Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Majjhima Nikāya 134Middle Discourses 134

LomasakaṅgiyabhaddekarattasuttaLomasakaṅgiya and One Fine Night

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
So I have heard.
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.

Tena kho pana samayena āyasmā lomasakaṅgiyo sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme.
lomasakaṅgiyo → lomasakakaṅgiyo (ṭīkā) | lomasakaṅgiyo → lomasakakaṅgiyo (cck: ṭīkā)
Now at that time Venerable Lomasakaṅgiya was staying in the Sakyan country at Kapilavatthu in the Banyan Tree Monastery.

Atha kho candano devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṁ nigrodhārāmaṁ obhāsetvā yenāyasmā lomasakaṅgiyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho candano devaputto āyasmantaṁ lomasakaṅgiyaṁ etadavoca:
ṭhito → thito (pts) | yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Then, late at night, the glorious godling Candana, lighting up the entire Banyan Tree Monastery, went up to the Venerable Lomasakaṅgiya, and stood to one side. Standing to one side, he said to Lomasakaṅgiya:

“dhāresi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā”ti?
tvaṁ → tvam (pts) | uddesañca vibhaṅgañcāti → uddesañ ca vibhaṅgañ cāti (pts)
“Mendicant, do you remember the summary recital and the analysis of the one who has one fine night?”

“Na kho ahaṁ, āvuso, dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca.
uddesañca vibhaṅgañca → uddesañ ca vibhaṅgañ ca (pts)
“No, reverend, I do not.
Tvaṁ panāvuso, dhāresi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā”ti?
panāvuso → pan āvuso (pts) | uddesañca vibhaṅgañcāti → uddesañ ca vibhaṅgañ cati (pts)
Do you?”

“Ahampi kho, bhikkhu, na dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca.
ahampi → aham pi (pts) | uddesañca vibhaṅgañca → uddesañ ca vibhaṅgañ ca (pts)
“I also do not.
Dhāresi pana tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā”ti?
pana → (sya-all) | gāthāti → gāthā ti (pts)
But do you remember just the verses on the one who has one fine night?”

“Na kho ahaṁ, āvuso, dhāremi bhaddekarattiyo gāthā.“I do not. Tvaṁ panāvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā”ti?
gāthāti → gathā ti (pts) | tvaṁ panāvuso → tvam pan āvuso (pts)
Do you?”

“Dhāremi kho ahaṁ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā”ti.
kho ahaṁ → khohaṁ (bj) | ahaṁ → ham (pts) | gāthāti → gāthā ti (pts)
“I do.”

“Yathā kathaṁ pana tvaṁ, āvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā”ti?
yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th) | yathā kathaṁ → yathākatham (pts) | gāthāti → gāthā ti (pts)
“How do you remember the verses on the one who has one fine night?”

“Ekamidaṁ, bhikkhu, samayaṁ bhagavā devesu tāvatiṁsesu viharati pāricchattakamūle paṇḍukambalasilāyaṁ.
ekamidaṁ → ekamidāhaṁ (bj)
“This one time, the Buddha was staying among the gods of the thirty-three at the root of the Orchid Tree on the stone spread with a cream rug.
Tatra bhagavā devānaṁ tāvatiṁsānaṁ bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca abhāsi:
+ → kho (th) | uddesañca vibhaṅgañca → uddesañ ca vibhaṅgañ ca (pts)
There he taught the summary recital and the analysis of the one who has one fine night to the gods of the thirty-three:

‘Atītaṁ nānvāgameyya, nappaṭikaṅkhe anāgataṁ;‘Don’t run back to the past, don’t anticipate the future. Yadatītaṁ pahīnaṁ taṁ, appattañca anāgataṁ.
yadatītaṁ pahīnaṁ taṁ → yadatītampahīnantaṁ (th) | yadatītaṁ pahīnaṁ → yad atītam pahīnan (pts) appattañca → appattañ ca (pts)
What’s past is left behind, the future has not arrived;

Paccuppannañca yo dhammaṁ, tattha tattha vipassati;
paccuppannañca → paccuppannañ ca (pts)
and any present phenomenon you clearly discern in every case.
Asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ, taṁ vidvā manubrūhaye.
asaṁhīraṁ → asaṁhiraṁ (sya-all) | asaṅkuppaṁ → asaṁkuppaṁ (my, ms2005) | asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ → asaṁhīram asaṁkuppaṁ (pts) vidvā → viddhā (sya-all) | vidvā manubrūhaye → vidvā-m-anubrūhaye (pts)
The unfaltering, the unshakable: having known that, foster it.

