Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Majjhima Nikāya 133Middle Discourses 133

MahākaccānabhaddekarattasuttaMahākaccāna and One Fine Night

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
So I have heard.
ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati tapodārāme.At one time the Buddha was staying near Rājagaha in the Hot Springs Monastery.

Atha kho āyasmā samiddhi rattiyā paccūsasamayaṁ paccuṭṭhāya yena tapodo tenupasaṅkami gattāni parisiñcituṁ.
tapodo → tapodā (si) | tapodo → tapodā (bj: sīmu) | tapodo → tapodā (cck: sī.) | tenupasaṅkami → ten upasaṁkami (pts)
Then Venerable Samiddhi rose at the crack of dawn and went to the hot springs to bathe.
Tapode gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsi gattāni pubbāpayamāno.
pubbāpayamāno → sukkhāpayamāno (mr) | pubbāpayamāno → sukkhāpayamāno (cck: ka.)
When he had bathed and emerged from the water he stood in one robe drying his limbs.

Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṁ tapodaṁ obhāsetvā yenāyasmā samiddhi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhitā kho sā devatā āyasmantaṁ samiddhiṁ etadavoca:
yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Then, late at night, a glorious deity, lighting up the entire hot springs, went up to Samiddhi, stood to one side, and said to Samiddhi:

“dhāresi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā”ti?
uddesañca vibhaṅgañcāti → uddesañ ca vibhaṅgañ cāti (pts)
“Mendicant, do you remember the summary recital and the analysis of the one who has one fine night?”

“Na kho ahaṁ, āvuso, dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca.
uddesañca vibhaṅgañca → uddesañ ca vibhaṅgañ ca (pts)
“No, reverend, I do not.
Tvaṁ panāvuso, dhāresi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā”ti?
panāvuso → pan āvuso (pts) | uddesañca vibhaṅgañcāti → uddesañ ca vibhaṅgañ cāti (pts)
Do you?”

“Ahampi kho, bhikkhu, na dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca.
ahampi → aham pi (pts) | uddesañca vibhaṅgañca → uddesañ ca vibhaṅgañ ca (pts)
“I also do not.
Dhāresi pana tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā”ti?
gāthāti → gāthā ti (pts)
But do you remember just the verses on the one who has one fine night?”

“Na kho ahaṁ, āvuso, dhāremi bhaddekarattiyo gāthāti.
gāthāti → gāthā (th, pts)
“I do not.
Tvaṁ panāvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā”ti?
panāvuso → pan āvuso (pts) | gāthāti → gāthā ti (pts)
Do you?”

“Ahampi kho, bhikkhu na dhāremi bhaddekarattiyo gāthāti.
gāthāti → gāthā (bjt, th, pts) | ahampi → aham pi (pts)
“I also do not.
Uggaṇhāhi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca;
uddesañca vibhaṅgañca → uddesañ ca vibhaṅgañ ca (pts)
Learn the summary recital and the analysis of the one who has one fine night, mendicant,
pariyāpuṇāhi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca;
uddesañca vibhaṅgañca → uddesañ ca vibhaṅgañ ca (pts)
memorize it,
dhārehi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca.
uddesañca vibhaṅgañca → uddesañ ca vibhaṅgañ ca (pts)
and remember it.
Atthasaṁhito, bhikkhu, bhaddekarattassa uddeso ca vibhaṅgo ca ādibrahmacariyako”ti.
uddeso ca → uddesoca (bjt) | atthasaṁhito → atthasañhito (th) | ādibrahmacariyakoti → ādibrahmacariyako ti (pts)
It is beneficial and relevant to the fundamentals of the spiritual life.”

Idamavoca sā devatā.
idamavoca → idam avoca (pts)
That is what that deity said,
Idaṁ vatvā tatthevantaradhāyi.
tatthevantaradhāyi → tatth ev antaradhāyi (pts)
before vanishing right there.

Atha kho āyasmā samiddhi tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā samiddhi bhagavantaṁ etadavoca:
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Then, when the night had passed, Samiddhi went to the Buddha, bowed, sat down to one side, and told him what had happened. Then he added:

“Idhāhaṁ, bhante, rattiyā paccūsasamayaṁ paccuṭṭhāya yena tapodo tenupasaṅkamiṁ gattāni parisiñcituṁ.
tapodo → tapodā (bj: sīmu) | tenupasaṅkamiṁ → tenupasaṅkami (bjt) | tenupasaṅkamiṁ → ten upasaṁkamiṁ (pts)
Tapode gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsiṁ gattāni pubbāpayamāno.
Tapode → Sk adds 'haṁ; Sy Tapodāhaṁ. (pts note)
Atha kho bhante, aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṁ tapodaṁ obhāsetvā yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhitā kho sā devatā maṁ etadavoca:
kho → kho bhante (bj)
‘dhāresi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā’ti?

Evaṁ vutte, ahaṁ, bhante, taṁ devataṁ etadavocaṁ:
etadavocaṁ → etadavoca (bj: sīmu)
‘na kho ahaṁ, āvuso, dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Tvaṁ panāvuso, dhāresi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā’ti?
panāvuso → pana āvuso (bj)
‘Ahampi kho, bhikkhu, na dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Dhāresi pana tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā’ti? ‘Na kho ahaṁ, āvuso, dhāremi bhaddekarattiyo gāthāti.
gāthāti → gāthā (th)
Tvaṁ panāvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā’ti? ‘Ahampi kho, bhikkhu, na dhāremi bhaddekarattiyo gāthāti.
gāthāti → gāthā (th)
Uggaṇhāhi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca; pariyāpuṇāhi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca; dhārehi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Atthasaṁhito, bhikkhu, bhaddekarattassa uddeso ca vibhaṅgo ca ādibrahmacariyako’ti.
atthasaṁhito → atthasañhito (th)

Idamavoca, bhante, sā devatā.
idamavoca → idam avoca (pts)
Idaṁ vatvā tatthevantaradhāyi.
tatthevantaradhāyi → tatth ev antaradhāyi (pts)
Sādhu me, bhante, bhagavā bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca desetū”ti.
uddesañca vibhaṅgañca → uddesañ ca vibhaṅgañ ca (pts)
“Sir, please teach me the summary recital and the analysis of the one who has one fine night.”

