Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Majjhima Nikāya 54Middle Discourses 54

PotaliyasuttaTo Potaliya (Excerpt)

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ me → evam-me (pts)
ekaṁ samayaṁ bhagavā aṅguttarāpesu viharati āpaṇaṁ nāma aṅguttarāpānaṁ nigamo.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya āpaṇaṁ piṇḍāya pāvisi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (pts) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, pts)
Āpaṇe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yenaññataro vanasaṇḍo tenupasaṅkami divāvihārāya.
yenaññataro → yena aññataro (sya-all) | yenaññataro → yen aññataro (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)
Taṁ vanasaṇḍaṁ ajjhogāhetvā aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi.
ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (bj, sya-all, km); ajjhogāhitvā (pts1ed, mr) | ajjhogāhetvā → ajjhogāhitvā (pts) | divāvihāraṁ → (pts) | ajjhogahetvā → ajjhogāhetvā (bj: machasaṁ); ajjhogāhitvā (bj: PTS) | nisīdi → rukkhamūle nisīdi (bj: PTS) | ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (cck: sī. syā. kaṁ.); ajjhogāhitvā (cck: pī. ka.)

Potaliyopi kho gahapati sampannanivāsanapāvuraṇo chattupāhanāhi jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena so vanasaṇḍo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṁ vanasaṇḍaṁ ajjhogāhetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
chattupāhanāhi → chattupāhano (mr) | sampannanivāsanapāvuraṇo → sampannanivāsanapāpuraṇo (bj, sya-all); sampannanivāsapāvuraṇo (pts) | upasaṅkamitvā → (bj) | ajjhogāhetvā → ajjhogāhitvā (pts) | sampannanivāsanapāpuraṇo → pāvuraṇe (bj: machasaṁ) | ajjhogahetvā → ajjhogāhetvā (bj: machasaṁ); ajjhogāhitvā (bj: PTS) | sampannanivāsanapāvuraṇo → pāpuraṇo (cck: sī. syā. kaṁ.) | chattupāhanāhi → chattupāhano (cck: ka.) | sampannanivāsanapāpuraṇo → ba. nivāsanapāvuraṇo (sya-all: sī.) | chattupāhanāhi → ba. chattupāhano (sya-all note) | + → anuvicaramāno (bjt) | potaliyopi → potaliyo pi (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṅkami (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhitaṁ kho potaliyaṁ gahapatiṁ bhagavā etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (pts) | etadavoca → etad-avoca (pts)
“saṁvijjanti kho, gahapati, āsanāni; sace ākaṅkhasi nisīdā”ti.
saṁvijjanti → saṁvijjante (bj, pts) | saṁvijjante → saṁvijnti (bj: machasaṁ, syā) | saṁvijjanti → sīhaḷapotthake saṁvijjante joti pāṭho dissati (sya-all note)

Evaṁ vutte, potaliyo gahapati “gahapativādena maṁ samaṇo gotamo samudācaratī”ti kupito anattamano tuṇhī ahosi.

Dutiyampi kho bhagavā …pe…
saṁvijjante → saṁvijnti (bj: machasaṁ, syā) | pe → spelled out in full (bjt)
tatiyampi kho bhagavā potaliyaṁ gahapatiṁ etadavoca: “saṁvijjanti kho, gahapati, āsanāni; sace ākaṅkhasi nisīdā”ti.
saṁvijjanti → saṁvijjante (bj, pts)

Evaṁ vutte, potaliyo gahapati “gahapativādena maṁ samaṇo gotamo samudācaratī”ti kupito anattamano bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)
“tayidaṁ, bho gotama, nacchannaṁ, tayidaṁ nappatirūpaṁ, yaṁ maṁ tvaṁ gahapativādena samudācarasī”ti.
nappatirūpaṁ → nappaṭirūpaṁ (sya-all) | tayidaṁ → ta-y-idaṁ (pts)

