MahālisuttaWith Mahāli
1. Brāhmaṇadūtavatthu1. On the Brahmin Emissaries
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)So I have heard.
ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.
kūṭāgārasālāyaṁ → kūṭāgāra sālāyaṁ (pts)At one time the Buddha was staying near Vesālī, at the Great Wood, in the hall with the peaked roof.
Tena kho pana samayena sambahulā kosalakā ca brāhmaṇadūtā māgadhakā ca brāhmaṇadūtā vesāliyaṁ paṭivasanti kenacideva karaṇīyena.
brāhmaṇadūtā → brāhmaṇa-dūtā (pts) | kenacideva → kenacid eva (pts)Now at that time several brahmin emissaries from Kosala and Magadha were residing in Vesālī on some business.
Assosuṁ kho te kosalakā ca brāhmaṇadūtā māgadhakā ca brāhmaṇadūtā:
brāhmaṇadūtā → brāhmaṇa-dūtā (pts)They heard:
“samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.
sakyaputto sakyakulā → sakya-putto sakya-kulā (pts) | kūṭāgārasālāyaṁ → kūṭāgāra-sālāyaṁ (pts)“It seems the ascetic Gotama—a Sakyan, gone forth from a Sakyan family—is staying near Vesālī, at the Great Wood, in the hall with the peaked roof.
Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
bhavantaṁ → bhagavantaṁ (pts) | evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th)He has this good reputation:
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’.
bhagavā → bhagavāti (bj, sya-all) | itipi → iti pi (pts) | vijjācaraṇasampanno → vijjā-caraṇa sampanno (pts) | lokavidū → loka-vidū (pts) | purisadammasārathi → purisadamma-sārathi (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)‘That Blessed One is perfected, a fully awakened Buddha, accomplished in knowledge and conduct, holy, knower of the world, supreme guide for those fit for training, teacher of gods and humans, awakened, blessed.’
So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti.
sassamaṇabrāhmaṇiṁ → sassamaṇa-brāhmaṇiṁ (pts) | sadevamanussaṁ → sadeva-manussaṁ (pts)He has realized with his own insight this world—with its gods, Māras, and divinities, this population with its ascetics and brahmins, gods and humans—and he makes it known to others.
So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.
ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ → ādi-kalyāṇaṁ majjhe kalyāṇaṁ pariyosāna-kalyāṇaṁ (pts) | sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ → savyañjanaṁ kevala-paripuṇṇaṁ (pts) | brahmacariyaṁ → brahma-cariyaṁ (pts)He teaches Dhamma that’s good in the beginning, good in the middle, and good in the end, meaningful and well-phrased. And he reveals a spiritual practice that’s entirely full and pure.
Sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotī”ti.
tathārūpānaṁ → tathā-rūpānaṁ (pts)It’s good to see such perfected ones.”
Atha kho te kosalakā ca brāhmaṇadūtā māgadhakā ca brāhmaṇadūtā yena mahāvanaṁ kūṭāgārasālā tenupasaṅkamiṁsu.
atha kho → athakho (th) | brāhmaṇadūtā → brāhmaṇa-dūtā (pts) | kūṭāgārasālā tenupasaṅkamiṁsu → kūṭāgāra-sālā ten upasaṁkamiṁsu (pts)Then they went to the hall with the peaked roof in the Great Wood to see the Buddha.
Tena kho pana samayena āyasmā nāgito bhagavato upaṭṭhāko hoti.Now, at that time Venerable Nāgita was the Buddha’s attendant.
Atha kho te kosalakā ca brāhmaṇadūtā māgadhakā ca brāhmaṇadūtā yenāyasmā nāgito tenupasaṅkamiṁsu. upasaṅkamitvā āyasmantaṁ nāgitaṁ etadavocuṁ:
atha kho → athakho (th) | brāhmaṇadūtā → brāhmaṇa-dūtā (pts) | brāhmaṇadūtā yenāyasmā → brāhmaṇa-dūtā yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)The brahmin emissaries went up to him and said,
“kahaṁ nu kho, bho nāgita, etarahi so bhavaṁ gotamo viharati?
gotamo → gotama (pts) | kahaṁ → kahan (pts)“Worthy Nāgita, where is the worthy Gotama at present?
Dassanakāmā hi mayaṁ taṁ bhavantaṁ gotaman”ti.
bhavantaṁ gotamanti → gotaman ti (pts) | dassanakāmā → dassana-kāmā (pts)For we want to see him.”
“Akālo kho, āvuso, bhagavantaṁ dassanāya, paṭisallīno bhagavā”ti.
paṭisallīno bhagavāti → patisallīno bhagavā ti (pts)“It’s the wrong time to see the Buddha; he is on retreat.”
Atha kho te kosalakā ca brāhmaṇadūtā māgadhakā ca brāhmaṇadūtā tattheva ekamantaṁ nisīdiṁsu:
atha kho → athakho (th) | brāhmaṇadūtā → brāhmaṇa-dūtā (pts) | brāhmaṇadūtā tattheva → brāhmaṇa-dūtā tatth eva (pts)So right there the brahmin emissaries sat down to one side, thinking,
“disvāva mayaṁ taṁ bhavantaṁ gotamaṁ gamissāmā”ti.
gamissāmāti → gacchissāmāti (sya-all) | bhavantaṁ → bhagavantaṁ (pts) | disvāva → disvā va (th, pts)“We’ll go only after we’ve seen the worthy Gotama.”