“Tena hi, bhikkhu, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.
manasi karohi → manasikarohi (bjt, th, pts) | tena hi → tenahi (th)
“Well then, mendicant, listen and apply your mind well, I will speak.”

“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā samiddhi bhagavato paccassosi.
evaṁ bhanteti → evambhanteti (th) | bhanteti → bhante ti (pts)
“Yes, sir,” Samiddhi replied.
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
The Buddha said this:

“Atītaṁ nānvāgameyya, nappaṭikaṅkhe anāgataṁ;“Don’t run back to the past, don’t anticipate the future. Yadatītaṁ pahīnaṁ taṁ, appattañca anāgataṁ.
yadatītaṁ pahīnaṁ taṁ → yadatītampahīnantaṁ (th) | yadatītaṁ pahīnaṁ → yad atītam pahīnan (pts) appattañca → appattañ ca (pts)
What’s past is left behind, the future has not arrived;

Paccuppannañca yo dhammaṁ, tattha tattha vipassati;
paccuppannañca → paccuppannañ ca (pts)
and any present phenomenon you clearly discern in every case.
Asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ, taṁ vidvā manubrūhaye.
asaṁhīraṁ → asaṁhiraṁ (sya-all) | asaṅkuppaṁ → asaṁkuppaṁ (my, ms2005) | asaṅkuppaṁ → asaṁkuppam (pts) vidvā → viddhā (sya-all) | vidvā manubrūhaye → vidvā-m-anubrūhaye (pts)
The unfaltering, the unshakable: having known that, foster it.

Ajjeva kiccamātappaṁ, ko jaññā maraṇaṁ suve;
kiccamātappaṁ → kiccaṁ ātappaṁ (bjt) | ajjeva kiccamātappaṁ → ajj eva kiccaṁ ātappaṁ (pts)
Today’s the day to keenly work— who knows, tomorrow may bring death!
Na hi no saṅgaraṁ tena, mahāsenena maccunā.
saṅgaraṁ tena → saṅgarantena (th) | saṅgaraṁ → saṁgaran (pts)
For there is no bargain to be struck with Death and his mighty horde.

Evaṁvihāriṁ ātāpiṁ, ahorattamatanditaṁ;
evaṁvihāriṁ → evaṁ vihāriṁ (my, bjt) | evaṁvihāriṁ ātāpiṁ → evaṁvihārimātāpiṁ (th) | evaṁvihāriṁ → evaṁvihārim (pts) ahorattamatanditaṁ → ahorattam atanditaṁ (pts)
One who keenly meditates like this, tireless all night and day:
Taṁ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī”ti.
bhaddekarattoti → bhaddekaratto ti (pts)
that’s who has one fine night— so declares the peaceful sage.”

Idamavoca bhagavā;
idamavoca → idam avoca (pts)
That is what the Buddha said.
idaṁ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi.
vatvāna → vatvā (bjt, pts) | uṭṭhāyāsanā vihāraṁ → uṭṭhāy āsanā vihāram (pts)
When he had spoken, the Holy One rose from his seat and entered his dwelling.

Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ, acirapakkantassa bhagavato, etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)
Soon after the Buddha left, those mendicants considered,
“idaṁ kho no, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005, pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)
“The Buddha gave this brief summary recital, then entered his dwelling without explaining the meaning in detail. …

‘Atītaṁ nānvāgameyya, nappaṭikaṅkhe anāgataṁ;
anāgataṁ → anāgatam (pts)
Yadatītaṁ pahīnaṁ taṁ, appattañca anāgataṁ.
yadatītaṁ pahīnaṁ taṁ → yadatītampahīnantaṁ (th)

Paccuppannañca yo dhammaṁ, tattha tattha vipassati;
tattha tattha vipassati → as (pts)
Asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ, taṁ vidvā manubrūhaye.
asaṁhīraṁ → asaṁhiraṁ (sya-all) | asaṅkuppaṁ → asaṁkuppaṁ (my, ms2005) vidvā → viddhā (sya-all)

Ajjeva kiccamātappaṁ, ko jaññā maraṇaṁ suve; Na hi no saṅgaraṁ tena, mahāsenena maccunā.
saṅgaraṁ tena → saṅgarantena (th)

Evaṁvihāriṁ ātāpiṁ, ahorattamatanditaṁ;
evaṁvihāriṁ → evaṁ vihāriṁ (my) | evaṁvihāriṁ ātāpiṁ → evaṁvihārimātāpiṁ (th)
Taṁ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’ti.
bhaddekarattoti → bhaddekaratto ti (pts)

Ko nu kho imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajeyyā”ti?
saṅkhittena → saṁkhittena (my, bjt, ms2005, pts) | vibhajeyyāti → vibhajjeyyāti (pts)
Who can explain in detail the meaning of this brief summary given by the Buddha?”

Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)
Then those mendicants thought:

“ayaṁ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṁvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ;
mahākaccāno → mahā-kaccāno (pts) | ceva → eva (pts)
“This Venerable Mahākaccāna is praised by the Buddha and esteemed by his sensible spiritual companions.
pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajituṁ.
saṅkhittena → saṁkhittena (my, bjt, ms2005, pts) | cāyasmā mahākaccāno → āyasmā mahā-kaccāno (pts)
He is capable of explaining in detail the meaning of this brief summary recital given by the Buddha.
Yannūna mayaṁ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etamatthaṁ paṭipuccheyyāmā”ti.
yannūna → yaṁnūna (my) | yannūna → yan nūna (pts) | yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkameyyāma upasaṅkamitvā → ten upasaṁkameyyāma upasaṁkamitvā (pts) | mahākaccānaṁ etamatthaṁ → mahā-kaccānaṁ etam atthaṁ (pts)
Let’s go to him, and ask him about this matter.”

Atha kho te bhikkhū yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākaccānena saddhiṁ sammodiṁsu.
saddhiṁ → saddhi (th) | yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → yen āyasmā mahā-kaccāno ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | mahākaccānena → mahā-kaccānena (pts)
Then those mendicants went to Mahākaccāna, and exchanged greetings with him.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etadavocuṁ:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all) | mahākaccānaṁ etadavocuṁ → mahā-kaccānaṁ etad (pts)
When the greetings and polite conversation were over, they sat down to one side. They told him what had happened, and said:
“idaṁ kho no, āvuso kaccāna, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
saṅkhittena → saṁkhittena (my, bjt, ms2005, pts) | + → avocuṁ (pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)

‘Atītaṁ nānvāgameyya, …pe… Taṁ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’ti.
bhaddekarattoti → bhaddekaratto ti (pts)

Tesaṁ no, āvuso kaccāna, amhākaṁ, acirapakkantassa bhagavato, etadahosi—
tesaṁ no → tesanno (th) | tesaṁ → tesan (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)
idaṁ kho no, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
āvuso → Sky add Kaccāna. (pts note) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, bjt, ms2005, pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)

‘Atītaṁ nānvāgameyya, …pe… Taṁ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’ti.
bhaddekarattoti → bhaddekaratto ti (pts)

Ko nu kho imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajeyyāti?
atthaṁ → atthaṁ vitthārena atthaṁ (bj) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, bjt, ms2005, pts)
Tesaṁ no, āvuso kaccāna, amhākaṁ etadahosi:
tesaṁ no → tesanno (th) | tesaṁ → tesan (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)
‘ayaṁ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṁvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ.
mahākaccāno → mahā-kaccāno (pts) | ceva → eva (pts)
Pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajituṁ.
avibhattassa vitthārena atthaṁ → (sya-all) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, bjt, ms2005)
Yannūna mayaṁ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etamatthaṁ paṭipuccheyyāmā’ti.
yannūna → yaṁnūna (my)
Vibhajatāyasmā mahākaccāno”ti.
vibhajatāyasmā mahākaccānoti → vibhajat āyasmā mahā-kaccāno ti (pts)
“May Venerable Mahākaccāna please explain this.”

“Seyyathāpi, āvuso, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva mūlaṁ atikkamma khandhaṁ sākhāpalāse sāraṁ pariyesitabbaṁ maññeyya;
sākhāpalāse sāraṁ → sākhapalāse sāram (pts) | pariyesitabbaṁ → Sky pariyesitaṁ yaṁ. (pts note) | sārapariyesanaṁ caramāno → sārapariyesanañcaramāno (th) | sārapariyesanaṁ → sārapariyesanañ (pts) | atikkammeva → atikamm eva (pts) | atikkamma → atikamma (pts)
“Reverends, suppose there was a person in need of heartwood. And while wandering in search of heartwood he’d come across a large tree standing with heartwood. But he’d pass over the roots and trunk, imagining that the heartwood should be sought in the branches and leaves.
evaṁsampadamidaṁ āyasmantānaṁ satthari sammukhībhūte taṁ bhagavantaṁ atisitvā amhe etamatthaṁ paṭipucchitabbaṁ maññatha.
maññatha → maññetha (pts) | maññatha → maññetha (cck: pī.) | evaṁsampadamidaṁ → evaṁ sampadamidaṁ (my, bjt, th) | evaṁsampadamidaṁ → evaṁ sampadam idaṁ (pts) | etamatthaṁ → etam atthaṁ (pts)
Such is the consequence for the venerables. Though you were face to face with the Buddha, you bypassed him, imagining that you should ask me about this matter.
So hāvuso, bhagavā jānaṁ jānāti, passaṁ passati, cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgato.
dhammassāmī → dhammasāmī (th) | hāvuso → h āvuso (pts)
For he is the Buddha, the one who knows and sees. He is vision, he is knowledge, he is the manifestation of principle, he is the manifestation of divinity. He is the preacher, the proclaimer, the elucidator of meaning, the bestower of freedom from death, the lord of truth, the Realized One.
So ceva panetassa kālo ahosi yaṁ bhagavantaṁyeva etamatthaṁ paṭipuccheyyātha, yathā vo bhagavā byākareyya tathā naṁ dhāreyyāthā”ti.
vo → no (sya-all) | ahosi → hoti (pts) | dhāreyyāthāti addhāvuso → dhāreyyathāti addhā vuso (pts) | hoti → Si ahosi. (pts note) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (bjt) | byākareyya → vyākareyya (bjt) | ceva panetassa → eva pan etassa (pts) | bhagavantaṁyeva etamatthaṁ → bhagavantaṁ yeva etam atthaṁ (pts)
That was the time to approach the Buddha and ask about this matter. You should have remembered it in line with the Buddha’s answer.”