“Te hi te, gahapati, ākārā, te liṅgā, te nimittā yathā taṁ gahapatissā”ti.
yathā taṁ → yathātaṁ (th)

“Tathā hi pana me, bho gotama, sabbe kammantā paṭikkhittā, sabbe vohārā samucchinnā”ti.
samucchinnāti → samucchinnā ti (pts)

“Yathā kathaṁ pana te, gahapati, sabbe kammantā paṭikkhittā, sabbe vohārā samucchinnā”ti?
yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th, pts) | samucchinnāti → samucchinnā ti (pts)

“Idha me, bho gotama, yaṁ ahosi dhanaṁ vā dhaññaṁ vā rajataṁ vā jātarūpaṁ vā sabbaṁ taṁ puttānaṁ dāyajjaṁ niyyātaṁ, tatthāhaṁ anovādī anupavādī ghāsacchādanaparamo viharāmi.
sabbaṁ taṁ → sabbantaṁ (th) | sabbaṁ taṁ → sabban-taṁ (pts)
Evaṁ kho me, bho gotama, sabbe kammantā paṭikkhittā, sabbe vohārā samucchinnā”ti.
Evaṁ kho me → evañca me (sya-all); evaṁ me (mr) | evaṁ kho → evañca (sya-all) | me → evañca me (cck: syā.); evaṁ me (cck: ka.) | samucchinnāti → samucchinnā ti (pts)

“Aññathā kho tvaṁ, gahapati, vohārasamucchedaṁ vadasi, aññathā ca pana ariyassa vinaye vohārasamucchedo hotī”ti.
vadasi → vadesi (bj, sya-all) | vadesi → vadasi (bj: sīmu8) | vadesi → vadasi (sya-all: sī. yu.)

“Yathā kathaṁ pana, bhante, ariyassa vinaye vohārasamucchedo hoti?
yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th, pts)
Sādhu me, bhante, bhagavā tathā dhammaṁ desetu yathā ariyassa vinaye vohārasamucchedo hotī”ti.

“Tena hi, gahapati, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi, bhāsissāmī”ti.
manasi karohi → manasikarohi (bjt, th, pts) | tena hi → tenahi (th)

“Evaṁ, bhante”ti kho potaliyo gahapati bhagavato paccassosi.
bhanteti → bhante ti (pts)

Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)

“aṭṭha kho ime, gahapati, dhammā ariyassa vinaye vohārasamucchedāya saṁvattanti.
me → yeme pana (sya-all, mr)
Katame aṭṭha? Apāṇātipātaṁ nissāya pāṇātipāto pahātabbo; dinnādānaṁ nissāya adinnādānaṁ pahātabbaṁ; saccavācaṁ nissāya musāvādo pahātabbo;
saccavācaṁ → saccaṁ vācaṁ (bj, sya-all, pts1ed) | saccavācaṁ → saccaṁ vācaṁ (pts) | vācaṁ → sammavācaṁ (bj: machasaṁ) | saccavācaṁ → saccaṁ vācaṁ (cck: syā.)
apisuṇaṁ vācaṁ nissāya pisuṇā vācā pahātabbā; agiddhilobhaṁ nissāya giddhilobho pahātabbo; anindārosaṁ nissāya nindāroso pahātabbo; akkodhūpāyāsaṁ nissāya kodhūpāyāso pahātabbo;
akkodhūpāyāsaṁ → akodhupāyāsaṁ (sya-all, pts) | kodhūpāyāso → kodhupāyāso (sya-all, pts)
anatimānaṁ nissāya atimāno pahātabbo. Ime kho, gahapati, aṭṭha dhammā saṅkhittena vuttā, vitthārena avibhattā, ariyassa vinaye vohārasamucchedāya saṁvattantī”ti.
vitthārena → vitthāretvā (mr) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, bjt, ms2005)