2. Oṭṭhaddhalicchavīvatthu2. On Oṭṭhaddha the Licchavi
Oṭṭhaddhopi licchavī mahatiyā licchavīparisāya saddhiṁ yena mahāvanaṁ kūṭāgārasālā yenāyasmā nāgito tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ nāgitaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho oṭṭhaddhopi licchavī āyasmantaṁ nāgitaṁ etadavoca:
licchavīparisāya → licchaviparisāya (bj, sya-all, pts) | oṭṭhaddhopi licchavī → oṭṭhaddho pi licchavi (pts); oṭṭhaddho licchavi (pts) | + → kho (th) | licchavīparisāya → licchavi-parisāya (pts) | kūṭāgārasālā yenāyasmā → kūṭāgāra-sālā yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Oṭṭhaddha the Licchavi together with a large assembly of Licchavis also approached Nāgita at the hall with the peaked roof. He bowed, stood to one side, and said to Nāgita,
“kahaṁ nu kho, bhante nāgita, etarahi so bhagavā viharati arahaṁ sammāsambuddho,
kahaṁ nu → kahannu (th) | kahaṁ → kahan (pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)“Honorable Nāgita, where is the Blessed One at present, the perfected one, the fully awakened Buddha?
dassanakāmā hi mayaṁ taṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhan”ti.
dassanakāmā → dassana-kāmā (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | sammāsambuddhanti → sammā sambud dhanti (pts)For we want to see him.”
“Akālo kho, mahāli, bhagavantaṁ dassanāya, paṭisallīno bhagavā”ti.
paṭisallīno bhagavāti → patisallīno bhagavā ti (pts)“It’s the wrong time to see the Buddha; he is on retreat.”
Oṭṭhaddhopi licchavī tattheva ekamantaṁ nisīdi:
licchavī → licchavi (bj)So right there Oṭṭhaddha also sat down to one side, thinking,
“disvāva ahaṁ taṁ bhagavantaṁ gamissāmi arahantaṁ sammāsambuddhan”ti.
disvāva ahaṁ → disvā vāhaṁ (sya-all) | disvāva → disvā va (bjt) | disvāva ahaṁ → disvā ahan (pts) | sammāsambuddhanti → sammā-sambuddhan ti (pts)“I’ll go only after I’ve seen the Blessed One, the perfected one, the fully awakened Buddha.”
Atha kho sīho samaṇuddeso yenāyasmā nāgito tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ nāgitaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho sīho samaṇuddeso āyasmantaṁ nāgitaṁ etadavoca:
Sīho → Sd and Bp (throughout) Siho. (pts note) | atha kho → athakho (th) | yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | abhivādetvā → abhi vādetvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Then the novice Sīha approached Nāgita. He bowed, stood to one side, and said to Nāgita,
“ete, bhante kassapa, sambahulā kosalakā ca brāhmaṇadūtā māgadhakā ca brāhmaṇadūtā idhūpasaṅkantā bhagavantaṁ dassanāya; oṭṭhaddhopi licchavī mahatiyā licchavīparisāya saddhiṁ idhūpasaṅkanto bhagavantaṁ dassanāya, sādhu, bhante kassapa, labhataṁ esā janatā bhagavantaṁ dassanāyā”ti.
licchavī → licchavi (bj) | licchavīparisāya → licchaviparisāya (bj, sya-all, pts) | idhūpasaṅkantā → idh upasaṁkantā (pts) | oṭṭhaddhopi licchavī → oṭṭhaddho pi licchavi (pts) | idhūpasaṅkanto → idh upasaṁkanto (pts) | bhagavantaṁ → (pts) | pi → MSS. omit. (pts note) | brāhmaṇadūtā → brāhmaṇa-dūtā (pts) | brāhmaṇadūtā idhūpasaṅkantā → brāhmaṇa-dūtā idh upasaṁkantā (pts)“Honorable Kassapa, these several brahmin emissaries from Kosala and Magadha, and also Oṭṭhaddha the Licchavi together with a large assembly of Licchavis, have come here to see the Buddha. It’d be good if these people got to see the Buddha.”
“Tena hi, sīha, tvaññeva bhagavato ārocehī”ti.
tena hi → tenahi (th) | tvaññeva → tvaṁ yeva (pts)“Well then, Sīha, tell the Buddha yourself.”
“Evaṁ, bhante”ti kho sīho samaṇuddeso āyasmato nāgitassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho sīho samaṇuddeso bhagavantaṁ etadavoca:
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → tenupasaṅkamitvā (bj) | bhanteti → bhante ti (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṁkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)“Yes, sir,” replied Sīha. He went to the Buddha, bowed, stood to one side, and told him of the people waiting to see him, adding:
“ete, bhante, sambahulā kosalakā ca brāhmaṇadūtā māgadhakā ca brāhmaṇadūtā idhūpasaṅkantā bhagavantaṁ dassanāya, oṭṭhaddhopi licchavī mahatiyā licchavīparisāya saddhiṁ idhūpasaṅkanto bhagavantaṁ dassanāya.
licchavīparisāya → licchaviparisāya (bj, sya-all, pts) | idhūpasaṅkantā → idh upasaṁkantā (pts) | oṭṭhaddhopi licchavī → oṭṭhaddho pi licchavi (pts) | idhūpasaṅkanto → idh upasaṁkanto (pts) | brāhmaṇadūtā idhūpasaṅkantā → brāhmaṇa-dūtā idh upasaṁkantā (pts) | licchavīparisāya → licchavi-parisāya (pts)
Sādhu, bhante, labhataṁ esā janatā bhagavantaṁ dassanāyā”ti.
janatā → Bp parisā. (pts note)“Sir, it’d be good if these people got to see the Buddha.”
“Tena hi, sīha, vihārapacchāyāyaṁ āsanaṁ paññapehī”ti.
paññapehīti → paññāpehīti (bj) | paññapehīti evaṁ bhanteti → paññāpehīti evam bhante ti (pts) | vihāra-pacchāyāya → Bp -yāyaṁ (thrice). (pts note) | tena hi → tenahi (th)“Well then, Sīha, spread out a seat in the shade of the dwelling.”
“Evaṁ, bhante”ti kho sīho samaṇuddeso bhagavato paṭissutvā vihārapacchāyāyaṁ āsanaṁ paññapesi.
paññapesi → paññāpesi (bj, pts) | evaṁ bhanteti → evam bhante ti (pts) | vihārapacchāyāyaṁ → vihāra-pacchāyāya (pts)“Yes, sir,” replied Sīha, and he did so.
Atha kho bhagavā vihārā nikkhamma vihārapacchāyāyaṁ paññatte āsane nisīdi.
paññatte āsane → paññattāsane (sya-all) | nikkhamma → Bp omits vihārā nikkhamma. (pts note) | atha kho → athakho (th) | vihārapacchāyāyaṁ → vihāra-pacchāyāya (pts)Then the Buddha left his dwelling and sat in the shade of the dwelling on the seat spread out.