“Addhāvuso kaccāna, bhagavā jānaṁ jānāti, passaṁ passati, cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgato.
dhammassāmī → dhammasāmī (th)
“Certainly he is the Buddha, the one who knows and sees. He is vision, he is knowledge, he is the manifestation of principle, he is the manifestation of divinity. He is the preacher, the proclaimer, the elucidator of meaning, the bestower of freedom from death, the lord of truth, the Realized One.
So ceva panetassa kālo ahosi yaṁ bhagavantaṁyeva etamatthaṁ paṭipuccheyyāma;
ahosi → hoti (pts) | bhagavantaṁyeva etamatthaṁ → bhagavantaṁ etam atthaṁ (pts) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (bjt)
That was the time to approach the Buddha and ask about this matter.
yathā no bhagavā byākareyya tathā naṁ dhāreyyāma.
byākareyya → vyākareyya (bjt)
We should have remembered it in line with the Buddha’s answer.
Api cāyasmā mahākaccāno satthu ceva saṁvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ;
satthu ceva → satthuceva (my, bjt) | api cāyasmā → apicāyasmā (bjt, th) | cāyasmā mahākaccāno → āyasmā mahā-kaccāno (pts) | ceva saṁvaṇṇito sambhāvito → eva saṁvannito saṁbhāvito (pts)
Still, Venerable Mahākaccāna is praised by the Buddha and esteemed by his sensible spiritual companions.
pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajituṁ.
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005, pts) | cāyasmā mahākaccāno → āyasmā mahā-kaccāno (pts) | atthaṁ → attham (pts)
He is capable of explaining in detail the meaning of this brief summary recital given by the Buddha.
Vibhajatāyasmā mahākaccāno agaruṁ karitvā”ti.
agaruṁ karitvā”ti → agarukaritvāti (sya-all, km, pts1ed) | agaruṁ karitvāti tena hāvuso → agarukaritvāti tenahāvuso (sya-all) | agaruṁ karitvāti → agarukaritvā ti (pts) | karitvā’’ti → agarukaritvā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | vibhajatāyasmā → vibhajat āyasmā (pts)
Please explain this, if it’s no trouble.”

“Tena hāvuso, suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.
tena hāvuso → tenahāvuso (th) | manasi karotha → manasikarotha (th, pts) | hāvuso → h āvuso (pts)
“Well then, reverends, listen and apply your mind well, I will speak.”

“Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato mahākaccānassa paccassosuṁ.
evamāvusoti → evam āvuso ti (pts) | mahākaccānassa → mahā-kaccānassa (pts)
“Yes, reverend,” they replied.
Āyasmā mahākaccāno etadavoca:
mahākaccāno etadavoca → mahā-kaccāno etad avoca (pts)
Venerable Mahākaccāna said this:

“Yaṁ kho no, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
saṅkhittena → saṁkhittena (my, bjt, ms2005, pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)
“Reverends, the Buddha gave this brief summary recital, then entered his dwelling without explaining the meaning in detail:

‘Atītaṁ nānvāgameyya, …pe…‘Don’t run back to the past … Taṁ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’ti.
bhaddekarattoti → bhaddekaratto ti (pts)
that’s who has one fine night— so declares the peaceful sage.’

Imassa kho ahaṁ, āvuso, bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa evaṁ vitthārena atthaṁ ājānāmi—
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005, pts)
And this is how I understand the detailed meaning of this summary recital.

Kathañca, āvuso, atītaṁ anvāgameti?
kathañca āvuso → kathañcāvuso (bj, sya-all) | kathañca → kathañ (pts)
And how do you run back to the past?
Iti me cakkhu ahosi atītamaddhānaṁ iti rūpāti—
cakkhu → cakkhuṁ (bj, pts) | cakkhuṁ → cakkhū (bj: sīmu, machasaṁ) | cakkhuṁ → So Bu (bis); Sky Si cakkhu (pts note) | rūpā → Si Bu rūpā; Sky usually rūpan. (pts note) | atītamaddhānaṁ → atītam addhānaṁ (pts) | rūpāti → rūpā ti (pts)
Consciousness gets tied up there with desire and lust, thinking: ‘In the past I had such eyes and such sights.’
tattha chandarāgappaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ, chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa tadabhinandati, tadabhinandanto atītaṁ anvāgameti.
chandarāgappaṭibaddhaṁ → chandarāgappaṭibandhaṁ (cck: ka.) | chandarāgappaṭibaddhaṁ → chandarāgapaṭibaddhaṁ (bjt, th, pts) | chandarāgappaṭibaddhattā → chandarāgapaṭibaddhattā (bjt, th, pts) | tadabhinandati tadabhinandanto → tad abhinandati tad abhinandanto (pts)
So you take pleasure in that, and that’s when you run back to the past.

Iti me sotaṁ ahosi atītamaddhānaṁ iti saddāti …pe…
saddāti → saddāti tattha chandarāgapaṭibaddhaṁ hoti (bj); saddo ti (pts) | atītamaddhānaṁ → atītam addhānaṁ (pts)
Consciousness gets tied up there with desire and lust, thinking: ‘In the past I had such ears and such sounds …
iti me ghānaṁ ahosi atītamaddhānaṁ iti gandhāti …
atītamaddhānaṁ → atītam addhānaṁ (pts) | gandhāti → gandhā ti (pts)
such a nose and such smells …
iti me jivhā ahosi atītamaddhānaṁ iti rasāti …
atītamaddhānaṁ → atītam addhānaṁ (pts) | rasāti → rasā ti (pts)
such a tongue and such tastes …
iti me kāyo ahosi atītamaddhānaṁ iti phoṭṭhabbāti …
iti → iti me (bj) | atītamaddhānaṁ → atītam addhānaṁ (pts) | phoṭṭhabbāti → me phoṭṭhabbā ti (pts)
such a body and such touches …
iti me mano ahosi atītamaddhānaṁ iti dhammāti—
dhammāti tattha chandarāgappaṭibaddhaṁ → dhammā ti chandarāgapaṭibaddhaṁ (pts) | atītamaddhānaṁ → atītam addhānaṁ (pts)
such a mind and such ideas.’
tattha chandarāgappaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ, chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa tadabhinandati, tadabhinandanto atītaṁ anvāgameti—
chandarāgappaṭibaddhaṁ → chandarāgapaṭibaddhaṁ (bjt, th) | chandarāgappaṭibaddhattā → chandarāgapaṭibaddhattā (bjt, th, pts) | tattha chandarāgappaṭibaddhaṁ → chandarāgapaṭibaddhaṁ (pts) | tadabhinandati tadabhinandanto → tad abhinandati tad abhinandanto (pts)
So you take pleasure in that, and that’s when you run back to the past.
evaṁ kho, āvuso, atītaṁ anvāgameti.That’s how you run back to the past.

