Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Majjhima Nikāya 32Middle Discourses 32

MahāgosiṅgasuttaThe Longer Discourse at Gosiṅga

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ me → evam-me (pts)
So I have heard.
ekaṁ samayaṁ bhagavā gosiṅgasālavanadāye viharati sambahulehi abhiññātehi abhiññātehi therehi sāvakehi saddhiṁ—At one time the Buddha was staying in the sal forest park at Gosiṅga, together with several well-known senior disciples, such as āyasmatā ca sāriputtena āyasmatā ca mahāmoggallānena āyasmatā ca mahākassapena āyasmatā ca anuruddhena āyasmatā ca revatena āyasmatā ca ānandena, aññehi ca abhiññātehi abhiññātehi therehi sāvakehi saddhiṁ.the venerables Sāriputta, Mahāmoggallāna, Mahākassapa, Anuruddha, Revata, Ānanda, and others.

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahākassapo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahākassapaṁ etadavoca:
sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all) | paṭisallānā → patisallāṇā (pts) | yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)
Then in the late afternoon, Venerable Mahāmoggallāna came out of retreat, went to Venerable Mahākassapa, and said,
“āyāmāvuso, kassapa, yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkamissāma dhammassavanāyā”ti.
dhammassavanāyāti → dhammasavaṇāyāti (bj) | āyāmāvuso → āyām āvuso (pts) | yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkamissāma dhammassavanāyāti → ten upasaṅkamissāma dhammasavanāyāti (pts)
“Come, Reverend Kassapa, let’s go to Venerable Sāriputta to hear the teaching.”

“Evamāvuso”ti kho āyasmā mahākassapo āyasmato mahāmoggallānassa paccassosi.
evamāvusoti → evam-āvuso ti (pts)
“Yes, reverend,” Mahākassapa replied.
Atha kho āyasmā ca mahāmoggallāno āyasmā ca mahākassapo āyasmā ca anuruddho yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkamiṁsu dhammassavanāya.
dhammassavanāya → dhammasavaṇāya (bj) | yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkamiṁsu dhammassavanāya → ten upasaṅkamiṁsu dhammasavanāya (pts)
Then, together with Venerable Anuruddha, they went to Sāriputta to hear the teaching.

Addasā kho āyasmā ānando āyasmantañca mahāmoggallānaṁ āyasmantañca mahākassapaṁ āyasmantañca anuruddhaṁ yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkamante dhammassavanāya.
dhammassavanāya → dhammasavaṇāya (bj) | āyasmantañca → āyasmantañ-ca (pts) | yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkamante dhammassavanāya → ten upasaṅkamante dhammasavanāya (pts)
Seeing them, Venerable Ānanda
Disvāna yenāyasmā revato tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ revataṁ etadavoca:
yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad-avoca (pts)
went to Venerable Revata, told him what was happening,
“upasaṅkamantā kho amū, āvuso revata, sappurisā yenāyasmā sāriputto tena dhammassavanāya.
kho amū, āvuso → āyasmantāvuso (mr) | dhammassavanāya → dhammasavaṇāya (bj) | āvuso → āyasmantāvuso (cck: ka.) | yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | dhammassavanāya → dhammasavanāya (pts)
and invited him also.
Āyāmāvuso revata, yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkamissāma dhammassavanāyā”ti.
dhammassavanāyāti → dhammasavaṇāyāti (bj) | āyāmāvuso → āyām āvuso (pts) | yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkamissāma dhammassavanāyāti → ten upasaṅkamissāma dhammasavanāyāti (pts)
“Evamāvuso”ti kho āyasmā revato āyasmato ānandassa paccassosi.
evamāvusoti → evam-āvuso ti (pts)
Atha kho āyasmā ca revato āyasmā ca ānando yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkamiṁsu dhammassavanāya.
dhammassavanāya → dhammasavaṇāya (bj) | yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkamiṁsu dhammassavanāya → ten upasaṅkamiṁsu dhammasavanāya (pts)

Addasā kho āyasmā sāriputto āyasmantañca revataṁ āyasmantañca ānandaṁ dūratova āgacchante.
āyasmantañca → āyasmantañ-ca (pts) | dūratova → dūrato va (pts)
Sāriputta saw them coming off in the distance
Disvāna āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)
and said to Ānanda,
“etu kho āyasmā ānando.
ānando → ānandas (pts)
“Come, Venerable Ānanda.
Svāgataṁ āyasmato ānandassa bhagavato upaṭṭhākassa bhagavato santikāvacarassa.
svāgataṁ → sāgataṁ (bj)
Welcome to Ānanda, the Buddha’s attendant, who is so close to the Buddha.
Ramaṇīyaṁ, āvuso ānanda, gosiṅgasālavanaṁ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā sālā, dibbā, maññe, gandhā sampavanti;
sabbaphāliphullā → sabbapāliphullā (bj) | sabbapāliphullā → sabbaphāliphullā (bj: PTS) | sabbaphāliphullā → sabbapāliphullā (cck: sī.)
Reverend Ānanda, the sal forest park at Gosiṅga is lovely, the night is bright, the sal trees are in full blossom, and heavenly scents seem to float on the air.
kathaṁrūpena, āvuso ānanda, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyyā”ti?
sobheyyāti → sobheyyāti āyasmā ānando (bj)
What kind of mendicant would grace this park?”