“Ye me, bhante, bhagavatā aṭṭha dhammā saṅkhittena vuttā, vitthārena avibhattā, ariyassa vinaye vohārasamucchedāya saṁvattanti, sādhu me, bhante, bhagavā ime aṭṭha dhamme vitthārena vibhajatu anukampaṁ upādāyā”ti.
ye me → yeme pana (sya-all) | yeme → yeme pana (bj: syā) | me → ye me pana (cck: syā. ka.) | vitthārena → vitthāretvā (cck: ka.) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, bjt, ms2005)

“Tena hi, gahapati, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi, bhāsissāmī”ti.
tena hi → tenahi (th) | manasi karohi → manasikarohi (th, pts)

“Evaṁ, bhante”ti kho potaliyo gahapati bhagavato paccassosi.
bhanteti → bhante ti (pts)
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)

“‘Apāṇātipātaṁ nissāya pāṇātipāto pahātabbo’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
pāṇātipāto pahātabboti → pāṇāṭipāto pahātabbo ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ-c etaṁ (pts)
Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati: ‘yesaṁ kho ahaṁ saṁyojanānaṁ hetu pāṇātipātī assaṁ, tesāhaṁ saṁyojanānaṁ pahānāya samucchedāya paṭipanno.
saṁyojanānaṁ → saññojanānaṁ (th)
Ahañceva kho pana pāṇātipātī assaṁ, attāpi maṁ upavadeyya pāṇātipātapaccayā, anuviccāpi maṁ viññū garaheyyuṁ pāṇātipātapaccayā, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā pāṇātipātapaccayā.
Ahañceva → ahañce (?) | anuviccāpi maṁ viññū → anuvicca viññū (bj, sya-all, pts1ed) | anuviccāpi maṁ → anuvicca (bj, sya-all, pts) | Ahañceva → ahañce (cck: ?) | viññū → anuvicca viññū (cck: sī. syā. pī.) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | ahañceva → ahañ-c eva (pts) | attāpi → attā pi (pts) | paraṁ maraṇā → param-maraṇā (pts)
Etadeva kho pana saṁyojanaṁ etaṁ nīvaraṇaṁ yadidaṁ pāṇātipāto.
saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (th)
Ye ca pāṇātipātapaccayā uppajjeyyuṁ āsavā vighātapariḷāhā, pāṇātipātā paṭiviratassa evaṁsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’.
evaṁsa → evaṁ-sa (pts)
‘Apāṇātipātaṁ nissāya pāṇātipāto pahātabbo’ti—
pahātabboti → pahātabbo ti (pts)
iti yantaṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yantaṁ → yan-taṁ (pts) | idametaṁ → idam-etaṁ (pts)

