KāyagatāsatisuttaSutta Mindfulness Immersed in the Body
Evaṁ me sutaṁ—
sutaṁ → sataṁ (pts) | evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)I have heard
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.that on one occasion the Blessed One was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.
Atha kho sambahulānaṁ bhikkhūnaṁ pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantānaṁ upaṭṭhānasālāyaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi:
ayamantarākathā → ayamantarā kathā (bjt) | ayamantarākathā → ayaṁ antarākathā (pts)Now at that time a large number of monks, after the meal, on returning from their alms round, had gathered at the meeting hall when this discussion arose:
“acchariyaṁ, āvuso, abbhutaṁ, āvuso.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)“Isn’t it amazing, friends! Isn’t it astounding!—
Yāvañcidaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena kāyagatāsati bhāvitā bahulīkatā mahapphalā vuttā mahānisaṁsā”ti.
kāyagatāsati → kāyagatā sati (bj, sya-all, km, pts1ed) | sammāsambuddhena kāyagatāsati → sammāsambuddhen kāyagatā sati (sya-all) | kāyagatāsati → kāyagatā sati (cck: syā. kaṁ. pī.) | yāvañcidaṁ → yāvañ idaṁ (pts) | mahānisaṁsāti → mahānisaṁsā ti (pts)the extent to which mindfulness immersed in the body, when developed & pursued, is said by the Blessed One who knows, who sees—the worthy one, rightly self-awakened—to be of great fruit & great benefit.” And this discussion came to no conclusion.
Ayañca hidaṁ tesaṁ bhikkhūnaṁ antarākathā vippakatā hoti, atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena upaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all) | bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā → bhabavā sāyaṇhasamayaṁ patisallāṇā (pts) | hidaṁ → ayañca kho hidaṁ (bj: syā) | idaṁ → Si ayañ ca kho idaṁ Sky ayañcarahidaṁ. (pts note) | patisallāṇā → So Sky; Si paṭis-. (pts note) | ayañca → ayaṁ ca (bjt) | ayañca hidaṁ → ayañ ca h idaṁ (pts) | yena → yen (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)Then the Blessed One, emerging from his seclusion in the evening, went to the meeting hall and, on arrival, sat down on a seat made ready.
Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi:As he was sitting there, he addressed the monks:
“kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā”ti?
kāya nuttha → kāyanuttha (bjt) | antarākathā → antarā kathā (bjt) | nuttha → nu ttha (pts) | vippakatāti → vippakatā ti (pts)“For what topic are you gathered together here? And what was the discussion that came to no conclusion?”
“Idha, bhante, amhākaṁ pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantānaṁ upaṭṭhānasālāyaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi:
ayamantarākathā → ayam antarākathā (pts)“Just now, lord, after the meal, on returning from our alms round, we gathered at the meeting hall when this discussion arose:
‘acchariyaṁ, āvuso, abbhutaṁ, āvuso.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)‘Isn’t it amazing, friends! Isn’t it astounding!—
Yāvañcidaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena kāyagatāsati bhāvitā bahulīkatā mahapphalā vuttā mahānisaṁsā’ti.
bahulīkatā → bahulikatā (pts) | kāyagatāsati → kāyagatā sati (bjt, th, pts) | yāvañcidaṁ → yāvañ idaṁ (pts) | mahānisaṁsāti → mahānisaṁsā ti (pts)the extent to which mindfulness immersed in the body, when developed & pursued, is said by the Blessed One who knows, who sees—worthy & rightly self-awakened—to be of great fruit & great benefit.’
Ayaṁ kho no, bhante, antarākathā vippakatā, atha bhagavā anuppatto”ti.
kho → (bj, sya-all, pts) | no → ayaṁ kho no (bj: sīmu, machasaṁ) | no → So Si; Sky kho. (pts note) | anuppattoti → anuppatto ti (pts)This was the discussion that had come to no conclusion when the Blessed One arrived.”
“Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, kāyagatāsati kathaṁ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā?
hoti → ekodibhoti (sya-all, km) | bahulīkatā → Sky add: sati kathaṁ bahulīkatā. (pts note) | kāyagatāsati → kāyagatā sati (bjt, th, pts)(The Blessed One said:) “And how is mindfulness immersed in the body developed, how is it pursued, so as to be of great fruit & great benefit?
Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.“There is the case where a monk—having gone to the wilderness, to the shade of a tree, or to an empty building—sits down folding his legs crosswise, holding his body erect and establishing mindfulness to the fore.
So satova assasati satova passasati;
sato → satova (bj: sīmu, machasaṁ) | satova → sato va (pts)Always mindful, he breathes in; mindful he breathes out.
dīghaṁ vā assasanto ‘dīghaṁ assasāmī’ti pajānāti, dīghaṁ vā passasanto ‘dīghaṁ passasāmī’ti pajānāti;Breathing in long, he discerns, ‘I am breathing in long’; or breathing out long, he discerns, ‘I am breathing out long.’
rassaṁ vā assasanto ‘rassaṁ assasāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā passasanto ‘rassaṁ passasāmī’ti pajānāti;Or breathing in short, he discerns, ‘I am breathing in short’; or breathing out short, he discerns, ‘I am breathing out short.’
‘sabbakāyapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘sabbakāyapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati;He trains himself, ‘I will breathe in sensitive to the entire body.’ He trains himself, ‘I will breathe out sensitive to the entire body.’
‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati.
kāyasaṅkhāraṁ → kāyasaṁkhāraṁ (pts)He trains himself, ‘I will breathe in calming bodily fabrication.’ He trains himself, ‘I will breathe out calming bodily fabrication.’
Tassa evaṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato ye gehasitā sarasaṅkappā te pahīyanti.
gehasitā → ye te gehasitā (pts1ed); ye gehassitā (ṭīkā) | ye → ye te (pts) | gehasitā → gehassitā (cck: ṭīkā) | sarasaṅkappā → sarasaṁkappā (pts)And as he remains thus heedful, ardent, & resolute, any memories & resolves related to the household life are abandoned,
Tesaṁ pahānā ajjhattameva cittaṁ santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati.
ekodi hoti → ekodibhoti (sya-all) | hoti → ekodī hoti (cck: sī.); ekodibhoti (cck: syā. kaṁ.) | ekodihoti → So Sky; Si ekodibhoti. Cf ekoḍikaroti infra at p. 111. (pts note) | tesaṁ → tesam (pts) | ajjhattameva → ajjhattam eva (pts)and with their abandoning his mind gathers & settles inwardly, grows unified & concentrated.
Evaṁ, bhikkhave, bhikkhu kāyagatāsatiṁ bhāveti.
kāyagatāsatiṁ → kāyagataṁ satiṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | evaṁ → evampi (bj, sya-all, pts) | kāyagatāsatiṁ → kāyagataṁ satiṁ (pts) | satiṁ → kāyagatā satiṁ (bj: machasaṁ) | kāyagatāsatiṁ → kāyagataṁ satiṁ (cck: syā. kaṁ. pī.) | evaṁ → evam pi (pts)This is how a monk develops mindfulness immersed in the body.
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu gacchanto vā ‘gacchāmī’ti pajānāti, ṭhito vā ‘ṭhitomhī’ti pajānāti, nisinno vā ‘nisinnomhī’ti pajānāti, sayāno vā ‘sayānomhī’ti pajānāti.
ṭhitomhīti → thito mhīti (pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | nisinnomhīti → nisinno mhīti (pts) | sayānomhīti → sayāno mhīti (pts)“And further, when walking, the monk discerns, ‘I am walking.’ When standing, he discerns, ‘I am standing.’ When sitting, he discerns, ‘I am sitting.’ When lying down, he discerns, ‘I am lying down.’
Yathā yathā vā panassa kāyo paṇihito hoti tathā tathā naṁ pajānāti.
panassa → pan assa (pts)Or however his body is disposed, that is how he discerns it.
Tassa evaṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato ye gehasitā sarasaṅkappā te pahīyanti.
ye → ye te (pts) | te → Si omits. (pts note) | appamattassa → appamattasa (pts) | sarasaṅkappā → sarasaṁkappā (pts)And as he remains thus heedful, ardent, & resolute, any memories & resolves related to the household life are abandoned,
Tesaṁ pahānā ajjhattameva cittaṁ santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati.
ekodi hoti → ekodibhoti (sya-all) | ajjhattameva → ajjhattam evā (pts) | tesaṁ → tesam (pts) | ekodi hoti → ekodihoti (pts)and with their abandoning his mind gathers & settles inwardly, grows unified & concentrated.
Evampi, bhikkhave, bhikkhu kāyagatāsatiṁ bhāveti.
kāyagatāsatiṁ → kāyagataṁ satiṁ (bj, sya-all, pts) | evampi → evam pi (pts)This is how a monk develops mindfulness immersed in the body.
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.
samiñjite → sammiñjite (bjt, th, pts) | uccārapassāvakamme → uccāra passāvakamme (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe → saṁghāṭipattacīvaradhāraṇe (pts)“And further, when going forward & returning, he makes himself fully alert; when looking toward & looking away… when bending & extending his limbs… when carrying his outer cloak, his upper robe, & his bowl… when eating, drinking, chewing, & savoring… when urinating & defecating… when walking, standing, sitting, falling asleep, waking up, talking, & remaining silent, he makes himself fully alert.