“Idhāvuso sāriputta, bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo. Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthā sabyañjanā; kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti, dhātā, vacasā paricitā, manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā.
dhātā → dhatā (bj, sya-all, km, pts1ed) | dhātā → dhatā (pts) | dhātā → dhatā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | + → āyasmā ānando (bjt) | sutasannicayo → sutasanniccayo (th) | suppaṭividdhā → supaṭividdhā (th) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | tathārūpāssa → tathārūpā ssa (pts) | manasānupekkhitā → manasā nupekkhitā (pts)
“Reverend Sāriputta, it’s a mendicant who is very learned, remembering and keeping what they’ve learned. These teachings are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, meaningful and well-phrased, describing a spiritual practice that’s entirely full and pure. They are very learned in such teachings, remembering them, rehearsing them, mentally scrutinizing them, and penetrating them theoretically.
So catassannaṁ parisānaṁ dhammaṁ deseti parimaṇḍalehi padabyañjanehi anuppabandhehi anusayasamugghātāya.
anuppabandhehi → appabaddhehi (bj, pts1ed) | catassannaṁ → catunnaṁ (pts) | anuppabandhehi → appabaddhehi (pts) | catassannaṁ → catunnaṁ (bj: machasaṁ, __i__) | appabaddhehi → anuppabaddhehi (bj: machasaṁ, syā) | anuppabandhehi → appabaddhehi (cck: sī. pī.)
And they teach the four assemblies in order to uproot the underlying tendencies with well-rounded and coherent words and phrases.
Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyyā”ti.That’s the kind of mendicant who would grace this park.”

Evaṁ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṁ revataṁ etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)
When he had spoken, Sāriputta said to Revata,
“byākataṁ kho, āvuso revata, āyasmatā ānandena yathāsakaṁ paṭibhānaṁ.
revata → revatā (pts) | yathāsakaṁ → yathā sakaṁ (bjt, pts)
“Reverend Revata, Ānanda has answered according to his own inspiration.
Tattha dāni mayaṁ āyasmantaṁ revataṁ pucchāma:
tattha dāni → tatthadāni (bjt, th)
And now we ask you the same question.”
‘ramaṇīyaṁ, āvuso revata, gosiṅgasālavanaṁ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā sālā, dibbā, maññe, gandhā sampavanti;
sabbaphāliphullā → sabbapāliphullā (bj)
kathaṁrūpena, āvuso revata, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyyā’”ti?
sobheyyāti → sobheyyāti āyasmā revato (bj)

“Idhāvuso sāriputta, bhikkhu paṭisallānārāmo hoti paṭisallānarato, ajjhattaṁ cetosamathamanuyutto anirākatajjhāno, vipassanāya samannāgato, brūhetā suññāgārānaṁ.
paṭisallānārāmo → paṭisallāṇārāmo (bj, pts) | paṭisallānarato → paṭisallāṇarato (bj, pts) | + → āyasmā revato (bjt) | idhāvuso → idh āvuso (pts)
“Reverend Sāriputta, it’s a mendicant who enjoys retreat and loves retreat. They’re committed to inner serenity of the heart, they don’t neglect absorption, they’re endowed with discernment, and they frequent empty huts.
Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyyā”ti.That’s the kind of mendicant who would grace this park.”

Evaṁ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṁ anuruddhaṁ etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)
When he had spoken, Sāriputta said to Anuruddha,
“byākataṁ kho, āvuso anuruddha, āyasmatā revatena yathāsakaṁ paṭibhānaṁ.
yathāsakaṁ → yathā sakaṁ (bjt, pts)
“Reverend Anuruddha, Revata has answered according to his own inspiration.
Tattha dāni mayaṁ āyasmantaṁ anuruddhaṁ pucchāma:
tattha dāni → tatthadāni (bjt, th)
And now we ask you the same question.”
‘ramaṇīyaṁ, āvuso anuruddha, gosiṅgasālavanaṁ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā sālā, dibbā, maññe, gandhā sampavanti;
sabbaphāliphullā → sabbapāliphullā (bj)
kathaṁrūpena, āvuso anuruddha, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyyā’”ti?
sobheyyāti → sobheyyāti āyasmā anuruddho (bj) | kathaṁrūpena → kathaṁ rūpena (bjt)

“Idhāvuso sāriputta, bhikkhu dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena sahassaṁ lokānaṁ voloketi.
voloketi → oloketi (bj) | oloketi → voloketi (bj: machasaṁ, syā) | + → āyasmā anuruddho (bjt) | idhāvuso → idh āvuso (pts)
“Reverend Sāriputta, it’s a mendicant who surveys a thousandfold galaxy with clairvoyance that is purified and surpasses the human,
Seyyathāpi, āvuso sāriputta, cakkhumā puriso uparipāsādavaragato sahassaṁ nemimaṇḍalānaṁ volokeyya;
volokeyya → olokeyya (bj) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
just as a person with clear eyes could survey a thousand orbits from the upper floor of a royal longhouse.
evameva kho, āvuso sāriputta, bhikkhu dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena sahassaṁ lokānaṁ voloketi.
voloketi → oloketi (bj) | evameva → evam-eva (pts)
Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyyā”ti.
bhikkhunā → (pts)
That’s the kind of mendicant who would grace this park.”