‘Dinnādānaṁ nissāya adinnādānaṁ pahātabban’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
pahātabbanti → pahātabban-ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ-c etaṁ (pts)
Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati: ‘yesaṁ kho ahaṁ saṁyojanānaṁ hetu adinnādāyī assaṁ, tesāhaṁ saṁyojanānaṁ pahānāya samucchedāya paṭipanno.
saṁyojanānaṁ → saññojanānaṁ (th)
Ahañceva kho pana adinnādāyī assaṁ, attāpi maṁ upavadeyya adinnādānapaccayā, anuviccāpi maṁ viññū garaheyyuṁ adinnādānapaccayā, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā adinnādānapaccayā.
anuviccāpi maṁ → anuvicca (bj, sya-all, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | ahañceva → ahañ-c eva (pts) | attāpi → attā pi (pts) | paraṁ maraṇā → param-maraṇā (pts)
Etadeva kho pana saṁyojanaṁ etaṁ nīvaraṇaṁ yadidaṁ adinnādānaṁ.
nīvaraṇaṁ → nivaraṇaṁ (pts) | saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (th) | etadeva → etad-eva (pts)
Ye ca adinnādānapaccayā uppajjeyyuṁ āsavā vighātapariḷāhā adinnādānā paṭiviratassa evaṁsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’.
vighātapariḷāhā → vighāta pariḷāhā (th) | evaṁsa → evaṁ-sa (pts)
‘Dinnādānaṁ nissāya adinnādānaṁ pahātabban’ti—
pahātabbanti → pahātabban-ti (pts)
iti yantaṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yantaṁ → yaṁ taṁ (bjt) | yantaṁ → yan-taṁ (pts) | idametaṁ → idam-etaṁ (pts)
‘Saccavācaṁ nissāya musāvādo pahātabbo’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
saccavācaṁ → saccaṁ vācaṁ (bj, sya-all, pts) | saccaṁ → saccavācaṁ (bj: machasaṁ) | pahātabboti → pahātabbo ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ-c etaṁ (pts)
Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati:
gahapati → gahepati (pts)
‘yesaṁ kho ahaṁ saṁyojanānaṁ hetu musāvādī assaṁ, tesāhaṁ saṁyojanānaṁ pahānāya samucchedāya paṭipanno.
saṁyojanānaṁ → saññojanānaṁ (th)
Ahañceva kho pana musāvādī assaṁ, attāpi maṁ upavadeyya musāvādapaccayā, anuviccāpi maṁ viññū garaheyyuṁ musāvādapaccayā, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā musāvādapaccayā.
anuviccāpi maṁ → anuvicca (bj, sya-all, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | ahañceva → ahañ-c eva (pts) | attāpi → attā pi (pts) | paraṁ maraṇā → param-maraṇā (pts)
Etadeva kho pana saṁyojanaṁ etaṁ nīvaraṇaṁ yadidaṁ musāvādo.
saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (th)
Ye ca musāvādapaccayā uppajjeyyuṁ āsavā vighātapariḷāhā, musāvādā paṭiviratassa evaṁsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’.
vighātapariḷāhā → vighāta pariḷāhā (th) | evaṁsa → evaṁ-sa (pts)
‘Saccavācaṁ nissāya musāvādo pahātabbo’ti—
saccavācaṁ → saccaṁ vācaṁ (bj, sya-all, pts) | pahātabboti → pahātabbo ti (pts)
iti yantaṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yantaṁ → yaṁ taṁ (bjt) | yantaṁ → yan-taṁ (pts) | idametaṁ → idam-etaṁ (pts)
‘Apisuṇaṁ vācaṁ nissāya pisuṇā vācā pahātabbā’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
pisuṇā → pisunā (bj) | pahātabbāti → pahātabbā ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ-c etaṁ (pts)
Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati: ‘yesaṁ kho ahaṁ saṁyojanānaṁ hetu pisuṇavāco assaṁ, tesāhaṁ saṁyojanānaṁ pahānāya samucchedāya paṭipanno.
pisuṇavāco → pisunāvāco (bj); pisuṇāvāco (pts) | saṁyojanānaṁ → saññojanānaṁ (th)
Ahañceva kho pana pisuṇavāco assaṁ, attāpi maṁ upavadeyya pisuṇavācāpaccayā, anuviccāpi maṁ viññū garaheyyuṁ pisuṇavācāpaccayā, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā pisuṇavācāpaccayā.
pisuṇavāco → pisunāvāco (bj); pisuṇāvāco (pts) | pisuṇavācāpaccayā anuviccāpi maṁ → pisunāvācapaccayā anuvicca (bj); pisuṇavācapaccayā anuvicca (sya-all); pisuṇāvācāpaccayā anuvicca (pts) | pisuṇavācāpaccayā → pisunāvācapaccayā (bj); pisuṇavācapaccayā (sya-all); pisuṇāvācāpaccayā (pts) | pisunāvācapaccayā → pisuṇāvācā paccayā (bj: PTS) | pisunāvācapaccayā → pisuṇāvācā paccayā (bj: PTS) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | ahañceva → ahañ-c eva (pts) | attāpi → attā pi (pts) | paraṁ maraṇā → param-maraṇā (pts)
Etadeva kho pana saṁyojanaṁ etaṁ nīvaraṇaṁ yadidaṁ pisuṇā vācā.
pisuṇā → pisunā (bj) | pisuṇā vācā → pisuṇavācā (sya-all) | saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (th)
Ye ca pisuṇavācāpaccayā uppajjeyyuṁ āsavā vighātapariḷāhā, pisuṇāya vācāya paṭiviratassa evaṁsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’.
pisuṇavācāpaccayā → pisunāvācapaccayā (bj); pisuṇavācapaccayā (sya-all); pisuṇāvācāpaccayā (pts) | pisuṇāya vācāya → pisunā vācā (bj) | vācā → pisunāya vācāya (bj: PTS) | vighātapariḷāhā → vighāta pariḷāhā (th) | evaṁsa → evaṁ-sa (pts)
‘Apisuṇaṁ vācaṁ nissāya pisuṇā vācā pahātabbā’ti—
pahātabbāti → pahātabbā ti (pts)
iti yantaṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yantaṁ → yaṁ taṁ (bjt) | yantaṁ → yan-taṁ (pts) | idametaṁ → idam-etaṁ (pts)
‘Agiddhilobhaṁ nissāya giddhilobho pahātabbo’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