Atha kho te kosalakā ca brāhmaṇadūtā māgadhakā ca brāhmaṇadūtā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodiṁsu.
atha kho → athakho (th) | brāhmaṇadūtā → brāhmaṇa-dūtā (pts) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts)Then the brahmin emissaries went up to the Buddha, and exchanged greetings with him.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts)When the greetings and polite conversation were over, they sat down to one side.
Oṭṭhaddhopi licchavī mahatiyā licchavīparisāya saddhiṁ yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho oṭṭhaddho licchavī bhagavantaṁ etadavoca: “purimāni, bhante, divasāni purimatarāni sunakkhatto licchaviputto yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ etadavoca:
licchavīparisāya → licchaviparisāya (bj, sya-all, pts) | oṭṭhaddho → oṭṭhaddhopi (sya-all) | oṭṭhaddhopi licchavī → oṭṭhaddho pi licchavi (pts) | licchavī → licchavi (pts) | licchavīparisāya → licchavi-parisāya (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts) | licchaviputto → licchavi-putto (pts)Oṭṭhaddha the Licchavi together with a large assembly of Licchavis also went up to the Buddha, bowed, and sat down to one side. Oṭṭhaddha said to the Buddha, “Sir, a few days ago Sunakkhatta the Licchavi came to me and said:
‘yadagge ahaṁ, mahāli, bhagavantaṁ upanissāya viharāmi, na ciraṁ tīṇi vassāni, dibbāni hi kho rūpāni passāmi piyarūpāni kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni, no ca kho dibbāni saddāni suṇāmi piyarūpāni kāmūpasaṁhitāni rajanīyānī’ti.
kāmūpasaṁhitāni rajanīyānīti → kāmūpasañhitāni rajaniyāni (sya-all) | viharāmi → viharissāmi (pts) | viharissāmi → Bp viharāmi. (pts note) | yadagge → yad agge (pts) | piyarūpāni → piya-rūpāni (pts)‘Mahāli, soon I will have been living in dependence on the Buddha for three years. I see heavenly sights that are pleasant, sensual, and arousing, but I don’t hear heavenly sounds that are pleasant, sensual, and arousing.’
Santāneva nu kho, bhante, sunakkhatto licchaviputto dibbāni saddāni nāssosi piyarūpāni kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni, udāhu asantānī”ti?
kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni → kāmūpasañhitāni rajaniyāni tāni (sya-all) | rajanīyāni → rajanīyāni no (pts) | nāssosi → Bp nassosi throughout, so St here and Sct in 11. (pts note) | asantānīti → asantānī ti (bjt) | santāneva → santān eva (pts) | licchaviputto → licchavi-putto (pts) | piyarūpāni → piya-rūpāni (pts)The heavenly sounds that Sunakkhatta cannot hear: do such sounds really exist or not?”
2.1. Ekaṁsabhāvitasamādhi2.1. One-Sided Immersion
“Santāneva kho, mahāli, sunakkhatto licchaviputto dibbāni saddāni nāssosi piyarūpāni kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni, no asantānī”ti.
mahāli → mahālī (pts) | kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni → kāmūpasañhitāni rajaniyāni (th) | santāneva → santān eva (pts) | licchaviputto → licchavi-putto (pts) | piyarūpāni → piya-rūpāni (pts)“Such sounds really do exist, but Sunakkhatta cannot hear them.”
“Ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo, yena santāneva sunakkhatto licchaviputto dibbāni saddāni nāssosi piyarūpāni kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni, no asantānī”ti?
nāssosi → na assosi (sya-all) | asantānīti → asantānī ti (bjt) | + → santāneva (th) | kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni → kāmūpasañhitāni rajaniyāni (th) | santāneva → santān eva (pts) | licchaviputto → licchavi-putto (pts) | piyarūpāni → piya-rūpāni (pts)“What is the cause, sir, what is the reason why Sunakkhatta cannot hear them, even though they really do exist?”
“Idha, mahāli, bhikkhuno puratthimāya disāya ekaṁsabhāvito samādhi hoti dibbānaṁ rūpānaṁ dassanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ, no ca kho dibbānaṁ saddānaṁ savanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ.
savanāya → savaṇāya (bj) | ca → Sdt often va. (pts note) | kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ → kāmūpasañhitānaṁ rajaniyānaṁ (th) | piyarūpānaṁ → piya-rūpānaṁ (pts)“Mahāli, take a mendicant who has developed immersion to the eastern quarter in one aspect: so as to see heavenly sights but not to hear heavenly sounds.
So puratthimāya disāya ekaṁsabhāvite samādhimhi dibbānaṁ rūpānaṁ dassanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ, no ca kho dibbānaṁ saddānaṁ savanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ.
savanāya → savaṇāya (bj) | kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ → kāmūpasañhitānaṁ rajaniyānaṁ (th) | piyarūpānaṁ → piya-rūpānaṁ (pts)When they have developed immersion for that purpose,
Puratthimāya disāya dibbāni rūpāni passati piyarūpāni kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni, no ca kho dibbāni saddāni suṇāti piyarūpāni kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni.
dibbāni → dibbāya (sya-all) | kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni → kāmūpasañhitāni rajaniyāni (th) | piyarūpāni → piya-rūpāni (pts)they see heavenly sights but don’t hear heavenly sounds.
Taṁ kissa hetu?Why is that?
Evañhetaṁ, mahāli, hoti bhikkhuno puratthimāya disāya ekaṁsabhāvite samādhimhi dibbānaṁ rūpānaṁ dassanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ, no ca kho dibbānaṁ saddānaṁ savanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ.
savanāya → savaṇāya (bj) | evañhetaṁ → evaṁ hetaṁ (bjt, th) | kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ → kāmūpasañhitānaṁ rajaniyānaṁ (th) | evañhetaṁ → evaṁ h etaṁ (pts) | ekaṁsabhāvite → ekaṁsa-bhāvite (pts) | piyarūpānaṁ → piya-rūpānaṁ (pts)Because that is how it is for a mendicant who develops immersion in that way.