Ajjeva kiccamātappaṁ, ko jaññā maraṇaṁ suve;
kiccamātappaṁ → kiccaṁ ātappaṁ (bjt) | ajjeva kiccamātappaṁ → ajj eva kiccam ātappaṁ (pts)
Today’s the day to keenly work— who knows, tomorrow may bring death!
Na hi no saṅgaraṁ tena, mahāsenena maccunā.
saṅgaraṁ tena → saṅgarantena (th) | saṅgaraṁ → saṁgaran (pts)
For there is no bargain to be struck with Death and his mighty horde.

Evaṁvihāriṁ ātāpiṁ, ahorattamatanditaṁ;
evaṁvihāriṁ → evaṁ vihāriṁ (my) | evaṁvihāriṁ ātāpiṁ → evaṁvihārimātāpiṁ (th) | evaṁvihāriṁ → evaṁvihārim (pts) ahorattamatanditaṁ → ahorattam atanditaṁ (pts)
One who keenly meditates like this, tireless all night and day:
Taṁ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’ti.
bhaddekarattoti → bhaddekaratto ti (pts)
that’s who has one fine night— so declares the peaceful sage.’

Evaṁ kho ahaṁ, bhikkhu, dhāremi bhaddekarattiyo gāthā.That’s how I remember the verses of the one who has one fine night. Uggaṇhāhi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca;
uddesañca vibhaṅgañca → uddesañ ca vibhaṅgañ ca (pts)
Learn the summary recital and the analysis of the one who has one fine night, mendicant,
pariyāpuṇāhi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca;
uddesañca vibhaṅgañca → uddesañ ca vibhaṅgañ ca (pts)
memorize it,
dhārehi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca.
uddesañca vibhaṅgañca → uddesañ ca vibhaṅgañ ca (pts)
and remember it.
Atthasaṁhito, bhikkhu, bhaddekarattassa uddeso ca vibhaṅgo ca ādibrahmacariyako”ti.
atthasaṁhito → atthasañhito (th) | ādibrahmacariyakoti → ādibrahmacariyako ti (pts)
It is beneficial and relevant to the fundamentals of the spiritual life.”

Idamavoca candano devaputto.
idamavoca → idam avoca (pts)
That is what the godling Candana said
Idaṁ vatvā tatthevantaradhāyi.
tatthevantaradhāyi → tetthavantaradhāyi (bj) | tatthevantaradhāyi → tatth ev antaradhāyi (pts)
before vanishing right there.

Atha kho āyasmā lomasakaṅgiyo tassā rattiyā accayena senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya yena sāvatthi tena cārikaṁ pakkāmi.
sāvatthi → sāvatthī (sya-all, pts) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, th, pts)
Then Lomasakaṅgiya set his lodgings in order and, taking his bowl and robe, set out for Sāvatthī.
Anupubbena cārikaṁ caramāno yena sāvatthi jetavanaṁ anāthapiṇḍikassa ārāmo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā lomasakaṅgiyo bhagavantaṁ etadavoca:
sāvatthi → sāvatthī (sya-all, pts) | anāthapiṇḍikassa ārāmo → anāthapiṇḍikassārāmo (sya-all) | etadavoca ekamidāhaṁ → etad avoca ekamidaṁ (pts) | cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
Eventually he came to Sāvatthī and Jeta’s Grove. He went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and told him what had happened. Then he added:

“Ekamidāhaṁ, bhante, samayaṁ sakkesu viharāmi kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme.
ekamidāhaṁ → ekamidaṁ (pts)
Atha kho, bhante, aññataro devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṁ nigrodhārāmaṁ obhāsetvā yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho, bhante, so devaputto maṁ etadavoca:
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
‘dhāresi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā’ti?
uddesañca vibhaṅgañcāti → uddesañ ca vibhaṅgañ cāti (pts)
Evaṁ vutte, ahaṁ, bhante, taṁ devaputtaṁ etadavocaṁ:
etadavocaṁ → etad avocaṁ (pts)
‘na kho ahaṁ, āvuso, dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca.
uddesañca vibhaṅgañca → uddesañ ca vibhaṅgañ ca (pts)
Tvaṁ panāvuso, dhāresi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā’ti? ‘Ahampi kho, bhikkhu, na dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Dhāresi pana tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā’ti? ‘Na kho ahaṁ, āvuso, dhāremi bhaddekarattiyo gāthā.
gāthā → gāthāti (bj)
Tvaṁ panāvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā’ti? ‘Dhāremi kho ahaṁ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā’ti. ‘Yathā kathaṁ pana tvaṁ, āvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā’ti?
yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th)
‘Ekamidaṁ, bhikkhu, samayaṁ bhagavā devesu tāvatiṁsesu viharati pāricchattakamūle paṇḍukambalasilāyaṁ.
ekamidaṁ → ekamidāhaṁ (bj)
Tatra kho bhagavā devānaṁ tāvatiṁsānaṁ bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca abhāsi:
kho → (bj)

“Atītaṁ nānvāgameyya, …pe… Taṁ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī”ti.
munīti → munī ti (ms2005)

Evaṁ kho ahaṁ, bhikkhu, dhāremi bhaddekarattiyo gāthā. Uggaṇhāhi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca; pariyāpuṇāhi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca; dhārehi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Atthasaṁhito, bhikkhu, bhaddekarattassa uddeso ca vibhaṅgo ca ādibrahmacariyako’ti.
atthasaṁhito → atthasañhito (th)

Idamavoca, bhante, so devaputto.
+ → so (bjt) | idamavoca → idam avoca so (pts)
Idaṁ vatvā tatthevantaradhāyi.
tatthevantaradhāyi → tatth ev antaradhāyi (pts)
Sādhu me, bhante, bhagavā bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca desetū”ti.
uddesañca vibhaṅgañca → uddesañ ca vibhaṅgañ ca (pts)
“Sir, please teach me the summary recital and the analysis of the one who has one fine night.”

“Jānāsi pana tvaṁ, bhikkhu, taṁ devaputtan”ti?
devaputtanti → devaputtan ti (pts)
“But mendicant, do you know that god?”

“Na kho ahaṁ, bhante, jānāmi taṁ devaputtan”ti.
devaputtanti → devaputtan ti (pts)
“I do not, sir.”

“Candano nāma so, bhikkhu, devaputto.
nāma so → nāmeso (sya-all, pts) | nāma so → nām eso (pts)
“That godling was named Candana.
Candano, bhikkhu, devaputto aṭṭhiṁ katvā manasikatvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasoto dhammaṁ suṇāti.
aṭṭhiṁ katvā → aṭṭhikatvā (bj, sya-all, km, pts1ed) | sabbacetasā → sabbacetaso (bj); sabbaṁ cetaso (si, sya-all, km, pts1ed); sabbaṁ cetasā (mr) | aṭṭhiṁ katvā → aṭṭhikatvā (pts) | sabbacetasā → sabbaṁ cetaso (pts) | sabbacetaso → sabbaṁ cetaso (bj: sīmu) | katvā → aṭṭhikatvā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | sabbacetasā → sabbaṁ cetaso (cck: sī. syā. kaṁ. pī.); sabbaṁ cetasā (cck: ka.)
Candana pays attention, applies the mind, concentrates wholeheartedly, and actively listens to the teaching.
Tena hi, bhikkhu, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.
tena hi → tenahi (th) | manasi karohi → manasikarohi (th, pts)
Well then, mendicant, listen and apply your mind well, I will speak.”

“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā lomasakaṅgiyo bhagavato paccassosi.
āyasmā lomasakaṅgiyo → so bhikkhu (sya-all) | evaṁ bhanteti → evambhanteti (th) | bhanteti → bhante ti (pts)
“Yes, sir,” Lomasakaṅgiya replied.
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
The Buddha said this:

“Atītaṁ nānvāgameyya, nappaṭikaṅkhe anāgataṁ;“Don’t run back to the past, don’t anticipate the future. Yadatītaṁ pahīnaṁ taṁ, appattañca anāgataṁ.
yadatītaṁ pahīnaṁ taṁ → yadatītampahīnantaṁ (th)
What’s past is left behind, the future has not arrived;

Paccuppannañca yo dhammaṁ, tattha tattha vipassati;
tattha tattha vipassati → as (pts)
and any present phenomenon you clearly discern in every case.
Asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ, taṁ vidvā manubrūhaye.
asaṁhīraṁ → asaṁhiraṁ (sya-all) | asaṅkuppaṁ → asaṁkuppaṁ (my, ms2005) vidvā → viddhā (sya-all)
The unfaltering, the unshakable: having known that, foster it.