Evaṁ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṁ mahākassapaṁ etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)
When he had spoken, Sāriputta said to Mahākassapa,
“byākataṁ kho, āvuso kassapa, āyasmatā anuruddhena yathāsakaṁ paṭibhānaṁ.
yathāsakaṁ → yathā sakaṁ (bjt, pts)
“Reverend Kassapa, Anuruddha has answered according to his own inspiration.
Tattha dāni mayaṁ āyasmantaṁ mahākassapaṁ pucchāma:
tattha dāni → tatthadāni (bjt, th)
And now we ask you the same question.”
‘ramaṇīyaṁ, āvuso kassapa, gosiṅgasālavanaṁ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā sālā, dibbā, maññe, gandhā sampavanti;
sabbaphāliphullā → sabbapāliphullā (bj)
kathaṁrūpena, āvuso kassapa, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyyā’”ti?
sobheyyāti → sobheyyāti āyasmā mahākassapo (bj)

“Idhāvuso sāriputta, bhikkhu attanā ca āraññiko hoti āraññikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca piṇḍapātiko hoti piṇḍapātikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca paṁsukūliko hoti paṁsukūlikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca tecīvariko hoti tecīvarikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca appiccho hoti appicchatāya ca vaṇṇavādī, attanā ca santuṭṭho hoti santuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, attanā ca pavivitto hoti pavivekassa ca vaṇṇavādī, attanā ca asaṁsaṭṭho hoti asaṁsaggassa ca vaṇṇavādī, attanā ca āraddhavīriyo hoti vīriyārambhassa ca vaṇṇavādī, attanā ca sīlasampanno hoti sīlasampadāya ca vaṇṇavādī, attanā ca samādhisampanno hoti samādhisampadāya ca vaṇṇavādī, attanā ca paññāsampanno hoti paññāsampadāya ca vaṇṇavādī, attanā ca vimuttisampanno hoti vimuttisampadāya ca vaṇṇavādī, attanā ca vimuttiñāṇadassanasampanno hoti vimuttiñāṇadassanasampadāya ca vaṇṇavādī.
āraññiko → āraññako (bj, sya-all, pts) | āraññikattassa → āraññakattassa (bj, sya-all, pts) | āraddhaviriyo → vīriyo-vīriyārambhe (bj: machasaṁ) | + → āyasmā mahākassapo (bjt) | vīriyārambhassa → viriyārambhassa (bjt, th, pts)
“Reverend Sāriputta, it’s a mendicant who lives in the wilderness, eats only almsfood, wears rag robes, and owns just three robes; and they praise these things. They are of few wishes, content, secluded, aloof, and energetic; and they praise these things. They are accomplished in ethics, immersion, wisdom, freedom, and the knowledge and vision of freedom; and they praise these things.
Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyyā”ti.That’s the kind of mendicant who would grace this park.”

Evaṁ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)
When he had spoken, Sāriputta said to Mahāmoggallāna,
“byākataṁ kho, āvuso moggallāna, āyasmatā mahākassapena yathāsakaṁ paṭibhānaṁ.
yathāsakaṁ → yathā sakaṁ (bjt, pts)
“Reverend Moggallāna, Mahākassapa has answered according to his own inspiration.
Tattha dāni mayaṁ āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ pucchāma:
tattha dāni → tatthadāni (bjt, th)
And now we ask you the same question.”
‘ramaṇīyaṁ, āvuso moggallāna, gosiṅgasālavanaṁ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā sālā, dibbā, maññe, gandhā sampavanti;
sabbaphāliphullā → sabbapāliphullā (bj)
kathaṁrūpena, āvuso moggallāna, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyyā’”ti?
sobheyyāti → sobheyyāti āyasmā mahāmoggallāno (bj)

“Idhāvuso sāriputta, dve bhikkhū abhidhammakathaṁ kathenti, te aññamaññaṁ pañhaṁ pucchanti, aññamaññassa pañhaṁ puṭṭhā vissajjenti, no ca saṁsādenti, dhammī ca nesaṁ kathā pavattinī hoti.
saṁsādenti → saṁsārenti (mr) | pañhaṁ → (sya-all) | pavattinī → pavattanī (sya-all, pts) | pucchanti → aññamaññaṁ pucchanti (bj: syā) | saṁsādenti → saṁsārenti (bj: machasaṁ) | saṁsādenti → saṁsārenti (cck: ka.) | + → āyasmā mahāmoggallāno (bjt) | vissajjenti → visajjenti (th) | idhāvuso → idh āvuso (pts)
“Reverend Sāriputta, it’s when two mendicants engage in discussion about the teaching. They question each other and answer each other’s questions without faltering, and their discussion on the teaching flows on.
Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyyā”ti.That’s the kind of mendicant who would grace this park.”

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)
Then Mahāmoggallāna said to Sāriputta,
“byākataṁ kho, āvuso sāriputta, amhehi sabbeheva yathāsakaṁ paṭibhānaṁ.
yathāsakaṁ → yathā sakaṁ (bjt) | sabbeheva yathāsakaṁ → sabbeh eva yathā sakaṁ (pts)
“Each of us has spoken from our heart.
Tattha dāni mayaṁ āyasmantaṁ sāriputtaṁ pucchāma:
tattha dāni → tatthadāni (bjt, th)
And now we ask you:
‘ramaṇīyaṁ, āvuso sāriputta, gosiṅgasālavanaṁ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā sālā, dibbā, maññe, gandhā sampavanti;
sabbaphāliphullā → sabbapāliphullā (bj)
Reverend Sāriputta, the sal forest park at Gosiṅga is lovely, the night is bright, the sal trees are in full blossom, and heavenly scents seem to float on the air.
kathaṁrūpena, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyyā’”ti?
sobheyyāti → sobheyyāti āyasmā sāriputto (bj) | bhikkhunā → (pts)
What kind of mendicant would grace this park?”

