VammikasuttaThe Termite Mound
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ me → evam-me (pts)So I have heard.
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.
Tena kho pana samayena āyasmā kumārakassapo andhavane viharati.Now at that time Venerable Kassapa the Prince was staying in the Dark Forest.
Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṁ andhavanaṁ obhāsetvā yenāyasmā kumārakassapo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhitā kho sā devatā āyasmantaṁ kumārakassapaṁ etadavoca:
yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad-avoca (pts)Then, late at night, a glorious deity, lighting up the entire Dark Forest, went up to Kassapa the Prince, stood to one side, and said:
“Bhikkhu bhikkhu, ayaṁ vammiko rattiṁ dhūmāyati, divā pajjalati.
vammiko → vammīko (si, pts1ed) | dhūmāyati → dhūpāyati (bj) | vammiko → vammīko (pts) | vammiko → vammīko (bj: sīmu9) | dhūpāyati → dhūmāyati (bj: machasaṁ, syā, PTS) | vammiko → vammīko (katthaci) sakkatānurūpaṁ (cck note) | dhūmāyati → dhūpāyati (sya-all: sī.)“Monk, monk! This termite mound fumes by night and flames by day.
Brāhmaṇo evamāha:
evamāha → evam-āha (pts)The brahmin said,
‘abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyā’ti.
abhikkhaṇa → abhikkhana (sya-all)‘Dig, clever one, having picked up the sword!’
Abhikkhaṇanto sumedho satthaṁ ādāya addasa laṅgiṁ
abhikkhaṇanto → abhikkhananto (sya-all) | laṅgiṁ laṅgī bhadanteti → paliṅgaṁ paliṅgā bhanteti (sya-all) | laṅgiṁ → palighaṁ (bj: syā) | paliṅgaṁ → palaṅgiṁ (sya-all: sī. yu.)Picking up the sword and digging, the clever one saw a sticking point:
‘laṅgī, bhadante’ti.
laṅgī bhadanteti → paliṅgā bhanteti (th) | bhadanteti → bhadante ti (pts)‘A sticking point, sir!’
Brāhmaṇo evamāha:The brahmin said,
‘ukkhipa laṅgiṁ;
laṅgiṁ abhikkhaṇa → paliṅgaṁ abhikkhana (sya-all)‘Throw out the sticking point!
abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyā’ti.
abhikkhaṇa → abhikkhana (th)Dig, clever one, having picked up the sword!’
Abhikkhaṇanto sumedho satthaṁ ādāya addasa uddhumāyikaṁ.
abhikkhaṇanto → abhikkhananto (sya-all)Picking up the sword and digging, the clever one saw a bullfrog:
‘Uddhumāyikā, bhadante’ti.
bhadanteti → bhanteti (sya-all) | bhadanteti → bhadante ti (pts)‘A bullfrog, sir!’
Brāhmaṇo evamāha:
evamāha → evam-āha (pts)The brahmin said,
‘ukkhipa uddhumāyikaṁ;‘Throw out the bullfrog!
abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyā’ti.
abhikkhaṇa → abhikkhana (sya-all)Dig, clever one, having picked up the sword!’
Abhikkhaṇanto sumedho satthaṁ ādāya addasa dvidhāpathaṁ.
abhikkhaṇanto → abhikkhananto (sya-all)Picking up the sword and digging, the clever one saw a forked path:
‘Dvidhāpatho, bhadante’ti.
bhadanteti → bhanteti (sya-all) | bhadanteti → bhadante ti (pts)‘A forked path, sir!’
Brāhmaṇo evamāha:
evamāha → evam-āha (pts)The brahmin said,
‘ukkhipa dvidhāpathaṁ;‘Throw out the forked path!
abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyā’ti.
abhikkhaṇa → abhikkhana (sya-all)Dig, clever one, having picked up the sword!’