Tassa evaṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato ye gehasitā sarasaṅkappā te pahīyanti.
ye → ye te (pts) | te → Si omits. (pts note) | sarasaṅkappā → sarasaṁkappā (pts)And as he remains thus heedful, ardent, & resolute, any memories & resolves related to the household life are abandoned,
Tesaṁ pahānā ajjhattameva cittaṁ santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati.
ekodi hoti → ekodibhoti (sya-all) | tesaṁ → tesam (pts) | ajjhattameva → ajjhattam eva (pts) | ekodi hoti → ekodihoti (pts)and with their abandoning his mind gathers & settles inwardly, grows unified & concentrated.
Evampi, bhikkhave, bhikkhu kāyagatāsatiṁ bhāveti.
kāyagatāsatiṁ → kāyagataṁ satiṁ (bj, sya-all, pts) | evampi → evam pi (pts)This is how a monk develops mindfulness immersed in the body.
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ uddhaṁ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṁ pūraṁ nānappakārassa asucino paccavekkhati:
pūraṁ nānappakārassa → pūrannānappakārassa (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | imameva → imam eva (pts) | pūraṁ → pūran (pts)“And further, the monk reflects on this very body from the soles of the feet on up, from the crown of the head on down, surrounded by skin and full of various kinds of unclean things:
‘atthi imasmiṁ kāye kesā lomā nakhā dantā taco maṁsaṁ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ vakkaṁ hadayaṁ yakanaṁ kilomakaṁ pihakaṁ papphāsaṁ antaṁ antaguṇaṁ udariyaṁ karīsaṁ pittaṁ semhaṁ pubbo lohitaṁ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttan’ti.
nhāru → nahāru (bj); nahārū (sya-all, km, pts1ed) | aṭṭhimiñjaṁ → aṭṭhimiñjā (bj) | nhāru aṭṭhi → nahārū aṭṭhī (sya-all) | nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ → nahārū aṭṭhī aṭṭhimiñjā (pts) | aṭṭhimiñjā → aṭṭhimiñjaṁ (bj: machasaṁ) | nhāru → nahāru (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | ti → Sky muttaṁ. (pts note) | muttanti → muttan ti (pts)‘In this body there are head hairs, body hairs, nails, teeth, skin, flesh, tendons, bones, bone marrow, kidneys, heart, liver, pleura, spleen, lungs, large intestines, small intestines, gorge, feces, bile, phlegm, pus, blood, sweat, fat, tears, skin-oil, saliva, mucus, fluid in the joints, urine.’
Seyyathāpi, bhikkhave, ubhatomukhā putoḷi pūrā nānāvihitassa dhaññassa, seyyathidaṁ—
putoḷi → mūtoḷi (bj); mūtolī (sya-all, km); mūtoḷī (pts1ed) | ubhatomukhā putoḷi → ubhato mukhā mūtoḷi (bj); ubhato mukhā mūtoḷī (pts) | mūtoḷi → putoḷi (bj: machasaṁ) | putoḷi → mūtoḷī (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)Just as if a sack with openings at both ends were full of various kinds of grain—
sālīnaṁ vīhīnaṁ muggānaṁ māsānaṁ tilānaṁ taṇḍulānaṁ,wheat, rice, mung beans, kidney beans, sesame seeds, husked rice—
tamenaṁ cakkhumā puriso muñcitvā paccavekkheyya:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)and a man with good eyesight, pouring it out, were to reflect,
‘ime sālī ime vīhī ime muggā ime māsā ime tilā ime taṇḍulā’ti;
taṇḍulāti → taṇḍulā ti (pts)‘This is wheat. This is rice. These are mung beans. These are kidney beans. These are sesame seeds. This is husked rice’;
evameva kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ uddhaṁ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṁ pūraṁ nānappakārassa asucino paccavekkhati:
bhikkhu imameva → imam eva (pts) | pūraṁ nānappakārassa → pūrannānappakārassa (th) | evameva → evam eva (pts) | pūraṁ → pūran (pts)in the same way, the monk reflects on this very body from the soles of the feet on up, from the crown of the head on down, surrounded by skin and full of various kinds of unclean things:
‘atthi imasmiṁ kāye kesā lomā nakhā dantā taco maṁsaṁ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ vakkaṁ hadayaṁ yakanaṁ kilomakaṁ pihakaṁ papphāsaṁ antaṁ antaguṇaṁ udariyaṁ karīsaṁ pittaṁ semhaṁ pubbo lohitaṁ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttan’ti.
nhāru → nahāru (bj) | nhāru aṭṭhi → nahārū aṭṭhī (sya-all) | nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ → nahārū aṭṭhī aṭṭhimiñjā (pts) | aṭṭhimiñjā → aṭṭhimiñjaṁ (bj: machasaṁ) | aṭṭhimiñjā → Si aṭṭhimiñjaṁ. (pts note) | muttanti → muttan ti (pts)‘In this body there are head hairs, body hairs, nails, teeth, skin, flesh, tendons, bones, bone marrow, kidneys, heart, liver, pleura, spleen, lungs, large intestines, small intestines, gorge, feces, bile, phlegm, pus, blood, sweat, fat, tears, skin-oil, saliva, mucus, fluid in the joints, urine.’
Tassa evaṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato ye gehasitā sarasaṅkappā te pahīyanti.
ye → ye te (pts) | evaṁ → evam (pts) | sarasaṅkappā → sarasaṁkappā (pts)And as he remains thus heedful, ardent, & resolute, any memories & resolves related to the household life are abandoned,
Tesaṁ pahānā ajjhattameva cittaṁ santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati.
ekodi hoti → ekodibhoti (sya-all) | tesaṁ → tesam (pts) | ajjhattameva → ajjhattam eva (pts) | ekodi hoti → ekodihoti (pts)and with their abandoning his mind gathers & settles inwardly, grows unified & concentrated.
Evampi, bhikkhave, bhikkhu kāyagatāsatiṁ bhāveti.
kāyagatāsatiṁ → kāyagataṁ satiṁ (sya-all, pts) | evampi → evam pi (pts)This is how a monk develops mindfulness immersed in the body.
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ yathāṭhitaṁ yathāpaṇihitaṁ dhātuso paccavekkhati:
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | imameva → imam eva (pts)“And further, the monk contemplates this very body—however it stands, however it is disposed—in terms of properties:
‘atthi imasmiṁ kāye pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’ti.
pathavīdhātu → paṭhavīdhātu (sya-all, pts) | vāyodhātūti → vāyodhātu (pts) | imasmiṁ → imasmi (th)‘In this body there is the earth property, the liquid property, the fire property, & the wind property.’
Seyyathāpi, bhikkhave, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā gāviṁ vadhitvā catumahāpathe bilaso vibhajitvā nisinno assa;
vibhajitvā → paṭivibhajitvā (sya1ed, sya2ed, km); paṭibhajitvā (pts1ed) | catumahāpathe → cātummahāpathe (bj, sya-all, km, pts1ed) | catumahāpathe bilaso vibhajitvā → cātummahāpathe vilaso paṭivibhajitvā (sya-all) | catumahāpathe → cātummahāpathe (pts) | vibhajitvā → paṭibhajitvā (pts) | cātummahāpathe → catumahāpathe (bj: machasaṁ) | bilaso → palaso (bj: syā) | vibhajitvā → paṭivibhajitvā (bj: syā, PTS) | catumahāpathe → cātummahāpathe (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | vibhajitvā → paṭivibhajitvā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | bilaso → So Sk; Sy biḷaso; Si vilaso. (pts note) | paṭibhajitvā → So Sky; Si vibhajitvā. (pts note)Just as a dexterous butcher or his apprentice, having killed a cow, would sit at a crossroads cutting it up into pieces,
evameva kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ yathāṭhitaṁ yathāpaṇihitaṁ dhātuso paccavekkhati:
evameva → evam eva (pts) | imameva → imam eva (pts)the monk contemplates this very body—however it stands, however it is disposed—in terms of properties:
‘atthi imasmiṁ kāye pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’ti.
pathavīdhātu → paṭhavīdhātu (sya-all, pts)‘In this body there is the earth property, the liquid property, the fire property, & the wind property.’
Tassa evaṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato ye gehasitā sarasaṅkappā te pahīyanti.
ye → ye te (pts) | evaṁ → evam (pts) | sarasaṅkappā → sarasaṁkappā (pts)And as he remains thus heedful, ardent, & resolute, any memories & resolves related to the household life are abandoned,
Tesaṁ pahānā ajjhattameva cittaṁ santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati.
ekodi hoti → ekodibhoti (sya-all) | ajjhattameva → ajjhattam eva (pts) | ekodi hoti → ekodihoti (pts)and with their abandoning his mind gathers & settles inwardly, grows unified & concentrated.
Evampi, bhikkhave, bhikkhu kāyagatāsatiṁ bhāveti.
kāyagatāsatiṁ → kāyagataṁ satiṁ (bj, sya-all) | kāyagatāsatiṁ bhāveti → kāyagataṁ satiṁ bhaveti (pts) | evampi → evam pi (pts)This is how a monk develops mindfulness immersed in the body.
