (pts)
Ahaṁ pana kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajissāmī’ti.
kesamassuṁ → kesa-massuṁ (pts)
Atha kho, bhikkhave, rājā cakkavattī jeṭṭhaputtaṁ kumāraṁ sādhukaṁ rajje samanusāsitvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbaji.
cakkavattī → cakkavatti (sya-all, pts) | samanusāsitvā → samanusāsetvā (sya-all) | atha kho → athakho (th) | cakkavattī jeṭṭhaputtaṁ → cakkavatti jeṭṭha-puttaṁ (pts) | kesamassuṁ → kesa-massuṁ (pts)
Sattāhapabbajite kho pana, bhikkhave, rājisimhi dibbaṁ cakkaratanaṁ antaradhāyi.
sattāhapabbajite → sattāhaṁ pabbajite (sya-all) | pana → Br omits. (pts note) | sattāhapabbajite → sattāha-pabbajite (pts) | cakkaratanaṁ → cakka-ratanaṁ (pts)
Atha kho, bhikkhave, aññataro puriso yena rājā khattiyo muddhābhisitto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṁ khattiyaṁ muddhābhisittaṁ etadavoca:
muddhābhisitto tenupasaṅkami → muddhāvasitto ten upasaṁkami (pts) | muddhābhisittaṁ etadavoca → muddhāvasittaṁ etad avoca (pts) | puriso → Bmr pa, K pe, down to antarahitan ti. (pts note) | muddhābhisitto tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → muddhāvasitto ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṁ cakkaratanaṁ antarahitan’ti?
cakkaratanaṁ antarahitanti → cakka-ratanaṁ antarahitan ti (pts)
Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto dibbe cakkaratane antarahite anattamano ahosi. Anattamanatañca paṭisaṁvedesi;
muddhābhisitto → muddhāvasitto (sya-all, pts) | atha kho → athakho (th) | cakkaratane → cakka-ratane (pts) | anattamanatañca → anattamanatañ ca (pts)
no ca kho rājisiṁ upasaṅkamitvā ariyaṁ cakkavattivattaṁ pucchi.
upasaṅkamitvā → upasaṁkamitvā (pts) | cakkavattivattaṁ → cakkavatti-vattaṁ (pts)
So samateneva sudaṁ janapadaṁ pasāsati.
samateneva → samaten eva (pts)
Tassa samatena janapadaṁ pasāsato pubbenāparaṁ janapadā na pabbanti, yathā taṁ pubbakānaṁ rājūnaṁ ariye cakkavattivatte vattamānānaṁ.
pasāsato → pasāsato na (sya-all) | na pabbanti → paccanti (sya-all) | na → Bm omits here, and places na before pabbanti. (pts note) | pabbanti → So Sc Bmr Sum; Sdt K paccanti. (pts note) | pubbenāparaṁ → na pubbe nāparaṁ (pts) | cakkavattivatte → cakkavatti-vatte (pts)
Atha kho, bhikkhave, amaccā pārisajjā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā mantassājīvino sannipatitvā rājānaṁ khattiyaṁ muddhābhisittaṁ etadavocuṁ:
gaṇakamahāmattā → gaṇakā mahāmattā (bj) | muddhābhisittaṁ → muddhābhisittaṁ upasaṅkamitvā (bj); muddhāvasittaṁ (sya-all) | muddhābhisittaṁ etadavocuṁ → muddhāvasittaṁ upasaṁkamitvā etad avocuṁ (pts) | upasaṁkamitvā → So SS; Bmr K omit. (pts note) | atha kho → athakho (th) | gaṇakamahāmattā → gaṇaka-mahāmattā (pts) | mantassājīvino → mantass ājīvino (pts)
‘na kho te, deva, samatena sudaṁ janapadaṁ pasāsato pubbenāparaṁ janapadā pabbanti, yathā taṁ pubbakānaṁ rājūnaṁ ariye cakkavattivatte vattamānānaṁ.
pabbanti → paccanti (sya-all) | sudaṁ → (pts) | vattamānānaṁ → vattamānāmaṁ (pts) | samatena → Bmr K add sudaṁ. (pts note) | pabbanti → So SS Bmr; K paccanti. (pts note) | pubbenāparaṁ → pubbe nāparaṁ (pts) | cakkavattivatte vattamānānaṁ → cakkavatti-vatte vattamānāmaṁ (pts)
Saṁvijjanti kho te, deva, vijite amaccā pārisajjā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā mantassājīvino mayañceva aññe ca ye mayaṁ ariyaṁ cakkavattivattaṁ dhārema.
gaṇakamahāmattā → gaṇakā mahāmattā (bj); gaṇakamahāmatta (pts) | ca → aññe ca paṇḍite samaṇabrāhmaṇe puccheyyāsi (cck: ka.) | Saṁvijjanti → Bmr K; SS samvijjante. (pts note) | mayañ → Bm mamañ. (pts note) | mayaṁ → So K; Scd na; St omits; Bmr paṇḍite samaṇabrāhmaṇe puccheyyāsi, ye mayaṁ. (pts note) | gaṇakamahāmattā → gaṇaka-mahāmatta (pts) | mantassājīvino mayañceva → mantass ājīvino mayañ eva (pts) | cakkavattivattaṁ → cakkavatti-vattaṁ (pts)
Iṅgha tvaṁ, deva, amhe ariyaṁ cakkavattivattaṁ puccha.
cakkavattivattaṁ → cakkavatti-vattaṁ (pts)
Tassa te mayaṁ ariyaṁ cakkavattivattaṁ puṭṭhā byākarissāmā’ti.
cakkavattivattaṁ → cakkavatti-vattaṁ (pts) | byākarissāmāti → vyākarissāmāti (pts)
4. Āyuvaṇṇādiparihānikathā
Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto amacce pārisajje gaṇakamahāmatte anīkaṭṭhe dovārike mantassājīvino sannipātetvā ariyaṁ cakkavattivattaṁ pucchi.
ti → ādiyasīti (sya-all) | gaṇakamahāmatte → gaṇeka mahāmatte (bj) | sannipātetvā → sannipātāpetvā (bj) | cakkavattivattaṁ → cakkavattittaṁ (bj) | muddhābhisitto → muddhāvasitto (sya-all, pts) | mantassājīvino sannipātetvā → mantass ājīvino sannipātāpetvā (pts) | sannipātāpetvā → So SS; Bmr K -pātetvā. (pts note) | atha kho → athakho (th) | gaṇakamahāmatte → gaṇaka-mahāmatte (pts) | cakkavattivattaṁ → cakkavatti-vattaṁ (pts)
Tassa te ariyaṁ cakkavattivattaṁ puṭṭhā byākariṁsu.
vyākariṁsu → Sct -kaṁsu. (pts note) | cakkavattivattaṁ → cakkavatti-vattaṁ (pts)
Tesaṁ sutvā dhammikañhi kho rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidahi, no ca kho adhanānaṁ dhanamanuppadāsi.
dhanamanuppadāsi → dhanamanuppādāsi (bj) | dhanamanuppādāsi → dhanamanuppadāsi (bj: machasaṁ) | dhammikañhi → dhammikaṁ hi (bjt, pts) | dhanamanuppadāsi → dhanam anuppadāsi (pts)
Adhanānaṁ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṁ vepullamagamāsi.
ananuppadiyamāne dāliddiyaṁ → ananuppadīyamāne dāḷiddiyaṁ (bj) | dāliddiyaṁ vepullamagamāsi dāliddiye → daliddiyaṁ (pts) | dāḷiddiyaṁ → daliddisaṁ (bj: PTS); daliddisaṁ (bj: syā) | ananuppadiyamāne → K nānuppādiyamāne. (pts note) | daliddiyaṁ → So Scd Sum-Sc; St daḷiddisaṁ; Bm K dāḷiddiyaṁ; Br Sum-Br dāliddiyaṁ (but dāḷ- later). (pts note) | dāliddiyaṁ vepullamagamāsi → daliddiyaṁ vepullaṁ agamāsi (pts)
Dāliddiye vepullaṁ gate aññataro puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyi.
dāliddiye → dāḷiddiye (bj) | gate → agamāsi daliddiye vepullagate (pts) | dāliddiye vepullaṁ gate → daliddiye vepulla-gate (pts) | theyyasaṅkhātaṁ → theyya-saṁkhātaṁ (pts)
Tamenaṁ aggahesuṁ.
tamenaṁ → tam etaṁ (pts)
Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṁ:
muddhābhisittassa → muddhāvasittassa (sya-all); muddhavasittassa (pts)
‘ayaṁ, deva, puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī’ti.
theyyasaṅkhātaṁ → theyyasaṁkhātaṁ (pts)
Evaṁ vutte, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto taṁ purisaṁ etadavoca:
muddhābhisitto → muddhāvasitto (sya-all, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
‘saccaṁ kira tvaṁ, ambho purisa, paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī’ti?
ādiyīti → ādiyasīti (sya-all) | ādiyī → ādiyayi (bj: syā) | ādiyī’ti → ādiyasīti (cck: syā.) | ādiyīti → So SS Bmr; K ādiyasīti, and below. (pts note) | ādiyīti → ādiyī ti (bjt) | theyyasaṅkhātaṁ → theyya-saṁkhātaṁ (pts)
‘Kiṁ kāraṇā’ti?
kāraṇāti → kāraṇā ti (bjt, pts) | kiṁ kāraṇāti → kiṁkāraṇāti (th)
Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto tassa purisassa dhanamanuppadāsi:
muddhābhisitto → muddhāvasitto (sya-all, pts) | dhanamanuppadāsi → dhanamanuppādāsi (bjt) | atha kho → athakho (th) | dhanamanuppadāsi → dhanam anuppadāsi (pts)
‘iminā tvaṁ, ambho purisa, dhanena attanā ca jīvāhi, mātāpitaro ca posehi, puttadārañca posehi, kammante ca payojehi, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṁ dakkhiṇaṁ patiṭṭhāpehi sovaggikaṁ sukhavipākaṁ saggasaṁvattanikan’ti.
ca → (sya-all) | samaṇabrāhmaṇesu → samaṇesu brāhmaṇesu (sya-all, pts) | patiṭṭhāpehi → patiṭṭhapehi (sya-all) | patiṭṭhapehi → patiṭṭhāpeti (bj: machasaṁ) | samaṇabrāhmaṇesu → samaṇesu brāhmaṇesu (cck: bahūsu) | ca → K omits. (pts note) | mātāpitaro → mātā-pitaro (pts) | puttadārañca → putta-dārañ ca (pts) | sukhavipākaṁ saggasaṁvattanikanti → sukha-vipākaṁ sagga-saṁvattanikan ti (pts)
‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso rañño khattiyassa muddhābhisittassa paccassosi.
muddhābhisittassa → muddhāvasittassa (sya-all, pts) | bhikkhave → bhikkheva (bjt)
Aññataropi kho, bhikkhave, puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyi.
aññataropi → aññataro pi (bjt, pts) | theyyasaṅkhātaṁ → theyya-saṁkhātam (pts)
Tamenaṁ aggahesuṁ.