Kathañca, āvuso, atītaṁ nānvāgameti?
kathañca āvuso → kathañcāvuso (bj, sya-all) | kathañca → kathañ (pts)
And how do you not run back to the past?
Iti me cakkhu ahosi atītamaddhānaṁ iti rūpāti—
cakkhu → cakkhuṁ (bj, pts) | rūpāti → rūpāti na (bj, pts) | cakkhu → cakkhun (pts) | atītamaddhānaṁ → atītam addhānaṁ (pts) | rūpāti → rūpā ti na (pts)
Consciousness doesn’t get tied up there with desire and lust, thinking: ‘In the past I had such eyes and such sights.’
tattha na chandarāgappaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ, na chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa na tadabhinandati, na tadabhinandanto atītaṁ nānvāgameti.
na chandarāgappaṭibaddhaṁ → chandarāgapaṭibaddhaṁ (bj, pts) | chandarāgappaṭibaddhattā → chandarāgapaṭibaddhattā (bjt, th, pts) | tadabhinandati → tad abhinandati (pts) | tadabhinandanto → tad abhinandanto (pts)
So you don’t take pleasure in that, and that’s when you no longer run back to the past.

Iti me sotaṁ ahosi atītamaddhānaṁ iti saddāti …pe…
atītamaddhānaṁ → atītam addhānaṁ (pts) | saddāti → saddā ti (pts)
Consciousness doesn’t get tied up there with desire and lust, thinking: ‘In the past I had such ears and such sounds …
iti me ghānaṁ ahosi atītamaddhānaṁ iti gandhāti …
atītamaddhānaṁ → atītam addhānaṁ (pts) | gandhāti → gandhā ti (pts)
such a nose and such smells …
iti me jivhā ahosi atītamaddhānaṁ iti rasāti …
atītamaddhānaṁ → atītam addhānaṁ (pts) | rasāti → rasā ti (pts)
such a tongue and such tastes …
iti me kāyo ahosi atītamaddhānaṁ iti phoṭṭhabbāti …
atītamaddhānaṁ → atītam addhānaṁ (pts) | phoṭṭhabbāti → phoṭṭhabbā ti (pts)
such a body and such touches …
iti me mano ahosi atītamaddhānaṁ iti dhammāti—
dhammāti → dhammāti na (bj, pts) | atītamaddhānaṁ → atītam addhānaṁ (pts) | dhammāti → dhammā ti na (pts)
such a mind and such ideas.’
tattha na chandarāgappaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ, na chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa, na tadabhinandati, na tadabhinandanto atītaṁ nānvāgameti—
na chandarāgappaṭibaddhaṁ → chandarāgapaṭibaddhaṁ (bj, pts) | chandarāgappaṭibaddhattā → chandarāgapaṭibaddhattā (bjt, th, pts) | tadabhinandati → tad abhinandati (pts) | tadabhinandanto → tad abhinandanto (pts)
So you don’t take pleasure in that, and that’s when you no longer run back to the past.
evaṁ kho, āvuso, atītaṁ nānvāgameti.That’s how you don’t run back to the past.

Kathañca, āvuso, anāgataṁ paṭikaṅkhati?
kathañca āvuso → kathañcāvuso (bj, sya-all) | kathañca → kathañ (pts)
And how do you anticipate the future?
Iti me cakkhu siyā anāgatamaddhānaṁ iti rūpāti—
cakkhu → cakkhuṁ (bj, pts) | anāgatamaddhānaṁ → anāgatam addhānaṁ (pts) | rūpāti → rūpā ti (pts)
The heart is set on getting what it does not have, thinking: ‘May I have such eyes and such sights in the future.’
appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṁ paṇidahati, cetaso paṇidhānapaccayā tadabhinandati, tadabhinandanto anāgataṁ paṭikaṅkhati.
paṭilābhāya → patilābhāya (pts) | tadabhinandati tadabhinandanto → tad abhinandati tad abhinandanto (pts)
So you take pleasure in that, and that’s when you anticipate the future.
Iti me sotaṁ siyā anāgatamaddhānaṁ iti saddāti …pe…
anāgatamaddhānaṁ → anāgatam addhānaṁ (pts) | saddāti → saddā ti (pts)
The heart is set on getting what it does not have, thinking: ‘May I have such ears and such sounds …
iti me ghānaṁ siyā anāgatamaddhānaṁ iti gandhāti …
anāgatamaddhānaṁ → anāgatam addhānaṁ (pts) | gandhāti → gandhā ti (pts)
such a nose and such smells …
iti me jivhā siyā anāgatamaddhānaṁ iti rasāti …
anāgatamaddhānaṁ → anāgatam addhābaṁ (pts) | rasāti → rasā ti (pts)
such a tongue and such tastes …
iti me kāyo siyā anāgatamaddhānaṁ iti phoṭṭhabbāti …
anāgatamaddhānaṁ → anāgatam addhānaṁ (pts) | phoṭṭhabbāti → phoṭṭhabbā ti (pts)
such a body and such touches …
iti me mano siyā anāgatamaddhānaṁ iti dhammāti—
anāgatamaddhānaṁ → anāgatam addhānaṁ (pts) | dhammāti → dhammā ti (pts)
such a mind and such ideas in the future.’
appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṁ paṇidahati, cetaso paṇidhānapaccayā tadabhinandati, tadabhinandanto anāgataṁ paṭikaṅkhati—
tadabhinandati tadabhinandanto → tad abhinandati tad abhinandanto (pts)
So you take pleasure in that, and that’s when you anticipate the future.
evaṁ kho, āvuso, anāgataṁ paṭikaṅkhati.That’s how you anticipate the future.