Abhikkhaṇanto sumedho satthaṁ ādāya addasa caṅgavāraṁ.
caṅgavāraṁ → paṅkavāraṁ (sya-all); caṅkavāraṁ (mr) | abhikkhaṇanto → abhikkhananto (sya-all) | caṅgavāraṁ → paṅkavāra (bj: syā); caṅkavāraṁ (bj: katthaci) | caṅgavāraṁ → paṅkavāraṁ (cck: syā.); caṅkavāraṁ (cck: ka.) | paṅkavāraṁ → caṅgavāraṁ (sya-all: sī. yu.)Picking up the sword and digging, the clever one saw a filter of ash:
‘Caṅgavāro, bhadante’ti.
caṅgavāro → caṅgavāraṁ (bjt) | caṅgavāro bhadanteti → paṅkavāro (th) | caṅgavāro bhadanteti → caṅgavāraṁ bhadante ti (pts)‘A filter of ash, sir!’
Brāhmaṇo evamāha:
brāhmaṇo evamāha → bhanteti (th) | evamāha → evam-āha (pts)The brahmin said,
‘ukkhipa caṅgavāraṁ;
caṅgavāraṁ abhikkhaṇa → paṅkavāraṁ abhikkhana (sya-all)‘Throw out the filter of ash!
abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyā’ti.
abhikkhaṇa → abhikkhana (th)Dig, clever one, having picked up the sword!’
Abhikkhaṇanto sumedho satthaṁ ādāya addasa kummaṁ.
abhikkhaṇanto → abhikkhananto (sya-all)Picking up the sword and digging, the clever one saw a tortoise:
‘Kummo, bhadante’ti.
bhadanteti → bhanteti (sya-all) | bhadanteti → bhadante ti (pts)‘A tortoise, sir!’
Brāhmaṇo evamāha:
evamāha → evam-āha (pts)The brahmin said,
‘ukkhipa kummaṁ;‘Throw out the tortoise!
abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyā’ti.
abhikkhaṇa → abhikkhana (sya-all)Dig, clever one, having taken up the sword!’
Abhikkhaṇanto sumedho satthaṁ ādāya addasa asisūnaṁ.
abhikkhaṇanto → abhikkhananto (sya-all)Picking up the sword and digging, the clever one saw a butcher’s knife and chopping board:
‘Asisūnā, bhadante’ti.
bhadanteti → bhanteti (sya-all) | bhadanteti → bhadante ti (pts)‘A butcher’s knife and chopping board, sir!’
Brāhmaṇo evamāha:
evamāha → evam-āha (pts)The brahmin said,
‘ukkhipa asisūnaṁ;‘Throw out the butcher’s knife and chopping board!
abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyā’ti.
abhikkhaṇa → abhikkhana (sya-all)Dig, clever one, having picked up the sword!’
Abhikkhaṇanto sumedho satthaṁ ādāya addasa maṁsapesiṁ.
abhikkhaṇanto → abhikkhananto (sya-all)Picking up the sword and digging, the clever one saw a scrap of meat:
‘Maṁsapesi, bhadante’ti.
maṁsapesi → maṁsapesī (bj) | bhadanteti → bhanteti (sya-all) | bhadanteti → bhadante ti (pts)‘A scrap of meat, sir!’
Brāhmaṇo evamāha:
evamāha → evam-āha (pts)The brahmin said,
‘ukkhipa maṁsapesiṁ;‘Throw out the scrap of meat!
abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyā’ti.
abhikkhaṇa → abhikkhana (sya-all)Dig, clever one, having picked up the sword!’
Abhikkhaṇanto sumedho satthaṁ ādāya addasa nāgaṁ.
abhikkhaṇanto → abhikkhananto (sya-all)Picking up the sword and digging, the clever one saw a king cobra:
‘Nāgo, bhadante’ti.
bhadanteti → bhanteti (sya-all) | bhadanteti → bhadante ti (pts)‘A king cobra, sir!’