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṁ:
muddhābhisittassa → muddhāvasittassa (sya-all, pts)
‘ayaṁ, deva, puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī’ti.
theyyasaṅkhātaṁ → theyya-saṁkhātaṁ (pts)
Evaṁ vutte, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto taṁ purisaṁ etadavoca:
muddhābhisitto → muddhāvasitto (sya-all) | muddhābhisitto taṁ → muddhāvasitto (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
‘saccaṁ kira tvaṁ, ambho purisa, paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī’ti?
ādiyīti → ādiyasīti (sya-all) | theyyasaṅkhātaṁ → theyya-saṁkhātaṁ (pts)
‘Kiṁ kāraṇā’ti?
kāraṇāti → kāraṇā ti (bjt, pts) | kiṁ kāraṇāti → kiṁkāraṇāti (th)
‘Na hi, deva, jīvāmī’ti.
na hi → nahi (bjt)
Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto tassa purisassa dhanamanuppadāsi:
muddhābhisitto → muddhāvasitto (sya-all, pts) | dhanamanuppadāsi → dhanamanuppādāsi (bjt) | atha kho → athakho (th) | dhanamanuppadāsi → dhanam anuppadāsi (pts)
‘iminā tvaṁ, ambho purisa, dhanena attanā ca jīvāhi, mātāpitaro ca posehi, puttadārañca posehi, kammante ca payojehi, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṁ dakkhiṇaṁ patiṭṭhāpehi sovaggikaṁ sukhavipākaṁ saggasaṁvattanikan’ti.
ca → (sya-all) | samaṇabrāhmaṇesu → samaṇesu brāhmaṇesu (sya-all, pts) | patiṭṭhāpehi → patiṭṭhapehi (sya-all) | jīvāhi → upajīvāhi (pts) | samaṇabrāhmaṇesu → samaṇesu brāhmaṇesu (bj: bahūsu) | upajīvāhi → So SS: Bmr K jīvāhi. (pts note) | jīvāhi mātāpitaro → upajīvāhi mātā-pitaro (pts) | puttadārañca → puttadārañ ca (pts) | sukhavipākaṁ saggasaṁvattanikanti → sukha-vipākaṁ sagga-saṁvattanikan ti (pts)
‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso rañño khattiyassa muddhābhisittassa paccassosi.
muddhābhisittassa → muddhāvasittassa (sya-all, pts) | + → so (pts)
Assosuṁ kho, bhikkhave, manussā:
‘ye kira, bho, paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyanti, tesaṁ rājā dhanamanuppadetī’ti.
dhanamanuppadetīti → anuppadetīti (sya-all); dhanam anuppadesīti (pts) | dhanamanuppadetī’ti → dhanamanuppadesī (bj: PTS) | theyyasaṅkhātaṁ → theyya-saṁkhātaṁ (pts)
Sutvāna tesaṁ etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)
‘yannūna mayampi paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyeyyāmā’ti.
yannūna → yaṁnūna (my) | mayampi → mayaṁpi (th) | yannūna mayampi → yan nūna mayam pi (pts) | theyyasaṅkhātaṁ → theyya-saṁkhātaṁ (pts)
Atha kho, bhikkhave, aññataro puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyi.
atha kho → athakho (th) | theyyasaṅkhātaṁ → theyya-saṁkhātaṁ (pts)
Tamenaṁ aggahesuṁ.
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṁ:
muddhābhisittassa → muddhāvasittassa (sya-all, pts)
‘ayaṁ, deva, puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī’ti.
theyyasaṅkhātaṁ → theyya-saṁkhātaṁ (pts)
Evaṁ vutte, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto taṁ purisaṁ etadavoca:
muddhābhisitto → muddhāvasitto (sya-all, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
‘saccaṁ kira tvaṁ, ambho purisa, paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī’ti?
ādiyīti → ādiyasīti (sya-all) | theyyasaṅkhātaṁ → theyya-saṁkhātaṁ (pts)
‘Kiṁ kāraṇā’ti?
kāraṇāti → kāraṇā ti (bjt, pts) | kiṁ kāraṇāti → kiṁkāraṇāti (th)
Atha kho, bhikkhave, rañño khattiyassa muddhābhisittassa etadahosi:
muddhābhisittassa → muddhāvasittassa (sya-all) | muddhābhisittassa etadahosi → muddhāvasittassa etad ahosi (pts) | atha kho → athakho (th)
‘sace kho ahaṁ yo yo paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyissati, tassa tassa dhanamanuppadassāmi, evamidaṁ adinnādānaṁ pavaḍḍhissati.
yo → yo pi (bj) | dhanamanuppadassāmi evamidaṁ → dhanam anuppadāmi evam idaṁ (pts) | anuppadāmi → So SS; Bmr K -dassāmi. (pts note) | theyyasaṅkhātaṁ → theyyasaṁkhātaṁ (pts)
Yannūnāhaṁ imaṁ purisaṁ sunisedhaṁ nisedheyyaṁ, mūlaghaccaṁ kareyyaṁ, sīsamassa chindeyyan’ti.
mūlaghaccaṁ → mūlachejjaṁ (bj, mr); mūlaghacchaṁ (sya-all) | mūlachejjaṁ → mūlaghaccaṁ (bj: machasaṁ) | mūlaghaccaṁ → mūlaghacchaṁ (cck: syā.); mūlachejja (cck: ka.) | mūla-ghaccaṁ → So Scd Sum; St gacchaṁ; Bm K ghacchaṁ; Br chejjaṁ, and below. (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | sīsamassa chindeyyanti → sīsam assa chindeyyan ti (pts)
Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto purise āṇāpesi:
muddhābhisitto → muddhāvasitto (sya-all, pts) | atha kho → athakho (th)
‘tena hi, bhaṇe, imaṁ purisaṁ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ bandhitvā khuramuṇḍaṁ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhamitvā dakkhiṇato nagarassa sunisedhaṁ nisedhetha, mūlaghaccaṁ karotha, sīsamassa chindathā’ti.
pacchābāhaṁ → pacchābāhuṁ (sya-all) | paṇavena rathikāya rathikaṁ → paṇavenarathiyā rathiṁ (bj) | nikkhamitvā → nikkhāmetvā (bj) | mūlaghaccaṁ → mūlachejjaṁ (bj); mūlaghacchaṁ (sya-all) | rathikāya rathikaṁ → rathiyāya rathiyaṁ (sya-all, pts) | pacchābāhaṁ → pacchābāhuṁ (cck: syā.) | pacchā-bāhaṁ → K bāhuṁ. (pts note) | tena hi → tenahi (th) | pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ → pacchā-bāhaṁ gāḷha-bandhanaṁ (pts) | sīsamassa → sīsam assa (pts)
‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, te purisā rañño khattiyassa muddhābhisittassa paṭissutvā taṁ purisaṁ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ bandhitvā khuramuṇḍaṁ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhamitvā dakkhiṇato nagarassa sunisedhaṁ nisedhesuṁ, mūlaghaccaṁ akaṁsu, sīsamassa chindiṁsu.
rathikāya rathikaṁ → rathiyā rathiṁ (bj); rathiyāya rathiyaṁ (sya-all, pts) | nikkhamitvā → nikkhāmetvā (bj) | mūlaghaccaṁ → mūlachejjaṁ (bj); mūlaghacchaṁ (sya-all) | muddhābhisittassa → muddhāvasittassa (sya-all, pts) | pacchābāhaṁ → pacchābāhuṁ (sya-all) | pacchābāhaṁ → pacchābāhuṁ (bj: syā) | rathiyā → rathiyāya rathiyaṁ (bj: syā) | nikkhāmetvā → nikkhamitvā (bj: sīmu, machasaṁ, PTS) | rathiyāya → Br rathiyā. (pts note) | pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ → pacchā-bāhaṁ gāḷha-bandhanaṁ (pts) | khuramuṇḍaṁ → khura-muṇḍaṁ (pts) | mūlaghaccaṁ → mūla-ghaccaṁ (pts) | sīsamassa → sīsam assa (pts)
Assosuṁ kho, bhikkhave, manussā:
‘ye kira, bho, paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyanti, te rājā sunisedhaṁ nisedheti, mūlaghaccaṁ karoti, sīsāni tesaṁ chindatī’ti.
mūlaghaccaṁ → mūlachejjaṁ (bj); mūlaghacchaṁ (sya-all) | theyyasaṅkhātaṁ → theyya-saṁkhātaṁ (pts) | mūlaghaccaṁ → mūla-ghaccaṁ (pts)
Sutvāna tesaṁ etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)
‘yannūna mayampi tiṇhāni satthāni kārāpessāma, tiṇhāni satthāni kārāpetvā yesaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyissāma, te sunisedhaṁ nisedhessāma, mūlaghaccaṁ karissāma, sīsāni tesaṁ chindissāmā’ti.
kārāpessāma → kārāpeyyāma (sya-all, pts1ed); kārāpeyyāmāti (si) | mūlaghaccaṁ → mūlachejjaṁ (bj); mulaghacchaṁ (sya-all) | tesaṁ → nesaṁ (sya-all) | kārāpessāma → kārāpeyyāma (pts) | kārāpessāma → kārāpeyakama (bj: syā) | kārāpessāma → kārāpeyyāma (cck: syā. pī.); kārāpeyyāmāti (cck: ka. sī.) | kārāpeyyāma → Br kārāpessāma. (pts note) | yannūna → yaṁnūna (my) | mayampi → mayaṁpi (th) | yannūna mayampi → yan nūna mayam pi (pts) | theyyasaṅkhātaṁ → theyya-saṁkhātaṁ (pts) | mūlaghaccaṁ → mūla-ghaccaṁ (pts)
Te tiṇhāni satthāni kārāpesuṁ, tiṇhāni satthāni kārāpetvā gāmaghātampi upakkamiṁsu kātuṁ, nigamaghātampi upakkamiṁsu kātuṁ, nagaraghātampi upakkamiṁsu kātuṁ, panthaduhanampi upakkamiṁsu kātuṁ.
gāmaghātampi → gāmaghātakampi (bj) | panthaduhanampi → panthadūhaṇampi (sya-all); panthadūhanam pi (pts) | panthaduhanampi → panthadūhanaṁpi (cck: sī. syā. pī.) | pantha-dūhanam → So SS Sum; Bmr dūsanaṁ; K dūhaṇam. (pts note) | gāmaghātampi → gāmaghātaṁpi (th) | nigamaghātampi → nigamaghātaṁpi (th) | nagaraghātampi → nagaraghātaṁpi (th) | gāmaghātampi → gāma-ghātam pi (pts) | nigamaghātampi → nigama-ghātam pi (pts) | nagaraghātampi → nagara-ghātam pi (pts) | panthaduhanampi → pantha-dūhanam pi (pts) | + → te (pts)
Yesaṁ te adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyanti, te sunisedhaṁ nisedhenti, mūlaghaccaṁ karonti, sīsāni tesaṁ chindanti.