“Idhāvuso moggallāna, bhikkhu cittaṁ vasaṁ vatteti, no ca bhikkhu cittassa vasena vattati.
+ → āyasmā sāriputto (bjt) | idhāvuso → idh āvuso (pts)
“Reverend Moggallāna, it’s when a mendicant masters their mind and is not mastered by it.
So yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati pubbaṇhasamayaṁ viharituṁ, tāya vihārasamāpattiyā pubbaṇhasamayaṁ viharati;
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj, pts)
In the morning, they abide in whatever meditation or attainment they want.
yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati majjhanhikasamayaṁ viharituṁ, tāya vihārasamāpattiyā majjhanhikasamayaṁ viharati;
majjhanhikasamayaṁ → majjhantikaṁ samayaṁ (bj, pts); majjhantikasamayaṁ (sya-all) | majjhantikaṁ → majjhanhikasamayaṁ (bj: machasaṁ) | majjhanhikasamayaṁ → majjhantikasamayaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī. ka.)
At midday,
yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati sāyanhasamayaṁ viharituṁ, tāya vihārasamāpattiyā sāyanhasamayaṁ viharati.
sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all)
and in the evening, they abide in whatever meditation or attainment they want.
Seyyathāpi, āvuso moggallāna, rañño vā rājamahāmattassa vā nānārattānaṁ dussānaṁ dussakaraṇḍako pūro assa.
moggallāna → (sya-all) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
Suppose that a ruler or their chief minister had a chest full of garments of different colors.
So yaññadeva dussayugaṁ ākaṅkheyya pubbaṇhasamayaṁ pārupituṁ, taṁ tadeva dussayugaṁ pubbaṇhasamayaṁ pārupeyya;
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | taṁ tadeva → taṁtadeva (th) | pubbaṇhasamayaṁ pārupeyya → pubbaṇhasamayaṁpārupeyya (th) | yaññadeva dussayugaṁ → yañ-ñad-eva dussayugam (pts) | taṁ tadeva → tan-tad-eva (pts)
In the morning, they’d don whatever pair of garments they wanted.
yaññadeva dussayugaṁ ākaṅkheyya majjhanhikasamayaṁ pārupituṁ, taṁ tadeva dussayugaṁ majjhanhikasamayaṁ pārupeyya;
majjhanhikasamayaṁ → majjhantikaṁ samayaṁ (bj, pts); sāyaṇhasamayaṁ (sya-all) | majjhanhikasamayaṁ → majjhantikasamayaṁ (th) | taṁ tadeva → taṁtadeva (th) | yaññadeva → yañ-ñad-eva (pts) | taṁ tadeva → tan-tad-eva (pts)
At midday,
yaññadeva dussayugaṁ ākaṅkheyya sāyanhasamayaṁ pārupituṁ, taṁ tadeva dussayugaṁ sāyanhasamayaṁ pārupeyya.
sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (th) | taṁ tadeva → taṁtadeva (th) | yaññadeva → yañ-ñad-eva (pts) | taṁ tadeva → tan-tad-eva (pts)
and in the evening, they’d don whatever pair of garments they wanted.

Evameva kho, āvuso moggallāna, bhikkhu cittaṁ vasaṁ vatteti, no ca bhikkhu cittassa vasena vattati.
evameva → evam-eva (pts)
In the same way, a mendicant masters their mind and is not mastered by it.
So yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati pubbaṇhasamayaṁ viharituṁ, tāya vihārasamāpattiyā pubbaṇhasamayaṁ viharati;
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj, pts)
In the morning, they abide in whatever meditation or attainment they want.
yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati majjhanhikasamayaṁ viharituṁ, tāya vihārasamāpattiyā majjhanhikasamayaṁ viharati;
majjhanhikasamayaṁ → majjhantikaṁ samayaṁ (bj, pts); majjhantikasamayaṁ (sya-all)
At midday,
yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati sāyanhasamayaṁ viharituṁ, tāya vihārasamāpattiyā sāyanhasamayaṁ viharati.
sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all) | viharituṁ → viharitaṁ (pts)
and in the evening, they abide in whatever meditation or attainment they want.
Evarūpena kho, āvuso moggallāna, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyyā”ti.That’s the kind of mendicant who would grace this park.”

Atha kho āyasmā sāriputto te āyasmante etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)
Then Sāriputta said to those venerables,
“byākataṁ kho, āvuso, amhehi sabbeheva yathāsakaṁ paṭibhānaṁ.
yathāsakaṁ → yathā sakaṁ (bjt) | sabbeheva yathāsakaṁ → sabbeh eva yathā sakaṁ (pts)
“Each of us has spoken from the heart.
Āyāmāvuso, yena bhagavā tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā etamatthaṁ bhagavato ārocessāma.
tenupasaṅkamissāma upasaṅkamitvā → tenupasaṅkamitvā (bj) | āyāmāvuso → āyām āvuso (pts) | tenupasaṅkamissāma → ten upasaṅkamissāma (pts) | etamatthaṁ → etam-atthaṁ (pts)
Come, reverends, let’s go to the Buddha, and inform him about this.
Yathā no bhagavā byākarissati tathā naṁ dhāressāmā”ti.As he answers, so we’ll remember it.”