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ sivathikāya chaḍḍitaṁ ekāhamataṁ vā dvīhamataṁ vā tīhamataṁ vā uddhumātakaṁ vinīlakaṁ vipubbakajātaṁ.
sivathikāya → sīvathikāya (sya-all, km); sīvathikāyaṁ (pts1ed) | sivathikāya → sīvathikāyaṁ (pts) | sivathikāya → sīvathikāya (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)“And further, as if he were to see a corpse cast away in a charnel ground—one day, two days, three days dead—bloated, livid, & festering,
So imameva kāyaṁ upasaṁharati:
imameva → imam eva (pts)he applies it to this very body,
‘ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatīto’ti.
evaṁanatīto’ti → etaṁ anatītoti (bj) | evaṁanatītoti tassa evaṁ → evamanatīto ti tessa eva (pts) | anatīto’ti → evaṁ anatītoti (bj: sīmu, machasaṁ) | evaṁanatīto’ti → etaṁ anatītoti (cck: sī.) | ayampi → ayam pi (pts)‘This body, too: Such is its nature, such is its future, such its unavoidable fate’…
Tassa evaṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato ye gehasitā sarasaṅkappā te pahīyanti.
ye → ye te (pts) | tassa evaṁ → tessa eva (pts) | sarasaṅkappā → sarasaṁkappā (pts)
Tesaṁ pahānā ajjhattameva cittaṁ santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati.
ekodi hoti → ekodibhoti (sya-all) | tesaṁ → tesam (pts) | ajjhattameva → ajjhattam eva (pts) | ekodi hoti → ekodihoti (pts)
Evampi, bhikkhave, bhikkhu kāyagatāsatiṁ bhāveti.
kāyagatāsatiṁ → kāyagataṁ satiṁ (sya-all); kāyagataṁ sataṁ (pts) | evampi → evam pi (pts)
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ sivathikāya chaḍḍitaṁ kākehi vā khajjamānaṁ kulalehi vā khajjamānaṁ gijjhehi vā khajjamānaṁ kaṅkehi vā khajjamānaṁ sunakhehi vā khajjamānaṁ byagghehi vā khajjamānaṁ dīpīhi vā khajjamānaṁ siṅgālehi vā khajjamānaṁ vividhehi vā pāṇakajātehi khajjamānaṁ.
kulalehi vā khajjamānaṁ gijjhehi vā khajjamānaṁ kaṅkehi vā khajjamānaṁ sunakhehi vā khajjamānaṁ byagghehi vā khajjamānaṁ dīpīhi vā khajjamānaṁ siṅgālehi vā → gijjhehi vā khajjamānaṁ suvānehi vā khajjamānaṁ siṅgālehi vā (si), gijjhehi vā khajjamānaṁ kulalehi vā khajjamānaṁ suvāṇehi vā khajjamānaṁ siṅgālehi vā (sya-all, km), gijjhehi vā khajjamānaṁ suvāṇehi vā khajjamānaṁ sigālehi vā (pts1ed) | sivathikāya → sīvathikāya (sya-all); sīvathikāyaṁ (pts) | kākehi → kākehi vā khajjamānaṁ gijjhehi (sya-all) | kaṅkehi → suvaṇehi (pts) | suvāṇehi → sunakhehi (bj: sīmu, machasaṁ) | sigālehi → siṅgālehi (bj: machasaṁ, syā) | vā → gijjhehi vā khajjamānaṁ suvānehi vā khajjamānaṁ sigālehi vā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | suvaṇehi → So Si; Sky supāṇehi. (pts note) | sigālehi → Si singālehi. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)“Or again, as if he were to see a corpse cast away in a charnel ground, picked at by crows, vultures, & hawks, by dogs, hyenas, & various other creatures…
So imameva kāyaṁ upasaṁharati:
imameva → imam eva (pts)
‘ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatīto’ti.
evaṁanatītoti → etaṁ anatītoti (bjt) | ayampi → ayam pi (pts) | evaṁanatītoti → evaṁanatīto ti (pts)
Tassa evaṁ appamattassa …pe…
evaṁ → Here and subsequently, Si after appamattassa inserts pe, resuming at evam pi. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt)
evampi, bhikkhave, bhikkhu kāyagatāsatiṁ bhāveti.
kāyagatāsatiṁ → kāyagataṁ satiṁ (sya-all, pts) | evampi → evam pi (pts)
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ sivathikāya chaḍḍitaṁ aṭṭhikasaṅkhalikaṁ samaṁsalohitaṁ nhārusambandhaṁ …pe…
sivathikāya → sīvathikāya (sya-all); sīvathikāyaṁ (pts) | aṭṭhikasaṅkhalikaṁ → aṭṭhisaṅkhalikaṁ (sya-all) | nhārusambandhaṁ → nahārusambandhaṁ (bjt) | nhārusambandhaṁ → nahārusambandhaṁ aṭṭhisaṅkhalikaṁ (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | aṭṭhikasaṅkhalikaṁ → aṭṭhikasaṁkhalikaṁ (pts) | nhārusambandhaṁ → nahārusambandhaṁ aṭṭhikasaṁkhalikaṁ (pts)a skeleton smeared with flesh & blood, connected with tendons…
aṭṭhikasaṅkhalikaṁ nimmaṁsalohitamakkhitaṁ nhārusambandhaṁ …pe…
nhārusambandhaṁ → nahārusambandhaṁ (bjt) | nhārusambandhaṁ → nahārusambandhaṁ aṭṭhisaṅkhalikaṁ (th) | nhārusambandhaṁ → nahārusambandhaṁ aṭṭhikasaṁkhalikaṁ (pts)a fleshless skeleton smeared with blood, connected with tendons…
aṭṭhikasaṅkhalikaṁ apagatamaṁsalohitaṁ nhārusambandhaṁ …pe…
nhārusambandhaṁ → nahārusambandhaṁ (bjt, th)a skeleton without flesh or blood, connected with tendons…
aṭṭhikāni apagatasambandhāni disāvidisāvikkhittāni aññena hatthaṭṭhikaṁ aññena pādaṭṭhikaṁ aññena gopphakaṭṭhikaṁ aññena jaṅghaṭṭhikaṁ aññena ūruṭṭhikaṁ aññena kaṭiṭṭhikaṁ aññena phāsukaṭṭhikaṁ aññena piṭṭhiṭṭhikaṁ aññena khandhaṭṭhikaṁ aññena gīvaṭṭhikaṁ aññena hanukaṭṭhikaṁ aññena dantaṭṭhikaṁ aññena sīsakaṭāhaṁ.
aññena phāsukaṭṭhikaṁ aññena piṭṭhiṭṭhikaṁ aññena khandhaṭṭhikaṁ aññena gīvaṭṭhikaṁ aññena hanukaṭṭhikaṁ aññena dantaṭṭhikaṁ aññena sīsakaṭāhaṁ → aññena piṭṭhikaṇṭhikaṁ aññena sīsakaṭāhaṁ (si), aññena piṭṭhikaṇṭakaṭṭhikaṁ … aññena sīsakaṭāhaṁ (sya-all), aññena kaṭaṭṭhikaṁ aññena piṭṭhikaṇṭakaṁ aññena sīsakaṭāhaṁ (pts1ed) | apagatasambandhāni disāvidisāvikkhittāni → apagatanahārusambandhāni disā vidisā vikkhittāni (sya-all) | aññena gopphakaṭṭhikaṁ → (sya-all) | disāvidisāvikkhittāni → disāvidisāsu vikkhittāni (pts) | gopphakaṭṭhikaṁ aññena → (pts) | ūruṭṭhikaṁ → ūraṭṭhikaṁ (pts) | vikkhittāni → disā vidisā vikkhitoti (bj: syā) | ūraṭṭhikaṁ → ūruṭṭhikaṁ (bj: machasaṁ, syā) | piṭṭhikaṇṭhakaṁ → piṭaṭhiṭṭhikaṁ (bj: sīmu, machasaṁ) | sīsakaṭāhaṁ → visadisapadāni machasaṁ potthake dissante (bj note) | apagatasambandhāni → apagatanahārūsambandhāni (cck: syā. kaṁ.) | disāvidisāvikkhittāni → disāvidisāsu vikkhitāni (cck: sī. pī.) | gopphakaṭṭhikaṁ → aññena gopphakaṭṭhikanti idaṁ sī. syā. kaṁ. pī. potthakesu natthi (cck note) | kaṭiṭṭhikaṁ → aññena kaṭaṭṭhikaṁ aññena piṭṭhikaṇḍakaṁ aññena sīsakaṭāhaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | sīsakaṭāhaṁ → aññena kaṭaṭṭhikaṁ aññena piṭṭhikaṇḍakaṁ aññena sīsakaṭāhaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | vikkhittāni → Si vikkhitāni. (pts note) | kaṭiṭṭhikaṁ → Sky kaṭaṭṭhikaṁ. (pts note)bones detached from their tendons, scattered in all directions—here a hand bone, there a foot bone, here a shin bone, there a thigh bone, here a hip bone, there a back bone, here a rib, there a chest bone, here a shoulder bone, there a neck bone, here a jaw bone, there a tooth, here a skull…
So imameva kāyaṁ upasaṁharati:
imameva → imam eva (pts)
‘ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatīto’ti.
evaṁanatītoti → etaṁ anatītoti (bjt) | ayampi → ayam pi (pts) | evaṁanatītoti → evaṁanatīto ti (pts)
Tassa evaṁ appamattassa …pe…
pe → spelled out in full (bjt)
evampi, bhikkhave, bhikkhu kāyagatāsatiṁ bhāveti.
kāyagatāsatiṁ → kāyagataṁ satiṁ (sya-all, pts) | evampi → evam pi (pts)
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ sivathikāya chaḍḍitaṁ—
sivathikāya → sīvathikāya (sya-all); sīvathikāyaṁ (pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)
aṭṭhikāni setāni saṅkhavaṇṇapaṭibhāgāni …pe…
saṅkhavaṇṇapaṭibhāgāni → saṅkhavaṇṇūpanibhāni (bj) | saṅkhavaṇṇūpanibhāni → saṅkhavaṇṇapaṭibhāgāni (bj: machasaṁ) | saṅkhavaṇṇapaṭibhāgāni → saṅkhavaṇṇūpanibhāni (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)the bones whitened, somewhat like the color of shells…
aṭṭhikāni puñjakitāni terovassikāni …pe…
puñjakitāni → puñjakajātāni aṭṭhikāni (pts) | puñjakitāni → puñjakajātāni (bj: syā) | puñjakajātāni → So Sy; Si puñjakitāni; Sk puñjānikāni. (pts note)piled up, more than a year old…
aṭṭhikāni pūtīni cuṇṇakajātāni.decomposed into a powder:
So imameva kāyaṁ upasaṁharati:
imameva → imam eva (pts)He applies it to this very body,
‘ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatīto’ti.
evaṁanatītoti → etaṁ anatītoti (bj) | ayampi → ayam pi (pts) | evaṁanatītoti → evamanatīto ti (pts)‘This body, too: Such is its nature, such is its future, such its unavoidable fate.’