mūlaghaccaṁ → mūlachejjaṁ (bj); mūlaghacchaṁ (sya-all) | tesaṁ → nesaṁ (sya-all) | yesaṁ → So SS; Bmr K yesaṁ te. (pts note) | theyyasaṅkhātaṁ → theyya-saṁkhātaṁ (pts) | mūlaghaccaṁ → mūla-ghaccaṁ (pts)
Iti kho, bhikkhave, adhanānaṁ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṁ vepullamagamāsi, dāliddiye vepullaṁ gate adinnādānaṁ vepullamagamāsi, adinnādāne vepullaṁ gate satthaṁ vepullamagamāsi, satthe vepullaṁ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi, pāṇātipāte vepullaṁ gate tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi.
ananuppadiyamāne dāliddiyaṁ → ananuppadīyamāne dāḷiddiyaṁ (bj); nānuppadiyamāne dāḷiddiyaṁ (sya-all) | dāliddiye → dāḷiddiye (bj, sya-all) | vepullaṁ gate → vepullagate (pts) | vepulla-gate → -3 So St K; Scd Bmr omit. (pts note) | āyupi → āyu pi (bjt, pts) | vaṇṇopi → vaṇṇo pi (bjt, pts) | + → musāvādo vepullamagamāsi musāvāde vepullaṁ gate (th) | dāliddiyaṁ vepullamagamāsi dāliddiye vepullaṁ gate → daliddiyaṁ vepullam agamāsi daliddiye vepulla-gate (pts) | vepullamagamāsi → vepullam agamāsi (pts) | vepullaṁ gate → vepulla-gate musā-vādo vepullam agamāsi musā-vāde vepulla-gate (pts)
Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ asītivassasahassāyukānaṁ manussānaṁ cattārīsavassasahassāyukā puttā ahesuṁ.
cattārīsavassasahassāyukā → (bj); cattārīsaṁ vassasahassāyukā (pts) | puttā → puttā cattārīsaṁ vassasahassāyukā (bj) | asītivassasahassāyukānaṁ → asītivassasahasusāyukānaṁ (sya-all) | cattārīsaṁ → So SS; Bmr K -sa. (pts note) | puttā → Br puts puttā before cattārīsa. (pts note) | āyunāpi → āyunā pi (pts) | vaṇṇenapi → vaṇṇena pi (pts) | asītivassasahassāyukānaṁ → asīti-vassasahassāyukānaṁ (pts) | cattārīsavassasahassāyukā → cattārīsaṁ vassa-sahassāyukā (pts)
Cattārīsavassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu aññataro puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyi.
cattārīsavassasahassāyukesu → cattārīsaṁvassasahassāyukesu (bj, pts) | cattārīsavassasahassāyukesu → cattārīsaṁ vassa-sahassāyukesu (pts) | theyyasaṅkhātaṁ → theyya-saṁkhātaṁ (pts)
Tamenaṁ aggahesuṁ.
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṁ:
muddhābhisittassa → muddhāvasittassa (sya-all, pts)
‘ayaṁ, deva, puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī’ti.
theyyasaṅkhātaṁ → theyya-saṁkhātaṁ (pts)
Evaṁ vutte, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto taṁ purisaṁ etadavoca:
muddhābhisitto → muddhāvasitto (sya-all, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
‘saccaṁ kira tvaṁ, ambho purisa, paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī’ti?
ādiyīti → ādiyasīti (sya-all) | ādiyīti → ādiyī ti (bjt) | theyyasaṅkhātaṁ → theyya-saṁkhātaṁ (pts)
‘Na hi, devā’ti sampajānamusā abhāsi.
abhāsi → bhāsi (sya-all, pts) | devāti → devāti avaca (pts) | avaca → So SS; Bm K omit. (pts note) | bhāsi → So SS K; Bmr abhāsi. (pts note) | sampajānamusā abhāsi → avaca sampajāna-musā bhāsi (pts)
Iti kho, bhikkhave, adhanānaṁ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṁ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṁ gate adinnādānaṁ vepullamagamāsi, adinnādāne vepullaṁ gate satthaṁ vepullamagamāsi. Satthe vepullaṁ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi, pāṇātipāte vepullaṁ gate musāvādo vepullamagamāsi, musāvāde vepullaṁ gate tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi.
ananuppadiyamāne dāliddiyaṁ → ananuppadīyamāne dāḷiddiyaṁ (bj); nānuppadiyamāne dāḷiddiyaṁ (sya-all) | dāliddiye → dāḷiddiye (bj, sya-all) | vepullamagamāsi → vāpullam agamāsi (pts) | vepullaṁ gate → vepullagate (pts) | parihāyi → Br inserts tesaṁ. (pts note) | āyupi → āyu pi (bjt, pts) | vaṇṇopi → vaṇṇo pi (bjt, pts) | dāliddiyaṁ vepullamagamāsi dāliddiye vepullaṁ gate → daliddiyaṁ vepullam agamāsi daliddiye vepulla-gate (pts) | vepullaṁ gate → vepulla-gate (pts) | vepullamagamāsi → vepullam agamāsi (pts) | vepullaṁ gate musāvādo vepullamagamāsi musāvāde vepullaṁ gate → vepulla-gate musā-vādo vepullam agamāsi musā-vāde vepulla-gate (pts)
Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ cattārīsavassasahassāyukānaṁ manussānaṁ vīsativassasahassāyukā puttā ahesuṁ.
vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ cattārīsavassasahassāyukānaṁ → cattārīsaṁ vassasahassāyukānaṁ (pts) | āyunāpi → āyunā pi (bjt) | vaṇṇenapi → vaṇṇena pi (bjt) | tesaṁ āyunāpi → āyunā pi parihāya mānānaṁ vaṇṇena pi (pts) | vīsativassasahassāyukā → vīsati-vassa-sahassāyukā (pts)
Vīsativassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu aññataro puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyi.
vīsativassasahassāyukesu → vīsati-vassa-sahassāyukesu (pts) | theyyasaṅkhātaṁ → theyya-saṁkhātaṁ (pts)
Tamenaṁ aññataro puriso rañño khattiyassa muddhābhisittassa ārocesi:
muddhābhisittassa → muddhāvasittassa (sya-all, pts) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
‘itthannāmo, deva, puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī’ti pesuññamakāsi.
ādiyīti → ādiyatīti (sya-all) | ādiyīti → Br āmānedādiyīti. (pts note) | theyyasaṅkhātaṁ → theyya-saṁkhātaṁ (pts) | pesuññamakāsi → pesuññam akāsi (pts)
Iti kho, bhikkhave, adhanānaṁ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṁ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṁ gate adinnādānaṁ vepullamagamāsi, adinnādāne vepullaṁ gate satthaṁ vepullamagamāsi, satthe vepullaṁ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi, pāṇātipāte vepullaṁ gate musāvādo vepullamagamāsi, musāvāde vepullaṁ gate pisuṇā vācā vepullamagamāsi, pisuṇāya vācāya vepullaṁ gatāya tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi.
ananuppadiyamāne dāliddiyaṁ → ananuppadīyamāne dāḷiddiyaṁ (bj); nānuppadiyamāne dāḷiddiyaṁ (sya-all) | dāliddiye → dāḷiddiye (bj, sya-all) | vepullaṁ gatāya → vepullagatāya (pts) | kho → SS add taṁ. (pts note) | āyupi → āyu pi (bjt) | vaṇṇopi → vaṇṇo pi (bjt)
Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ vīsativassasahassāyukānaṁ manussānaṁ dasavassasahassāyukā puttā ahesuṁ.
āyunāpi → āyunā pi (bjt, pts) | vaṇṇenapi → vaṇṇena pi (bjt, pts) | vīsativassasahassāyukānaṁ → vīsati-vassa-sahassāyukānaṁ (pts) | dasavassasahassāyukā → dasa-vassa-sahassāyukā (pts)
Dasavassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ekidaṁ sattā vaṇṇavanto honti, ekidaṁ sattā dubbaṇṇā.
vaṇṇavanto → vaṇṇavantā (sya-all) | vaṇṇavanto → vaṇṇavantā (bj: syā) | vaṇṇavanto → K -vantā. (pts note) | dasavassasahassāyukesu → dasa-vassa-sahassāyukesu (pts) | ekidaṁ → ek idaṁ (pts)
Tattha ye te sattā dubbaṇṇā, te vaṇṇavante satte abhijjhāyantā paresaṁ dāresu cārittaṁ āpajjiṁsu.
Iti kho, bhikkhave, adhanānaṁ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṁ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṁ gate …pe… kāmesumicchācāro vepullamagamāsi, kāmesumicchācāre vepullaṁ gate tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi.
ananuppadiyamāne dāliddiyaṁ → ananuppadīyamāne dāḷiddiyaṁ (bj); nānuppadiyamāne dāḷiddiyaṁ (sya-all) | dāliddiye → dāḷiddiye (bj, sya-all) | kāmesumicchācāro → kāmesu micchācāro (bjt) | kāmesumicchācāre → kāmesu micchācāre (bjt, th) | āyupi → āyu pi (bjt) | vaṇṇopi → vaṇṇo pi (bjt, pts) | ananuppadiyamāne dāliddiyaṁ → nānuppadiyamāne dāḷiddiyaṁ vepullamagamāsi dāḷiddiye vepullaṁ gate adinnādānaṁ (th) | dāliddiye → adinnādāne (th) | kāmesumicchācāro → saṅkhittaṁ kāmesu micchācāro (th) | pe → spelled out in full (pts) | kāmesumicchācāro vepullamagamāsi kāmesumicchācāre vepullaṁ gate → kāmesu micchācāro vepullam agamāsi kāmesu micchācāre vepullagate (pts) | sattānaṁ āyupi → sattānam āyu pi (pts)
Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ dasavassasahassāyukānaṁ manussānaṁ pañcavassasahassāyukā puttā ahesuṁ.
āyunāpi → āyunā pi (bjt, pts) | vaṇṇenapi → vaṇṇena pi (bjt, pts) | dasavassasahassāyukānaṁ → dasa-vassa-sahassāyukānaṁ (pts) | pañcavassasahassāyukā → pañca-vassa-sahassāyukā (pts)
Pañcavassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu dve dhammā vepullamagamaṁsu—
vepullamagamaṁsu pharusāvācā → vepullamagamiṁsu pharusā ca vācā (sya-all) | agamaṁsu → K agamiṁsu. (pts note) | pañcavassasahassāyukesu → pañca-vassa-sahassāyukesu (pts) | vepullamagamaṁsu → vepullam agamaṁsu (pts)
pharusāvācā samphappalāpo ca.
pharusā → K adds ca, and below. (pts note) | pharusāvācā → pharusā vācā (bjt, pts) | pharusāvācā → ca vācā (th)
Dvīsu dhammesu vepullaṁ gatesu tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi.
vepullaṁ gatesu → vepullagatesu (pts) | āyupi → āyu pi (bjt, pts) | vaṇṇopi → vaṇṇo pi (bjt, pts) | vepullaṁ gatesu → vepulla-gatesu (pts)
Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ pañcavassasahassāyukānaṁ manussānaṁ appekacce aḍḍhateyyavassasahassāyukā, appekacce dvevassasahassāyukā puttā ahesuṁ.