“Evamāvuso”ti kho te āyasmanto āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ.
evamāvusoti → evaṁ āvusoti (th) | evamāvusoti → evamāvuso ti (pts)
“Yes, reverend,” they replied.
Atha kho te āyasmanto yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṁ etadavoca:
tenupasaṅkamiṁsu → ten upasaṅkamiṁsu (pts) | etadavoca → etad-avoca (pts)
Then those venerables went to the Buddha, bowed, and sat down to one side. Venerable Sāriputta told the Buddha of how the mendicants had come to see him, and how he had asked Ānanda:
“idha, bhante, āyasmā ca revato āyasmā ca ānando yenāhaṁ tenupasaṅkamiṁsu dhammassavanāya.
dhammassavanāya → dhammasavaṇāya (bj) | āyasmā ca → āyasmāca (bjt) | tenupasaṅkamiṁsu dhammassavanāya → ten upasaṅkamiṁsu dhammasavanāya (pts)
Addasaṁ kho ahaṁ, bhante, āyasmantañca revataṁ āyasmantañca ānandaṁ dūratova āgacchante.
āyasmantañca → āyasmantañ-ca (pts) | dūratova → dūrato va (pts)
Disvāna āyasmantaṁ ānandaṁ etadavocaṁ: ‘etu kho āyasmā ānando. Svāgataṁ āyasmato ānandassa bhagavato upaṭṭhākassa bhagavato santikāvacarassa.
svāgataṁ → sāgataṁ (bj, pts)
Ramaṇīyaṁ, āvuso ānanda, gosiṅgasālavanaṁ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā sālā, dibbā, maññe, gandhā sampavanti;
sabbaphāliphullā → sabbapāliphullā (bj)
“‘Ānanda, the sal forest park at Gosiṅga is lovely, the night is bright, the sal trees are in full blossom, and heavenly scents seem to float on the air.
kathaṁrūpena, āvuso ānanda, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyyā’ti?What kind of mendicant would grace this park?’ Evaṁ vutte, bhante, āyasmā ānando maṁ etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)
When I had spoken, Ānanda said to me:
‘idhāvuso, sāriputta, bhikkhu bahussuto hoti sutadharo …pe…
sutadharo → sutadharo -pe- anusayasamugghātāya (bj: machasaṁ) | ye → ye -pe- anusayasamugghātā (bj: syā) | dhatā → dhātā (bj: machasaṁ) | pe → spelled out in full (bjt)
‘Reverend Sāriputta, it’s a mendicant who is very learned …
anusayasamugghātāya. Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyyā’”ti.That’s the kind of mendicant who would grace this park.’”

“Sādhu sādhu, sāriputta.“Good, good, Sāriputta! Yathā taṁ ānandova sammā byākaramāno byākareyya.
yathā taṁ → yathātaṁ (th) | ānandova → ānando va (pts)
Ānanda answered in the right way for him.
Ānando hi, sāriputta, bahussuto sutadharo sutasannicayo. Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthā sabyañjanā; kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti, dhātā, vacasā paricitā, manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā.
dhātā → dhatā (bj, sya-all, pts) | bahussuto → bahussuto hoti (sya-all) | dhatā → dhātā (bj: machasaṁ) | sutasannicayo → sutasanniccayo (th) | suppaṭividdhā → supaṭividdhā (th) | tathārūpāssa → tathārūpā ssa (pts) | manasānupekkhitā → manasā nupekkhitā (pts)
For Ānanda is very learned …”
So catassannaṁ parisānaṁ dhammaṁ deseti parimaṇḍalehi padabyañjanehi anuppabandhehi anusayasamugghātāyā”ti.
anuppabandhehi → appabaddhehi (bj, pts) | catassannaṁ → catunnaṁ (pts)

“Evaṁ vutte, ahaṁ, bhante, āyasmantaṁ revataṁ etadavocaṁ:“Next I asked Revata the same question. ‘byākataṁ kho, āvuso revata, āyasmatā ānandena yathāsakaṁ paṭibhānaṁ.
revata → revatā (pts) | yathāsakaṁ → yathā sakaṁ (bjt, pts)
Tattha dāni mayaṁ āyasmantaṁ revataṁ pucchāma—
tattha dāni → tatthadāni (bjt, th)
ramaṇīyaṁ, āvuso revata, gosiṅgasālavanaṁ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā sālā, dibbā maññe gandhā sampavanti.
sabbaphāliphullā → sabbapāliphullā (bj)
Kathaṁrūpena, āvuso revata, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyyā’ti? Evaṁ vutte, bhante, āyasmā revato maṁ etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)
He said:
‘idhāvuso sāriputta, bhikkhu paṭisallānārāmo hoti paṭisallānarato, ajjhattaṁ cetosamathamanuyutto, anirākatajjhāno, vipassanāya samannāgato, brūhetā suññāgārānaṁ.
paṭisallānārāmo → paṭisallāṇārāmo (bj, pts) | paṭisallānarato → paṭisallāṇarato (bj, pts) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | cetosamathamanuyutto → cetosamatham-anuyutto (pts)
‘It’s a mendicant who enjoys retreat …
Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyyā’”ti.That’s the kind of mendicant who would grace this park.’”

“Sādhu sādhu, sāriputta.“Good, good, Sāriputta! Yathā taṁ revatova sammā byākaramāno byākareyya.
yathā taṁ → yathātaṁ (th) | revatova → revato va (pts)
Revata answered in the right way for him.
Revato hi, sāriputta, paṭisallānārāmo paṭisallānarato, ajjhattaṁ cetosamathamanuyutto anirākatajjhāno, vipassanāya samannāgato brūhetā suññāgārānan”ti.
paṭisallānārāmo paṭisallānarato → paṭisallāṇārāmo paṭisallāṇarato (bj, pts) | paṭisallānārāmo → paṭisallānārāmo hoti (sya-all) | cetosamathamanuyutto → cetosamatham-anuyutto (pts) | suññāgārānanti → suññāgārānan-ti (pts)
For Revata enjoys retreat …”