Brāhmaṇo evamāha:
evamāha → evam-āha (pts)The brahmin said,
‘tiṭṭhatu nāgo, mā nāgaṁ ghaṭṭesi; namo karohi nāgassā’ti.‘Leave the king cobra! Do not disturb the cobra! Worship the cobra!’
Ime kho tvaṁ, bhikkhu, pañhe bhagavantaṁ upasaṅkamitvā puccheyyāsi, yathā ca te bhagavā byākaroti tathā naṁ dhāreyyāsi.
ca → (bj, sya-all, pts) | bhikkhu → bhikkhu paṇṇarasaṁ (sya-all) | yathā → yathāca (bj: machasaṁ)Mendicant, go to the Buddha and ask him about this riddle. You should remember it in line with his answer.
Nāhaṁ taṁ, bhikkhu, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, yo imesaṁ pañhānaṁ veyyākaraṇena cittaṁ ārādheyya aññatra tathāgatena vā, tathāgatasāvakena vā, ito vā pana sutvā”ti—
nāhaṁ taṁ → nāhantaṁ (th) | nāhaṁ taṁ → nāhan-taṁ (pts) | sutvāti → sutvā ti (pts)I don’t see anyone in this world—with its gods, Māras, and divinities, this population with its ascetics and brahmins, its gods and humans—who could provide a satisfying answer to this riddle except the Realized One or his disciple or someone who has heard it from them.”
Idamavoca sā devatā.
idamavoca → idam-avoca (pts)That is what that deity said
Idaṁ vatvā tatthevantaradhāyi.
tatthevantaradhāyi → tattheva antaradhāyi (sya-all, pts) | tatthevantaradhāyi → tattheva antaradhāyi (bj: syā, PTS) | tatthevantaradhāyi → tatth eva antaradhāyi (pts)before vanishing right there.
Atha kho āyasmā kumārakassapo tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā kumārakassapo bhagavantaṁ etadavoca:
tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad-avoca (pts)Then, when the night had passed, Kassapa the Prince went to the Buddha, bowed, sat down to one side, and told him what had happened. Then he asked:
“imaṁ, bhante, rattiṁ aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṁ andhavanaṁ obhāsetvā yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhitā kho, bhante, sā devatā maṁ etadavoca:
tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad-avoca (pts)
‘bhikkhu bhikkhu, ayaṁ vammiko rattiṁ dhūmāyati, divā pajjalati.
dhūmāyati → dhūpāyati (bj) | vammiko → vammīko (pts)
Brāhmaṇo evamāha:
evamāha → evam-āha (pts)
“abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyā”ti.
abhikkhaṇa → abhikkhana (sya-all) | ādāyāti → ādāyā ti (ms2005)
Abhikkhaṇanto sumedho satthaṁ ādāya …pe…
ādāya → ādāya addasa uddhumāyikaṁ uddhumāyikā bhanteti (sya-all) | pe → spelled out in full (bjt)
ito vā pana sutvā’ti.
sutvāti → sutvā ti (pts)
Idamavoca, bhante, sā devatā.
idamavoca → idam-avoca (pts)
Idaṁ vatvā tatthevantaradhāyi.
tatthevantaradhāyi → tatthevantaradhāyīti (bj); tattheva antaradhāyi (sya-all, pts) | tatthevantaradhāyi → tatth eva antaradhāyi (pts)
Ko nu kho, bhante, vammiko, kā rattiṁ dhūmāyanā, kā divā pajjalanā, ko brāhmaṇo, ko sumedho, kiṁ satthaṁ, kiṁ abhikkhaṇaṁ, kā laṅgī, kā uddhumāyikā, ko dvidhāpatho, kiṁ caṅgavāraṁ, ko kummo, kā asisūnā, kā maṁsapesi, ko nāgo”ti?