āyunāpi → āyunā pi (bjt, pts) | vaṇṇenapi → vaṇṇena pi (bjt, pts) | pañcavassasahassāyukānaṁ → pañcavassa-sahassāyukānaṁ (pts) | appekacce aḍḍhateyyavassasahassāyukā appekacce dvevassasahassāyukā → app ekacce aḍḍhateyya-vassa-sahassāyukā app ekacce dve vassa-sahassāyukā (pts)
Aḍḍhateyyavassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu abhijjhābyāpādā vepullamagamaṁsu.
vepullamagamaṁsu → vepullamagamiṁsu (sya-all) | abhijjhāvyāpādā → abhijjhāvāpādo (bj: PTS) | abhijjhā-vyāpādo → Bmr K byāpādā, and onwards in plural. (pts note) | aḍḍhateyyavassasahassāyukesu → aḍḍhateyya-vassa-sahassāyukesu (pts)
Abhijjhābyāpādesu vepullaṁ gatesu tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi.
agamāsi → Bmr agamaṁsu; K -iṁsu. (pts note) | abhijjhābyāpādesu → abhijjhāvyāpādesu (bjt) | āyupi → āyu pi (bjt, pts) | vaṇṇopi → vaṇṇo pi (bjt, pts) | abhijjhābyāpādesu vepullaṁ gatesu → vepullam agamāsi abhijjhā-vyāpāde vepulla-gate (pts)
Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ aḍḍhateyyavassasahassāyukānaṁ manussānaṁ vassasahassāyukā puttā ahesuṁ.
āyunāpi → āyunā pi (bjt, pts) | vaṇṇenapi → vaṇṇena pi (bjt, pts) | aḍḍhateyyavassasahassāyukānaṁ → aḍḍhateyya-vassa-sahassāyukānaṁ (pts) | vassasahassāyukā → vassa-sahassāyukā (pts)
Vassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu micchādiṭṭhi vepullamagamāsi.
micchādiṭṭhi vepullamagamāsi → micchādiṭṭi vepullam agamāsi (pts) | vassasahassāyukesu → vassa-sahassāyukesu (pts) | micchādiṭṭhi vepullamagamāsi → micchā-diṭṭi (pts)
Micchādiṭṭhiyā vepullaṁ gatāya tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi.
vepullaṁ gatāya → vepullagatāyā (pts) | āyupi → āyu pi (bjt, pts) | vaṇṇopi → vaṇṇo pi (bjt, pts) | micchādiṭṭhiyā vepullaṁ gatāya → vepullam agamāsi micchā-diṭṭhiyā vepulla-gatāyā (pts)
Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ vassasahassāyukānaṁ manussānaṁ pañcavassasatāyukā puttā ahesuṁ.
āyunāpi parihāyamānānaṁ → āyunā pi parihāya mānānaṁ (bjt) | āyunāpi → āyunā pi (pts) | vaṇṇenapi → vaṇṇena pi (pts) | pañcavassasatāyukā → pañca-vassa-satāyukā (pts)
Pañcavassasatāyukesu, bhikkhave, manussesu tayo dhammā vepullamagamaṁsu—
pañcavassasatāyukesu → pañca-vassa-satāyukesu (pts) | vepullamagamaṁsu → vepullam agamaṁsu (pts)
adhammarāgo visamalobho micchādhammo.
adhammarāgo visamalobho micchādhammo → adhamma-rāgo visama-lobho micchā-dhammo (pts)
Tīsu dhammesu vepullaṁ gatesu tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi.
vepullaṁ gatesu → vepullagatesu (pts) | vaṇṇopi parihāyi → vaṇṇo pi parihāyī (pts) | āyupi → āyu pi (bjt, pts) | vepullaṁ gatesu → vepulla-gatesu (pts)
Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ pañcavassasatāyukānaṁ manussānaṁ appekacce aḍḍhateyyavassasatāyukā, appekacce dvevassasatāyukā puttā ahesuṁ.
āyunāpi → āyunā pi (bjt, pts) | vaṇṇenapi → vaṇṇena pi (bjt, pts) | pañcavassasatāyukānaṁ → pañca vassasatāyukānaṁ (bjt) | pañcavassasatāyukānaṁ → pañcavassa-satāyukānaṁ (pts) | appekacce aḍḍhateyyavassasatāyukā appekacce dvevassasatāyukā → app ekacce aḍḍhateyyavassa-satāyukā app ekacce dve-vassa-satāyukā (pts)
Aḍḍhateyyavassasatāyukesu, bhikkhave, manussesu ime dhammā vepullamagamaṁsu.
aḍḍhateyyavassasatāyukesu → aḍḍhateyya-vassa-satāyukesu (pts) | vepullamagamaṁsu → vepullam agamaṁsu (pts)
Amatteyyatā apetteyyatā asāmaññatā abrahmaññatā na kule jeṭṭhāpacāyitā.
nakulejeṭṭhāpacāyitā → nakulejeṭṭhāpacāyikāti vā pāṭho (sya-all note) | amatteyyatā → St Br ametteyyatā. (pts note) | na-kule-jeṭṭhāpacāyitā → K (note) nakulejeṭṭhāpacāyikā ti vā pāṭho. (pts note) | kule jeṭṭhāpacāyitā → kulejeṭṭhāpacāyitā (bjt)
Iti kho, bhikkhave, adhanānaṁ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṁ vepullamagamāsi.
ananuppadiyamāne dāliddiyaṁ → ananuppadīyamāne dāḷiddiyaṁ (bj); nānuppadiyamāne dāḷiddiyaṁ (sya-all) | dāliddiyaṁ vepullamagamāsi → daliddiyam vepullam agamāsi (pts)
Dāliddiye vepullaṁ gate adinnādānaṁ vepullamagamāsi.
dāliddiye → dāḷiddiye (bj, sya-all)
Adinnādāne vepullaṁ gate satthaṁ vepullamagamāsi.
vepullaṁ gate → vepullagate (pts) | vepullamagamāsi → vepullam agamāsi (pts)
Satthe vepullaṁ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi.
vepullaṁ gate → vepullagate (pts) | vepullaṁ gate → vepulla-gate (pts) | vepullamagamāsi → vepullam agamāsi (pts)
Pāṇātipāte vepullaṁ gate musāvādo vepullamagamāsi.
vepullaṁ gate → vepullagate (pts)
Musāvāde vepullaṁ gate pisuṇā vācā vepullamagamāsi.
vepullaṁ gate → vepullagate (pts) | musāvāde vepullaṁ gate → vepullam agamāsi musā-vāde vepulla-gate (pts) | vepullamagamāsi → vepullam agamāsi (pts)
Pisuṇāya vācāya vepullaṁ gatāya kāmesumicchācāro vepullamagamāsi.
kāmesumicchācāro → kāmesu micchācāro (bjt, th)
Kāmesumicchācāre vepullaṁ gate dve dhammā vepullamagamaṁsu, pharusā vācā samphappalāpo ca.
pharusā → pharusā ca (sya-all) | kāmesumicchācāre → kāmesu micchācāre (bjt, th) | kāmesumicchācāre vepullaṁ gate → vepullam agamāsi kāmesu micchācāre vepulla-gate (pts) | vepullamagamaṁsu → vepullam agamaṁsu (pts)
Dvīsu dhammesu vepullaṁ gatesu abhijjhābyāpādā vepullamagamaṁsu.
abhijjhābyāpādā → abhijjhāvyāpādā (bjt)
Abhijjhābyāpādesu vepullaṁ gatesu micchādiṭṭhi vepullamagamāsi.
abhijjhābyāpādesu → abhijjhāvyāpādesu (bjt)
Micchādiṭṭhiyā vepullaṁ gatāya tayo dhammā vepullamagamaṁsu, adhammarāgo visamalobho micchādhammo.
vepullaṁ gatāya → vepullagatāya (pts) | micchādiṭṭhiyā vepullaṁ gatāya → diṭṭhi vepullam agamāsi micchā-diṭṭhiyā vepulla-gatāya (pts) | vepullamagamaṁsu adhammarāgo visamalobho micchādhammo → vepullam agamaṁsu adhamma-rāgo visama-lobho micchā-dhammo (pts)
Tīsu dhammesu vepullaṁ gatesu ime dhammā vepullamagamaṁsu, amatteyyatā apetteyyatā asāmaññatā abrahmaññatā na kule jeṭṭhāpacāyitā.
vepullaṁ gatesu → vepullagatesu (pts) | kule jeṭṭhāpacāyitā → kulejeṭṭhāpacāyitā (bjt) | na kule jeṭṭhāpacāyitā → nakulejeṭṭhāpacāyitā (th) | vepullaṁ gatesu → vepulla-gatesu (pts) | vepullamagamaṁsu → vepullam agamaṁsu (pts) | na kule jeṭṭhāpacāyitā → nakule-jeṭṭhāpacāyitā (pts)
Imesu dhammesu vepullaṁ gatesu tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi.
vepullaṁ gatesu → vepullagatesu (pts) | āyupi → āyu pi (bjt, pts) | vepullaṁ gatesu → vepulla-gatesu (pts) | vaṇṇopi → vaṇṇo pi (pts)
Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ aḍḍhateyyavassasatāyukānaṁ manussānaṁ vassasatāyukā puttā ahesuṁ.
ahesuṁ → ahesuṁ dasavassāyukasamayo (bj) | āyunāpi → āyunā pi (bjt, pts) | vaṇṇenapi → vaṇṇena pi (bjt, pts) | aḍḍhateyyavassasatāyukānaṁ → aḍḍhateyya vassa-satāyukānaṁ (pts) | vassasatāyukā → vassa-satāyukā (pts)
5. Dasavassāyukasamaya
Bhavissati, bhikkhave, so samayo, yaṁ imesaṁ manussānaṁ dasavassāyukā puttā bhavissanti.
dasavassāyukā → dasa-vassāyukā (pts)
Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu pañcavassikā kumārikā alaṁpateyyā bhavissanti.
pañcavassikā → pañcamāsikā (si) | pañcavassikā → pañcamāsikā (bj: kām) | pañcavassikā → pañcamāsikā (cck: ka. sī.) | pañca-vassikā → Scdt māsikā; Bmr K vassikā. (pts note) | alaṁpateyyā → alampateyyā (bjt) | dasavassāyukesu → dasa-vassāyukesu (pts) | alaṁpateyyā → alam-pateyyā (pts)
Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu imāni rasāni antaradhāyissanti, seyyathidaṁ—
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | dasavassāyukesu → dasa-vassāyukesu (pts)
sappi navanītaṁ telaṁ madhu phāṇitaṁ loṇaṁ.
madhu-pphāṇitaṁ → Bmr K madhu phāṇitaṁ. (pts note)
Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu kudrūsako aggaṁ bhojanānaṁ bhavissati.