“Evaṁ vutte, ahaṁ, bhante, āyasmantaṁ anuruddhaṁ etadavocaṁ:
etadavocaṁ → etad-avocaṁ (pts)
“Next I asked Anuruddha the same question.
‘byākataṁ kho, āvuso anuruddha, āyasmatā revatena …pe…
revatena → revatena -pe- kathaṁrūpena (bj: machasaṁ, syā) | pe → spelled out in full (bjt)
kathaṁrūpena, āvuso anuruddha, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyyā’ti.
bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ → (pts) | kathaṁrūpena → mayaṁ āyasmantaṁ anuruddhaṁ pucchāma ramaṇīyaṁ (pts)
Evaṁ vutte, bhante, āyasmā anuruddho maṁ etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)
He said:
‘idhāvuso sāriputta, bhikkhu dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena sahassaṁ lokānaṁ voloketi.
voloketi → oloketi (bj) | oloketi → voloketi (bj: sīmu9) | idhāvuso → idh āvuso (pts)
‘It’s a mendicant who surveys the thousandfold galaxy with clairvoyance that is purified and surpasses the human …
Seyyathāpi, āvuso sāriputta, cakkhumā puriso …pe…
sāriputta → (sya-all) | puriso → cakkhumā puriso -pe- evarūpena (bj: machasaṁ) | olokeyya → volokeyya (bj: sīmu9) | pe → spelled out in full (bjt)
evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyyā’”ti.That’s the kind of mendicant who would grace this park.’”

“Sādhu sādhu, sāriputta, yathā taṁ anuruddhova sammā byākaramāno byākareyya.
yathā taṁ → yathātaṁ (th) | anuruddhova → anuruddho va (pts)
“Good, good, Sāriputta! Anuruddha answered in the right way for him.
Anuruddho hi, sāriputta, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena sahassaṁ lokānaṁ voloketī”ti.
voloketīti → oloketīti (bj)
For Anuruddha surveys the thousandfold galaxy with clairvoyance that is purified and surpasses the human.”

“Evaṁ vutte, ahaṁ, bhante, āyasmantaṁ mahākassapaṁ etadavocaṁ:“Next I asked Mahākassapa the same question. ‘byākataṁ kho, āvuso kassapa, āyasmatā anuruddhena yathāsakaṁ paṭibhānaṁ.
yathāsakaṁ → yathā sakaṁ (bjt, pts)
Tattha dāni mayaṁ āyasmantaṁ mahākassapaṁ pucchāma …pe…
tattha dāni → tatthadāni (bjt, th) | pe → spelled out in full (bjt) | + → ramaṇīyaṁ (pts)
kathaṁrūpena kho, āvuso kassapa, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyyā’ti?
kho → (bj, sya-all) | bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ → (pts) | kathaṁrūpena → kathaṁ rūpena (my)
Evaṁ vutte, bhante, āyasmā mahākassapo maṁ etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)
He said:
‘idhāvuso sāriputta, bhikkhu attanā ca āraññiko hoti āraññikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca piṇḍapātiko hoti …pe… attanā ca paṁsukūliko hoti …pe… attanā ca tecīvariko hoti …pe… attanā ca appiccho hoti …pe… attanā ca santuṭṭho hoti …pe… attanā ca pavivitto hoti …pe… attanā ca asaṁsaṭṭho hoti …pe… attanā ca āraddhavīriyo hoti …pe… attanā ca sīlasampanno hoti …pe… attanā ca samādhisampanno hoti …pe… attanā ca paññāsampanno hoti … attanā ca vimuttisampanno hoti … attanā ca vimuttiñāṇadassanasampanno hoti vimuttiñāṇadassanasampadāya ca vaṇṇavādī.
āraññiko → āraññako (bj, sya-all, pts) | āraññikattassa → āraññakattassa (bj, sya-all, pts) | hoti → hoti paññāsampadāya ca vaṇṇavādī (bj, pts); hoti vimuttisampadāya ca vaṇṇavādī (bj, pts) | attanā ca → (sya-all) | + → piṇḍapātikattassa ca vaṇṇavādī (bjt) | + → paṁsukūlikattassa ca vaṇṇavādī (bjt) | + → tecīvarikattassa ca vaṇṇavādī (bjt) | + → appicchatāya ca vaṇṇavādī (bjt) | + → santuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī (bjt) | + → pavivekassa ca vaṇṇavādī (bjt) | + → asaṁsaggassa ca vaṇṇavādī (bjt) | āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (bjt) | + → viriyārambhassa ca vaṇṇavādī (bjt) | + → sīlasampadāya ca vaṇṇavādī (bjt) | + → samādhisampadāya ca vaṇṇavādī (bjt) | attanā ca āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (th)
‘It’s a mendicant who lives in the wilderness … and is accomplished in the knowledge and vision of freedom; and they praise these things.
Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyyā’”ti.That’s the kind of mendicant who would grace this park.’”