pahātabboti → pahātabbo ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ-c etaṁ (pts)
Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati: ‘yesaṁ kho ahaṁ saṁyojanānaṁ hetu giddhilobhī assaṁ, tesāhaṁ saṁyojanānaṁ pahānāya samucchedāya paṭipanno.
giddhilobhī → giddhilobhītha (sya-all) | saṁyojanānaṁ → saññojanānaṁ (th)
Ahañceva kho pana giddhilobhī assaṁ, attāpi maṁ upavadeyya giddhilobhapaccayā, anuviccāpi maṁ viññū garaheyyuṁ giddhilobhapaccayā, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā giddhilobhapaccayā.
anuviccāpi maṁ → anuvicca (bj, sya-all, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | ahañceva → ahañ-c eva (pts) | attāpi → attā pi (pts) | paraṁ maraṇā → param-maraṇā (pts)
Etadeva kho pana saṁyojanaṁ etaṁ nīvaraṇaṁ yadidaṁ giddhilobho.
saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (th) | etadeva → etad-eva (pts)
Ye ca giddhilobhapaccayā uppajjeyyuṁ āsavā vighātapariḷāhā, giddhilobhā paṭiviratassa evaṁsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’.
giddhilobhā paṭiviratassa → agiddhilobhassa (bj); agiddhilobhissa (sya-all, pts) | agiddhilobhassa → giddhilobhā paṭiviratassa (bj: machasaṁ) | vighātapariḷāhā → vighāta pariḷāhā (th) | giddhilobhā paṭiviratassa evaṁsa → agiddhilobhissa evaṁ-sa (pts)
‘Agiddhilobhaṁ nissāya giddhilobho pahātabbo’ti—
pahātabboti → pahātabbo ti (pts)
iti yantaṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yantaṁ → yaṁ taṁ (bjt) | yantaṁ → yan-taṁ (pts) | idametaṁ → idam-etaṁ (pts)
‘Anindārosaṁ nissāya nindāroso pahātabbo’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
pahātabboti → pahātabbo ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ-c etaṁ (pts)
Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati: ‘yesaṁ kho ahaṁ saṁyojanānaṁ hetu nindārosī assaṁ, tesāhaṁ saṁyojanānaṁ pahānāya samucchedāya paṭipanno.
saṁyojanānaṁ → saññojanānaṁ (th)
Ahañceva kho pana nindārosī assaṁ, attāpi maṁ upavadeyya nindārosapaccayā, anuviccāpi maṁ viññū garaheyyuṁ nindārosapaccayā, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā nindārosapaccayā.
anuviccāpi maṁ → anuvicca (bj, sya-all, pts) | viññū → anuviccāpi maṁ viññū (bj: machasaṁ) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | attāpi → attā pi (pts) | paraṁ maraṇā → param-maraṇā (pts)
Etadeva kho pana saṁyojanaṁ etaṁ nīvaraṇaṁ yadidaṁ nindāroso.
saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (th)
Ye ca nindārosapaccayā uppajjeyyuṁ āsavā vighātapariḷāhā, anindārosissa evaṁsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’.
vighātapariḷāhā → vighāta pariḷāhā (th) | evaṁsa → evaṁ-sa (pts)
‘Anindārosaṁ nissāya nindāroso pahātabbo’ti—
pahātabboti → pahātabbo ti (pts)
iti yantaṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yantaṁ → yaṁ taṁ (bjt) | idametaṁ → idam-etaṁ (pts)
‘Akkodhūpāyāsaṁ nissāya kodhūpāyāso pahātabbo’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
akkodhūpāyāsaṁ → akodhupāyāsaṁ (sya-all, pts) | kodhūpāyāso → kodhupāyāso (sya-all) | kodhūpāyāso pahātabboti → kodhupāyāso pahātabbo ti (pts) | akkodhūpāyāsaṁ → akodhūpāyāsaṁ (bjt) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ-c etaṁ (pts)
Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati: ‘yesaṁ kho ahaṁ saṁyojanānaṁ hetu kodhūpāyāsī assaṁ, tesāhaṁ saṁyojanānaṁ pahānāya samucchedāya paṭipanno.
kodhūpāyāsī → kodhupāyāsī (sya-all, pts) | saṁyojanānaṁ → saññojanānaṁ (th)
Ahañceva kho pana kodhūpāyāsī assaṁ, attāpi maṁ upavadeyya kodhūpāyāsapaccayā, anuviccāpi maṁ viññū garaheyyuṁ kodhūpāyāsapaccayā, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā kodhūpāyāsapaccayā.
anuviccāpi maṁ → anuvicca (bj) | kodhūpāyāsī → kodhupāyāsī (sya-all, pts) | kodhūpāyāsapaccayā anuviccāpi maṁ → kodhupāyāsapaccayā anuvicca (sya-all, pts) | kodhūpāyāsapaccayā → kodhupāyāsapaccayā (sya-all, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | ahañceva → ahañ-c eva (pts) | attāpi → attā pi (pts) | paraṁ maraṇā → param-maraṇā (pts)
Etadeva kho pana saṁyojanaṁ etaṁ nīvaraṇaṁ yadidaṁ kodhūpāyāso.
kodhūpāyāso → kodhupāyāso (sya-all, pts) | saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (th) | etadeva → etad-eva (pts)
Ye ca kodhūpāyāsapaccayā uppajjeyyuṁ āsavā vighātapariḷāhā, akkodhūpāyāsissa evaṁsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’.
kodhūpāyāsapaccayā → kodhupāyāsapaccayā (sya-all, pts) | vighātapariḷāhā akkodhūpāyāsissa → vighāta pariḷāhā akodhupāyāsissa (sya-all) | akkodhūpāyāsissa → akodhupāyāsissa (pts) | akkodhūpāyāsissa → akodhūpāyāsissa (bjt) | akkodhūpāyāsissa evaṁsa → akodhupāyāsissa evaṁ-sa (pts)
‘Akkodhūpāyāsaṁ nissāya kodhūpāyāso pahātabbo’ti—
akkodhūpāyāsaṁ → akodhupāyāsaṁ (sya-all, pts) | kodhūpāyāso → kodhupāyāso (sya-all) | kodhūpāyāso pahātabboti → kodhupāyāso pahātabbo ti (pts)
iti yantaṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yantaṁ → yaṁ taṁ (bjt) | yantaṁ → yan-taṁ (pts)