aggaṁ bhojanānaṁ → aggabhojanaṁ (sya-all) | kudrūsako aggaṁ bhojanānaṁ → kudrusako aggabhojanaṁ (sya-all) | bhojanānaṁ → __aggabhojanaṁ __ (bj note) | bhojanānaṁ → aggabhojanaṁ (cck: syā.) | kudrūsako → Sd kuddrūs-; Bm K kudrus-. (pts note) | aggaṁ → So Sc Bmr; Sdt K agga. (pts note) | bhojanānaṁ → So SS Bmr; K bhojanaṁ. (pts note)
Seyyathāpi, bhikkhave, etarahi sālimaṁsodano aggaṁ bhojanānaṁ;
aggaṁ bhojanānaṁ → aggabhojanaṁ (sya-all) | aggaṁ → So St Bmr; Sc aggo; Sd agga; K aggabhojanaṁ, and below. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | sālimaṁsodano → sāli-maṁsodano (pts)
evameva kho, bhikkhave, dasavassāyukesu manussesu kudrūsako aggaṁ bhojanānaṁ bhavissati.
kudrūsako aggaṁ bhojanānaṁ → kudrusako aggabhojanaṁ (sya-all) | aggaṁ → So Bmr; SS agga. (pts note) | evameva → evam eva (pts) | dasavassāyukesu → dasa-vassāyukesu (pts)
Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu dasa kusalakammapathā sabbena sabbaṁ antaradhāyissanti, dasa akusalakammapathā atibyādippissanti.
atibyādippissanti → ativiya dippissanti (sya-all, pts) | atibyā → ativiya (bj: PTS, syā) | atibyādippissanti → ativiya dippissanti (cck: syā. pī.); ativyādippissanti (cck: sī.) | dippissanti → Sum ādippissanti, with dippissanti as an alternative reading. (pts note) | dasa kusalakammapathā → dasakusalakammapathā (bjt) | dasa akusalakammapathā atibyādippissanti → dasaakusalakammapathā atibyā dippissanti (bjt) | dasavassāyukesu → dasa-vassāyukesu (pts) | kusalakammapathā → kusala-kamma-pathā (pts) | akusalakammapathā atibyādippissanti → akusala-kamma-pathā ativiya dippissanti (pts)
Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu kusalantipi na bhavissati, kuto pana kusalassa kārako.
dasavassāyukesu → dasa-vassāyukesu (pts) | kusalantipi → kusalan ti pi (pts)
Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu ye te bhavissanti amatteyyā apetteyyā asāmaññā abrahmaññā na kule jeṭṭhāpacāyino, te pujjā ca bhavissanti pāsaṁsā ca.
pujjā ca → pūjāca (sya-all) | ca → pūjā (bj: syā) | pūjāca → pujjātipi pāṭhena bhavitabbaṁ (sya-all note) | pujjā → So Sd Bmr; Sc pujā (corrected to pujjā); St K pujā; K (note) pujjā ti pi pāṭhena bhavitabbaṁ. (pts note) | na kule jeṭṭhāpacāyino → nakulejeṭṭhāpacāyino (th) | na kule jeṭṭhāpacāyino → na-kule-jeṭṭhāpacāyino (pts)
Seyyathāpi, bhikkhave, etarahi matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino pujjā ca pāsaṁsā ca;
kule jeṭṭhāpacāyino pujjā → kulejeṭṭhāpacāyino te pūjā (sya-all) | kule jeṭṭhāpacāyino → kulejeṭṭhāpacāyino te (pts) | matteyyā → mettasyā (bj: PTS) | te → So St K; Scd Bmr omit. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | kule jeṭṭhāpacāyino → kule-jeṭṭhāpacāyino te (pts)
evameva kho, bhikkhave, dasavassāyukesu manussesu ye te bhavissanti amatteyyā apetteyyā asāmaññā abrahmaññā na kule jeṭṭhāpacāyino, te pujjā ca bhavissanti pāsaṁsā ca.
pujjā → pūjā (sya-all) | na kule jeṭṭhāpacāyino → nakulejeṭṭhāpacāyino (th) | evameva → evam eva (pts) | dasavassāyukesu → dasa-vassāyukesu (pts) | na kule jeṭṭhāpacāyino → na-kule-jeṭṭhāpacāyino (pts)
Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu na bhavissati mātāti vā mātucchāti vā mātulānīti vā ācariyabhariyāti vā garūnaṁ dārāti vā.
dārāti → dāro ti (bj) | vā → vā pitāti vā pitucchāti vā (sya-all) | ācariyabhariyāti → ācāriyabhariyā ti (pts) | vā → ‘pitā tivā pitucchati’ vā iti adhiko pāṭho syāmapotthakesu dissati (bj note) | dāro → dāro (bj: sīmu) | mātucchā → Sc mātukucchā. (pts note) | vā → So SS Bmr; K adds pitā ti vā pitucchā ti vā. (pts note) | dārā → Br dāro. (pts note) | mātāti → mātā ti (bjt, pts) | mātucchāti → mātucchā ti (bjt, pts) | mātulānīti → mātulānī ti (bjt, pts) | ācariyabhariyāti → ācariyabhariyā ti (bjt) | dasavassāyukesu → dasa-vassāyukesu (pts) | dārāti → dārā ti (pts)
Sambhedaṁ loko gamissati yathā ajeḷakā kukkuṭasūkarā soṇasiṅgālā.
soṇasiṅgālā → soṇasigālā (bj, pts1ed); soṇā sigālā (sya-all) | kukkuṭasūkarā soṇasiṅgālā → kukkuṭā sūkarā soṇā sigālā (sya-all) | soṇasiṅgālā → soṇasigālā (pts) | soṇasigālā → soṇasiṅgālā (bj: machasaṁ) | soṇasiṅgālā → soṇasigālā (cck: sī. pī.) | kukkuṭasūkarā soṇasiṅgālā → kukkuṭa-sūkarā soṇa-sigālā (pts)
Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu tesaṁ sattānaṁ aññamaññamhi tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṁ vadhakacittaṁ.
dasavassāyukesu → dasa-vassāyukesu (pts) | byāpādo → vyāpādo (pts) | manopadoso → mano-padoso (pts) | vadhakacittaṁ → vadhaka-cittaṁ (pts)
Mātupi puttamhi puttassapi mātari;
mātupi → mātu pi (bjt, pts) | puttassapi → puttassa pi (bjt, pts)
pitupi puttamhi puttassapi pitari;
pitupi → pitu pi (bjt, pts) | puttassapi → puttassa pi (bjt, pts)
bhātupi bhaginiyā bhaginiyāpi bhātari tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṁ vadhakacittaṁ.
bhātari → -10 So SS; Bmr K omit bhātu pi bhātari. (pts note) | bhātupi → bhātu pi bhātari bhātu pi bhaginiyā (bjt, pts) | bhaginiyāpi → bhaginiyā (th) | byāpādo → vyāpādo (pts) | manopadoso → mano-padoso (pts) | vadhakacittaṁ → vadhaka-cittaṁ (pts)
Seyyathāpi, bhikkhave, māgavikassa migaṁ disvā tibbo āghāto paccupaṭṭhito hoti tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṁ vadhakacittaṁ;
byāpādo → viyāpādo (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | manopadoso → mano-padoso (pts) | vadhakacittaṁ → vadhaka-cittaṁ (pts)
evameva kho, bhikkhave, dasavassāyukesu manussesu tesaṁ sattānaṁ aññamaññamhi tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṁ vadhakacittaṁ.
evameva → evam eva (pts) | dasavassāyukesu → dasa-vassāyukesu (pts) | byāpādo → vyāpādo (pts) | manopadoso → mano-padoso (pts) | vadhakacittaṁ → vadhaka-cittaṁ (pts)
Mātupi puttamhi puttassapi mātari;
mātupi → mātu pi (bjt, pts) | puttassapi → puttassa pi (bjt, pts)
pitupi puttamhi puttassapi pitari;
pitupi → pitu pi (bjt, pts) | puttassapi → puttassa pi (bjt, pts)
bhātupi bhaginiyā bhaginiyāpi bhātari tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṁ vadhakacittaṁ.
bhātari → -11 St Bmr K omit. (pts note) | bhātupi → bhātu pi bhātari bhātu pi bhaginiyā (bjt, pts) | bhaginiyāpi → pi (bjt, pts) | byāpādo → vyāpādo (pts) | vadhakacittaṁ → vadhaka-cittaṁ (pts)
Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu sattāhaṁ satthantarakappo bhavissati.
dasavassāyukesu → dasa-vassāyukesu (pts)
Te aññamaññamhi migasaññaṁ paṭilabhissanti.
aññamaññamhi → aññamaññaṁ (sya-all) | aññamaññam → Bmr aññamaññamhi. (pts note) | aññamaññamhi migasaññaṁ → aññamaññam miga-saññaṁ (pts)
Tesaṁ tiṇhāni satthāni hatthesu pātubhavissanti.
Te tiṇhena satthena ‘esa migo esa migo’ti aññamaññaṁ jīvitā voropessanti.
voropessanti → voropissanti (sya-all) | migo esa → (sya-all) | voropessanti atha kho → voropissanti athakho (sya-all) | voropessanti → voropissatti (bj: syā) | migo → So SS Bmr; K esa migo (once only). (pts note) | migoti → migo ti (pts)
Atha kho tesaṁ, bhikkhave, sattānaṁ ekaccānaṁ evaṁ bhavissati:
+ → āyuvaṇṇādivaḍḍhanakathā (bjt) | atha kho → athakho (th)
‘mā ca mayaṁ kañci, mā ca amhe koci, yannūna mayaṁ tiṇagahanaṁ vā vanagahanaṁ vā rukkhagahanaṁ vā nadīviduggaṁ vā pabbatavisamaṁ vā pavisitvā vanamūlaphalāhārā yāpeyyāmā’ti.
tiṇagahanaṁ → … gahaṇaṁ (bj, sya-all) | kañci → kiñci (mr) | te tiṇagahanaṁ vā vanagahanaṁ vā vā rukkhagahanaṁ vā nadīviduggaṁ vā pabbatavisamaṁ vā → te tiṇagahanaṁ vanagahanaṁ rukkhagahanaṁ nadīviduggaṁ pabbatavisamaṁ (pts1ed) | tiṇagahanaṁ → tiṇagahaṇaṁ (bj, sya-all, pts) | vanagahanaṁ → vanagahaṇaṁ (bj, sya-all, pts) | rukkhagahanaṁ → rukkhagahaṇaṁ (bj, sya-all, pts) | kañci → kiñci (bj: kām) | kañci → kiñci (cck: ka.) | kañci → So SS; Bmr K kiñci. (pts note) | c → Bmr K ca. (pts note) | tiṇagahaṇaṁ → So SS Br K; but Childers spells gahanaṁ, and so Bm. (pts note) | yannūna → yaṁnūna (my) | yannūna → yan nūna (pts) | vanagahanaṁ → vana-gahaṇaṁ (pts) | rukkhagahanaṁ → rukkha-gahaṇam (pts) | pabbatavisamaṁ → pabbata-visamaṁ (pts) | vanamūlaphalāhārā → vana-mūlaphalāhārā (pts)
Te tiṇagahanaṁ vā vanagahanaṁ vā rukkhagahanaṁ vā nadīviduggaṁ vā pabbatavisamaṁ vā pavisitvā sattāhaṁ vanamūlaphalāhārā yāpessanti.