Ajjeva kiccamātappaṁ, ko jaññā maraṇaṁ suve;Today’s the day to keenly work— who knows, tomorrow may bring death! Na hi no saṅgaraṁ tena, mahāsenena maccunā.
saṅgaraṁ tena → saṅgarantena (th)
For there is no bargain to be struck with Death and his mighty horde.

Evaṁvihāriṁ ātāpiṁ, ahorattamatanditaṁ;
evaṁvihāriṁ → evaṁ vihāriṁ (my) | evaṁvihāriṁ ātāpiṁ → evaṁvihārimātāpiṁ (th)
One who keenly meditates like this, tireless all night and day:
Taṁ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate muni.
bhaddekarattoti → bhaddekaratto ti (pts) muni → munīti (bj, sya-all)
that’s who has one fine night— so declares the peaceful sage.

Kathañca, bhikkhu, atītaṁ anvāgameti …pe…
pe → spelled out in full (bjt)
And how do you run back to the past? …”

evaṁ kho, bhikkhu, atītaṁ anvāgameti.

Kathañca, bhikkhu, atītaṁ nānvāgameti …pe…
+ → evaṁrūpo ahosiṁ atītamaddhānanti tattha nandiṁ na samanvāneti (bjt) | pe → spelled out in full (bjt) | kathañca → kathañ ca (pts) | + → evaṁrūpo (pts)

evaṁ kho, bhikkhu, atītaṁ nānvāgameti.

Kathañca, bhikkhu, anāgataṁ paṭikaṅkhati …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | kathañca → kathañ ca (pts) | paṭikaṅkhati → patikaṅkhati (pts)

evaṁ kho, bhikkhu, anāgataṁ paṭikaṅkhati.

Kathañca, bhikkhu, anāgataṁ nappaṭikaṅkhati …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | + → evaṁviññāṇo siyaṁ anāgatamaddhānanti tattha nandiṁ na samanvāneti (bjt)

evaṁ kho, bhikkhu, anāgataṁ nappaṭikaṅkhati.
nappaṭikaṅkhati → na paṭikaṅkhati (bjt)

Kathañca, bhikkhu, paccuppannesu dhammesu saṁhīrati …pe…
pe → spelled out in full (bjt)

evaṁ kho, bhikkhu, paccuppannesu dhammesu saṁhīrati.
saṁhīrati → saṁhirati (sya-all)

Kathañca, bhikkhu, paccuppannesu dhammesu na saṁhīrati …pe…
pe → spelled out in full (bjt)

evaṁ kho, bhikkhu, paccuppannesu dhammesu na saṁhīrati.
saṁhīrati → saṁhirati (sya-all)

Atītaṁ nānvāgameyya, nappaṭikaṅkhe anāgataṁ; Yadatītaṁ pahīnaṁ taṁ, appattañca anāgataṁ.

Paccuppannañca yo dhammaṁ, tattha tattha vipassati; Asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ, taṁ vidvā manubrūhaye.
asaṅkuppaṁ → asaṁkuppaṁ (my, ms2005)

Ajjeva kiccamātappaṁ, ko jaññā maraṇaṁ suve; Na hi no saṅgaraṁ tena, mahāsenena maccunā.

Evaṁvihāriṁ ātāpiṁ, ahorattamatanditaṁ;
evaṁvihāriṁ → evaṁ vihāriṁ (my)
Taṁ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī”ti.
bhaddekarattoti → bhaddekaratto ti (pts)

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idaṁ avoca (pts)
That is what the Buddha said.
Attamano āyasmā lomasakaṅgiyo bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.Satisfied, Venerable Lomasakaṅgiya approved what the Buddha said.

Lomasakaṅgiyabhaddekarattasuttaṁ niṭṭhitaṁ catutthaṁ.
lomasakaṅgiyabhaddekarattasuttaṁ niṭṭhitaṁ → lomasakaṅgiya bhaddekaratta suttaṁ (bjt)

Listen in MP3: Pali · English (trans. Bhikkhu Sujato)

Principles by the Suttas · Rationale · Glossary