“Sādhu sādhu, sāriputta.“Good, good, Sāriputta! Yathā taṁ kassapova sammā byākaramāno byākareyya.
yathā taṁ → yathātaṁ (th)
Kassapa answered in the right way for him.
Kassapo hi, sāriputta, attanā ca āraññiko āraññikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca piṇḍapātiko piṇḍapātikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca paṁsukūliko paṁsukūlikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca tecīvariko tecīvarikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca appiccho appicchatāya ca vaṇṇavādī, attanā ca santuṭṭho santuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, attanā ca pavivitto pavivekassa ca vaṇṇavādī, attanā ca asaṁsaṭṭho asaṁsaggassa ca vaṇṇavādī, attanā ca āraddhavīriyo vīriyārambhassa ca vaṇṇavādī, attanā ca sīlasampanno sīlasampadāya ca vaṇṇavādī, attanā ca samādhisampanno samādhisampadāya ca vaṇṇavādī, attanā ca paññāsampanno paññāsampadāya ca vaṇṇavādī, attanā ca vimuttisampanno vimuttisampadāya ca vaṇṇavādī, attanā ca vimuttiñāṇadassanasampanno vimuttiñāṇadassanasampadāya ca vaṇṇavādī”ti.
āraññiko āraññikattassa → āraññako āraññakattassa (bj); āraññako hoti āraññakattassa (sya-all) | piṇḍapātiko → piṇḍapātiko hoti (sya-all) | paṁsukūliko → paṁsukūliko hoti (sya-all) | tecīvariko → tecīvariko hoti (sya-all) | appiccho → appiccho hoti (sya-all) | santuṭṭho → santuṭṭho hoti (sya-all) | pavivitto → pavivitto hoti (sya-all) | asaṁsaṭṭho → asaṁsaṭṭho hoti (sya-all) | āraddhavīriyo vīriyārambhassa → āraddhaviriyo hoti viriyārambhassa (sya-all) | sīlasampanno → sīlasampanno hoti (sya-all) | samādhisampanno → samādhisampanno hoti (sya-all) | paññāsampanno → paññāsampanno hoti (sya-all) | vimuttisampanno → vimuttisampanno hoti (sya-all) | vimuttiñāṇadassanasampanno → vimuttiñāṇadassanasampanno hoti (sya-all)
For Kassapa lives in the wilderness … and is accomplished in the knowledge and vision of freedom; and he praises these things.”

“Evaṁ vutte, ahaṁ bhante āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ etadavocaṁ:
etadavocaṁ → etad-avocaṁ (pts)
“Next I asked Mahāmoggallāna the same question.
‘byākataṁ kho, āvuso moggallāna, āyasmatā mahākassapena yathāsakaṁ paṭibhānaṁ.
āyasmatā → āyasmatā ca (sya-all) | yathāsakaṁ → yathā sakaṁ (bjt, pts)
Tattha dāni mayaṁ āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ pucchāma …pe…
tattha dāni → tatthadāni (bjt, th) | pe → spelled out in full (bjt) | + → ramaṇīyaṁ (pts)
kathaṁrūpena, āvuso moggallāna, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyyā’ti?
bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ → (pts)
Evaṁ vutte, bhante, āyasmā mahāmoggallāno maṁ etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)
He said:
‘idhāvuso sāriputta, dve bhikkhū abhidhammakathaṁ kathenti. Te aññamaññaṁ pañhaṁ pucchanti, aññamaññassa pañhaṁ puṭṭhā vissajjenti, no ca saṁsādenti, dhammī ca nesaṁ kathā pavattinī hoti.
pavattinī → pavattanī (bj, sya-all, pts) | saṁsādenti → saṁsārenti (bj: machasaṁ) | vissajjenti → visajjenti (th) | idhāvuso → idh āvuso (pts)
‘It’s when two mendicants engage in discussion about the teaching …
Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyyā’”ti.That’s the kind of mendicant who would grace this park.’”

“Sādhu sādhu, sāriputta, yathā taṁ moggallānova sammā byākaramāno byākareyya.
yathā taṁ → yathātaṁ (th) | moggallānova → moggallāno va (pts)
“Good, good, Sāriputta! Moggallāna answered in the right way for him.
Moggallāno hi, sāriputta, dhammakathiko”ti.
dhammakathikoti → dhammakathiko ti (pts)
For Moggallāna is a Dhamma speaker.”