Tassa evaṁ appamattassa …
evaṁ → evam (pts)“And as he remains thus heedful, ardent, & resolute, any memories & resolves related to the household life are abandoned,
pe…
pe → spelled out in full (bjt) | + → kāyagataṁ (pts)and with their abandoning his mind gathers & settles inwardly, grows unified & concentrated.
evampi, bhikkhave, bhikkhu kāyagatāsatiṁ bhāveti.
kāyagatāsatiṁ → kāyagataṁ satiṁ (bj, sya-all) | + → kho (th)This is how a monk develops mindfulness immersed in the body.
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
+ → vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ (bjt) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | vivicceva → eva (pts) | pe → spelled out in full (pts)[The Four Jhānas] “And further, quite secluded from sensuality, secluded from unskillful qualities, he enters & remains in the first jhāna: rapture & pleasure born of seclusion, accompanied by directed thought & evaluation.
So imameva kāyaṁ vivekajena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena apphuṭaṁ hoti.
abhisandeti parisandeti → abhisanneti parisanneti (sya-all) | apphuṭaṁ → apphutaṁ (sya-all, pts) | imameva → imam eva (pts)He permeates & pervades, suffuses & fills this very body with the rapture & pleasure born of seclusion.
Seyyathāpi, bhikkhave, dakkho nhāpako vā nhāpakantevāsī vā kaṁsathāle nhānīyacuṇṇāni ākiritvā udakena paripphosakaṁ paripphosakaṁ sanneyya, sāyaṁ nhānīyapiṇḍi snehānugatā snehaparetā santarabāhirā phuṭā snehena na ca pagghariṇī;
sāyaṁ nhānīyapiṇḍi → sāssa nahānīyapiṇḍi (bj, sya-all, km); sāsassa nahāniyapiṇḍī (pts1ed) | nhānīyacuṇṇāni → nahānīyacuṇṇāni (bj, sya-all, km); nahāniyacuṇṇāni (pts1ed) | nhāpako → nahāpako (bj, sya-all, km, pts1ed) | nhāpakantevāsī → nahāpakantevāsī (bj, sya-all) | sāyaṁ nhānīyapiṇḍi → sāssa nahānīyapiṇḍī (bj, pts) | phuṭā → phuṭṭhā (bj, sya-all); phutā (pts) | nhānīyacuṇṇāni ākiritvā → nahānīyacuṇṇāni ākīritvā (sya-all) | sāyaṁ nhānīyapiṇḍi snehānugatā snehaparetā → sāssa nahānīyapiṇḍi senhānuggatā senhaparetā (sya-all) | na → (sya-all) | pagghariṇī → paggharanī (sya-all) | nhāpako vā nhāpakantevāsī → nahāpako vānahāpakantevāsī (pts) | nhānīyacuṇṇāni → nahāniyacuṇṇāni (pts) | pagghariṇī evameva → paggharinī evam eva (pts) | nahāpako → nhāpako (bj: machasaṁ) | sāssa → sāyaṁ (bj: machasaṁ) | nhāpako → nahāpako (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | nhānīyacuṇṇāni → nahānīyacuṇṇāni (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | nhānīyapiṇḍi → sāssa nahānīyapiṇḍī (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | paggharinī → Cf. Vol. II. p. 15. (pts note) | sāyaṁ nhānīyapiṇḍi → sā ssa nahāniyapiṇḍī (pts) | snehaparetā → snehapparetā (pts)Just as if a dexterous bathman or bathman’s apprentice would pour bath powder into a brass basin and knead it together, sprinkling it again & again with water, so that his ball of bath powder—saturated, moisture-laden, permeated within & without—would nevertheless not drip;
evameva kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ vivekajena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati; nāssa kiñci sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena apphuṭaṁ hoti.
abhisandeti parisandeti → abhisanneti parisanneti (sya-all) | apphuṭaṁ → apphutaṁ (sya-all, pts) | evameva → evam eva (pts) | imameva → imam eva (pts)even so, the monk permeates… this very body with the rapture & pleasure born of seclusion. There is nothing of his entire body unpervaded by rapture & pleasure born of seclusion.
Tassa evaṁ appamattassa …
evaṁ → evam (pts)And as he remains thus heedful, ardent, & resolute, any memories & resolves related to the household life are abandoned,
pe…
pe → spelled out in full (bjt) | + → satiṁ (pts)and with their abandoning his mind gathers & settles inwardly, grows unified & concentrated.
evampi, bhikkhave, bhikkhu kāyagatāsatiṁ bhāveti.
kāyagatāsatiṁ → kāyagataṁ satiṁ (bj, sya-all)This is how a monk develops mindfulness immersed in the body.
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
pe → spelled out in full (bjt, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)“Then, with the stilling of directed thoughts & evaluations, he enters & remains in the second jhāna: rapture & pleasure born of concentration, unification of awareness free from directed thought & evaluation—internal assurance.
So imameva kāyaṁ samādhijena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati; nāssa kiñci sabbāvato kāyassa samādhijena pītisukhena apphuṭaṁ hoti.
abhisandeti parisandeti → abhisanneti parisanneti (sya-all) | apphuṭaṁ → apphutaṁ (sya-all) | imameva → imam eva (pts) | samādhijena → samadhijena (pts)He permeates & pervades, suffuses & fills this very body with the rapture & pleasure born of concentration.
Seyyathāpi, bhikkhave, udakarahado gambhīro ubbhidodako. Tassa nevassa puratthimāya disāya udakassa āyamukhaṁ na pacchimāya disāya udakassa āyamukhaṁ na uttarāya disāya udakassa āyamukhaṁ na dakkhiṇāya disāya udakassa āyamukhaṁ; devo ca na kālena kālaṁ sammā dhāraṁ anuppaveccheyya; atha kho tamhāva udakarahadā sītā vāridhārā ubbhijjitvā tameva udakarahadaṁ sītena vārinā abhisandeyya parisandeyya paripūreyya paripphareyya, nāssa kiñci sabbāvato udakarahadassa sītena vārinā apphuṭaṁ assa;
ubbhidodako → ubbhitodako (mr) | udakassa āyamukhaṁ → udakassāyamukhaṁ (bj, sya-all) | gambhīro → (sya-all) | tassa → (sya-all) | na → (sya-all) | tamhāva → tasmā (sya-all) | abhisandeyya parisandeyya → abhisanneyya parisanneyya (sya-all) | apphuṭaṁ → apphutaṁ (sya-all) | udakassāyamukhaṁ → udakassāyumukhaṁ (bj: PTS) | ubbhijjitvā → ubbhijitvā (bj: sīmu) | ubbhidodako → ubbhitodako (cck: syā. kaṁ. ka.) | sammā dhāraṁ → sammādhāraṁ (th, pts) | nevassa → n ev assa (pts) | udakassa → udakass (pts) | udakassa āyamukhaṁ → udakass āyumukhaṁ (pts) | tamhāva → tamhā va (pts) | tameva → tam eva (pts)Just like a lake with spring-water welling up from within, having no inflow from the east, west, north, or south, and with the skies supplying abundant showers time & again, so that the cool fount of water welling up from within the lake would permeate & pervade, suffuse & fill it with cool waters, there being no part of the lake unpervaded by the cool waters;
evameva kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ samādhijena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa samādhijena pītisukhena apphuṭaṁ hoti.
abhisandeti parisandeti → abhisanneti parisanneti (sya-all) | apphuṭaṁ → apphutaṁ (sya-all) | evameva → evam eva (pts) | imameva → imam eva (pts)even so, the monk permeates… this very body with the rapture & pleasure born of concentration. There is nothing of his entire body unpervaded by rapture & pleasure born of concentration.
Tassa evaṁ appamattassa …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | evaṁ → evam (pts) | + → satiṁ (pts)And as he remains thus heedful, ardent, & resolute, any memories & resolves related to the household life are abandoned, and with their abandoning his mind gathers & settles inwardly, grows unified & concentrated.
evampi, bhikkhave, bhikkhu kāyagatāsatiṁ bhāveti.
kāyagatāsatiṁ → kāyagataṁ satiṁ (sya-all)This is how a monk develops mindfulness immersed in the body.
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu pītiyā ca virāgā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
ti → Si omits words after vūpasamā, inserting pe. 2 Si omits words after virāgā, inserting pe. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)“Then, with the fading of rapture, he remains equanimous, mindful, & alert, and senses pleasure with the body. He enters & remains in the third jhāna, of which the noble ones declare, ‘Equanimous & mindful, he has a pleasant abiding.’