dhūmāyanā → dhūpāyanā (bj) | maṁsapesi → maṁsapesī (bj) | kiṁ abhikkhaṇaṁ → (sya-all) | laṅgī → abhikkhanā kā paliṅgī (sya-all) | caṅgavāraṁ → paṅkavāraṁ (sya-all) | vammiko → vammīko (pts) | nāgoti vammikoti → nāgo ti vammīko ti (pts) | dhūpāyanā → dhūmāyanā (bj: machasaṁ, syā, PTS) | abhikkhanā → kiṁ abhikkhaṇanti dissati (sya-all: yu.) | kiṁ abhikkhaṇaṁ → kā abhikkhanā (th)“Sir, what is the termite mound? What is the fuming by night and flaming by day? Who is the brahmin, and who the clever one? What are the sword, the digging, the sticking point, the bullfrog, the forked path, the filter of ash, the tortoise, the butcher’s knife and chopping board, and the scrap of meat? And what is the king cobra?”
“‘Vammiko’ti kho, bhikkhu, imassetaṁ cātumahābhūtikassa kāyassa adhivacanaṁ, mātāpettikasambhavassa odanakummāsūpacayassa aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṁsanadhammassa.
cātumahābhūtikassa → cātummahābhūtikassa (cck: sī. syā. pī.) | aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṁsanadhammassa → aniccucchādana-parimaddanabhedana-viddhaṁsana-dhammassa (my) | odanakummāsūpacayassa aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṁsanadhammassa → odana kummāsūpacayassa aniccucchādana parimaddana bhedana vidhaṁsanadhammassa kā rattiṁ dhūmāyanāti (th) | vammikoti → vammīko ti (pts) | imassetaṁ cātumahābhūtikassa → imass etaṁ cātummahābhūtikassa (pts) | aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṁsanadhammassa → aniccucchādana-parimaddana-bhedana-viddhaṁsanadhammassa (pts)“Mendicant, ‘termite mound’ is a term for this body made up of the four principal states, produced by mother and father, built up from rice and porridge, liable to impermanence, to wearing away and erosion, to breaking up and destruction.
Yaṁ kho, bhikkhu, divā kammante ārabbha rattiṁ anuvitakketi anuvicāreti—
kammante → kammantaṁ (mr) | anuvicāreti → anuvicarati (pts) | kammante → kammantaṁ (bj: katthaci) | kammante → kammantaṁ (cck: ka.)Thinking and considering all night about what you did during the day—
ayaṁ rattiṁ dhūmāyanā.
dhūmāyanā → dhūpāyanā (bj); dhūmāyanā kā divā pajjalanāti (sya-all)this is the fuming at night.
Yaṁ kho, bhikkhu, rattiṁ anuvitakketvā anuvicāretvā divā kammante payojeti kāyena vācāya manasā—
manasā → idaṁ padaṁ sya-all potthakesu | manasā → (sya-all) | manasā → ( ) natthi (sī. syā.) (cck note)The work you apply yourself to during the day by body, speech, and mind after thinking about it all night—
ayaṁ divā pajjalanā.this is the flaming by day.
‘Brāhmaṇo’ti kho, bhikkhu, tathāgatassetaṁ adhivacanaṁ arahato sammāsambuddhassa.
brāhmaṇoti → brāhmaṇo ti (pts) | tathāgatassetaṁ → tathāgatass etaṁ (pts)‘Brahmin’ is a term for the Realized One, the perfected one, the fully awakened Buddha.
‘Sumedho’ti kho, bhikkhu, sekkhassetaṁ bhikkhuno adhivacanaṁ.
sekkhassetaṁ → sekhassetaṁ (bjt, th) | sumedhoti → sumedho ti (pts) | sekkhassetaṁ → sekhass etaṁ (pts)‘Clever one’ is a term for the trainee mendicant.
‘Satthan’ti kho, bhikkhu, ariyāyetaṁ paññāya adhivacanaṁ.
satthanti → satthan-ti (pts) | ariyāyetaṁ → ariyāy etaṁ (pts)‘Sword’ is a term for noble wisdom.