Puna caparaṁ, mahāli, bhikkhuno dakkhiṇāya disāya …pe…
caparaṁ → ca paraṁ (pts)Furthermore, take a mendicant who has developed immersion to the southern quarter in one aspect …
pacchimāya disāya …western quarter …
uttarāya disāya …northern quarter …
uddhamadho tiriyaṁ ekaṁsabhāvito samādhi hoti dibbānaṁ rūpānaṁ dassanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ, no ca kho dibbānaṁ saddānaṁ savanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ.
savanāya → savaṇāya (bj) | kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ → kāmūpasañhitānaṁ rajaniyānaṁ (th) | uddhamadho → uddham adho (pts) | ekaṁsabhāvito → ekaṁsa-bhāvito (pts) | piyarūpānaṁ → piya-rūpānaṁ (pts)above, below, across …
So uddhamadho tiriyaṁ ekaṁsabhāvite samādhimhi dibbānaṁ rūpānaṁ dassanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ, no ca kho dibbānaṁ saddānaṁ savanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ.
savanāya → savaṇāya (bj) | kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ → kāmūpasañhitānaṁ rajaniyānaṁ (th) | uddhamadho → uddham adho (pts) | ekaṁsabhāvite → ekaṁsa-bhāvite (pts) | piyarūpānaṁ → piya-rūpānaṁ (pts)
Uddhamadho tiriyaṁ dibbāni rūpāni passati piyarūpāni kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni, no ca kho dibbāni saddāni suṇāti piyarūpāni kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni.
kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni → kāmūpasañhitāni rajaniyāni (th) | uddhamadho → uddham adho (pts) | piyarūpāni → piya-rūpāni (pts)
Taṁ kissa hetu?
taṁ → tam (pts)
Evañhetaṁ, mahāli, hoti bhikkhuno uddhamadho tiriyaṁ ekaṁsabhāvite samādhimhi dibbānaṁ rūpānaṁ dassanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ, no ca kho dibbānaṁ saddānaṁ savanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ.
savanāya → savaṇāya (bj) | etaṁ → Sd evaṁ hetu five times; Sc in 9 evaṁ hoti. (pts note) | evañhetaṁ → evaṁ hetaṁ (bjt, th) | + → dakkhiṇāya disāya (bjt) | kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ → kāmūpasañhitānaṁ rajaniyānaṁ (th) | evañhetaṁ → evaṁ h etaṁ (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | ekaṁsabhāvite → ekaṁsa-bhāvite (pts) | piyarūpānaṁ → piya-rūpānaṁ (pts)That is how it is for a mendicant who develops immersion in that way.
Idha, mahāli, bhikkhuno puratthimāya disāya ekaṁsabhāvito samādhi hoti dibbānaṁ saddānaṁ savanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ, no ca kho dibbānaṁ rūpānaṁ dassanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ.
savanāya → savaṇāya (bj) | kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ → kāmūpasañhitānaṁ rajaniyānaṁ (th) | piyarūpānaṁ → piya-rūpānaṁ (pts)Take a mendicant who has developed immersion to the eastern quarter in one aspect: so as to hear heavenly sounds but not to see heavenly sights.
So puratthimāya disāya ekaṁsabhāvite samādhimhi dibbānaṁ saddānaṁ savanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ, no ca kho dibbānaṁ rūpānaṁ dassanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ.
savanāya → savaṇāya (bj) | kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ → kāmūpasañhitānaṁ rajaniyānaṁ (th) | piyarūpānaṁ → piya-rūpānaṁ (pts)When they have developed immersion for that purpose,
Puratthimāya disāya dibbāni saddāni suṇāti piyarūpāni kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni, no ca kho dibbāni rūpāni passati piyarūpāni kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni.
kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni → kāmūpasañhitāni rajaniyāni (th) | piyarūpāni → piya-rūpāni (pts)they hear heavenly sounds but don’t see heavenly sights.
Taṁ kissa hetu?
taṁ → tam (pts)Why is that?
Evañhetaṁ, mahāli, hoti bhikkhuno puratthimāya disāya ekaṁsabhāvite samādhimhi dibbānaṁ saddānaṁ savanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ, no ca kho dibbānaṁ rūpānaṁ dassanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ.
savanāya → savaṇāya (bj) | evañhetaṁ → evaṁ hetaṁ (bjt, th) | kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ → kāmūpasañhitānaṁ rajaniyānaṁ (th) | evañhetaṁ → evaṁ h etaṁ (pts) | ekaṁsabhāvite → ekaṁsa-bhāvite (pts) | piyarūpānaṁ → piya-rūpānaṁ (pts)Because that is how it is for a mendicant who develops immersion in that way.
Puna caparaṁ, mahāli, bhikkhuno dakkhiṇāya disāya …pe…
caparaṁ → ca paraṁ (pts)Furthermore, take a mendicant who has developed immersion to the southern quarter in one aspect …
pacchimāya disāya …western quarter …
uttarāya disāya …northern quarter …
uddhamadho tiriyaṁ ekaṁsabhāvito samādhi hoti dibbānaṁ saddānaṁ savanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ, no ca kho dibbānaṁ rūpānaṁ dassanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ.
savanāya → savaṇāya (bj) | kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ → kāmūpasañhitānaṁ rajaniyānaṁ (th) | uddhamadho → uddham adho (pts) | ekaṁsabhāvito → ekaṁsa-bhāvito (pts) | piyarūpānaṁ → piya-rūpānaṁ (pts)above, below, across …
So uddhamadho tiriyaṁ ekaṁsabhāvite samādhimhi dibbānaṁ saddānaṁ savanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ, no ca kho dibbānaṁ rūpānaṁ dassanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ.
savanāya → savaṇāya (bj) | uddhamadho → dakkhiṇāya disāya (bjt) | kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ → kāmūpasañhitānaṁ rajaniyānaṁ (th) | uddhamadho → uddham adho (pts) | ekaṁsabhāvite → ekaṁsa-bhāvite (pts) | piyarūpānaṁ → piya-rūpānaṁ (pts)
Uddhamadho tiriyaṁ dibbāni saddāni suṇāti piyarūpāni kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni, no ca kho dibbāni rūpāni passati piyarūpāni kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni.
kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni → kāmūpasañhitāni rajaniyāni (th) | uddhamadho → uddhaṁ adho (pts) | piyarūpāni → piya-rūpāni (pts)
Taṁ kissa hetu?