So imameva kāyaṁ nippītikena sukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa nippītikena sukhena apphuṭaṁ hoti.
nāssa → na nesaṁ (?) | abhisandeti parisandeti → abhisanneti parisanneti (sya-all) | apphuṭaṁ → apphutaṁ (sya-all, pts) | nippītikena sukhena → nippītisukhena (pts) | imameva → imam eva (pts)He permeates & pervades, suffuses & fills this very body with the pleasure divested of rapture.
Seyyathāpi, bhikkhave, uppaliniyaṁ vā paduminiyaṁ vā puṇḍarīkiniyaṁ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakānuggatāni antonimuggaposīni, tāni yāva caggā yāva ca mūlā sītena vārinā abhisannāni parisannāni paripūrāni paripphuṭāni, nāssa kiñci sabbāvataṁ uppalānaṁ vā padumānaṁ vā puṇḍarīkānaṁ vā sītena vārinā apphuṭaṁ assa;
abhisannāni parisannāni → abhisandāni parisandāni (mr) | saṁvaḍḍhāni → saṁvaddhāni (bj); sambandhāni (sya-all) | caggā → ca aggā (bj, sya-all) | antonimuggaposīni tāni → antonimmuggapositāni (sya-all) | paripphuṭāni → paripphutāni (sya-all, pts) | apphuṭaṁ → apphutaṁ (sya-all, pts) | saṁvaḍḍhāni udakānuggatāni → samvaddhāni udakā nuggatāni (pts) | sītena → (pts) | parisannāni → abhisandāni parisandāni (cck: ka.) | nāssa → na nesaṁ (cck: ?) | antonimuggaposīni → anto nimuggaposīni (bjt)Just as in a lotus pond, some of the lotuses, born & growing in the water, stay immersed in the water and flourish without standing up out of the water, so that they are permeated & pervaded, suffused & filled with cool water from their roots to their tips, and nothing of those lotuses would be unpervaded with cool water;
evameva kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ nippītikena sukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa nippītikena sukhena apphuṭaṁ hoti.
abhisandeti parisandeti → abhisanneti parisanneti (sya-all) | apphuṭaṁ → apphutaṁ (sya-all, pts) | evameva → evaṁ eva (pts) | imameva → imam eva (pts)even so, the monk permeates… this very body with the pleasure divested of rapture. There is nothing of his entire body unpervaded with pleasure divested of rapture.
Tassa evaṁ appamattassa …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | evaṁ → evam (pts) | + → satiṁ (pts)And as he remains thus heedful, ardent, & resolute, any memories & resolves related to the household life are abandoned, and with their abandoning his mind gathers & settles inwardly, grows unified & concentrated.
evampi, bhikkhave, bhikkhu kāyagatāsatiṁ bhāveti.
kāyagatāsatiṁ → kāyagataṁ satiṁ (bj, sya-all)This is how a monk develops mindfulness immersed in the body.
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
pe → spelled out in full (bjt, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)“Then, with the abandoning of pleasure & pain—as with the earlier disappearance of joys & distresses—he enters & remains in the fourth jhāna: purity of equanimity & mindfulness, neither-pleasure-nor-pain.
So imameva kāyaṁ parisuddhena cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti; nāssa kiñci sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphuṭaṁ hoti.
nāssa → tassa (sya-all) | apphuṭaṁ → apphutaṁ (sya-all, pts) | imameva → imam eva (pts)He sits, permeating the body with a pure, bright awareness.
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso odātena vatthena sasīsaṁ pārupitvā nisinno assa, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa odātena vatthena apphuṭaṁ assa;
apphuṭaṁ → apphutaṁ (sya-all, pts) | kāyassa → (pts) | sasīsaṁ → sasīsam (pts)Just as if a man were sitting covered from head to foot with a white cloth so that there would be no part of his body to which the white cloth did not extend;
evameva kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ parisuddhena cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphuṭaṁ hoti.
apphuṭaṁ → apphutaṁ (sya-all, pts) | evameva → evam eva (pts) | imameva → imam eva (pts)even so, the monk sits, permeating the body with a pure, bright awareness. There is nothing of his entire body unpervaded by pure, bright awareness.
Tassa evaṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato ye gehasitā sarasaṅkappā te pahīyanti.And as he remains thus heedful, ardent, & resolute, any memories & resolves related to the household life are abandoned,
Tesaṁ pahānā ajjhattameva cittaṁ santiṭṭhati, sannisīdati ekodi hoti samādhiyati.
ekodi hoti → ekodibhoti (sya-all)and with their abandoning his mind gathers & settles inwardly, grows unified & concentrated.
Evampi, bhikkhave, bhikkhu kāyagatāsatiṁ bhāveti.
kāyagatāsatiṁ → kāyagataṁ satiṁ (bj, sya-all)This is how a monk develops mindfulness immersed in the body.
Yassa kassaci, bhikkhave, kāyagatāsati bhāvitā bahulīkatā, antogadhāvāssa kusalā dhammā ye keci vijjābhāgiyā.
antogadhāvāssa → antogadhā tassa (bj, sya-all, pts1ed) | antogadhāvāssa → antogadhātassa (bj, pts) | antogadhātassa → antogadhāvassa (bj: machasaṁ) | antogadhāvāssa → antogadhā tassa (cck: sī. pī.) | kāyagatāsati → kāyagatā sati (bjt, th, pts) | yassa kassaci → yassakassaci (th) | ye keci → yekeci (th)[Fullness of Mind] “Monks, whoever develops & pursues mindfulness immersed in the body encompasses whatever skillful qualities are on the side of clear knowing.
Seyyathāpi, bhikkhave, yassa kassaci mahāsamuddo cetasā phuṭo, antogadhāvāssa kunnadiyo yā kāci samuddaṅgamā;
antogadhāvāssa → antogadhā tassa (bj, sya-all) | phuṭo antogadhāvāssa → phuto antogadhā tassa (pts) | tassa → antogadhāvassa (bj: machasaṁ) | yassa kassaci → yassakassaci (th) | yā kāci → yākāci (th)Just as whoever pervades the great ocean with his awareness encompasses whatever rivulets flow down into the ocean,
evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci kāyagatāsati bhāvitā bahulīkatā, antogadhāvāssa kusalā dhammā ye keci vijjābhāgiyā.
antogadhāvāssa → antogadhā tassa (bj, sya-all, pts) | yassa kassaci kāyagatāsati → yassakassaci kāyagatā sati (th) | ye keci → yekeci (th) | evameva → evam eva (pts) | kāyagatāsati → kāyagatā sati (pts)in the same way, whoever develops & pursues mindfulness immersed in the body encompasses whatever skillful qualities are on the side of clear knowing.
Yassa kassaci, bhikkhave, kāyagatāsati abhāvitā abahulīkatā, labhati tassa māro otāraṁ, labhati tassa māro ārammaṇaṁ.
ārammaṇaṁ → āramaṇaṁ (?) | kāyagatāsati → bhikkhuno kāyagatā sati (bj, pts) | ārammaṇaṁ → āramaṇaṁ (cck: ?) | yassa kassaci → yassakassaci (th)“In whomever mindfulness immersed in the body is not developed, not pursued, Māra gains entry, Māra gains a foothold.
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso garukaṁ silāguḷaṁ allamattikāpuñje pakkhipeyya.
silāguḷaṁ → silāgulaṁ (bj)“Suppose that a man were to throw a heavy stone ball into a pile of wet clay.
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
kiṁ maññatha → kimmaññatha (bjt) | kiṁ → kim (pts)What do you think, monks?
api nu taṁ garukaṁ silāguḷaṁ allamattikāpuñje labhetha otāran”ti?
silāguḷaṁ → silāgulaṁ (bj) | otāranti → otāran ti (pts)Would the heavy stone ball gain entry into the pile of wet clay?”
“Evaṁ, bhante”.
evaṁ → evam (pts)“Yes, lord.”
“Evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci kāyagatāsati abhāvitā abahulīkatā, labhati tassa māro otāraṁ, labhati tassa māro ārammaṇaṁ.
kāyagatāsati → kāyagatā sati (bjt, pts) | yassa kassaci kāyagatāsati → yassakassaci kāyagatā sati (th) | evameva → evam eva (pts) | ārammaṇaṁ → ārammaṇam (pts)“In the same way, in whomever mindfulness immersed in the body is not developed, not pursued, Māra gains entry, Māra gains a foothold.
Seyyathāpi, bhikkhave, sukkhaṁ kaṭṭhaṁ koḷāpaṁ;
bhikkhave, sukkhaṁ kaṭṭhaṁ koḷāpaṁ → koḷāpaṁ ārakā udakā thale nikkhittaṁ (mr) | koḷāpaṁ → kolāpaṁ (sya-all) | koḷāpaṁ → koḷāpaṁ ārakā udakā thale nikkhittaṁ (cck: ka.) | koḷāpaṁ → So Sky; Si kolāpaṁ. (pts note)“Now, suppose that there were a dry, sapless piece of timber,
atha puriso āgaccheyya uttarāraṇiṁ ādāya:and a man were to come along with an upper fire-stick, thinking,
‘aggiṁ abhinibbattessāmi, tejo pātukarissāmī’ti.
tejo pātukarissāmīti → tejodhātuṁ karissāmīti (sya-all) | abhinibbattessāmi → abhinibbattissāmi (bj: syā) | pātukarissāmīti → tejodhātuṁ karissāmīti (bj: syā) | abhinibbattessāmi → So Si; Sky abhinibbattissāmi. (pts note) | pātukarissāmīti → So Sky; Si tejodhātuṁ karissāmīti. (pts note)‘I’ll light a fire. I’ll produce heat.’
