Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Majjhima Nikāya 123Middle Discourses 123

AcchariyaabbhutasuttaAmazing & Astounding Qualities

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
I have heard
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.that on one occasion the Blessed One was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.

Atha kho sambahulānaṁ bhikkhūnaṁ pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantānaṁ upaṭṭhānasālāyaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi:
ayamantarākathā → ayamantarā kathā (bjt) | ayamantarākathā → ayam antarākathā (pts)
Now at that time, a large number of monks, after the meal, on returning from their alms round, had gathered at the meeting hall, when this conversation arose among them:

“acchariyaṁ, āvuso, abbhutaṁ, āvuso. Tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā,
mahānubhāvatā → mahānubhāvakatā (bj, sya-all) | abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all) | mahānubhāvakatā → mahānubhāvatā (bj: sīmu, machasaṁ, PTS) | abbhutaṁ → Si omits here but not infra. (pts note) | mahānubhāvatā → Si m--vakatā. (pts note)
“It’s amazing, friends. It’s astounding, the great might, the great power of the Tathāgata,
yatra hi nāma tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jānissati:
jānissati → anussarissati jānissati (cck: ka.) | chinnavaṭume → So Sky Bu; Si c--ṭṭume. (pts note) | pariyādinnavaṭṭe → So Bu (one MS. reading --ṇṇ--); Si pariyādiṇṇavaṭṭe; Sk pariyādichinnavaṭṭe; Sy pariyādichinnavaddhe. Cf. Vol. II. p. 172. (pts note) | chinnavaṭume → chinnavaṭṭume (th)
in that the Tathāgata knows of the Awakened Ones of the past—those totally unbound, who have cut through objectification, who have cut the cycle, who have put an end to the round, who have lifted away all suffering & stress:
‘evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ’ itipi, ‘evaṁnāmā te bhagavanto ahesuṁ’ itipi, ‘evaṅgottā te bhagavanto ahesuṁ’ itipi, ‘evaṁsīlā te bhagavanto ahesuṁ’ itipi, ‘evaṁdhammā te bhagavanto ahesuṁ’ itipi, ‘evaṁpaññā te bhagavanto ahesuṁ’ itipi, ‘evaṁvihārī te bhagavanto ahesuṁ’ itipi, ‘evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ’ itipī”ti.
te bhagavanto ahesuṁ itipi → (pts) | evaṅgottā → evaṁgottā (my, bjt, th, ms2005)
‘Such was the birth of those Blessed Ones, such was their name, such their clan, such their virtue, such their Dhamma, such their discernment, such their (mental) dwelling, such their release.’”

Evaṁ vutte, āyasmā ānando te bhikkhū etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
When this was said, Ven. Ānanda said to those monks,
“acchariyā ceva, āvuso, tathāgatā acchariyadhammasamannāgatā ca;
ceva → eva (pts)
“Friends, Tathāgatas are both amazing & endowed with amazing qualities,
abbhutā ceva, āvuso, tathāgatā abbhutadhammasamannāgatā cā”ti.
abbhutā → abbhūtā (sya-all) | abbhutadhammasamannāgatā → abbhūtadhammasamannāgatā (sya-all) | abbhutā → Si abbhūtā, as throughout. (pts note) | ceva → eva (pts)
both astounding & endowed with astounding qualities.”
Ayañca hidaṁ tesaṁ bhikkhūnaṁ antarākathā vippakatā hoti.
bhikkhūnaṁ → bhikkhūnaṁ ayaṁ (sya-all) | antarākathā → antarā kathā (bjt) | ayañca hidaṁ → ayañ ca h idan (pts)
But the conversation among them was interrupted.

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
paṭisallānā → patisallānā (bj) | kho → (sya-all, pts) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all, pts) | yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → yen upaṭṭhānasālā ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
For the Blessed One, emerging from his seclusion in the late afternoon, went to the meeting hall and, on arrival, sat down on a seat laid out.
Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi:Seated, he addressed the monks: “kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā”ti?
antarākathā → antarā kathā (bjt) | nuttha → nu ttha (pts) | vippakatāti → vippakatā ti (pts)
“For what topic of conversation, monks, are you gathered together here? In the midst of what topic of conversation have you been interrupted?”