tiṇagahanaṁ → tiṇagahaṇaṁ (bj, sya-all) | vanagahanaṁ → vanagahaṇaṁ (bj, sya-all) | rukkhagahanaṁ → rukkhagahaṇaṁ (bj, sya-all) | vā → (pts) | yāpessanti → yāpeyyanti (pts) | yāpessanti → yāpeyyatti (bj: PTS) | vā → te tiṇagahanaṁ vanagahanaṁ rukkhagahanaṁ nadīviduggaṁ pabbatavisamaṁ (cck: sī. pī.) | tiṇa-gahaṇaṁ → So SS and onwards; Bmr K insert vā after each word, as above. (pts note)
Te tassa sattāhassa accayena tiṇagahanā vanagahanā rukkhagahanā nadīviduggā pabbatavisamā nikkhamitvā aññamaññaṁ āliṅgitvā sabhāgāyissanti samassāsissanti:
tiṇagahanā vanagahanā rukkhagahanā → tiṇagahaṇā vanagahaṇā rukkhagahaṇā (bj, sya-all, pts) | sabhāgāyissanti → sabhāsu gāyissanti (sya-all) | tassa → tattha (bj: sīmu) | sabhā → K sabhāsu. (pts note) | samassāsissanti → So St Bmr K; Scd omit. (pts note) | tiṇagahanā vanagahanā rukkhagahanā nadīviduggā pabbatavisamā → tiṇa-gahaṇā vana-gahaṇā rukkhagahaṇā nadī-viduggā pabbata-visamā (pts) | sabhāgāyissanti → sabhā gāyissanti (pts)
‘diṭṭhā, bho, sattā jīvasi, diṭṭhā, bho, sattā jīvasī’ti.
sattā → satta (bj) | jīvasi → jīvasi tvaṁ (sya-all) | sattā → Scd satta. (pts note)
6. Āyuvaṇṇādivaḍḍhanakathā
Atha kho tesaṁ, bhikkhave, sattānaṁ evaṁ bhavissati:
atha kho → athakho (th)
‘mayaṁ kho akusalānaṁ dhammānaṁ samādānahetu evarūpaṁ āyataṁ ñātikkhayaṁ pattā.
evarūpaṁ → (pts) | samādāna-hetu → Bmr K add evarūpaṁ. (pts note) | ñātikkhayaṁ → ñāti-kkhayaṁ (pts)
Yannūna mayaṁ kusalaṁ kareyyāma.
yannūna → yaṁnūna (my) | yannūna → yan nūna (pts)
Kiṁ kusalaṁ kareyyāma?
Yannūna mayaṁ pāṇātipātā virameyyāma, idaṁ kusalaṁ dhammaṁ samādāya vatteyyāmā’ti.
virameyyāma → So Bmr K Sum; SS paṭi virameyyāma. (pts note) | idaṁ → So SS Bmr K; but SS in the repetition imaṁ. (pts note) | yannūna → yaṁnūna (my) | yannūna → yan nūna (pts)
Te pāṇātipātā viramissanti, idaṁ kusalaṁ dhammaṁ samādāya vattissanti.
Te kusalānaṁ dhammānaṁ samādānahetu āyunāpi vaḍḍhissanti, vaṇṇenapi vaḍḍhissanti.
āyunāpi → āyunā pi (bjt) | vaṇṇenapi → vaṇṇena pi (bjt, pts) | samādānahetu āyunāpi → samādāna-hetu āyunā pi (pts)
Tesaṁ āyunāpi vaḍḍhamānānaṁ vaṇṇenapi vaḍḍhamānānaṁ dasavassāyukānaṁ manussānaṁ vīsativassāyukā puttā bhavissanti.
dasavassāyukānaṁ → vīsativassāyukānaṁ (bj) | vīsativassāyukā → cattālīsativassāyukā (bj) | āyunāpi → āyunā pi (bjt, pts) | vaṇṇenapi → vaṇṇena pi (bjt, pts) | dasavassāyukānaṁ → dasa-vassāyukānaṁ (pts)
Atha kho tesaṁ, bhikkhave, sattānaṁ evaṁ bhavissati:
atha kho → athakho (th)
‘mayaṁ kho kusalānaṁ dhammānaṁ samādānahetu āyunāpi vaḍḍhāma, vaṇṇenapi vaḍḍhāma.
āyunāpi → āyunā pi (bjt) | vaṇṇenapi → vaṇṇena pi (bjt, pts) | samādānahetu āyunāpi → samādāna-hetu āyunā pi (pts)
Yannūna mayaṁ bhiyyoso mattāya kusalaṁ kareyyāma.
kareyyāma → Bmr add kiṁ kusalaṁ kareyyāma? (pts note) | yannūna → yaṁnūna (my) | bhiyyoso mattāya → bhiyyosomattāya (my, bjt) | yannūna → yan nūna (pts) | bhiyyoso mattāya → bhiyyoso-mattāya (pts)
Kiṁ kusalaṁ kareyyāma?
kiṁ kusalaṁ kareyyāma yannūna → yan nūna (pts)
Yannūna mayaṁ adinnādānā virameyyāma …
adinnādānā virameyyāma → (bj) | yannūna → yaṁnūna (my) | yannūna → yan nūna (pts)
kāmesumicchācārā virameyyāma …
kāmesumicchācārā virameyyāma musāvādā → kāmesu micchācārā (sya-all)
musāvādā virameyyāma …
musāvādā → musā-vādā (pts)
pisuṇāya vācāya virameyyāma …
pharusāya vācāya virameyyāma …
samphappalāpā virameyyāma …
abhijjhaṁ pajaheyyāma …
byāpādaṁ pajaheyyāma …
byāpādaṁ → vyāpādaṁ (pts)
micchādiṭṭhiṁ pajaheyyāma …
micchādiṭṭhiṁ → micchā-diṭṭhiṁ (pts)
tayo dhamme pajaheyyāma—
adhammarāgaṁ visamalobhaṁ micchādhammaṁ …
adhammarāgaṁ visamalobhaṁ → adhamma-rāgaṁ visama-lobhaṁ (pts)
yannūna mayaṁ matteyyā assāma petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino, idaṁ kusalaṁ dhammaṁ samādāya vatteyyāmā’ti.
assāma → Sc 'ssāma. (pts note) | yannūna → yaṁnūna (my) | yannūna → yan nūna (pts) | kule jeṭṭhāpacāyino → kule-jeṭṭhāpacāyino (pts)
Te matteyyā bhavissanti petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino, idaṁ kusalaṁ dhammaṁ samādāya vattissanti.
kule jeṭṭhāpacāyino → kule-jeṭṭhāpacāyino (pts)
Te kusalānaṁ dhammānaṁ samādānahetu āyunāpi vaḍḍhissanti, vaṇṇenapi vaḍḍhissanti.
te → tesaṁ (sya-all) | Te → K tesaṁ. (pts note) | vaṇṇenapi → vaṇṇena pi (bjt, pts) | samādānahetu āyunāpi → samādāna-hetu āyunā pi (pts)
Tesaṁ āyunāpi vaḍḍhamānānaṁ vaṇṇenapi vaḍḍhamānānaṁ vīsativassāyukānaṁ manussānaṁ cattārīsavassāyukā puttā bhavissanti …
cattārīsavassāyukā → cattāḷīsavassāyukā (sya-all) | cattārīsavassāyukā → cattālīsativassāyukā (bjt) | āyunāpi → āyunā pi (pts) | vaṇṇenapi → vaṇṇena pi (pts) | vīsativassāyukānaṁ → vīsati-vassāyukānaṁ (pts) | cattārīsavassāyukā → cattārīsa-vassāyukā (pts)
cattārīsavassāyukānaṁ manussānaṁ asītivassāyukā puttā bhavissanti …
cattārīsavassāyukānaṁ → cattāḷīsavassāyukānaṁ (sya-all) | pe → spelled out in full (bjt) | cattārīsavassāyukānaṁ → cattārīsa-vassāyukānaṁ (pts)
asītivassāyukānaṁ manussānaṁ saṭṭhivassasatāyukā puttā bhavissanti …
pe → spelled out in full (bjt) | asītivassāyukānaṁ → asīti-vassāyukānaṁ (pts) | saṭṭhivassasatāyukā → saṭṭhi-vassa-satāyukā (pts)
saṭṭhivassasatāyukānaṁ manussānaṁ vīsatitivassasatāyukā puttā bhavissanti …
vīsatitivassasatāyukā → vīsaṁtivassasatāyukā (bj); vīsaṁtīṇivassasatāyukā (pts) | saṭṭhivassasatāyukānaṁ → saṭṭhivassa-satāyukānaṁ (pts) | vīsatitivassasatāyukā → vīsaṁ-tīṇi-vassa-satāyukā (pts)
vīsatitivassasatāyukānaṁ manussānaṁ cattārīsachabbassasatāyukā puttā bhavissanti.
cattārīsachabbassasatāyukā → cattārīsaṁjabbassasatāyukā (bj); cattāḷīsachavassasatāyukā (sya-all); cattārīsaṁchabbassasatāyukā (pts) | vīsatitivassasatāyukānaṁ → vīsaṁtīṇivassasatāyukānaṁ (pts) | vīsatitivassasatāyukānaṁ → vīsaṁ-tīṇi-vassa-satāyukānaṁ (pts) | cattārīsachabbassasatāyukā → cattārīsaṁ-chabbassa-satāyukā (pts)
Cattārīsachabbassasatāyukānaṁ manussānaṁ dvevassasahassāyukā puttā bhavissanti …
cattārīsachabbassasatāyukānaṁ → cattāḷīsachavassasatāyukānaṁ (sya-all); cattārīsaṁchabbassasatāyukānaṁ (pts) | pe → spelled out in full (bjt) | cattārīsachabbassasatāyukānaṁ → cattārīsaṁ-chabbassa-satāyukānaṁ (pts) | dvevassasahassāyukā → dve-vassasahassāyukā (pts)
dvevassasahassāyukānaṁ manussānaṁ cattārivassasahassāyukā puttā bhavissanti …
pe → spelled out in full (bjt) | dvevassasahassāyukānaṁ → dve-vassa-sahassāyukānaṁ (pts) | cattārivassasahassāyukā → cattāri-vassa-sahassāyukā (pts)
cattārivassasahassāyukānaṁ manussānaṁ aṭṭhavassasahassāyukā puttā bhavissanti …
cattārivassasahassāyukānaṁ → cattārīsavassasahassāyukānaṁ (bj: machasaṁ, PTS) | pe → spelled out in full (bjt) | cattārivassasahassāyukānaṁ → cattāri-vassa-sahassāyukānaṁ (pts) | aṭṭhavassasahassāyukā → aṭṭha-vassasahassāyukā (pts)
aṭṭhavassasahassāyukānaṁ manussānaṁ vīsativassasahassāyukā puttā bhavissanti …
pe → spelled out in full (bjt) | aṭṭhavassasahassāyukānaṁ → aṭṭha-vassa-sahassāyukānaṁ (pts) | vīsativassasahassāyukā → vīsati-vassa-sahassāyukā (pts)
vīsativassasahassāyukānaṁ manussānaṁ cattārīsavassasahassāyukā puttā bhavissanti …
cattārīsavassasahassāyukā → cattārīvassasahassāyukā (bj); cattāḷīsavassasahassāyukā (sya-all); cattārīsaṁvassasahassāyukā (pts) | vīsativassasahassāyukānaṁ → vīsati-vassa-sahassā yukānaṁ (pts) | cattārīsavassasahassāyukā → cattārīsaṁvassa-sahassāyukā (pts)
cattārīsavassasahassāyukānaṁ manussānaṁ asītivassasahassāyukā puttā bhavissanti …
cattārīsavassasahassāyukānaṁ → cattāḷīsavassasahassāyukānaṁ (sya-all); cattārīsaṁvassasahassāyukānaṁ (pts) | pe → spelled out in full (bjt) | cattārīsavassasahassāyukānaṁ → cattārīsaṁ-vassasahassāyukānaṁ (pts) | asītivassasahassāyukā → asīti-vassa-sahassāyukā (pts)
asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu pañcavassasatikā kumārikā alaṁpateyyā bhavissanti.