‘Abhikkhaṇan’ti kho, bhikkhu, vīriyārambhassetaṁ adhivacanaṁ.
abhikkhaṇanti → abhikkhanāti (sya-all) | vīriyārambhassetaṁ → viriyārambhassetaṁ (bjt, th) | abhikkhaṇanti → abhikkhaṇan-ti (pts) | vīriyārambhassetaṁ → viriyārambhass etaṁ (pts)‘Digging’ is a term for rousing energy.
‘Laṅgī’ti kho, bhikkhu, avijjāyetaṁ adhivacanaṁ.
laṅgīti → paliṅgīti (sya-all) | laṅgīti → laṅgī ti (pts) | avijjāyetaṁ → avijjāy etaṁ (pts)‘Sticking point’ is a term for ignorance.
Ukkhipa laṅgiṁ, pajaha avijjaṁ;
laṅgiṁ → paliṅgaṁ (sya-all)‘Throw out the sticking point’ means ‘give up ignorance,
abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyāti ayametassa attho.
abhikkhaṇa → abhikkhana (sya-all) | ayametassa → ayam-etassa (pts)dig, clever one, having picked up the sword.’
‘Uddhumāyikā’ti kho, bhikkhu, kodhūpāyāsassetaṁ adhivacanaṁ.
kodhūpāyāsassetaṁ → kodhupāyāsassetaṁ (sya-all) | bhikkhu kodhūpāyāsassetaṁ → bikkhu kodhupāyāsass etaṁ (pts) | uddhumāyikāti → uddhumāyikā ti (pts)‘Bullfrog’ is a term for anger and distress.
Ukkhipa uddhumāyikaṁ, pajaha kodhūpāyāsaṁ;
kodhūpāyāsaṁ abhikkhaṇa → kodhupāyāsaṁ abhikkhana (sya-all) | kodhūpāyāsaṁ → kodhupāyāsaṁ (pts)‘Throw out the bullfrog’ means ‘give up anger and distress’ …
abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyāti ayametassa attho.
abhikkhaṇa → abhikkhana (th)
‘Dvidhāpatho’ti kho, bhikkhu, vicikicchāyetaṁ adhivacanaṁ.
dvidhāpathoti → dvidhāpatho ti (pts) | vicikicchāyetaṁ → vicikicchāy etaṁ (pts)‘A forked path’ is a term for doubt.
Ukkhipa dvidhāpathaṁ, pajaha vicikicchaṁ;‘Throw out the forked path’ means ‘give up doubt’ …
abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyāti ayametassa attho.
abhikkhaṇa → abhikkhana (sya-all) | ayametassa → ayam-etassa (pts)
‘Caṅgavāran’ti kho, bhikkhu, pañcannetaṁ nīvaraṇānaṁ adhivacanaṁ, seyyathidaṁ—
seyyathidaṁ → (bj, pts) | caṅgavāranti → paṅkavāranti (sya-all) | seyyathidaṁ kāmacchandanīvaraṇassa → kāmachandanīvaraṇassa (sya-all) | caṅgavāranti → caṅgavāran-ti (pts) | pañcannetaṁ → pañcann etaṁ (pts)‘A filter of ash’ is a term for the five hindrances, that is:
kāmacchandanīvaraṇassa, byāpādanīvaraṇassa, thinamiddhanīvaraṇassa, uddhaccakukkuccanīvaraṇassa, vicikicchānīvaraṇassa.
thinamiddhanīvaraṇassa → thīnamiddhanīvaraṇassa (bj, cck, sya-all, pts) | vicikicchānīvaraṇassa → vicikicchānīvaraṇāya (sya-all)the hindrances of sensual desire, ill will, dullness and drowsiness, restlessness and remorse, and doubt.