‘Anatimānaṁ nissāya atimāno pahātabbo’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
pahātabboti → pahātabbo ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ-c etaṁ (pts)
Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati: ‘yesaṁ kho ahaṁ saṁyojanānaṁ hetu atimānī assaṁ, tesāhaṁ saṁyojanānaṁ pahānāya samucchedāya paṭipanno.
saṁyojanānaṁ → saññojanānaṁ (th)
Ahañceva kho pana atimānī assaṁ, attāpi maṁ upavadeyya atimānapaccayā, anuviccāpi maṁ viññū garaheyyuṁ atimānapaccayā, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā atimānapaccayā.
anuviccāpi maṁ → anuvicca (bj, sya-all, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | ahañceva → ahañ-c eva (pts) | attāpi → attā pi (pts) | paraṁ maraṇā → param-maraṇā (pts)
Etadeva kho pana saṁyojanaṁ etaṁ nīvaraṇaṁ yadidaṁ atimāno.
saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (th)
Ye ca atimānapaccayā uppajjeyyuṁ āsavā vighātapariḷāhā, anatimānissa evaṁsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti’.
vighātapariḷāhā → vighāta pariḷāhā (th) | evaṁsa → evaṁ-sa (pts)
‘Anatimānaṁ nissāya atimāno pahātabbo’ti—
pahātabboti → pahātabbo ti (pts)
iti yantaṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yantaṁ → yaṁ taṁ (bjt) | yantaṁ → yan-taṁ (pts) | idametaṁ → idam-etaṁ (pts)