pañcavassasatikā → paṁcavassasatikā (bjt) | alaṁpateyyā → alampateyyā (bjt) | asītivassasahassāyukesu → asīti-vassa-sahassāyukesu (pts) | pañcavassasatikā → pañca-vassa-satikā (pts)
7. Saṅkharājauppatti
Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu tayo ābādhā bhavissanti, icchā, anasanaṁ, jarā.
jarā → jarā saṅkharājuppatti (bj) | jarā → Sdt omit the two following sentences, and continue at the Bārāṇasī clause. (pts note) | asītivassasahassāyukesu → asīti-vassa-sahassāyukesu (pts)
Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ayaṁ jambudīpo iddho ceva bhavissati phīto ca, kukkuṭasampātikā gāmanigamarājadhāniyo.
gāmanigamarājadhāniyo → gāmanigamajanapada rājadhāniyo (bj) | kukkuṭasampātikā → kukkuṭasampātitā (sya-all) | kukkuṭasampātikā → kukkuṭasamyātikā (bj: syā) | rājadhāniyo → gāmanigama janapada rājadhāniyo (bj: kām); gāmanigamarājadhāniyo (bj: machasaṁ) | gāmanigamarājadhāniyo → gāmanigamajanapadā rājadhāniyo (cck: ka.) | kukkuṭasampātitā → kukkuṭasampādikā pāṭho (sya-all note) | kukkuṭa-sampātikā → So Sc Bmr Sum; K -pātitā; K (note) kukkuṭasampādikā ti pi pāṭho. (pts note) | gāmanigama-rājadhāniyo → Sc -dhāni; Bmr gāma-nigama-janapadā rājaṭhāniyo. (pts note) | + → saṅkharājuppatti (bjt) | asītivassasahassāyukesu → asīti-vassasahassāyukesu (pts) | ceva → eva (pts) | kukkuṭasampātikā gāmanigamarājadhāniyo → kukkuṭa-sampātikā gāmanigama-rājadhāniyo (pts)
Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ayaṁ jambudīpo avīci maññe phuṭo bhavissati manussehi, seyyathāpi naḷavanaṁ vā saravanaṁ vā.
saravanaṁ → sāravanaṁ (sya-all) | vā → (bj) | seyyathāpi naḷavanaṁ → seyyathā pi nalavanaṁ (pts) | saravanaṁ → sāravanaṁ (bj: syā) | saravanaṁ → sāravanaṁ (cck: syā.) | manussehi → So Bmr K; Sc omits. (pts note) | asītivassasahassāyukesu → asīti-vassa-sahassāyukesu (pts) | seyyathāpi naḷavanaṁ → seyyathā pi nala-vanaṁ (pts) | saravanaṁ → sara-vanaṁ (pts)
Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ayaṁ bārāṇasī ketumatī nāma rājadhānī bhavissati iddhā ceva phītā ca bahujanā ca ākiṇṇamanussā ca subhikkhā ca.
rājadhānī → rājadhāni (bj) | asītivassasahassāyukesu → asīti-vassa-sahassāyukesu (pts) | rājadhānī → rāja-dhānī (pts) | ceva → eva (pts) | ākiṇṇamanussā → ākiṇṇa-manussā (pts)
Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu imasmiṁ jambudīpe caturāsītinagarasahassāni bhavissanti ketumatīrājadhānīpamukhāni.
ketumatīrājadhānīpamukhāni → ketumatīrājadhānipamukhāni (bj, pts); ketumatirājadhānīpamukhāni (sya-all) | caturāsītinagarasahassāni → caturāsīti nagarasahassāni (bjt) | asītivassasahassāyukesu → asīti-vassa-sahassāyukesu (pts) | caturāsītinagarasahassāni → caturāsīti-nagara-sahassāni (pts) | ketumatīrājadhānīpamukhāni → ketumatī-rājadhāni-pamukhāni (pts)
Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ketumatiyā rājadhāniyā saṅkho nāma rājā uppajjissati cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato.
ketumatiyā rājadhāniyā → ketumatīrājadhāniyā (sya-all) | cakkavattī → cakkavatti (sya-all, pts) | janapadatthāvariyappatto → janapadaṭṭhāvariyappatto (sya-all) | Ketumatiyā → Bmr -matī; K -mati. (pts note) | saṅkho → saṁkho (bjt, pts) | asītivassasahassāyukesu → asīti-vassa-sahassāyukesu (pts) | dhammarājā → dhamma-rājā (pts) | sattaratanasamannāgato → satta-ratana-samannāgato (pts)
Tassimāni satta ratanāni bhavissanti, seyyathidaṁ—
satta ratanāni → sattaratanāni (bjt) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | tassimāni → tass imāni (pts)
cakkaratanaṁ hatthiratanaṁ assaratanaṁ maṇiratanaṁ itthiratanaṁ gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanameva sattamaṁ.
pariṇāyakaratanameva → parināyakaratanameva (bj) | itthiratanaṁ → itthīratanaṁ (sya-all) | cakkaratanaṁ hatthiratanaṁ assaratanaṁ maṇiratanaṁ → cakka-ratanaṁ hatthi-ratanaṁ assa-ratanaṁ maṇi-ratanaṁ (pts) | gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanameva → gahapati-ratanaṁ pariṇāyaka-ratanam eva (pts)
Parosahassaṁ kho panassa puttā bhavissanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.
parosahassaṁ → paro sahassaṁ (pts) | panassa → pan assa (pts) | vīraṅgarūpā → vīraṅga-rūpā (pts)
So imaṁ pathaviṁ sāgarapariyantaṁ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasissati.
ajjhāvasissati → ajjhāvasissati metteyyabuddhuppādo (bj) | pathaviṁ → paṭhaviṁ (sya-all, pts) | pathaviṁ sāgarapariyantaṁ → paṭhaviṁ sāgara-pariyantaṁ (pts)
8. Metteyyabuddhuppāda
Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu metteyyo nāma bhagavā loke uppajjissati arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.
asītivassasahassāyukesu → asīti-vassa-sahassāyukesu (pts) | vijjācaraṇasampanno → vijjā-caraṇa-sampanno (pts) | lokavidū → loka-vidū (pts) | purisadammasārathi → purisa-damma-sārathi (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)
Seyyathāpāhametarahi loke uppanno arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.
seyyathāpāhametarahi → seyyathāpahaṁ etarahi (bj); seyyathā pi ham etarahi (pts) | ham → SS vary between paham and piham; Bmr K here and below pāham. (pts note) | sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno → sammā-sambuddho vijjā-caraṇa-sampanno (pts) | lokavidū → loka-vidū (pts) | purisadammasārathi → purisa-damma-sārathi (pts)
So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedessati, seyyathāpāhametarahi imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedemi.
seyyathāpāhametarahi → seyyathāpahaṁ etarahi (bj); seyyathā pi haṁ etarahi (pts) | sassamaṇabrāhmaṇiṁ → sassamaṇa-brāhmaṇiṁ (pts) | sadevamanussaṁ → sadeva-manussaṁ (pts)
So dhammaṁ desessati ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsessati;
ādikalyāṇaṁ → ādikalāṇaṁ (sya-all) | desessati → desissati (pts) | desessati ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ → desissati ādi-kalyāṇaṁ majjhe-kalyāṇaṁ pariyosāna-kalyāṇaṁ (pts) | sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ → savyañjanaṁ kevala-paripuṇṇaṁ (pts)
seyyathāpāhametarahi dhammaṁ desemi ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsemi.
seyyathāpāhametarahi → seyyathāpahaṁ etarahi (bj); seyyathā pi ham etarahi (pts) | ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ → ādi-kalyāṇaṁ majjhe-kalyāṇaṁ pariyosāna-kalyāṇaṁ (pts) | sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ → savyañjanaṁ kevala-paripuṇṇaṁ (pts)
So anekasahassaṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharissati, seyyathāpāhametarahi anekasataṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharāmi.
anekasahassaṁ → anekasatasahassaṁ (bj, mr) | seyyathāpāhametarahi → seyyathāpahaṁ etarahi (bj); seyyathā pi haṁ etarahi (pts) | anekasahassaṁ → anekasatasahassaṁ (cck: ka.) | aneka-sahassaṁ → Br aneka-sata-sahassam. (pts note) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (my, ms2005) | seyyathāpāhametarahi → seyyathāpāhaṁ etarahi (th) | anekasahassaṁ bhikkhusaṅghaṁ → aneka-sahassaṁ bhikkhu-saṁghaṁ (pts) | seyyathāpāhametarahi anekasataṁ bhikkhusaṅghaṁ → seyyathā pi haṁ etarahi aneka-sataṁ bhikkhusaṁghaṁ (pts)
Atha kho, bhikkhave, saṅkho nāma rājā yo so yūpo raññā mahāpanādena kārāpito.
yo so → yen assa (pts) | assa → So SS; Bmr K yo so. (pts note) | atha kho → athakho (th) | saṅkho → saṁkho (pts) | mahāpanādena → mahā-panādena (pts)
Taṁ yūpaṁ ussāpetvā ajjhāvasitvā taṁ datvā vissajjitvā samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṁ dānaṁ datvā metteyyassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajissati.
vissajjitvā → vissajjetvā (bj) | taṁ datvā → (sya-all) | taṁ datvā vissajjitvā samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṁ → daditvā vissajjetvā samaṇabrāhmaṇakapaṇiddhikavanibbakayācakānaṁ (pts) | vissajjetvā → vissajjitvā (bj: machasaṁ) | datvā → daditvā (bj: PTS) | daditvā → So SS; Bmr taṁ datvā; K omits. (pts note) | vissajjetvā → So SS Sum-Scd; Bmr visajjitvā; K vissajjitvā. (pts note) | taṁ datvā vissajjitvā samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṁ → daditvā vissajjetvā samaṇa-brāhmaṇakapaṇiddhika-vanibbaka-yācakānaṁ (pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts) | kesamassuṁ → kesa-massuṁ (pts)
So evaṁ pabbajito samāno eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati.
vūpakaṭṭho → vūpakaṭṭhe (bj) | nacirasseva → na cirasseva (bjt) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | nacirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva → na cirass eva yass atthāya kula-puttā sammad eva (pts) | tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva → tad anuttaraṁ brahmacariyaṁ pariyosānaṁ diṭṭhe va (pts)
Attadīpā, bhikkhave, viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā, dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā.