Evañhetaṁ, mahāli, hoti bhikkhuno uddhamadho tiriyaṁ ekaṁsabhāvite samādhimhi dibbānaṁ saddānaṁ savanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ, no ca kho dibbānaṁ rūpānaṁ dassanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ.
savanāya → savaṇāya (bj) | evañhetaṁ → evaṁ hetaṁ (bjt, th) | uddhamadho → dakkhiṇāya disāya (bjt) | kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ → kāmūpasañhitānaṁ rajaniyānaṁ (th) | evañhetaṁ → evaṁ h etaṁ (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | ekaṁsabhāvite → ekaṁsa-bhāvite (pts) | piyarūpānaṁ → piya-rūpānaṁ (pts)That is how it is for a mendicant who develops immersion in that way.
Idha, mahāli, bhikkhuno puratthimāya disāya ubhayaṁsabhāvito samādhi hoti dibbānañca rūpānaṁ dassanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ dibbānañca saddānaṁ savanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ.
savanāya → savaṇāya (bj) | dibbānañca → dibbānaṁ (pts) | kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ → kāmūpasañhitānaṁ rajaniyānaṁ (th) | ubhayaṁsabhāvito → ubhayaṁsa-bhāvito (pts) | dibbānañca → dibbānañ ca (pts) | piyarūpānaṁ → piya-rūpānaṁ (pts)Take a mendicant who has developed immersion to the eastern quarter in both aspects: so as to hear heavenly sounds and see heavenly sights.
So puratthimāya disāya ubhayaṁsabhāvite samādhimhi dibbānañca rūpānaṁ dassanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ, dibbānañca saddānaṁ savanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ.
savanāya → savaṇāya (bj) | ubhayaṁsabhāvite → ubhayaṁsa-bhāvite (pts) | dibbānañca → dibbānaṁ (pts) | piyarūpānaṁ → piyā-rūpānaṁ (pts) | rajanīyānaṁ dibbānañca → rajanīyānam dibbānañ ca (pts) | piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ → piya-rūpānaṁ kāmūpāsamhitāṇaṁ (pts)When they have developed immersion for that purpose,
Puratthimāya disāya dibbāni ca rūpāni passati piyarūpāni kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni, dibbāni ca saddāni suṇāti piyarūpāni kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni.
ca → (pts) | kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni → kāmūpasañhitāni rajaniyāni (th) | piyarūpāni → piya-rūpāni (pts)they see heavenly sights and hear heavenly sounds.
Taṁ kissa hetu?
taṁ → tam (pts)Why is that?
Evañhetaṁ, mahāli, hoti bhikkhuno puratthimāya disāya ubhayaṁsabhāvite samādhimhi dibbānañca rūpānaṁ dassanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ dibbānañca saddānaṁ savanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ.
savanāya → savaṇāya (bj) | puratthimāya disāya → uddham adho tiriyaṁ (pts) | evañhetaṁ → evaṁ hetaṁ (bjt, th) | kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ → kāmūpasañhitānaṁ rajaniyānaṁ (th) | evañhetaṁ → evaṁ h etaṁ (pts) | ubhayaṁsabhāvite → ubhayaṁsa-bhāvite (pts) | dibbānañca rūpānaṁ → dibbānaṁ saddānaṁ (pts) | piyarūpānaṁ → piya-rūpānaṁ (pts) | dibbānañca → dibbānañ ca (pts)Because that is how it is for a mendicant who develops immersion in that way.
Puna caparaṁ, mahāli, bhikkhuno dakkhiṇāya disāya …pe…
caparaṁ → ca paraṁ (pts)Furthermore, take a mendicant who has developed immersion to the southern quarter in both aspects …
pacchimāya disāya …western quarter …
uttarāya disāya …northern quarter …
uddhamadho tiriyaṁ ubhayaṁsabhāvito samādhi hoti dibbānañca rūpānaṁ dassanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ, dibbānañca saddānaṁ savanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ.
savanāya → savaṇāya (bj) | kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ → kāmūpasañhitānaṁ rajaniyānaṁ (th) | uddhamadho → uddham adho (pts) | ubhayaṁsabhāvito → ubhayaṁsa-bhāvito (pts) | dibbānañca → dibbānañ ca (pts) | piyarūpānaṁ → piya-rūpānaṁ (pts)above, below, across …
So uddhamadho tiriyaṁ ubhayaṁsabhāvite samādhimhi dibbānañca rūpānaṁ dassanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ dibbānañca saddānaṁ savanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ.
savanāya → savaṇāya (bj) | + → dakkhiṇāya disāya (bjt) | kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ → kāmūpasañhitānaṁ rajaniyānaṁ (th) | uddhamadho → uddham adho (pts) | ubhayaṁsabhāvite → ubhayaṁsa-bhāvite (pts) | dibbānañca → dibbānañ ca (pts) | piyarūpānaṁ → piya-rūpānaṁ (pts)
Uddhamadho tiriyaṁ dibbāni ca rūpāni passati piyarūpāni kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni, dibbāni ca saddāni suṇāti piyarūpāni kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni.
ca → (bj, sya-all) | kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni → kāmūpasañhitāni rajaniyāni (th) | uddhamadho → uddham adho (pts) | piyarūpāni → piya-rūpāni (pts)
Taṁ kissa hetu?
Evañhetaṁ, mahāli, hoti bhikkhuno uddhamadho tiriyaṁ ubhayaṁsabhāvite samādhimhi dibbānañca rūpānaṁ dassanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ, dibbānañca saddānaṁ savanāya piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ.
savanāya → savaṇāya (bj) | evañhetaṁ → evaṁ hetaṁ (bjt, th) | kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ → kāmūpasañhitānaṁ rajaniyānaṁ (th) | evañhetaṁ → evaṁ h etaṁ (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | ubhayaṁsabhāvite → ubhayaṁsa-bhāvite (pts) | dibbānañca → dibbānañ ca (pts) | piyarūpānaṁ → piya-rūpānaṁ (pts)That is how it is for a mendicant who develops immersion in that way.