Kathañca, āvuso, anāgataṁ nappaṭikaṅkhati?
kathañca āvuso → kathañcāvuso (bj, sya-all) | paṭikaṅkhati → nappaṭikaṅkhati (bj: machasaṁ) | kathañca → kathañ (pts) | nappaṭikaṅkhati → na paṭikaṅkhati (pts)
And how do you not anticipate the future?
Iti me cakkhu siyā anāgatamaddhānaṁ iti rūpāti—
cakkhu → cakkhuṁ (bj, pts) | anāgatamaddhānaṁ → anāgatam addhānaṁ (pts) | rūpāti → rūpā ti (pts)
The heart is not set on getting what it does not have, thinking: ‘May I have such eyes and such sights in the future.’
appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṁ nappaṇidahati, cetaso appaṇidhānapaccayā na tadabhinandati, na tadabhinandanto anāgataṁ nappaṭikaṅkhati.
paṇidahati → nappaṇidahati (bj: machasaṁ) | nappaṇidahati → na paṇidahati (bjt, th, pts) | nappaṭikaṅkhati → na paṭikaṅkhati (bjt, pts) | appaṇidhānapaccayā → apaṇidhānapaccayā (th) | tadabhinandati → tad abhinandati (pts) | tadabhinandanto → tad abhinandanto (pts)
So you don’t take pleasure in that, and that’s when you no longer anticipate the future.
Iti me sotaṁ siyā anāgatamaddhānaṁ iti saddāti …pe…The heart is not set on getting what it does not have, thinking: ‘May I have such ears and such sounds … iti me ghānaṁ siyā anāgatamaddhānaṁ iti gandhāti …such a nose and such smells … iti me jivhā siyā anāgatamaddhānaṁ iti rasāti …such a tongue and such tastes … iti me kāyo siyā anāgatamaddhānaṁ iti phoṭṭhabbāti …such a body and such touches … iti me mano siyā anāgatamaddhānaṁ iti dhammāti—
anāgatamaddhānaṁ → anāgatam addhānaṁ (pts) | dhammāti → dhammā ti (pts)
such a mind and such ideas in the future.’
appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṁ nappaṇidahati, cetaso appaṇidhānapaccayā na tadabhinandati, na tadabhinandanto anāgataṁ nappaṭikaṅkhati—
nappaṇidahati → na paṇidahati (bjt, th, pts) | nappaṭikaṅkhati → na paṭikaṅkhati (bjt, pts) | appaṇidhānapaccayā → apaṇidhānapaccayā (th) | tadabhinandati → tad abhinandati (pts) | tadabhinandanto → tad abhinandanto (pts)
So you don’t take pleasure in that, and that’s when you no longer anticipate the future.
evaṁ kho, āvuso, anāgataṁ nappaṭikaṅkhati.
nappaṭikaṅkhati kathañca āvuso → na paṭikaṅkhati kathañcāvuso (bj)
That’s how you don’t anticipate the future.

Kathañca, āvuso, paccuppannesu dhammesu saṁhīrati?
kathañca āvuso → kathañcāvuso (sya-all) | saṁhīrati → saṁhirati (sya-all) | kathañca āvuso → paṭikaṅkhati kathañcāvuso (bjt) | kathañca → kathañ (pts)
And how do you falter amid presently arisen phenomena?
Yañcāvuso, cakkhu ye ca rūpā—
cakkhu → cakkhuṁ (bj) | yañcāvuso cakkhu → yañ āvuso cakkhuṁ (pts)
Both the eye and sights
ubhayametaṁ paccuppannaṁ.
ubhayametaṁ → ubhayam etaṁ (pts)
are presently arisen.
Tasmiñce paccuppanne chandarāgappaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ, chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa tadabhinandati, tadabhinandanto paccuppannesu dhammesu saṁhīrati.
tasmiñce → tasmiṁyeva (sya-all, pts) | saṁhīrati → saṁhirati (sya-all) | tasmiñce → tasmiṁ ce (my, bjt) | chandarāgappaṭibaddhaṁ → chandarāgapaṭibaddhaṁ (bjt, th, pts) | chandarāgappaṭibaddhattā → chandarāgapaṭibaddhattā (bjt, th, pts) | tasmiñce → tasmiṁ yeva (pts) | tadabhinandati tadabhinandanto → tad abhinandati tad abhinandanto (pts)
If consciousness gets tied up there in the present with desire and lust, you take pleasure in that, and that’s when you falter amid presently arisen phenomena.
Yañcāvuso, sotaṁ ye ca saddā …pe…
yañcāvuso → yañ āvuso (pts)
Both the ear and sounds …
yañcāvuso, ghānaṁ ye ca gandhā …
yañcāvuso → yañ āvuso (pts)
nose and smells …
yā cāvuso, jivhā ye ca rasā …
cāvuso → āvuso (pts)
tongue and tastes …
yo cāvuso, kāyo ye ca phoṭṭhabbā …
phoṭṭhabbā → phoṭṭhabbo (bjt) | cāvuso → āvuso (pts)
body and touches …
yo cāvuso, mano ye ca dhammā—
cāvuso → āvuso (pts)
mind and ideas
ubhayametaṁ paccuppannaṁ.
ubhayametaṁ → ubhayam etaṁ (pts)
are presently arisen.
Tasmiñce paccuppanne chandarāgappaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ, chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa tadabhinandati, tadabhinandanto paccuppannesu dhammesu saṁhīrati—
tasmiñce → tasmiṁyeva (sya-all) | saṁhīrati → saṁhirati (sya-all) | tasmiñce → tasmiṁ ce (my, bjt) | chandarāgappaṭibaddhaṁ → chandarāgapaṭibaddhaṁ (bjt, th) | chandarāgappaṭibaddhattā → chandarāgapaṭibaddhattā (bjt, th)
If consciousness gets tied up there in the present with desire and lust, you take pleasure in that, and that’s when you falter amid presently arisen phenomena.
evaṁ kho, āvuso, paccuppannesu dhammesu saṁhīrati.
saṁhīrati kathañca āvuso → saṁhirati kathañcāvuso (sya-all)
That’s how you falter amid presently arisen phenomena.