Ime kho, gahapati, aṭṭha dhammā saṅkhittena vuttā, vitthārena vibhattā, ye ariyassa vinaye vohārasamucchedāya saṁvattanti;
vibhattā → avibhattā (sya-all, mr) | vinaye → vinaye pahānāya (sya-all) | vibhattā → avibhattā (bj: syā) | vibhattā → avibhattā (cck: syā. ka.) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, bjt, ms2005)
na tveva tāva ariyassa vinaye sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ vohārasamucchedo hotī”ti.
tāva → tāva gahapati (sya-all) | vohārasamucchedo → vohārassa samucchedo (sya-all) | tveva → tv-eva (pts)

“Yathā kathaṁ pana, bhante, ariyassa vinaye sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ vohārasamucchedo hoti?
yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th, pts)
Sādhu me, bhante, bhagavā tathā dhammaṁ desetu yathā ariyassa vinaye sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ vohārasamucchedo hotī”ti.
vohārasamucchedo → vohārassa samucchedo (sya-all)

“Tena hi, gahapati, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi, bhāsissāmī”ti.
manasi karohi → manasikarohi (bjt, th, pts) | tena hi → tenahi (th)

“Evaṁ, bhante”ti kho potaliyo gahapati bhagavato paccassosi.
bhanteti → bhante ti (pts)
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)

1. Kāmādīnavakathā

“Seyyathāpi, gahapati, kukkuro jighacchādubbalyapareto goghātakasūnaṁ paccupaṭṭhito assa.
goghātakasūnaṁ → goghātakasūṇaṁ (bj) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
.… “Suppose a dog, overcome with weakness & hunger, were to come across a slaughterhouse,
Tamenaṁ dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā aṭṭhikaṅkalaṁ sunikkantaṁ nikkantaṁ nimmaṁsaṁ lohitamakkhitaṁ upasumbheyya.
upasumbheyya → upacchubheyya (bj, pts1ed); upacchūbheyya (sya-all, km); upaccumbheyya (mr) | sunikkantaṁ nikkantaṁ → sunikantanikantaṁ (bj) | lohitamakkhitaṁ upasumbheyya → lohitamakkhittaṁ upacchubheyya (bj) | upasumbheyya → upacchubheyya (pts) | sunikantanikantaṁ → sunikantaṁ nikantaṁ (bj: sīmu8) | upacchubheyya → upacchūbheyya (bj: syā) | upasumbheyya → upacchubheyya (cck: sī. pī.); upacchūbheyya (cck: syā. kaṁ.); upaccumbheyya (cck: ka.) | tamenaṁ → tam-enaṁ (pts)
and there a dexterous butcher or butcher’s apprentice were to fling him a chain of bones—thoroughly scraped, without any flesh, smeared with blood.
Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (pts)
What do you think?
api nu kho so kukkuro amuṁ aṭṭhikaṅkalaṁ sunikkantaṁ nikkantaṁ nimmaṁsaṁ lohitamakkhitaṁ palehanto jighacchādubbalyaṁ paṭivineyyā”ti?
kho → (bj, sya-all, pts) | sunikkantaṁ nikkantaṁ → sunikantanikantaṁ (bj) | lohitamakkhitaṁ palehanto → lohitamakkhittaṁ paḷikhādento (bj) | palehanto → palikhādanto (pts) | paḷikhādento → palehanto (bj: machasaṁ, syā) | palehanto → palikhādanto (sya-all: sī.) | sunikkantaṁ nikkantaṁ → sunikantaṁ nikantaṁ (th, pts)
Would the dog, gnawing on that chain of bones—thoroughly scraped, without any flesh, smeared with blood—appease its weakness & hunger?”