Ukkhipa caṅgavāraṁ, pajaha pañca nīvaraṇe;
caṅgavāraṁ → paṅkavāraṁ (sya-all)‘Throw out the filter of ash’ means ‘give up the five hindrances’ …
abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyāti ayametassa attho.
abhikkhaṇa → abhikkhana (sya-all) | ayametassa → ayam-etassa (pts)
‘Kummo’ti kho, bhikkhu, pañcannetaṁ upādānakkhandhānaṁ adhivacanaṁ, seyyathidaṁ—
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | kummoti → kummo ti (pts) | pañcannetaṁ → pañcann etaṁ (pts)‘Tortoise’ is a term for the five grasping aggregates, that is:
rūpupādānakkhandhassa, vedanupādānakkhandhassa, saññupādānakkhandhassa, saṅkhārupādānakkhandhassa, viññāṇupādānakkhandhassa.form, feeling, perception, choices, and consciousness.
Ukkhipa kummaṁ, pajaha pañcupādānakkhandhe;
pañcupādānakkhandhe → pañc upādānakkhandhe (pts)‘Throw out the tortoise’ means ‘give up the five grasping aggregates’ …
abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyāti ayametassa attho.
abhikkhaṇa → abhikkhana (sya-all) | ayametassa → ayam-etassa (pts)
‘Asisūnā’ti kho, bhikkhu, pañcannetaṁ kāmaguṇānaṁ adhivacanaṁ—
asisūnāti → asisūnā ti (pts) | pañcannetaṁ → pañcann etaṁ (pts)‘Butcher’s knife and chopping board’ is a term for the five kinds of sensual stimulation.
cakkhuviññeyyānaṁ rūpānaṁ iṭṭhānaṁ kantānaṁ manāpānaṁ piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ,
kāmūpasaṁhitānaṁ → kāmūpasañhitānaṁ (th)Sights known by the eye, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.
sotaviññeyyānaṁ saddānaṁ …pe…Sounds known by the ear …
ghānaviññeyyānaṁ gandhānaṁ …pe…Smells known by the nose …
jivhāviññeyyānaṁ rasānaṁ …pe…Tastes known by the tongue …
kāyaviññeyyānaṁ phoṭṭhabbānaṁ iṭṭhānaṁ kantānaṁ manāpānaṁ piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ.
kāmūpasaṁhitānaṁ → kāmūpasañhitānaṁ (th)Touches known by the body, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.
Ukkhipa asisūnaṁ, pajaha pañca kāmaguṇe;‘Throw out the butcher’s knife and chopping board’ means ‘give up the five kinds of sensual stimulation’ …
abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyāti ayametassa attho.
abhikkhaṇa → abhikkhana (sya-all) | ayametassa → ayam-etassa (pts)
‘Maṁsapesī’ti kho, bhikkhu, nandīrāgassetaṁ adhivacanaṁ.
nandīrāgassetaṁ → nandirāgassetaṁ (bj, sya-all, pts) | nandīrāgassetaṁ → nandirāgass etaṁ (pts)‘Scrap of meat’ is a term for greed and relishing.
Ukkhipa maṁsapesiṁ, pajaha nandīrāgaṁ;
nandīrāgaṁ → nandirāgaṁ (bj, pts) | nandīrāgaṁ abhikkhaṇa → nandirāgaṁ abhikkhana (sya-all)‘Throw out the scrap of meat’ means ‘give up greed and relishing’ …
abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyāti ayametassa attho.
abhikkhaṇa → abhikkhana (th) | ayametassa → ayam-etassa (pts)
‘Nāgo’ti kho, bhikkhu, khīṇāsavassetaṁ bhikkhuno adhivacanaṁ.
nāgoti → nāgo ti (pts) | khīṇāsavassetaṁ → khīṇāsavass etaṁ (pts)‘King cobra’ is a term for a mendicant who has ended the defilements.
Tiṭṭhatu nāgo, mā nāgaṁ ghaṭṭesi; namo karohi nāgassāti ayametassa attho”ti.
ayametassa atthoti → ayam-etassa attho ti (pts)This is the meaning of: ‘Leave the king cobra! Do not disturb the cobra! Worship the cobra!’”
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam-avoca (pts)That is what the Buddha said.
Attamano āyasmā kumārakassapo bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.Satisfied, Venerable Kassapa the Prince approved what the Buddha said.