Kathañca, āvuso, paccuppannesu dhammesu na saṁhīrati?
kathañca āvuso → kathañcāvuso (bj) | saṁhīrati → saṁhirati (sya-all) | kathañca → kathañ (pts)
And how do you not falter amid presently arisen phenomena?
Yañcāvuso, cakkhu ye ca rūpā—
cakkhu → cakkhuṁ (bj) | yañcāvuso cakkhu → yañ āvuso cakkhuṁ (pts)
Both the eye and sights
ubhayametaṁ paccuppannaṁ.
ubhayametaṁ → ubhayam etaṁ (pts)
are presently arisen.
Tasmiñce paccuppanne na chandarāgappaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ, na chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa na tadabhinandati, na tadabhinandanto paccuppannesu dhammesu na saṁhīrati.
tasmiñce → tasmiṁyeva (sya-all, pts) | saṁhīrati → saṁhirati (sya-all) | paccuppanne → Sky tass'; eva paccuso. (pts note) | tasmiñce → tasmiṁ ce (my, bjt) | chandarāgappaṭibaddhaṁ → chandarāgapaṭibaddhaṁ (bjt, th, pts) | chandarāgappaṭibaddhattā → chandarāgapaṭibaddhattā (bjt, th, pts) | tasmiñce → tasmiṁ yeva (pts) | tadabhinandati → tad abhinandati (pts) | tadabhinandanto → tad abhinandanto (pts)
If consciousness doesn’t get tied up there in the present with desire and lust, you don’t take pleasure in that, and that’s when you no longer falter amid presently arisen phenomena.
Yañcāvuso, sotaṁ ye ca saddā …pe…
yañcāvuso → yañ āvuso (pts)
Both the ear and sounds …
yañcāvuso, ghānaṁ ye ca gandhā …
yañcāvuso → yañ āvuso (pts)
nose and smells …
yā cāvuso, jivhā ye ca rasā …
cāvuso → āvuso (pts)
tongue and tastes …
yo cāvuso, kāyo ye ca phoṭṭhabbā …
cāvuso → āvuso (pts)
body and touches …
yo cāvuso, mano ye ca dhammā—
cāvuso → āvuso (pts)
mind and ideas
ubhayametaṁ paccuppannaṁ.
ubhayametaṁ → ubhayam etaṁ (pts)
are presently arisen.
Tasmiñce paccuppanne na chandarāgappaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ, na chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa na tadabhinandati, na tadabhinandanto paccuppannesu dhammesu na saṁhīrati—
tasmiñce → tasmiṁyeva (sya-all, pts) | saṁhīrati → saṁhirati (sya-all) | tasmiñce → tasmiṁ ce (my, bjt) | chandarāgappaṭibaddhaṁ → chandarāgapaṭibaddhaṁ (bjt, th, pts) | chandarāgappaṭibaddhattā → chandarāgapaṭibaddhattā (bjt, th, pts) | tasmiñce → tasmiṁ yeva (pts) | tadabhinandati → tad abhinandati (pts) | tadabhinandanto → tad abhinandanto (pts)
If consciousness doesn’t get tied up there in the present with desire and lust, you don’t take pleasure in that, and that’s when you no longer falter amid presently arisen phenomena.
evaṁ kho, āvuso, paccuppannesu dhammesu na saṁhīrati.
saṁhīrati → saṁhirati (sya-all)
That’s how you don’t falter amid presently arisen phenomena.

Yaṁ kho no, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005, pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)
This is how I understand the detailed meaning of that brief summary recital given by the Buddha.

‘Atītaṁ nānvāgameyya, …pe… Taṁ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’ti.
bhaddekarattoti → bhaddekaratto ti (pts)

Imassa kho ahaṁ, āvuso, bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa evaṁ vitthārena atthaṁ ājānāmi.
ahaṁ → haṁ (pts) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005, pts)
Ākaṅkhamānā ca pana tumhe āyasmanto bhagavantaṁyeva upasaṅkamitvā etamatthaṁ paṭipuccheyyātha,
bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (bjt) | bhagavantaṁyeva upasaṅkamitvā etamatthaṁ → bhagavantaṁ yeva upasaṁkamitvā etam atthaṁ (pts)
If you wish, you may go to the Buddha and ask him about this.
yathā vo bhagavā byākaroti tathā naṁ dhāreyyāthā”ti.
byākaroti → vyākaroti (bjt)
You should remember it in line with the Buddha’s answer.”