Evaṁ vutte, āyasmā mahāmoggallāno bhagavantaṁ etadavoca:When he had spoken, Moggallāna said to the Buddha, “atha khvāhaṁ, bhante, āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavocaṁ:“Next, I asked Sāriputta: ‘byākataṁ kho, āvuso sāriputta, amhehi sabbeheva yathāsakaṁ paṭibhānaṁ.
yathāsakaṁ → yathā sakaṁ (bjt) | sabbeheva yathāsakaṁ → sabbeh eva yathā sakaṁ (pts)
‘Each of us has spoken according to our own inspiration.
Tattha dāni mayaṁ āyasmantaṁ sāriputtaṁ pucchāma—
tattha dāni → tatthadāni (bjt, th)
And now we ask you:
ramaṇīyaṁ, āvuso sāriputta, gosiṅgasālavanaṁ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā sālā, dibbā, maññe, gandhā sampavanti.
sabbaphāliphullā → sabbapāliphullā (bj) | sāriputta → sariputta (pts)
Reverend Sāriputta, the sal forest park at Gosiṅga is lovely, the night is bright, the sal trees are in full blossom, and heavenly scents seem to float on the air.
Kathaṁrūpena, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyyā’ti?
bhikkhunā → (pts)
What kind of mendicant would grace this park?’
Evaṁ vutte, bhante, āyasmā sāriputto maṁ etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)
When I had spoken, Sāriputta said to me:
‘idhāvuso moggallāna, bhikkhu cittaṁ vasaṁ vatteti no ca bhikkhu cittassa vasena vattati.
idhāvuso → idh āvuso (pts)
‘Reverend Moggallāna, it’s when a mendicant masters their mind and is not mastered by it …
So yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati pubbaṇhasamayaṁ viharituṁ, tāya vihārasamāpattiyā pubbaṇhasamayaṁ viharati;
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj, pts)
yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati majjhanhikasamayaṁ viharituṁ, tāya vihārasamāpattiyā majjhanhikasamayaṁ viharati;
majjhanhikasamayaṁ → majjhantikaṁ samayaṁ (bj, pts); majjhantikasamayaṁ (sya-all)
yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati sāyanhasamayaṁ viharituṁ, tāya vihārasamāpattiyā sāyanhasamayaṁ viharati.
sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all)
Seyyathāpi, āvuso moggallāna, rañño vā rājamahāmattassa vā nānārattānaṁ dussānaṁ dussakaraṇḍako pūro assa.
seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
So yaññadeva dussayugaṁ ākaṅkheyya pubbaṇhasamayaṁ pārupituṁ, taṁ tadeva dussayugaṁ pubbaṇhasamayaṁ pārupeyya;
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj, pts) | taṁ tadeva → taṁtadeva (th) | yaññadeva → yañ-ñad-eva (pts) | taṁ tadeva → tan-tad-eva (pts)
yaññadeva dussayugaṁ ākaṅkheyya majjhanhikasamayaṁ pārupituṁ, taṁ tadeva dussayugaṁ majjhanhikasamayaṁ pārupeyya;
majjhanhikasamayaṁ → majjhantikaṁ samayaṁ (bj, pts); majjhantikasamayaṁ (sya-all) | taṁ tadeva dussayugaṁ majjhanhikasamayaṁ → taṁtadeva majjhantikasamayaṁ (sya-all) | taṁ tadeva → tan-tad-eva (pts)
yaññadeva dussayugaṁ ākaṅkheyya sāyanhasamayaṁ pārupituṁ, taṁ tadeva dussayugaṁ sāyanhasamayaṁ pārupeyya.
sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all) | taṁ tadeva → taṁtadeva (th) | yaññadeva → yañ-ñad-eva (pts) | taṁ tadeva → tan-tad-eva (pts)
Evameva kho, āvuso moggallāna, bhikkhu cittaṁ vasaṁ vatteti, no ca bhikkhu cittassa vasena vattati.
evameva → evam-eva (pts)
So yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati pubbaṇhasamayaṁ viharituṁ, tāya vihārasamāpattiyā pubbaṇhasamayaṁ viharati;
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj, pts)
yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati majjhanhikasamayaṁ viharituṁ, tāya vihārasamāpattiyā majjhanhikasamayaṁ viharati;
majjhanhikasamayaṁ → majjhantikaṁ samayaṁ (bj, pts); majjhantikasamayaṁ (sya-all)
yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati sāyanhasamayaṁ viharituṁ, tāya vihārasamāpattiyā sāyanhasamayaṁ viharati.
sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all)
Evarūpena kho, āvuso moggallāna, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyyā’”ti.That’s the kind of mendicant who would grace this park.’”

“Sādhu sādhu, moggallāna.“Good, good, Moggallāna! Yathā taṁ sāriputtova sammā byākaramāno byākareyya.
yathā taṁ → yathātaṁ (th) | sāriputtova → sāriputto va (pts)
Sāriputta answered in the right way for him.
Sāriputto hi, moggallāna, cittaṁ vasaṁ vatteti no ca sāriputto cittassa vasena vattati.For Sāriputta masters his mind and is not mastered by it …” So yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati pubbaṇhasamayaṁ viharituṁ, tāya vihārasamāpattiyā pubbaṇhasamayaṁ viharati;
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj, pts)
yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati majjhanhikasamayaṁ viharituṁ, tāya vihārasamāpattiyā majjhanhikasamayaṁ viharati;
majjhanhikasamayaṁ → majjhantikaṁ samayaṁ (bj, pts); majjhantikasamayaṁ (sya-all)
yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati sāyanhasamayaṁ viharituṁ, tāya vihārasamāpattiyā sāyanhasamayaṁ viharatī”ti.
sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all)

Evaṁ vutte, āyasmā sāriputto bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)
When he had spoken, Sāriputta asked the Buddha,
“kassa nu kho, bhante, subhāsitan”ti?
subhāsitanti → subhāsitan-ti (pts)
“Sir, who has spoken well?”

“Sabbesaṁ vo, sāriputta, subhāsitaṁ pariyāyena.“You’ve all spoken well in your own way. Api ca mamapi suṇātha yathārūpena bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyya.
api ca mamapi → apica mama vacanaṁ (sya-all) | sobheyya → sobheyyāti (sya-all) | mamapi → mama vacanaṁ (bj: syā) | sobheyya → sobheyyāti (bj: syā) | mamapi → mama pi (pts)
However, listen to me also as to what kind of mendicant would grace this sal forest park at Gosiṅga.
Idha, sāriputta, bhikkhu pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā:It’s a mendicant who, after the meal, returns from almsround, sits down cross-legged, sets their body straight, and brings mindfulness to the present, thinking: ‘na tāvāhaṁ imaṁ pallaṅkaṁ bhindissāmi yāva me nānupādāya āsavehi cittaṁ vimuccissatī’ti.
nānupādāya → na anupādāya (sya-all) | vimuccissatīti → vimuccatīti (sya-all) | na → nā (pts)
‘I will not break this sitting posture until my mind is freed from the defilements by not grasping!’
Evarūpena kho, sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṁ sobheyyā”ti.That’s the kind of mendicant who would grace this park.”

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam-avoca (pts)
That is what the Buddha said.
Attamanā te āyasmanto bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
āyasmanto → te bhikkhū (mr) | āyasmanto → te bhikkhū (cck: ka.) | abhinandunti → abhinandun ti (pts)
Satisfied, those venerables approved what the Buddha said.

Mahāgosiṅgasuttaṁ niṭṭhitaṁ dutiyaṁ.
mahāgosiṅgasuttaṁ → mahāgosiṅgasālasuttaṁ (th)

Listen in MP3: Pali · English (trans. Bhikkhu Sujato)

Principles by the Suttas · Rationale · Glossary