“Idha, bhante, amhākaṁ pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantānaṁ upaṭṭhānasālāyaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi:
ayamantarākathā → ayamantarā kathā (bjt) | ayamantarākathā → ayam antarākathā (pts)
“Just now, lord, after the meal, on returning from our alms round, we gathered at the meeting hall, when this conversation arose among us:
‘acchariyaṁ, āvuso, abbhutaṁ, āvuso, tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā, yatra hi nāma tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jānissati—
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all) | mahānubhāvatā → mahānubhāvakatā (sya-all) | chinnavaṭume → chinnavaṭṭume (th)
‘It’s amazing, friends. It’s astounding, the great might, the great power of the Tathāgata, in that the Tathāgata knows of the Awakened Ones of the past—those totally unbound, who have cut through objectification, who have cut the cycle, who have put an end to the round, who have lifted away all suffering & stress:
evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ itipi, evaṁnāmā … evaṅgottā … evaṁsīlā … evaṁdhammā … evaṁpaññā … evaṁvihārī … evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ itipī’ti. Evaṁ vutte, bhante, āyasmā ānando amhe etadavoca:
evaṅgottā → evaṁgottā (my, th, ms2005)
“Such was the birth of those Blessed Ones, such was their name, such their clan, such their virtue, such their Dhamma, such their discernment, such their (mental) dwelling, such their release.”’ “When this was said, Ven. Ānanda said to us,
‘acchariyā ceva, āvuso, tathāgatā acchariyadhammasamannāgatā ca;‘Friends, Tathāgatas are both amazing & endowed with amazing qualities, both astounding & endowed with astounding qualities.’ abbhutā ceva, āvuso, tathāgatā abbhutadhammasamannāgatā cā’ti.
abbhutā → abbhūtā (sya-all) | abbhutadhammasamannāgatā → abbhūtadhammasamannāgatā (sya-all) | abbhutadhammasamannāgatā cāti → abbhutadhammasamannāgatācāti (bjt)
But the conversation among us was interrupted when the Blessed One approached.”
Ayaṁ kho no, bhante, antarākathā vippakatā; atha bhagavā anuppatto”ti.
anuppattoti → anuppatto ti (pts)
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:Then the Blessed One said to Ven. Ānanda, “tasmātiha taṁ, ānanda, bhiyyoso mattāya paṭibhantu tathāgatassa acchariyā abbhutadhammā”ti.
abbhutadhammā”ti → abbhūtadhammāti (sya-all); abbhutā dhammāti (?) | abbhutadhammāti → abbhūtadhammāti (sya-all) | abbhutadhammā’’ti → abbhutā dhammāti (cck: ?) | bhiyyoso mattāya → bhiyyosomattāya (my, bjt, pts) | abbhutadhammāti → abbhutadhammā ti (pts)
“That being the case, Ānanda, elaborate to a greater extent on the Tathāgata’s amazing & astounding qualities.”

“Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)
In the Blessed One’s presence, lord, I have heard this, in the Blessed One’s presence I have learned this:
‘sato sampajāno, ānanda, bodhisatto tusitaṁ kāyaṁ upapajjī’ti.
sampajāno → sampajāno uppajjamāno (pts) | upapajjīti yampi → uppajjīti yam pi (pts) | ānanda → uppajjamāno ānanda (bj: PTS)
‘Mindful & alert, the bodhisatta appeared among the Tusita host.’
Yampi, bhante, sato sampajāno bodhisatto tusitaṁ kāyaṁ upapajji idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idamahaṁ (bj); idaṁpahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | upapajji idampāhaṁ → uppajji idam ahaṁ (pts) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts)
And the fact that, mindful & alert, the bodhisatta, appeared among the Tusita host: I hold this to be an amazing & astounding quality of the Blessed One.

Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)
‘sato sampajāno, ānanda, bodhisatto tusite kāye aṭṭhāsī’ti. Yampi, bhante, sato sampajāno bodhisatto tusite kāye aṭṭhāsi idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idaṁpahaṁ (sya-all, km, pts1ed) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | sampajāno → sampajano (pts) | idaṁpāhaṁ → idaṁpahaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)

Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)
In the Blessed One’s presence, lord, I have heard this, in the Blessed One’s presence I have learned this:
‘yāvatāyukaṁ, ānanda, bodhisatto tusite kāye aṭṭhāsī’ti.‘Mindful & alert, the bodhisatta stayed for a full lifespan in the Tusita host.’ Yampi, bhante, yāvatāyukaṁ bodhisatto tusite kāye aṭṭhāsi idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idaṁpahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)

Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)
In the Blessed One’s presence, lord, I have heard this, in the Blessed One’s presence I have learned this:
‘sato sampajāno, ānanda, bodhisatto tusitā, kāyā cavitvā mātukucchiṁ okkamī’ti.
mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts)
‘Mindful & alert, the bodhisatta, descending from the Tusita host, alighted in his mother’s womb.’
Yampi, bhante, sato sampajāno bodhisatto tusitā kāyā cavitvā mātukucchiṁ okkami idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idaṁpahaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ bhante → idam p ahaṁ (pts)

Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
sutaṁ → sataṁ (pts) | paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)
In the Blessed One’s presence, lord, I have heard this, in the Blessed One’s presence I have learned this:
‘yadā, ānanda, bodhisatto tusitā kāyā cavitvā mātukucchiṁ okkamati,
okkamati → okkami (bj) | mātukucchiṁ okkamati → mātu kucchiṁ okkami (pts)
‘When the bodhisatta, mindful & alert descended from the Tusita host and alighted in his mother’s womb,
atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso loke pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.
uḷāro → oḷāro (sya-all); uḷaro (pts) | loke → (sya-all, pts) | uḷaro → So Sky Bu; Si olāro. (pts note) | atikkammeva → atikkamm eva (pts)
a great, measureless radiance surpassing the effulgence of the devas appeared in the cosmos with its devas, Māras, & Brahmās, with its people with their contemplatives & brahmans, their royalty & commonfolk.
Yāpi tā lokantarikā aghā asaṁvutā andhakārā andhakāratimisā, yatthapime candimasūriyā evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā ābhāya nānubhonti tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso loke pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.
candimasūriyā evaṁmahiddhikā → candimasuriyā (sya-all) | uḷāro → oḷāro (sya-all) | loke → (sya-all, pts) | evaṁ-mahiddhikā → Si omits. (pts note) | yāpi → yā pi (pts) | yatthapime candimasūriyā evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā → yattha p ime candimasuriyā evaṁ-mahiddhikā evaṁ-mahānubhāvā (pts) | tatthapi → tattha pi (pts) | atikkammeva → atikamm eva (pts)
Even in the inter-cosmic [intergalactic?] void of the unrestrained darkness, pitch-black darkness, where even the light of the sun & moon—so mighty, so powerful—doesn’t reach, even there the great, measureless radiance surpassing the effulgence of the devas appeared.
Yepi tattha sattā upapannā tepi tenobhāsena aññamaññaṁ sañjānanti—aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannāti.
aññamaññaṁ sañjānanti → aññamaññassa jānanti (sya-all) | yepi → ye pi (pts) | tepi tenobhāsena aññamaññaṁ → te pi ten obhāsena aññamannaṁ (pts) | aññepi → aññe pi (pts) | idhūpapannāti → idh upapannā (pts)
And the beings reborn there perceived one another by that radiance: “So other beings have been reborn here, too!”
Ayañca dasasahassī lokadhātu saṅkampati sampakampati sampavedhati appamāṇo ca uḷāro obhāso loke pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvan’ti.
uḷāro → oḷāro (sya-all) | ayañca dasasahassī lokadhātu saṅkampati → ayañ ca dasasahassīlokadhātu saṁkampati (pts) | atikkammeva → atikkamm eva (pts) | devānubhāvanti → devānubhāvan ti (pts)
And so this ten-thousand-fold cosmos shivered & quivered & quaked, while the great, measureless radiance appeared in the cosmos, surpassing the effulgence of the devas.’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idaṁpahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idaṁ p ahaṁ (pts)

Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
sammukhā paṭiggahitaṁ → sammakhā paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)
In the Blessed One’s presence, lord, I have heard this, in the Blessed One’s presence I have learned this:
‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchiṁ okkanto hoti, cattāro devaputtā catuddisaṁ ārakkhāya upagacchanti—mā naṁ bodhisattaṁ vā bodhisattamātaraṁ vā manusso vā amanusso vā koci vā viheṭhesī’ti.
catuddisaṁ ārakkhāya → catuddisārakkhāya (sya-all, pts) | viheṭhesīti → vihesesīti (sya-all) | vā → va (pts) | devaputtā → cattāro devaputtā (bj: machasaṁ, sīmu) | viheṭhesīti → vihesīti (bj: syā) | vā → Sky mā. (pts note) | viheṭhesīti → Sky viheṭṭhessīti; Si vihesesīti. (pts note) | + → naṁ (bjt, th) | + → kho (bjt, pts) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts) | + → nan (pts)
‘When the bodhisatta, mindful & alert, had alighted in his mother’s womb, four male devas came to guard him from four directions, (thinking,) “May no human or non-human beings or anyone at all harm the bodhisatta or his mother.”’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)

Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
sammukhā paṭiggahitaṁ → sammakhā paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)
In the Blessed One’s presence, lord, I have heard this, in the Blessed One’s presence I have learned this:
‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchiṁ okkanto hoti, pakatiyā sīlavatī bodhisattamātā hoti viratā pāṇātipātā viratā adinnādānā viratā kāmesumicchācārā viratā musāvādā viratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā’ti.
mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (pts) | surāmerayamajjapamādaṭṭhānāti → surāmerayamajjapamādaṭṭhānā ti (pts)
‘When the bodhisatta had alighted in his mother’s womb, the bodhisatta’s mother was naturally virtuous, abstaining from taking life, abstaining from taking what is not given, abstaining from sexual misconduct, abstaining from telling lies, abstaining from distilled & fermented drinks that cause heedlessness.’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam ahaṁ (pts)

Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)
In the Blessed One’s presence, lord, I have heard this, in the Blessed One’s presence I have learned this:
‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchiṁ okkanto hoti, na bodhisattamātu purisesu mānasaṁ uppajjati kāmaguṇūpasaṁhitaṁ, anatikkamanīyā ca bodhisattamātā hoti kenaci purisena rattacittenā’ti.
kāmaguṇūpasaṁhitaṁ anatikkamanīyā → kāmaguṇopasañhitaṁ anatikkamaniyā (sya-all) | kāmaguṇūpasaṁhitaṁ → So Sky Bu; Si kāmaguṇop-. (pts note) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts)
‘When the bodhisatta had alighted in his mother’s womb, there appeared in the bodhisatta’s mother no intention imbued with sensuality toward men, and the bodhisatta’s mother was inaccessible to any man with an impassioned mind.’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ bhante → (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)

Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭigghītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts) | paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts)
In the Blessed One’s presence, lord, I have heard this, in the Blessed One’s presence I have learned this:
‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchiṁ okkanto hoti, lābhinī bodhisattamātā hoti pañcannaṁ kāmaguṇānaṁ. Sā pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricāretī’ti.
samaṅgibhūtā → Si samaṅgībhūtā. (pts note) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts) | lābhinī → lābhinā (pts) | sā → sa (pts) | samaṅgībhūtā paricāretīti → samaṅgibhūtā parivāretīti (pts)
‘When the bodhisatta had alighted in his mother’s womb, the bodhisatta’s mother was one who received the five strings of sensuality. She went around endowed and provided with the five strings of sensuality.’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)

Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
metaṁ → me taṁ (pts) | paṭiggahitaṁ → paṭigghītaṁ (pts)
In the Blessed One’s presence, lord, I have heard this, in the Blessed One’s presence I have learned this:
‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchiṁ okkanto hoti, na bodhisattamātu kocideva ābādho uppajjati; sukhinī bodhisattamātā hoti akilantakāyā; bodhisattañca bodhisattamātā tirokucchigataṁ passati sabbaṅgapaccaṅgaṁ ahīnindriyaṁ.
ahīnindriyaṁ → ahinindriyaṁ (sya-all); abhinindriyaṁ (pts) | na → Sky insert na after ābādho here , but not infra. (pts note) | abhinindriyaṁ → So Sky; Si ahinindriyaṁ. (pts note) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts) | kocideva → kocid eva (pts) | bodhisattañca → bodhisattañ ca (pts)
‘When the bodhisatta had alighted in his mother’s womb, there appeared in the bodhisatta’s mother no illness. She was happy and unafflicted in body. And she saw the bodhisatta within her womb with all his limbs and no inferior faculties.
Seyyathāpi, ānanda, maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṁso suparikammakato. Tatrāssa suttaṁ āvutaṁ nīlaṁ vā pītaṁ vā lohitaṁ vā odātaṁ vā paṇḍusuttaṁ vā.
jātimā → jotimā (sya-all) | tatrāssa → tatrassa (sya-all, pts) | lohitaṁ → lohitakaṁ (sya-all) | tatrāssa → tatr assa (pts)
Suppose that there were a beryl gem, beautiful, radiant, eight-faceted, well-cut & polished, and through it were strung a blue, yellow, red, white, or beige thread.
Tamenaṁ cakkhumā puriso hatthe karitvā paccavekkheyya—ayaṁ kho maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṁso suparikammakato, tatridaṁ suttaṁ āvutaṁ nīlaṁ vā pītaṁ vā lohitaṁ vā odātaṁ vā paṇḍusuttaṁ vāti.
jātimā → jotimā (sya-all) | lohitaṁ → lohitakaṁ (sya-all); lahitaṁ (pts) | tamenaṁ → taṁ enaṁ (pts) | tatridaṁ → tatr idaṁ (pts) | pītaṁ → pīta (pts) | vāti → vā ti (pts)
And then a man of good eyesight, taking it in his hand, would contemplate it: “This is a beryl gem, beautiful, radiant, eight-faceted, well-cut & polished, and through it is strung a blue, yellow, red, white, or beige thread.”

Evameva kho, ānanda, yadā bodhisatto mātukucchiṁ okkanto hoti, na bodhisattamātu kocideva ābādho uppajjati; sukhinī bodhisattamātā hoti akilantakāyā; bodhisattañca bodhisattamātā tirokucchigataṁ passati sabbaṅgapaccaṅgaṁ ahīnindriyan’ti.
ahīnindriyanti → ahinindriyanti (sya-all) | ahīnindriyanti yampi → abhinindriyaṁ yam pi (pts) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts) | evameva → evam eva (pts) | kocideva → kocid eva (pts) | bodhisattamātā hoti akilantakāyā bodhisattañca bodhisattamātā → sattamātā (pts)
In the same way, when the bodhisatta had alighted in his mother’s womb, the bodhisatta’s mother experienced no illness. She was happy and unafflicted in body. And she saw the bodhisatta within her womb with all his limbs and no inferior faculties.’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)

Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)
In the Blessed One’s presence, lord, I have heard this, in the Blessed One’s presence I have learned this:
‘sattāhajāte, ānanda, bodhisatte bodhisattamātā kālaṁ karoti, tusitaṁ kāyaṁ upapajjatī’ti.
upapajjatīti yampi → uppajjatīti yam pi (pts) | sattāhajāte → sattāhaṁ jāte (th) | tusitaṁ kāyaṁ → tusitakāyaṁ (th)
‘When the bodhisatta had been born seven days, the bodhisatta’s mother passed away and reappeared in the Tusita host.’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)

Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)
In the Blessed One’s presence, lord, I have heard this, in the Blessed One’s presence I have learned this:
‘yathā kho panānanda, aññā itthikā nava vā dasa vā māse gabbhaṁ kucchinā pariharitvā vijāyanti, na hevaṁ bodhisattaṁ bodhisattamātā vijāyati. Daseva māsāni bodhisattaṁ bodhisattamātā kucchinā pariharitvā vijāyatī’ti.
vijāyati → Sky omit vijāyati. (pts note) | panānanda → pan ānanda (pts) | hevaṁ → h evaṁ (pts) | daseva → das eva (pts)
‘Whereas other women give birth after nurturing the fetus in the womb between nine and ten lunar months, that’s not how the bodhisatta’s mother gave birth to the bodhisatta. After nurturing the bodhisatta in her womb exactly ten lunar months, the bodhisatta’s mother gave birth.’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | bhagavato → (pts) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)

Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)
In the Blessed One’s presence, lord, I have heard this, in the Blessed One’s presence I have learned this:
‘yathā kho panānanda, aññā itthikā nisinnā vā nipannā vā vijāyanti, na hevaṁ bodhisattaṁ bodhisattamātā vijāyati. Ṭhitāva bodhisattaṁ bodhisattamātā vijāyatī’ti.
+ → kho (bjt) | panānanda → pan ānanda (pts) | hevaṁ → h evaṁ (pts) | ṭhitāva → ṭhitā va (pts)
‘Whereas other women give birth while sitting or lying down, that’s not how the bodhisatta’s mother gave birth to the bodhisatta. The bodhisatta’s mother gave birth to the bodhisatta while standing.’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)

Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)
In the Blessed One’s presence, lord, I have heard this, in the Blessed One’s presence I have learned this:
‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, devā naṁ paṭhamaṁ paṭiggaṇhanti pacchā manussā’ti.
naṁ → (sya-all) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (pts) | mātukucchimhā → mātu kucchimhā (th) | manussāti → manussā ti (pts)
‘When the bodhisatta left his mother’s womb, devas received him first, and then human beings.’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)

Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)
In the Blessed One’s presence, lord, I have heard this, in the Blessed One’s presence I have learned this:
‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, appattova bodhisatto pathaviṁ hoti, cattāro naṁ devaputtā paṭiggahetvā mātu purato ṭhapenti—attamanā, devi, hohi; mahesakkho te putto uppanno’ti.
pathaviṁ → paṭhaviṁ (sya-all) | purato → puratova (sya-all) | devi hohi → devī hotu (sya-all) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (pts) | Ānanda → Si adds so. (pts note) | hohi → Si hotu (pts note) | mātukucchimhā → mātu kucchimhā (th) | appattova → appatto va (pts) | naṁ → nan (pts) | uppannoti → upapanno ti (pts)
‘When the bodhisatta left his mother’s womb but before he reached the ground, four male devas received him and set him in front of his mother, (saying,) “Be gratified, O queen. A son of great influence has been born to you.”’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)

Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
metaṁ → me taṁ (pts) | paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts)
In the Blessed One’s presence, lord, I have heard this, in the Blessed One’s presence I have learned this:
‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, visadova nikkhamati amakkhito udena amakkhito semhena amakkhito ruhirena amakkhito kenaci asucinā suddho visado.
udena → uddena (bj, sya-all, km, pts1ed) | visado → visuddho (sya-all) | visadova → atha visuddhova (sya-all) | amakkhito → amakkhito pubbena amakkhito (sya-all) | uddena → udena (bj: machasaṁ) | udena → uddena (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | visado → visuddho (cck: syā.) | ruhirena → Si adds amakkhito pubbena (pts note) | visado → Si visuddho. (pts note) | mātukucchimhā → mātu kucchimhā (th) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (pts) | visadova → visado va (pts)
‘When the bodhisatta left his mother’s womb, he left it immaculate, unsullied by fluid, unsullied by mucus, unsullied by blood, unsullied by lymph: pure, very pure.
Seyyathāpi, ānanda, maṇiratanaṁ kāsike vatthe nikkhittaṁ neva maṇiratanaṁ kāsikaṁ vatthaṁ makkheti nāpi kāsikaṁ vatthaṁ maṇiratanaṁ makkheti.
kāsike vatthe → kāsikavatthe (sya-all) | kāsikaṁ vatthaṁ → kāsikavatthaṁ (sya-all) | nikkhittaṁ → Si nikkhitaṁ. (pts note) | neva → n eva (pts)
Just as a when a gemstone is placed on Kāsi cloth, neither would the gemstone sully the cloth, nor the cloth the gemstone.
Taṁ kissa hetu?Why is that? Ubhinnaṁ suddhattā.
suddhattā → Si suddhatā. (pts note)
Because of the purity of both.