Atha kho te bhikkhū āyasmato mahākaccānassa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
mahākaccānassa → mahā-kaccānassa (pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
Then those mendicants, approving and agreeing with what Mahākaccāna said, rose from their seats and went to the Buddha, bowed, sat down to one side, and told him what had happened, adding:
“yaṁ kho no, bhante, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | saṅkhittena uddesaṁ → saṁkhittena uddesam (pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)

‘Atītaṁ nānvāgameyya, …pe… Taṁ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’ti.
bhaddekarattoti → bhaddekaratto ti (pts)

Tesaṁ no, bhante, amhākaṁ, acirapakkantassa bhagavato, etadahosi:
tesaṁ no → tesanno (th) | tesaṁ → tesan (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)
‘idaṁ kho no, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
uṭṭhāyāsanā vihāraṁ → vihāram (pts) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | saṅkhittena uddesaṁ → saṁkhittena uddesam (pts)

“Atītaṁ nānvāgameyya, nappaṭikaṅkhe anāgataṁ; Yadatītaṁ pahīnaṁ taṁ, appattañca anāgataṁ.
yadatītaṁ pahīnaṁ taṁ → yadatītampahīnantaṁ (th)

Paccuppannañca yo dhammaṁ, tattha tattha vipassati;
tattha tattha vipassati → as (pts)
Asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ, taṁ vidvā manubrūhaye.
asaṁhīraṁ → asaṁhiraṁ (sya-all) | asaṅkuppaṁ → asaṁkuppaṁ (my, ms2005) vidvā → viddhā (sya-all)

Ajjeva kiccamātappaṁ, ko jaññā maraṇaṁ suve; Na hi no saṅgaraṁ tena, mahāsenena maccunā.
saṅgaraṁ tena → saṅgarantena (th)

Evaṁvihāriṁ ātāpiṁ, ahorattamatanditaṁ;
evaṁvihāriṁ → evaṁ vihāriṁ (my) | evaṁvihāriṁ ātāpiṁ → evaṁvihārimātāpiṁ (th)
Taṁ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī”ti.
bhaddekarattoti → bhaddekaratto ti (pts) munīti → munī ti (ms2005)

Ko nu kho imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajeyyā’ti?
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005, pts)
Tesaṁ no, bhante, amhākaṁ etadahosi:
tesaṁ no → tesanno (th) | tesaṁ → tesan (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)
‘ayaṁ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṁvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ.
āyasmā → āvuso (pts)
Pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajituṁ.
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005)
Yannūna mayaṁ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etamatthaṁ paṭipuccheyyāmā’ti.
yannūna → yaṁnūna (my)
Atha kho mayaṁ, bhante, yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkamimha; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etamatthaṁ paṭipucchimha.
tenupasaṅkamimha → tenupasaṅkamimhā (sya-all, pts) | paṭipucchimha tesaṁ no → paṭipucchimhā tesanno (sya-all)
Tesaṁ no, bhante, āyasmatā mahākaccānena imehi ākārehi imehi padehi imehi byañjanehi attho vibhatto”ti.
byañjanehi → vyañjanehi (bjt) | tesaṁ no → tesanno (th) | tesaṁ → tesan (pts) | mahākaccānena → mahā-kaccānena (pts) | vibhattoti → vibhatto ti (pts)
“Mahākaccāna clearly explained the meaning to us in this manner, with these words and phrases.”

“Paṇḍito, bhikkhave, mahākaccāno; mahāpañño, bhikkhave mahākaccāno.
mahākaccāno → mahā-kaccāno (pts)
“Mahākaccāna is astute, mendicants, he has great wisdom.
Mañcepi tumhe, bhikkhave, etamatthaṁ paṭipuccheyyātha, ahampi taṁ evamevaṁ byākareyyaṁ yathā taṁ mahākaccānena byākataṁ.
tumhe → (sya-all) | mañcepi → maṁ cepi (my, bjt) | byākareyyaṁ → vyākareyyaṁ (bjt) | byākataṁ → vyākataṁ (bjt) | yathā taṁ → yathātaṁ (th) | mañcepi → mañ ce pi (pts) | etamatthaṁ → etam atthaṁ (pts) | ahampi → aham pi (pts) | evamevaṁ → evam evaṁ (pts) | mahākaccānena → mahā-kaccānena (pts)
If you came to me and asked this question, I would answer it in exactly the same way as Mahākaccāna.
Eso cevetassa attho. Evañca naṁ dhārethā”ti.
cevetassa → ceva tassa (bj, sya-all) | tassa → So Si; Sky so c'; etassa. 2 So Bu; Si omits Mahā; Sky Mahākaccānattherassa bhaddekarattiyasuttanto. (pts note) | cevetassa → eva tassa (pts) | evañca → evañ ca (pts)
That is what it means, and that’s how you should remember it.”

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
That is what the Buddha said.
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
abhinandunti → abhinandun ti (pts)
Satisfied, the mendicants approved what the Buddha said.

Mahākaccānabhaddekarattasuttaṁ niṭṭhitaṁ tatiyaṁ.
mahākaccānabhaddekarattasuttaṁ niṭṭhitaṁ → mahākaccānabhaddekaratta suttaṁ (bjt) | mahākaccānabhaddekarattasuttaṁ → kaccānabhaddekarattasuttaṁ (th)

Listen in MP3: Pali · English (trans. Bhikkhu Sujato)

Principles by the Suttas · Rationale · Glossary