Ayaṁ kho, mahāli, hetu ayaṁ paccayo, yena santāneva sunakkhatto licchaviputto dibbāni saddāni nāssosi piyarūpāni kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni, no asantānī”ti.
nāssosi → na assosi (sya-all) | kāmūpasaṁhitāni rajanīyāni → kāmūpasañhitāni rajaniyāni (th) | santāneva → santān eva (pts) | licchaviputto → licchavi-putto (pts) | piyarūpāni → piya-rūpāni (pts)This is the cause, Mahāli, this is the reason why Sunakkhatta cannot hear heavenly sounds that are pleasant, sensual, and arousing, even though they really do exist.”
“Etāsaṁ nūna, bhante, samādhibhāvanānaṁ sacchikiriyāhetu bhikkhū bhagavati brahmacariyaṁ carantī”ti.
samādhibhāvanānaṁ sacchikiriyāhetu → samādhi-bhāvanānaṁ sacchikiriyā-hetu (pts)“Surely the mendicants must lead the spiritual life under the Buddha for the sake of realizing such a development of immersion?”
“Na kho, mahāli, etāsaṁ samādhibhāvanānaṁ sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṁ caranti.
samādhibhāvanānaṁ sacchikiriyāhetu → samādhi-bhāvanānaṁ sacchikiriyā-hetu (pts)“No, Mahāli, the mendicants don’t lead the spiritual life under me for the sake of realizing such a development of immersion.
Atthi kho, mahāli, aññeva dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca, yesaṁ sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṁ carantī”ti.
aññeva → aññe ca (pts) | sacchikiriyāhetu → sacchikiriyā-hetu (pts)There are other things that are finer, for the sake of which the mendicants lead the spiritual life under me.”
2.2. Catuariyaphala2.2. The Four Noble Fruits
“Katame pana te, bhante, dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca, yesaṁ sacchikiriyāhetu bhikkhū bhagavati brahmacariyaṁ carantī”ti?
te → (sya-all) | carantīti → caranti (pts) | Bhagavati → Sd mayi. (pts note) | sacchikiriyāhetu → sacchikiriyā-hetu (pts)“But sir, what are those finer things?”
“Idha, mahāli, bhikkhu tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo.
sambodhiparāyaṇo ayampi → sambodhiparāyano ayaṁ (sya-all); sambodhiparāyano ayaṁ pi (pts) | saṁyojanānaṁ → saññojanānaṁ (th) | avinipātadhammo → avinipāta-dhammo (pts) | sambodhiparāyaṇo → sambodhi-parāyano (pts)“Firstly, Mahāli, with the ending of three fetters a mendicant is a stream-enterer, not liable to be reborn in the underworld, assured, destined for awakening.
Ayampi kho, mahāli, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca, yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṁ caranti.
ayampi → ayaṁpi (bjt) | ayampi → ayaṁ (th) | ayampi → ayaṁ pi (pts) | sacchikiriyāhetu → sacchikiriyā-hetu (pts)This is one of the finer things for the sake of which the mendicants lead the spiritual life under me.
Puna caparaṁ, mahāli, bhikkhu tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā rāgadosamohānaṁ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṁ lokaṁ āgantvā dukkhassantaṁ karoti.
sakideva → sakiṁdeva (mr) | sakideva → sakiṁdeva (cck: ka.) | sakadāgāmī → MSS gāmi, comp. Mahāparinibbāna Sutta, ii. 7. (pts note) | saṁyojanānaṁ → saññojanānaṁ (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | rāgadosamohānaṁ → rāga-dosa-mohānaṁ (pts) | sakideva → sakid eva (pts) | dukkhassantaṁ → dukkhass antaṁ (pts)Furthermore, a mendicant—with the ending of three fetters, and the weakening of greed, hate, and delusion—is a once-returner. They come back to this world once only, then make an end of suffering.
Ayampi kho, mahāli, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca, yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṁ caranti.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayaṁ pi (pts) | sacchikiriyāhetu → sacchikiriyā-hetu (pts)This too is one of the finer things.
Puna caparaṁ, mahāli, bhikkhu pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī, anāvattidhammo tasmā lokā.
tattha parinibbāyī → tatthaparinibbāyi (pts) | saṁyojanānaṁ → saññojanānaṁ (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | tattha parinibbāyī anāvattidhammo → tatthaparinibbāyi anāvatti-dhammo (pts)Furthermore, with the ending of the five lower fetters, a mendicant is reborn spontaneously and will become extinguished there, not liable to return from that world.
Ayampi kho, mahāli, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca, yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṁ caranti.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayaṁ pi (pts) | sacchikiriyāhetu → sacchikiriyā-hetu (pts)This too is one of the finer things.
Puna caparaṁ, mahāli, bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.
diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva → ceto vimuttiṁ paññā-vimuttiṁ diṭṭhe va (pts)Furthermore, a mendicant has realized the undefiled freedom of heart and freedom by wisdom, and lives having realized it with their own insight in this very life due to the ending of defilements.
Ayampi kho, mahāli, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca, yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṁ caranti.
ayampi → ayaṁpi (th) | ayampi → ayaṁ pi (pts) | sacchikiriyāhetu → sacchikiriyā-hetu (pts)This too is one of the finer things.
Ime kho te, mahāli, dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca, yesaṁ sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṁ carantī”ti.
te → (pts) | sacchikiriyāhetu → sacchikiriyā-hetu (pts)These are the finer things, for the sake of which the mendicants lead the spiritual life under me.”
2.3. Ariyaaṭṭhaṅgikamagga2.3. The Noble Eightfold Path
“Atthi pana, bhante, maggo atthi paṭipadā etesaṁ dhammānaṁ sacchikiriyāyā”ti?
pana → nu kho (sya-all) | sacchikiriyāyāti → sacchikiriyāyā ti (bjt)“But, sir, is there a path and a practice for realizing these things?”