Evameva kho, ānanda, yadā bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, visadova nikkhamati amakkhito udena amakkhito semhena amakkhito ruhirena amakkhito kenaci asucinā suddho visado’ti.
visadova → visuddho (sya-all) | visadoti → visuddhoti (sya-all) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (pts) | udena → uddena (bjt, th, pts) | mātukucchimhā → mātu kucchimhā (th) | evameva → evam eva (pts) | visadova → visado va (pts) | visadoti → visado ti (pts)
In the same way, when the bodhisatta left his mother’s womb he left it immaculate, unsullied by fluid, unsullied by mucus, unsullied by blood, unsullied by lymph: pure, very pure.’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)

Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)
In the Blessed One’s presence, lord, I have heard this, in the Blessed One’s presence I have learned this:
‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, dve udakassa dhārā antalikkhā pātubhavanti—ekā sītassa, ekā uṇhassa; yena bodhisattassa udakakiccaṁ karonti mātu cā’ti.
karonti → karoti (sya-all) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (pts) | karonti → karoti (bj: syā) | karonti → Si karoti. (pts note) | mātukucchimhā → mātu kucchimhā (th) | mātu cāti → mātucāti (pts)
‘When the bodhisatta left his mother’s womb, two streams of water appeared from the sky—one cool, the other warm—to wash the bodhisatta and his mother.’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)

Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)
In the Blessed One’s presence, lord, I have heard this, in the Blessed One’s presence I have learned this:
‘sampatijāto, ānanda, bodhisatto samehi pādehi pathaviyaṁ patiṭṭhahitvā uttarābhimukho sattapadavītihārena gacchati, setamhi chatte anudhāriyamāne, sabbā ca disā viloketi, āsabhiñca vācaṁ bhāsati—aggohamasmi lokassa, jeṭṭhohamasmi lokassa, seṭṭhohamasmi lokassa. Ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’ti.
pathaviyaṁ → paṭhaviyaṁ (bj, sya-all) | anudhāriyamāne → anuhīramāne (bj, sya-all); anubhiramāne (pts) | pathaviyaṁ patiṭṭhahitvā → paṭiṭṭhahitvā (pts) | anuhīramāne → anubhīramāne (bj: PTS); anudhāriyamāne (bj: sīmu, machasaṁ) | pādehi → Si inserts paṭhaviyaṁ. (pts note) | āsabhiñ → So all MSS. Cf. 1 Jāt. 53 (pts note) | sampatijāto → sampati jāto (bjt) | āsabhiñca → āsabhiṁca (bjt) | + → seṭṭhohamasmi lokassa (bjt) | natthi dāni → natthidāni (th) | sattapadavītihārena → sattapadavītihāre (pts) | āsabhiñca → āsabhiñ ca (pts) | aggohamasmi → aggo ham asmi (pts) | jeṭṭhohamasmi → seṭṭho ham asmi (pts) | seṭṭhohamasmi → jeṭṭho ham asmi (pts) | ayamantimā → ayam antimā (pts) | natthi → na tthi (pts) | punabbhavoti → punabbhavo ti (pts)
‘As soon as the bodhisatta was born, he stood steadily with his feet on the ground and, facing north, took seven steps while a white parasol was held over him. Surveying all the directions, he made a bellowing statement: “I am the foremost of the world. I am chief of the world. I am the best of the world.”’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)

Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)
In the Blessed One’s presence, lord, I have heard this, in the Blessed One’s presence I have learned this:
‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso loke pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.
uḷāro → oḷāro (sya-all); uḷaro (pts) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (pts) | loke → (pts) | mātukucchimhā → mātu kucchimhā (th) | atikkammeva → atikamm eva (pts)
‘When the bodhisatta left his mother’s womb, a great, measureless radiance surpassing the effulgence of the devas appeared in the cosmos with its devas, Māras, & Brahmās, with its people with their contemplatives & brahmans, their royalty & commonfolk.
Yāpi tā lokantarikā aghā asaṁvutā andhakārā andhakāratimisā yatthapime candimasūriyā evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā ābhāya nānubhonti tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso loke pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.
candimasūriyā → candimasuriyā (sya-all) | uḷāro → oḷāro (sya-all) | andhakārā → andhakāra (pts) | loke → (pts) | evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā → evaṁ mahiddhikā evaṁ mahānubhāvā (bjt) | yāpi → yā pi (pts) | yatthapime candimasūriyā evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā → yatthā p ime candimasuriyā evaṁ mahiddhikā evaṁ mahānubhāvā (pts) | tatthapi → tattha pi (pts) | atikkammeva → atikamm eva (pts)
Even in the inter-cosmic void of the unrestrained darkness, pitch-black darkness, where even the light of the sun & moon—so mighty, so powerful—doesn’t reach, even there the great, measureless radiance surpassing the effulgence of the devas appeared.
Yepi tattha sattā upapannā tepi tenobhāsena aññamaññaṁ sañjānanti—aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannāti.
yepi → ye pi (pts) | tepi tenobhāsena → te pi ten obhāsena (pts) | aññepi → aññe pi (pts) | idhūpapannāti → idhūpapannā ti ayam pi (pts)
And the beings reborn there perceived one another by that radiance: “So other beings have been reborn here, too!”
Ayañca dasasahassī lokadhātu saṅkampati sampakampati sampavedhati, appamāṇo ca uḷāro obhāso loke pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvan’ti.
ayañca → ayaṁ kho (sya-all) | uḷāro → oḷāro (sya-all) | ayañca dasasahassī lokadhātu saṅkampati → ca dasasahassīlokadhātu saṁkampati (pts) | atikkammeva → atikamm eva (pts) | devānubhāvanti → devānubhāvan ti (pts)
And so this ten-thousand-fold cosmos shivered & quivered & quaked, while the great, measureless radiance appeared in the cosmos, surpassing the effulgence of the devas.’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremī”ti.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)
And the fact that when the bodhisatta left his mother’s womb… this ten-thousand-fold cosmos shivered & quivered & quaked, while the great, measureless radiance appeared in the cosmos, surpassing the effulgence of the devas: I hold this, too, to be an amazing & astounding quality of the Blessed One.

“Tasmātiha tvaṁ, ānanda, idampi tathāgatassa acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhārehi.
abbhutadhammaṁ dhārehi → abbhūtadhammaṁ dhārehīti (sya-all) | dhārehi → Si dhārehiti. (pts note) | idampi → idam pi (pts)
“That being the case, Ānanda, you can hold this, too, to be an amazing & astounding quality of the Tathāgata:
Idhānanda, tathāgatassa viditā vedanā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṁ gacchanti;
idhānanda → idh ānanda (pts)
There is the case where feelings are known to the Tathāgata when they arise, known when they remain, known when they go to their end.
viditā saññā uppajjanti …pe…
saññā → Sky adds uppajjanti. 3 So Si; Sky Acchariyabbhutasuttaṁ; Bu Acchariyadhammasuttaṁ. (pts note)
Perceptions are known to the Tathāgata when they arise, known when they remain, known when they go to their end.
viditā vitakkā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṁ gacchanti.Thoughts are known to the Tathāgata when they arise, known when they remain, known when they go to their end. Idampi kho tvaṁ, ānanda, tathāgatassa acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhārehī”ti.
abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampi → idam pi (pts)
You can hold this, too, Ānanda, to be an amazing & astounding quality of the Tathāgata.”

“Yampi, bhante, bhagavato viditā vedanā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṁ gacchanti;
yampi → yam pi (pts)
The fact, lord, that feelings are known to the Blessed One when they arise, known when they remain, known when they go to their end;
viditā saññā …perceptions are known to the Blessed One when they arise, known when they remain, known when they go to their end; viditā vitakkā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṁ gacchanti.thoughts are known to the Blessed One when they arise, known when they remain, known when they go to their end: Idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremī”ti.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)
I hold this, too, lord, to be an amazing & astounding quality of the Blessed One.”

Idamavoca āyasmā ānando.
idamavoca → idam avoca (pts)
That is what Ven. Ānanda said.
Samanuñño satthā ahosi;The Teacher approved. attamanā ca te bhikkhū āyasmato ānandassa bhāsitaṁ abhinandunti.
ca → (sya-all, pts) | abhinandunti → abhinandun ti (pts)
Gratified, the monks delighted in Ven. Ānanda’s words.

Acchariyaabbhutasuttaṁ niṭṭhitaṁ tatiyaṁ.
acchariyaabbhutasuttaṁ niṭṭhitaṁ → acchariyaabbhuta suttaṁ (bjt) | acchariyaabbhutasuttaṁ → acchariyabbhūtadhammasuttaṁ (th)

Listen in MP3: Pali · English (trans. Thanissaro Bhikkhu)

Principles by the Suttas · Rationale · Glossary