Atta-dīpā → Cp. 1, p. 58. (pts note) | attasaraṇā → atta-saraṇā (pts) | dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā → dhamma-dīpā dhamma-saraṇā anañña-saraṇā (pts)… “Monks, live with yourself as your island, yourself as your refuge, with nothing else as your refuge. Live with the Dhamma as your island, the Dhamma as your refuge, with nothing else as your refuge.
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo?
kathañca → kathañ ca (pts) | attadīpo → atta-dīpo (pts) | anaññasaraṇo dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo → anañña-saraṇo dhamma-dīpo dhamma-saraṇo anañña-saraṇo (pts)And how does a monk live with himself as his island, himself as his refuge, with nothing else as his refuge; with the Dhamma as his island, the Dhamma as his refuge, with nothing else as his refuge?
Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
Idha → See D. xxii. 1, ante, vol. ii., p. 290. (pts note) | abhijjhādomanassaṁ → abhijjhā-domanassaṁ (pts)There is the case where a monk remains focused on the body in & of itself—ardent, alert, & mindful—subduing greed & distress with reference to the world.
Vedanāsu vedanānupassī …pe…
vedanānupassī → (bj)He remains focused on feelings in & of themselves… mind in & of itself… mental qualities in & of themselves—ardent, alert, & mindful—subduing greed & distress with reference to the world.
citte cittānupassī …pe…
cittānupassī → (bj) | + → viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ (th)
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
abhijjhādomanassaṁ → abhijjhā-domanassaṁ (pts)
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo.
+ → bhikkhuno āyuvaṇṇādivaḍḍhanakathā (bjt) | attadīpo → atta-dīpo (pts) | attasaraṇo anaññasaraṇo dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo → atta-saraṇo anañña-saraṇo dhamma-dīpo dhamma-saraṇo anañña-saraṇo (pts)This is how a monk lives with himself as his island, himself as his refuge, with nothing else as his refuge; with the Dhamma as his island, the Dhamma as his refuge, with nothing else as his refuge.
9. Bhikkhunoāyuvaṇṇādivaḍḍhanakathā
Gocare, bhikkhave, caratha sake pettike visaye.“Wander, monks, in your proper range, your own ancestral territory.
Gocare, bhikkhave, carantā sake pettike visaye āyunāpi vaḍḍhissatha, vaṇṇenapi vaḍḍhissatha, sukhenapi vaḍḍhissatha, bhogenapi vaḍḍhissatha, balenapi vaḍḍhissatha.
āyunāpi → āyunā pi (bjt, pts) | vaṇṇenapi → vaṇṇena pi (bjt, pts) | sukhenapi → sukhena pi (bjt, pts) | bhogenapi → bhogena pi (bjt, pts) | balenapi → balena pi (bjt, pts)When you wander in your proper range, your own ancestral territory, you will grow in long life, beauty, pleasure, wealth, & strength.
Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno āyusmiṁ?
kiñca → kiñ ca (pts)“And what constitutes a monk’s long life?
Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti,
Idha → Cp. D. xviii. 22, ante, vol. ii., p. 213. (pts note) | chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ → chandasamādhipadhānasaṅkhāra-samannāgataṁ (bjt) | bhāveti → bhāvetiviriyasamādhipadhāna (th) | chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ → chanda-samādhi-padhāna-saṁkhāra-samannāgataṁ (pts)There is the case where a monk develops the base of power endowed with concentration founded on desire & the fabrications of exertion.
vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti,
viriya-samādhi → So SS; Bmr K add padhāna in each case. (pts note) | vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti → viriyasamādhi (bjt) | vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti → cittasamādhipadhāna (th) | vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti → viriya-samādhi citta (pts)He develops the base of power endowed with concentration founded on persistence.… founded on intent.…
cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti,
cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti → cittasamādhi (bjt) | cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti → samādhi vīmaṁsā-samādhi-padhāna (pts)He develops the base of power endowed with concentration founded on discrimination & the fabrications of exertion.
vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti.
vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ → vīmaṁsā samādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ (bjt) | vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ → saṁkhārasamannāgataṁ (pts)
So imesaṁ catunnaṁ iddhipādānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā ākaṅkhamāno kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā.
vā → Cp. D. xvi. 3. 5, ante, vol. ii., p. 103. (pts note) | imesaṁ → imesam (pts)From the development & pursuit of these four bases of power, he can stay (alive) for an eon, if he wants, or for the remainder of an eon.
Idaṁ kho, bhikkhave, bhikkhuno āyusmiṁ.This constitutes a monk’s long life.
Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno vaṇṇasmiṁ?
vadāmi → So SS; Bmr K omit. (pts note) | kiñca → vadāmi kiñ ca (pts)“And what constitutes a monk’s beauty?
Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.
aṇumattesu → anumattesu (sya-all, pts) | Pātimokkha-saṁvarasaṁvuto → See D. xiii. 42, ante, vol. i., p. 250. (pts note) | ācāragocarasampanno aṇumattesu → ācāra-gocara-sampanno anumattesu (pts) | bhayadassāvī → bhaya-dassāvī (pts)There is the case where a monk is virtuous. He dwells restrained in accordance with the Pāṭimokkha, consummate in his behavior & sphere of activity. He trains himself, having undertaken the training rules, seeing danger in the slightest faults.
Idaṁ kho, bhikkhave, bhikkhuno vaṇṇasmiṁ.This constitutes a monk’s beauty.
Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno sukhasmiṁ?
kiñca → kiñ ca (pts)“And what constitutes a monk’s pleasure?
Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
akusalehi dhammehi → akusaladhammehi (pts) | paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (pts) | jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (bj: sīmu, PTS) | Idha → See D. i. 1. 2, ante, vol. i., p. 37; and D. xxii. 21, ante, vol. ii., p. 313. (pts note) | paṭhama-jjhānaṁ → Bmr pathamaṁ jhānaṁ, and so onwards. (pts note) | vivicceva → eva (pts) | pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ → pīti-sukhaṁ paṭhama-jjhānaṁ (pts)There is the case where a monk—quite secluded from sensuality, secluded from unskillful qualities—enters & remains in the first jhāna: rapture & pleasure born of seclusion, accompanied by directed thought & evaluation.
Vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ …
vitakkavicārānaṁ → vitakka-vicārānaṁ (pts) | pe → spelled out in full (pts) | dutiyaṁ jhānaṁ → tatiya-jjhānaṁ (pts)With the stilling of directed thoughts & evaluations, he enters & remains in the second jhāna: rapture & pleasure born of concentration, unification of awareness free from directed thought & evaluation—internal assurance.
tatiyaṁ jhānaṁ …With the fading of rapture he remains equanimous, mindful, & alert, and senses pleasure with the body. He enters & remains in the third jhāna, of which the noble ones declare, ‘Equanimous & mindful, he has a pleasant abiding.’
catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
catutthaṁ jhānaṁ → catutthajjhānaṁ (pts)With the abandoning of pleasure & pain—as with the earlier disappearance of elation & distress—he enters & remains in the fourth jhāna: purity of equanimity & mindfulness, neither pleasure nor pain.
Idaṁ kho, bhikkhave, bhikkhuno, sukhasmiṁ.
kho → kho pana (bj) | kho → Bmr add pana. (pts note)This constitutes a monk’s pleasure.
Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno bhogasmiṁ?
kiñca → kiñ ca (pts)“And what constitutes a monk’s wealth?
Idha, bhikkhave, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati tathā dutiyaṁ. Tathā tatiyaṁ. Tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
viharati → viharati idha bhikkhave bhikkhu (bj) | abyāpajjena → abyāpajjhena (sya-all, pts) | abyāpajjena → abyapajjhenaṁ (bj: sīmu, PTS) | mettāsahagatena → mettā-sahagatena (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | abyāpajjena → avyāpajjhena (pts)There is the case where a monk keeps pervading the first direction [the east]—as well as the second direction, the third, & the fourth—with an awareness imbued with good will. Thus he keeps pervading above, below, & all around, everywhere & in every respect the all-encompassing world with an awareness imbued with good will: abundant, expansive, immeasurable, free from hostility, free from ill will.
Karuṇāsahagatena cetasā …pe…
karuṇāsahagatena → karuṇā sahagatena (pts)“He keeps pervading the first direction—as well as the second direction, the third, & the fourth—with an awareness imbued with compassion.… imbued with empathetic joy.…
muditāsahagatena cetasā …pe…
muditāsahagatena → muditā-sahagatena (pts) | + → upekhā (pts)
upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṁ. Tathā tatiyaṁ. Tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
abyāpajjena → abyāpajjhena (sya-all, pts)“He keeps pervading the first direction—as well as the second direction, the third, & the fourth—with an awareness imbued with equanimity. Thus he keeps pervading above, below, & all around, everywhere & in every respect the all-encompassing world with an awareness imbued with equanimity: abundant, expansive, immeasurable, free from hostility, free from ill will.
Idaṁ kho, bhikkhave, bhikkhuno bhogasmiṁ.“This constitutes a monk’s wealth.
Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno balasmiṁ?
kiñca → kiñ ca (pts)“And what constitutes a monk’s strength?
Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.
anāsavaṁ cetovimuttiṁ → anāsavañcetovimuttiṁ (th) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva → ceto-vimuttiṁ paññā-vimuttiṁ diṭṭhe va (pts)There is the case where a monk, through the ending of the mental fermentations, enters & remains in the fermentation-free awareness-release & discernment-release, having directly known & realized them for himself right in the here & now.
Idaṁ kho, bhikkhave, bhikkhuno balasmiṁ.This constitutes a monk’s strength.
Nāhaṁ, bhikkhave, aññaṁ ekabalampi samanupassāmi yaṁ evaṁ duppasahaṁ, yathayidaṁ, bhikkhave, mārabalaṁ.
yaṁ → (sya-all, pts) | yathayidaṁ → yathāyidaṁ (sya-all) | samanupassāmi → Bmr add yaṁ. (pts note) | ekabalampi → eka-balam pi (pts) | mārabalaṁ → māra-balaṁ (pts)“Monks, I don’t envision any other single strength so hard to overcome as this: the strength of Māra.
Kusalānaṁ, bhikkhave, dhammānaṁ samādānahetu evamidaṁ puññaṁ pavaḍḍhatī”ti.
samādānahetu evamidaṁ → samādāna-hetu evam idam (pts)And the adopting of skillful qualities is what causes this merit to increase.”
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)That is what the Blessed One said.
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
abhinandunti → abhinandun ti cakkavatti (pts)Gratified, the monks delighted in the Blessed One’s words.
Cakkavattisuttaṁ niṭṭhitaṁ tatiyaṁ.
cakkavattisuttaṁ → cakkavattisīhanādasuttaṁ (bjt) | cakkavattisuttaṁ niṭṭhitaṁ → sīhanāda-suttantaṁ (pts)