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
kiṁ maññatha → kimmaññatha (bjt) | kiṁ → kim (pts)What do you think?
api nu so puriso amuṁ sukkhaṁ kaṭṭhaṁ koḷāpaṁ uttarāraṇiṁ ādāya abhimanthento aggiṁ abhinibbatteyya, tejo pātukareyyā”ti?
abhimanthento → abhimatthento (sya-all, km, pts1ed, mr) | ādāya → adāya (bj) | koḷāpaṁ → kolāpaṁ (sya-all) | tejo pātukareyyāti → tejodhātuṁ kareyyāti (sya-all) | abhimanthento → abhimatthento (pts) | abhimanthento → abhimanthento (cck: syā. kaṁ. pī. ka.)Would he be able to light a fire and produce heat by rubbing the upper fire-stick in the dry, sapless piece of timber?”
“Evaṁ, bhante”.
evaṁ → evam (pts)“Yes, lord.”
“Evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci kāyagatāsati abhāvitā abahulīkatā, labhati tassa māro otāraṁ, labhati tassa māro ārammaṇaṁ.
kāyagatāsati → kāyagatā sati (bjt, pts) | yassa kassaci kāyagatāsati → yassakassaci kāyagatā sati (th) | evameva → evam eva (pts)“In the same way, in whomever mindfulness immersed in the body is not developed, not pursued, Māra gains entry, Māra gains a foothold.
Seyyathāpi, bhikkhave, udakamaṇiko ritto tuccho ādhāre ṭhapito;
ṭhapito → ṭhito (pts)“Now, suppose that there were an empty, hollow water-pot set on a stand,
atha puriso āgaccheyya udakabhāraṁ ādāya.
udakabhāraṁ → So Si; Sy udakagāraṁ; Sk udagāram. (pts note)and a man were to come along carrying a load of water.
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
kiṁ maññatha → kimmaññatha (bjt) | kiṁ → kim (pts)What do you think—
api nu so puriso labhetha udakassa nikkhepanan”ti?
nikkhepanan → Sy bhikkhavepanan. (pts note) | nikkhepananti → nikkhepanan ti (pts)would he get a place to put his water?”
“Evaṁ, bhante”.
evaṁ → evam (pts)“Yes, lord.”
“Evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci kāyagatāsati abhāvitā abahulīkatā, labhati tassa māro otāraṁ, labhati tassa māro ārammaṇaṁ.
kāyagatāsati → kāyagatā sati (bjt, pts) | yassa kassaci kāyagatāsati → yassakassaci kāyagatā sati (th) | evameva → evam eva (pts)“In the same way, in whomever mindfulness immersed in the body is not developed, not pursued, Māra gains entry, Māra gains a foothold.
Yassa kassaci, bhikkhave, kāyagatāsati bhāvitā bahulīkatā, na tassa labhati māro otāraṁ, na tassa labhati māro ārammaṇaṁ.
tassa → (sya-all) | kāyagatāsati → kāyagatā sati (bjt, th, pts) | yassa kassaci → yassakassaci (th)“Now, in whomever mindfulness immersed in the body is developed, is pursued, Māra gains no entry, Māra gains no foothold.
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso lahukaṁ suttaguḷaṁ sabbasāramaye aggaḷaphalake pakkhipeyya.
aggaḷaphalake → aggalaphalake (bj)Suppose that a man were to throw a ball of string against a door panel made entirely of heartwood.
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
kiṁ maññatha → kimmaññatha (bjt) | kiṁ → kim (pts)What do you think?
api nu so puriso taṁ lahukaṁ suttaguḷaṁ sabbasāramaye aggaḷaphalake labhetha otāran”ti?
aggaḷaphalake → aggalaphalake (bj) | so puriso → (sya-all, pts) | otāranti → otāran ti (pts)Would that light ball of string gain entry into that door panel made entirely of heartwood?”
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)“No, lord.”
“Evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci kāyagatāsati bhāvitā bahulīkatā, na tassa labhati māro otāraṁ, na tassa labhati māro ārammaṇaṁ.
bahulīkatā → bahulīkata (pts) | kāyagatāsati → kāyagatā sati (bjt, pts) | yassa kassaci kāyagatāsati → yassakassaci kāyagatā sati (th) | evameva → evam eva (pts)“In the same way, in whomever mindfulness immersed in the body is developed, is pursued, Māra gains no entry, Māra gains no foothold.
Seyyathāpi, bhikkhave, allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ;
Seyyathāpi, bhikkhave, allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ → sasnehaṁ ārakā udakā thale nikkhittaṁ (mr) | sasnehaṁ → sasnehaṁ ārakā udakā thale nikkhittaṁ (cck: ka.)“Now, suppose that there were a wet, sappy piece of timber,
atha puriso āgaccheyya uttarāraṇiṁ ādāya:and a man were to come along with an upper fire-stick, thinking,
‘aggiṁ abhinibbattessāmi, tejo pātukarissāmī’ti.
tejo pātukarissāmīti → tejodhātuṁ karissāmīti (sya-all)‘I’ll light a fire. I’ll produce heat.’
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
kiṁ maññatha → kimmaññatha (bjt) | kiṁ → kim (pts)What do you think?
api nu so puriso amuṁ allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ uttarāraṇiṁ ādāya abhimanthento aggiṁ abhinibbatteyya, tejo pātukareyyā”ti?
abhimanthento → abhimatthento (sya-all, pts) | tejo pātukareyyāti → tejodhātuṁ kareyyāti (sya-all)Would he be able to light a fire and produce heat by rubbing the upper fire-stick in the wet, sappy piece of timber?”
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)“No, lord.”
“Evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci kāyagatāsati bhāvitā bahulīkatā, na tassa labhati māro otāraṁ, na tassa labhati māro ārammaṇaṁ.
kāyagatāsati → kāyagatā sati (bjt, pts) | yassa kassaci kāyagatāsati → yassakassaci kāyagatā sati (th) | evameva → evam eva (pts)“In the same way, in whomever mindfulness immersed in the body is developed, is pursued, Māra gains no entry, Māra gains no foothold.
Seyyathāpi, bhikkhave, udakamaṇiko pūro udakassa samatittiko kākapeyyo ādhāre ṭhapito;“Now, suppose that there were a water-pot set on a stand, full of water up to the brim so that crows could drink out of it,
atha puriso āgaccheyya udakabhāraṁ ādāya.and a man were to come along carrying a load of water.
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
kiṁ maññatha → kim māññatha (pts) | kiṁ maññatha → kimmaññatha (bjt)What do you think?
api nu so puriso labhetha udakassa nikkhepanan”ti?
nikkhepananti → nikkhepanan ti (pts)Would he get a place to put his water?”
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)“No, lord.”
“Evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci kāyagatāsati bhāvitā bahulīkatā, na tassa labhati māro otāraṁ, na tassa labhati māro ārammaṇaṁ.
kāyagatāsati → kāyagatā sati (bjt, pts) | yassa kassaci kāyagatāsati → yassakassaci kāyagatā sati (th) | evameva → evam eva (pts)“In the same way, in whomever mindfulness immersed in the body is developed, is pursued, Māra gains no entry, Māra gains no foothold.
Yassa kassaci, bhikkhave, kāyagatāsati bhāvitā bahulīkatā, so yassa yassa abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṁ abhininnāmeti abhiññāsacchikiriyāya, tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati satiāyatane.
sakkhibhabbataṁ → sakkhibyataṁ (sya-all) | tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti → tatr eva sakkhibhavyataṁ pānuṇāti (pts) | sakkhibhabbataṁ → sakkhibyataṁ (bj: syā); sakkhivyataṁ (bj: PTS) | sakkhibhavyataṁ → So Sky; Si sakkhibyataṁ; Bu: Sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti paccakkhabhāvaṁ pāpuṇāti. (pts note) | abhiññāsacchikaraṇīyassa → abhiññā sacchikaraṇīyassa (bjt) | abhiññāsacchikiriyāya → abhiññā sacchikiriyāya (bjt) | satiāyatane → sati āyatane (bjt) | yassa kassaci → yassakassaci (th) | kāyagatāsati → kāyagatā sati (th, pts) | abhiññāsacchikaraṇīyassa → abhiññā-sacchikaraṇīyassa (pts) | satiāyatane → sati-āyatane (pts)[An Opening to the Higher Knowledges] “When anyone has developed & pursued mindfulness immersed in the body, then whichever of the six higher knowledges he turns his mind to know & realize, he can witness them for himself whenever there is an opening.
Seyyathāpi, bhikkhave, udakamaṇiko pūro udakassa samatittiko kākapeyyo ādhāre ṭhapito.“Suppose that there were a water jar, set on a stand, brimful of water so that a crow could drink from it.
Tamenaṁ balavā puriso yato yato āviñcheyya, āgaccheyya udakan”ti?
āviñcheyya → āvajjeyya (bj, pts); āpajjeyya (sya-all) | āvajjeyya → āpajjeyya (bj: syā); āvijjheyya (bj: PTS) | yato → Sky omit. (pts note) | āvajjeyya → Si āpajjeyya. (pts note) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | udakanti → udakan ti (pts)If a strong man were to tip it in any way at all, would water spill out?”
“Evaṁ, bhante”.
evaṁ → evam (pts)“Yes, lord.”
“Evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci kāyagatāsati bhāvitā bahulīkatā so, yassa yassa abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṁ abhininnāmeti abhiññāsacchikiriyāya, tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati satiāyatane.
sakkhibhabbataṁ → sakkhibyataṁ (sya-all) | tatreva sakkhibhabbataṁ → tatr eva sakkhibhavyataṁ (pts) | kāyagatāsati → kāyagatā sati (bjt, pts) | abhiññāsacchikaraṇīyassa → abhiññā sacchikaraṇīyassa (bjt) | abhiññāsacchikiriyāya → abhiññā sacchikiriyāya (bjt) | satiāyatane → sati āyatane (bjt, pts) | yassa kassaci kāyagatāsati → yassakassaci kāyagatā sati (th) | evameva → evam eva (pts)“In the same way, when anyone has developed & pursued mindfulness immersed in the body, then whichever of the six higher knowledges he turns his mind to know & realize, he can witness them for himself whenever there is an opening.
Seyyathāpi, bhikkhave, same bhūmibhāge caturassā pokkharaṇī assa āḷibandhā pūrā udakassa samatittikā kākapeyyā.
pokkharaṇī → pokkhariṇī (si) | āḷibandhā → āḷibaddhā (bj) | assa āḷibandhā → āḷibaddhā (sya-all); aḷībaddhā (pts) | bhikkhave → (pts) | pokkharaṇī → pokkarini (bj: sīmu) | āḷibaddhā → āḷibandhā (bj: machasaṁ) | pokkharaṇī → pokkhariṇī (cck: sī.) | caturassā → Sky bhūmibhāve caturassara. (pts note) | aḷībaddhā → So Sk Si; Sy Bu ālibaddhā. (pts note)“Suppose there were a rectangular water tank—set on level ground, bounded by dikes—brimful of water so that a crow could drink from it.
Tamenaṁ balavā puriso yato yato āḷiṁ muñceyya āgaccheyya udakan”ti?
muñceyya → paccheyya (sya-all) | muñceyya → āḷiṁ paccheyya (bj: syā) | paccheyya → muñceyya (sya-all: sī.) | muñceyya → Si paccheyya, with note that the Siṇhalese reading is muñceyya. (pts note) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | udakanti → udakan ti (pts)If a strong man were to loosen the dikes anywhere at all, would water spill out?”
“Evaṁ, bhante”.
bhante → Sky omit these two words. (pts note) | evaṁ → evam (pts)“Yes, lord.”
“Evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci kāyagatāsati bhāvitā bahulīkatā, so yassa yassa abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṁ abhininnāmeti abhiññāsacchikiriyāya, tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati satiāyatane.
sakkhibhabbataṁ → sakkhibyataṁ (sya-all) | tatreva sakkhibhabbataṁ → tatr eva sakkhibhavyataṁ (pts) | abhiññāsacchikaraṇīyassa → abhiññā sacchikaraṇīyassa (bjt) | abhiññāsacchikiriyāya → abhiññā sacchikiriyāya (bjt) | satiāyatane → sati āyatane (bjt, pts) | yassa kassaci kāyagatāsati → yassakassaci kāyagatā sati (th) | evameva → evam eva (pts) | kāyagatāsati → kāyagatā sati (pts)“In the same way, when anyone has developed & pursued mindfulness immersed in the body, then whichever of the six higher knowledges he turns his mind to know & realize, he can witness them for himself whenever there is an opening.
Seyyathāpi, bhikkhave, subhūmiyaṁ catumahāpathe ājaññaratho yutto assa ṭhito odhastapatodo;
odhastapatodo → ubhantarapaṭodo (sya-all, km); obhastapatodo (mr) | catumahāpathe → cātummahāpathe (sya-all, pts) | odhastapatodo → ubhantarapaṭhodo (bj: syā) | odhastapatodo → obhastapatodo (ka.), ubhantarapaṭodo (syā. kaṁ.) ava + dhaṁsu + ta = odhasta-itipadavibhāgo (cck note) | ubhantarapaṭodo → odhastapaṭodo (sya-all: sī.) | odhastapatodo → So Sky; Si ubhantarapaṭodo, with note that the Siṇhalese reading is odhastapaṭodo. (pts note)“Suppose there were a chariot on level ground at four crossroads, harnessed to thoroughbreds, waiting with whips lying ready,
tamenaṁ dakkho yoggācariyo assadammasārathi abhiruhitvā vāmena hatthena rasmiyo gahetvā dakkhiṇena hatthena patodaṁ gahetvā yenicchakaṁ yadicchakaṁ sāreyyāpi paccāsāreyyāpi;
hatthena patodaṁ → hatkena paṭodaṁ (sya-all) | yenicchakaṁ → (sya-all) | sāreyyāpi paccāsāreyyāpi → yadicchakaṁ sāreyya (sya-all) | yadicchakaṁ sāreyyāpi paccāsāreyyāpi evameva → sāreyya evam eva (pts) | patodaṁ → paṭodaṁ (bj: syā) | paccāsāreyyāpi → yadicchakaṁ yadicchakaṁ sāreyya (bj: syā) | sāreyya → Sky yenicchakaṁ sāreyyāpi; Si yadicchakaṁ yadicchakaṁ sāreyya. (pts note) | abhiruhitvā → abhirūhitvā (th) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | yoggācariyo assadammasārathi → yogācariyo assa dammasārathi (pts)so that a dexterous driver, a trainer of tamable horses, might mount and—taking the reins with his left hand and the whip with his right—drive out & back, to whatever place & by whichever road he liked;
evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci kāyagatāsati bhāvitā bahulīkatā, so yassa yassa abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṁ abhininnāmeti abhiññāsacchikiriyāya, tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati satiāyatane.
sakkhibhabbataṁ → sakkhibyataṁ (sya-all) | tatreva sakkhibhabbataṁ → tatr eva sakkhibhavyataṁ (pts) | kāyagatāsati → kāyagatā sati (bjt, pts) | abhiññāsacchikaraṇīyassa → abhiññā sacchikaraṇīyassa (bjt) | abhiññāsacchikiriyāya → abhiññā sacchikiriyāya (bjt) | sakkhibhabbataṁ → sakkhi bhabbataṁ (bjt) | satiāyatane → sati āyatane (bjt) | yassa kassaci kāyagatāsati → yassakassaci kāyagatā sati (th) | evameva → evam eva (pts) | satiāyatane → sati-āyatane (pts)in the same way, when anyone has developed & pursued mindfulness immersed in the body, then whichever of the six higher knowledges he turns his mind to know & realize, he can witness them for himself whenever there is an opening.
Kāyagatāya, bhikkhave, satiyā āsevitāya bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya dasānisaṁsā pāṭikaṅkhā.
pāṭikaṅkhā → pāṭikaṅkhā katame dasa (bj, pts) | yānīkatāya → yānikatāya (pts) | dasānisaṁsā → ime das ānisaṁsā (pts) | yānikatāya → So Sky Bu; Si yānīkatāya. (pts note) | ime → Sky omit ime. (pts note) | das → So all MSS. here; infra. Sky read ekādasā, as at 2 Jāt. 61. (pts note)[Ten Benefits] “Monks, for one in whom mindfulness immersed in the body is cultivated, developed, pursued, given a means of transport, given a grounding, steadied, consolidated, & well-undertaken, ten benefits can be expected.
Aratiratisaho hoti, na ca taṁ arati sahati, uppannaṁ aratiṁ abhibhuyya viharati.
aratiṁ → aratiṁ abhibhuyya (bj, pts) | dasa → Si omits these two words. (pts note) | abhibhuyya → Si does not repeat this word. (pts note) | + → katame dasa (pts)Which ten? “[1] He conquers displeasure & delight, and displeasure does not conquer him. He remains victorious over any displeasure that has arisen.
Bhayabheravasaho hoti, na ca taṁ bhayabheravaṁ sahati, uppannaṁ bhayabheravaṁ abhibhuyya viharati.
abhibhuyya → abhibhuyya abhibhuyya (bj, pts)“[2] He conquers fear & dread, and fear & dread do not conquer him. He remains victorious over any fear & dread that have arisen.
Khamo hoti sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṁ duruttānaṁ durāgatānaṁ vacanapathānaṁ, uppannānaṁ sārīrikānaṁ vedanānaṁ dukkhānaṁ tibbānaṁ kharānaṁ kaṭukānaṁ asātānaṁ amanāpānaṁ pāṇaharānaṁ adhivāsakajātiko hoti.
ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṁ → ḍaṁsamakasavātātapasiriṁsapasamphassānaṁ (bj, sya-all, pts) | tibbānaṁ → tippānaṁ (bj) | tibbānaṁ kharānaṁ → tippānaṁ (sya-all) | adhivāsakajātiko → adhivāsikajātiko (sya-all) | dukkhānaṁ tibbānaṁ → dukkhānan tippānaṁ (pts) | jighacchāya → Sky digh-; Si khigh-. (pts note) | kharānaṁ → Si omits. (pts note) | ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṁ → ḍaṁsa makasa vātātapa siriṁsapasamphassānaṁ (th)“[3] He is resistant to cold, heat, hunger, thirst, the touch of gadflies & mosquitoes, wind & sun & creeping things; to abusive, hurtful language; he is the sort that can endure bodily feelings that, when they arise, are painful, sharp, stabbing, fierce, distasteful, disagreeable, deadly.
Catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī.
akicchalābhī → akicchalābhī hoti (sya-all) | akasiralābhī → akasiralābhī hoti (sya-all) | ābhicetasikānaṁ → abhicetasikānaṁ (pts) | akasiralābhī → Si inserts hoti before and after this word, and inserts so at the beginning of the next sentence. (pts note)“[4] He can attain at will, without trouble or difficulty, the four jhānas—heightened mental states providing a pleasant abiding in the here & now.
So anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccānubhoti. Ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti, āvibhāvaṁ …pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vatteti.
paccānubhoti → paccanubhoti (bj, sya-all) | vasaṁ vatteti → saṁvatteti (sya-all) | so → (pts) | paccānubhoti ekopi → paccanubhoti eko pi (pts) | iddhividhaṁ → iddhividhiṁ (bj: syā) | abhijjamāne → abhijjamāno (bj: sīmu) | iddhividhaṁ → Si iddhividhiṁ here. (pts note) | āvibhāvaṁ → Si inserts pe and omits the following down to yāva b. 4 Sy caṅkamati. (pts note) | vatteti → Cf. Vol. II. p. 18. Sky here ca saṁvatteti; Si kāyena saṁvatteti. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt, pts) | bahudhāpi → bahudhā pi (pts) | brahmalokāpi → brahmalokā pi (pts)“[5] He wields manifold supranormal powers. Having been one he becomes many; having been many he becomes one. He appears. He vanishes. He goes unimpeded through walls, ramparts, & mountains as if through space. He dives in & out of the earth as if it were water. He walks on water without sinking as if it were dry land. Sitting cross-legged he flies through the air like a winged bird. With his hand he touches & strokes even the sun & moon, so mighty & powerful. He exercises influence with his body even as far as the Brahmā worlds.
Dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti dibbe ca mānuse ca, ye dūre santike ca …pe….
dūre → dūre ca (pts) | atikkantamānusikāya → So even Si here. (pts note)“[6] He hears—by means of the divine ear-element, purified & surpassing the human—both kinds of sounds: divine & human, whether near or far.
Parasattānaṁ parapuggalānaṁ cetasā ceto paricca pajānāti.
cetasā → cetaso (sya-all)“[7] He knows the awareness of other beings, other individuals, having encompassed it with his own awareness.
Sarāgaṁ vā cittaṁ ‘sarāgaṁ cittan’ti pajānāti,
cittanti → cittan ti (pts)He discerns a mind with passion as ‘a mind with passion,’
vītarāgaṁ vā cittaṁ …pe…
vā → va (pts) | cittaṁ → Si here inserts pe, and continues as follows: Sadosaṁ vā cittaṁ. Vītadosaṁ vā cittam (&c.,&c.) . . . Avimuttaṁ vā cittaṁ Avimuttaṁ cittan ti pajānāti. (pts note) | + → vītarāgaṁ cittanti pajānāti (bjt) | + → vītarāgaṁ cittan ti pajānāti (pts)and a mind without passion as ‘a mind without passion.’
sadosaṁ vā cittaṁ …
cittaṁ → cittaṁ sadosaṁ cittanti pajānāti (bj, pts)He discerns a mind with aversion as ‘a mind with aversion,’
vītadosaṁ vā cittaṁ …
cittaṁ → cittaṁ vītadosaṁ cittanti pajānāti (bj) | + → cittan it pajānāti (pts)and a mind without aversion as ‘a mind without aversion.’
samohaṁ vā cittaṁ …
cittaṁ → cittaṁ samohaṁ cittanti pajānāti (bj, pts) | + → cittan ti pajānāti (pts)He discerns a mind with delusion as ‘a mind with delusion,’
vītamohaṁ vā cittaṁ …
cittaṁ → cittaṁ vītamohaṁ cittanti pajānāti (bj, pts) | + → cittanti pajānāti saṁkhittaṁ (bjt) | + → cittan ti pajānāti saṁkhittaṁ (pts)and a mind without delusion as ‘a mind without delusion.’
saṅkhittaṁ vā cittaṁ …
saṅkhittaṁ → saṁkhittaṁ (my, ms2005) | saṅkhittaṁ → saṁkhittaṁ cittanti pajānāti vikkhittaṁ (bjt) | saṅkhittaṁ → saṁkhittaṁ cittan ti pajānāti vikkhittaṁ (pts)He discerns a restricted mind as ‘a restricted mind,’
vikkhittaṁ vā cittaṁ …
cittaṁ → cittaṁ vikkhittaṁ cittanti pajānāti (bj, pts) | + → cittan ti pajānāti (pts)and a scattered mind as ‘a scattered mind.’
mahaggataṁ vā cittaṁ …
cittaṁ → cittaṁ mahaggataṁ cittanti pajānāti (bj, pts) | + → cittan ti pajānāti (pts)He discerns an enlarged mind as ‘an enlarged mind,’
amahaggataṁ vā cittaṁ …
cittaṁ → cittaṁ amahaggataṁ cittanti pajānāti (bj, pts) | + → cittan ti pajānāti sa-uttaraṁ (pts)and an unenlarged mind as ‘an unenlarged mind.’
sauttaraṁ vā cittaṁ …
cittaṁ → cittaṁ sauttaraṁ cittanti pajānāti (bj, pts) | sauttaraṁ → sa-uttaraṁ cittan ti pajānāti anuttaraṁ (pts)He discerns a surpassed mind [one that is not at the most excellent level] as ‘a surpassed mind,’
anuttaraṁ vā cittaṁ …
cittaṁ → cittaṁ anuttaraṁ cittanti pajānāti (bj, pts) | + → cittan ti pajānāti (pts) | cittaṁ → cittam (pts)and an unsurpassed mind as ‘an unsurpassed mind.’
samāhitaṁ vā cittaṁ …
cittaṁ → cittaṁ samāhitaṁ cittanti pajānāti (bj) | + → cittan ti pajānāti (pts)He discerns a concentrated mind as ‘a concentrated mind,’
asamāhitaṁ vā cittaṁ …
cittaṁ → cittaṁ asamāhitaṁ cittanti pajānāti (bj) | asamāhitaṁ → asamāhitaṁ cittan ti pajānāti vimuttaṁ (pts)and an unconcentrated mind as ‘an unconcentrated mind.’
vimuttaṁ vā cittaṁ …
cittaṁ → cittaṁ vimuttaṁ cittanti pajānāti (bj) | vā cittaṁ → cittan ti pajānāti (pts)He discerns a released mind as ‘a released mind,’
avimuttaṁ vā cittaṁ ‘avimuttaṁ cittan’ti pajānāti.
cittanti → cittan ti (pts)and an unreleased mind as ‘an unreleased mind.’
So anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo …pe… iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
so → (pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | seyyathidaṁ ekampi jātiṁ dvepi → seyyathīdaṁ ekam pi jātim dve pi (pts) | sauddesaṁ → sa-uddesaṁ (pts)“[8] He recollects his manifold past lives [lit: previous homes], i.e., one birth, two births, three births, four, five, ten, twenty, thirty, forty, fifty, one hundred, one thousand, one hundred thousand, many eons of cosmic contraction, many eons of cosmic expansion, many eons of cosmic contraction & expansion, (recollecting,) ‘There I had such a name, belonged to such a clan, had such an appearance. Such was my food, such my experience of pleasure & pain, such the end of my life. Passing away from that state, I re-arose there. There too I had such a name, belonged to such a clan, had such an appearance. Such was my food, such my experience of pleasure & pain, such the end of my life. Passing away from that state, I re-arose here.’ Thus he remembers his manifold past lives in their modes & details.
Dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti.
duggate → Si adds pe. (pts note)“[9] He sees—by means of the divine eye, purified & surpassing the human—beings passing away & re-appearing, and he discerns how they are inferior & superior, beautiful & ugly, fortunate & unfortunate in accordance with their kamma: ‘These beings—who were endowed with bad conduct of body, speech, & mind, who reviled the noble ones, held wrong views and undertook actions under the influence of wrong views—with the break-up of the body, after death, have re-appeared in a plane of deprivation, a bad destination, a lower realm, hell. But these beings—who were endowed with good conduct of body, speech, & mind, who did not revile the noble ones, who held right views and undertook actions under the influence of right views—with the break-up of the body, after death, have re-appeared in the good destination, a heavenly world.’ Thus—by means of the divine eye, purified & surpassing the human—he sees beings passing away & re-appearing, and he discerns how they are inferior & superior, beautiful & ugly, fortunate & unfortunate in accordance with their kamma.
Āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.
viharati → viharatīti (sya-all) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)“[10] Through the ending of effluents, he remains in the effluent-free awareness-release & discernment-release, having known and realized them for himself right in the here & now.
Kāyagatāya, bhikkhave, satiyā āsevitāya bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya ime dasānisaṁsā pāṭikaṅkhā”ti.
yānīkatāya → yānikatāya (pts) | das → Sky ekādas'. (pts note) | dasānisaṁsā pāṭikaṅkhāti → das ānisaṁsā pāṭikaṅkhā ti (pts)“Monks, for one in whom mindfulness immersed in the body is cultivated, developed, pursued, given a means of transport, given a grounding, steadied, consolidated, & well-undertaken, these ten benefits can be expected.”
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)That is what the Blessed One said.
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
attamanā → attamana (pts) | abhinandunti → abhinandun ti (pts)Gratified, the monks delighted in the Blessed One’s words.
Kāyagatāsatisuttaṁ niṭṭhitaṁ navamaṁ.
kāyagatāsatisuttaṁ niṭṭhitaṁ → kāyagatāsati suttaṁ (bjt)