“Atthi kho, mahāli, maggo atthi paṭipadā etesaṁ dhammānaṁ sacchikiriyāyā”ti.“There is, Mahāli.”
“Katamo pana, bhante, maggo katamā paṭipadā etesaṁ dhammānaṁ sacchikiriyāyā”ti?
katamā → katamo (pts) | sacchikiriyāyāti → sacchikiriyāyā ti (bjt)“Well, what is it?”
“Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.
ayameva → ayaṁ eva (pts)“It is simply this noble eightfold path, that is:
Seyyathidaṁ—sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th)right view, right purpose, right speech, right action, right livelihood, right effort, right mindfulness, and right immersion.
Ayaṁ kho, mahāli, maggo ayaṁ paṭipadā etesaṁ dhammānaṁ sacchikiriyāya.
dhammānaṁ → (bj) | + → ekadāhaṁ (bjt)This is the path and the practice for realizing these things.
2.4. Dvepabbajitavatthu2.4. On the Two Renunciates
Ekamidāhaṁ, mahāli, samayaṁ kosambiyaṁ viharāmi ghositārāme.
ekamidāhaṁ → ekadāhaṁ (bj) | ekamidāhaṁ → ekaṁ idāhaṁ (pts)This one time, Mahāli, I was staying near Kosambī in Ghosita’s monastery.
Atha kho dve pabbajitā—
atha kho → athakho (th)Then two renunciates—
muṇḍiyo ca paribbājako jāliyo ca dārupattikantevāsī yenāhaṁ tenupasaṅkamiṁsu. upasaṅkamitvā mayā saddhiṁ sammodiṁsu.
muṇḍiyo → maṇḍisso (bj, pts); maṇḍiyo (sya-all) | mayā → mama (bj, pts) | dārupattikantevāsī → dārupattik antevāsī (pts) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā mayā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā mama (pts)the wanderer Muṇḍiya and Jāliya, the pupil of the wood-bowl ascetic—came and exchanged greetings with me.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu. Ekamantaṁ ṭhitā kho te dve pabbajitā maṁ etadavocuṁ:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | te → (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)When the greetings and polite conversation were over, they stood to one side and said to me:
‘kiṁ nu kho, āvuso gotama, taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ, udāhu aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’ti?
bho → Sm omits. (pts note) | kiṁ nu kho → kinnukho (bjt) | sarīranti → sarīra nti (bjt) | kiṁ nu → kinnu (th) | kiṁ → kin (pts) | sarīraṁ → sarīram (pts) | sarīranti → sarīran ti (pts)‘Reverend Gotama, are the soul and the body one and the same, or is the soul one thing, the body another?’
‘Tena hāvuso, suṇātha sādhukaṁ manasi karotha bhāsissāmī’ti.
tena hāvuso → tenahāvuso (th) | manasi karotha bhāsissāmīti → manasikarotha (th) | hāvuso → h āvuso (pts) | manasi karotha → manasikarotha (pts)‘Well then, reverends, listen and apply your mind well, I will speak.’
‘Evamāvuso’ti kho te dve pabbajitā mama paccassosuṁ.
evamāvusoti → evaṁ āvuso ti (pts)‘Yes, reverend,’ they replied.
Ahaṁ etadavocaṁ:
avocaṁ → Sm omits Evaṁ . . . avocaṁ. (pts note) | ahaṁ etadavocaṁ → bhāsissāmi (th) | ahaṁ etadavocaṁ → atha kho cāhaṁ etad avocaṁ (pts)I said this:
‘idhāvuso tathāgato loke uppajjati arahaṁ sammāsambuddho …pe…
vitthāretabbaṁ → D. ii. 40-63. (pts note) | + → yathā anucchedesu evaṁ vitthāretabbaṁ (my) | + → yathā sāmaññaphale (bjt) | + → yathā sāmaññaphale evaṁ vitthāretabbaṁ (th) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | + → yathā sāmañña-phale evaṁ vitthāretabbaṁ (pts)‘Take the case when a Realized One arises in the world, perfected, a fully awakened Buddha …
Evaṁ kho, āvuso, bhikkhu sīlasampanno hoti.
sīlasampanno → sīla-sampanno (pts)That’s how a mendicant is accomplished in ethics. …
…pe…
pe → D. ii. 64-75. (pts note)
Paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
paṭhamaṁ jhānaṁ → pathamajjhānaṁ (pts)They enter and remain in the first absorption.
Yo kho, āvuso, bhikkhu evaṁ jānāti evaṁ passati, kallaṁ nu kho tassetaṁ vacanāya:
kallaṁ → na kallaṁ (sya-all, km, mr) | + → nu (bjt, th, pts) | kallaṁ → kallan (pts) | tassetaṁ → tass etaṁ (pts)When a mendicant knows and sees like this, would it be appropriate to say of them:
‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’ti vā ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’ti vāti?
sarīranti vā → sarīrantivā (bjt) | sarīranti vāti → sarīrantivā ti (bjt) | sarīranti → sarīran ti (pts) | sarīranti vāti → sarīran ti vā ti (pts)“The soul and the body are one and the same” or “The soul is one thing, the body another”?’
Yo so, āvuso, bhikkhu evaṁ jānāti evaṁ passati, kallaṁ tassetaṁ vacanāya:
+ → na (th) | tassetaṁ → tass etaṁ (pts)‘It would, reverend.’
‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’ti vā, ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’ti vāti.
sarīranti vā → sarīrantivā (bjt) | sarīranti vāti → sarīrantivāti (bjt) | vāti → vā (th) | sarīranti → sarīran ti (pts) | sarīranti vāti → sarīran ti vā ti (pts)
Ahaṁ kho panetaṁ, āvuso, evaṁ jānāmi evaṁ passāmi.
panetaṁ → pan etaṁ (pts)‘But reverends, I know and see like this.
Atha ca panāhaṁ na vadāmi:Nevertheless, I do not say:
‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’ti vā ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’ti vā …pe…
vā → vā dutiyajjhānaṁ (pts) | sarīranti vā → sarīrantivā (bjt) | pe → spelled out in full (bjt) | vā → vāti (th) | sarīranti → sarīran ti (pts)“The soul and the body are one and the same” or “The soul and the body are different things”. …
dutiyaṁ jhānaṁ …
pe → spelled out in full (bjt) | dutiyaṁ jhānaṁ → tatiyajjhānam (pts)They enter and remain in the second absorption …
tatiyaṁ jhānaṁ …
pe → spelled out in full (bjt) | tatiyaṁ jhānaṁ → catutthajjhānaṁ (pts)third absorption …
catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
viharati → D. ii. 77-81. (pts note)fourth absorption.
Yo kho, āvuso, bhikkhu evaṁ jānāti evaṁ passati, kallaṁ nu kho tassetaṁ vacanāya:
+ → nu (bjt, th, pts) | kallaṁ → kallan (pts) | tassetaṁ → tass etaṁ (pts)When a mendicant knows and sees like this, would it be appropriate to say of them:
‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’ti vā ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’ti vāti?
sarīranti vā → sarīrantivā (bjt) | sarīranti vāti → sarīrantivā ti (bjt) | sarīranti → sarīran ti (pts) | sarīranti vāti → sarīran ti vā ti (pts)“The soul and the body are one and the same” or “The soul is one thing, the body another”?’
Yo so, āvuso, bhikkhu evaṁ jānāti evaṁ passati, kallaṁ tassetaṁ vacanāya:
+ → na (th) | tassetaṁ → tass etaṁ (pts)‘It would, reverend.’
‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’ti vā ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’ti vāti.
sarīranti vā → sarīrantivā (bjt) | sarīranti vāti → sarīrantivāti (bjt) | sarīranti → sarīran ti (pts) | sarīranti vāti → sarīran ti vā ti (pts)
Ahaṁ kho panetaṁ, āvuso, evaṁ jānāmi evaṁ passāmi.
panetaṁ → pan etaṁ (pts)‘But reverends, I know and see like this.
Atha ca panāhaṁ na vadāmi:Nevertheless, I do not say:
‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’ti vā ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’ti vā …pe…
sarīranti vā → sarīrantivā (bjt) | pe → spelled out in full (bjt) | vā → vāti (th) | sarīranti → sarīran ti (pts)“The soul and the body are one and the same” or “The soul is one thing, the body another”. …
ñāṇadassanāya cittaṁ abhinīharati abhininnāmeti …
abhininnāmeti → D. ii. 83-96. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt) | ñāṇadassanāya → ñāṇa-dassanāya (pts)They project and extend the mind toward knowledge and vision …
yo kho, āvuso, bhikkhu evaṁ jānāti evaṁ passati, kallaṁ nu kho tassetaṁ vacanāya:
+ → nu (pts) | kallaṁ → kallan (pts) | tassetaṁ → tass etaṁ (pts)When a mendicant knows and sees like this, would it be appropriate to say of them:
‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’ti vā ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’ti vāti?
sarīranti → sarīran ti (pts) | sarīranti vāti → sarīran ti vā ti (pts)“The soul and the body are one and the same” or “The soul is one thing, the body another”?’
…pe…
Yo so, āvuso, bhikkhu evaṁ jānāti evaṁ passati, kallaṁ tassetaṁ vacanāya:
kallaṁ → na kallaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. ka.) | tassetaṁ → tass etaṁ (pts)‘It would, reverend.’
‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’ti vā ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’ti vāti.
sarīranti → sarīran ti (pts) | sarīranti vāti → sarīran ti vā ti (pts)
Ahaṁ kho panetaṁ, āvuso, evaṁ jānāmi evaṁ passāmi.
panetaṁ → pan etaṁ (pts)‘But reverends, I know and see like this.
Atha ca panāhaṁ na vadāmi:Nevertheless, I do not say:
‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’ti vā ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’ti vā. …pe…
sarīranti → sarīran ti (pts)“The soul and the body are one and the same” or “The soul is one thing, the body another”. …
Nāparaṁ itthattāyāti pajānāti.
pajānāti → D. ii. 97. (pts note)They understand: “… there is nothing further for this place.”
Yo kho, āvuso, bhikkhu evaṁ jānāti evaṁ passati, kallaṁ nu kho tassetaṁ vacanāya:
+ → nu (th, pts) | kallaṁ → kallan (pts) | tassetaṁ → tass etaṁ (pts)When a mendicant knows and sees like this, would it be appropriate to say of them:
‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’ti vā ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’ti vāti?
sarīranti vā → sarīrantivā (bjt) | sarīranti vāti → sarīrantivā ti (bjt) | sarīranti → sarīran ti (pts) | sarīranti vāti → sarīran ti vā ti (pts)“The soul and the body are one and the same” or “The soul is one thing, the body another”?’
Yo so, āvuso, bhikkhu evaṁ jānāti evaṁ passati na kallaṁ tassetaṁ vacanāya:
na → Sdt omit (as in vii. 5). (pts note) | tassetaṁ → tass etaṁ (pts)‘It would not, reverend.’
‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’ti vā ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’ti vāti.
sarīranti vā → sarīrantivā (bjt) | sarīranti vāti → sarīrantivāti (bjt) | sarīranti → sarīran ti (pts) | sarīranti vāti → sarīran ti vā ti (pts)
Ahaṁ kho panetaṁ, āvuso, evaṁ jānāmi evaṁ passāmi.
panetaṁ → pan etaṁ (pts)‘But reverends, I know and see like this.
Atha ca panāhaṁ na vadāmi:Nevertheless, I do not say:
‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’ti vā ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’ti vā”ti.
sarīranti vā → sarīrantivā (bjt) | sarīranti vāti → sarīrantivāti (bjt) | sarīranti → sarīran ti (pts) | sarīranti vāti → sarīran ti vā ti (pts)“The soul and the body are one and the same” or “The soul is one thing, the body another”.’”
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)That is what the Buddha said.
Attamano oṭṭhaddho licchavī bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.
licchavī → licchavi (pts)Satisfied, Oṭṭhaddha the Licchavi approved what the Buddha said.