“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)
“No, lord.
“Taṁ kissa hetu”?And why is that? “Aduñhi, bhante, aṭṭhikaṅkalaṁ sunikkantaṁ nikkantaṁ nimmaṁsaṁ lohitamakkhitaṁ.
sunikkantaṁ nikkantaṁ → sunikantanikantaṁ (bj) | aduñhi → aduṁ hi (bjt, th, pts) | lohitamakkhitaṁ → lohitamakkhittaṁ (bjt) | sunikkantaṁ nikkantaṁ → sunikantaṁ nikantaṁ (th, pts)
Because the chain of bones is thoroughly scraped, without any flesh, & smeared with blood.
Yāvadeva pana so kukkuro kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti.
yāvadeva → yāvadeva ca (bj, sya-all, pts) | yāvadeva → yāvad-eva ca (pts)
The dog would get nothing but its share of weariness & vexation.”

“Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati:
evameva → evam-eva (pts)
“In the same way, householder, a disciple of the noble ones considers this point:
‘aṭṭhikaṅkalūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti.
bahupāyāsā → bahūpāyāsā (bj, sya1ed, sya2ed, km) | bahupāyāsā → bahūpāyāsā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | bhiyyoti → bhiyyo ti (pts)
‘The Blessed One has compared sensuality to a chain of bones, of much stress, much despair, & greater drawbacks.’
Evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā yāyaṁ upekkhā nānattā nānattasitā taṁ abhinivajjetvā, yāyaṁ upekkhā ekattā ekattasitā yattha sabbaso lokāmisūpādānā aparisesā nirujjhanti tamevūpekkhaṁ bhāveti.
tamevūpekkhaṁ → tameva upekkhaṁ (sya-all); tamev upekhaṁ (pts) | lokāmisūpādānā → lokāmisupādānā (pts) | evametaṁ → evam-etaṁ (pts) | yāyaṁ upekkhā → yā yaṁ upekhā (pts) | tamevūpekkhaṁ → tam-ev upekhaṁ (pts)
Seeing this with right discernment, as it has come to be, then avoiding the equanimity coming from multiplicity, dependent on multiplicity, he develops the equanimity coming from singleness, dependent on singleness, where sustenance/clinging for the baits of the world ceases without trace.

Seyyathāpi, gahapati, gijjho vā kaṅko vā kulalo vā maṁsapesiṁ ādāya uḍḍīyeyya.
uḍḍīyeyya → uḍḍayeyya (sya-all, pts1ed) | kaṅko → kaṅkho (sya-all) | maṁsapesiṁ ādāya uḍḍīyeyya → maṁsapesimādāya uḍḍayeyya (sya-all) | uḍḍīyeyya → uḍḍayeyya (pts) | uḍḍīyeyya → uḍḍayeyya (bj: PTS, syā) | uḍḍīyeyya → uḍḍayeyya (cck: syā. pī.) | vā → ba. kaṅko vā (sya-all note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
“Now suppose a vulture, a kite, or a hawk, seizing a lump of flesh, were to take off,
Tamenaṁ gijjhāpi kaṅkāpi kulalāpi anupatitvā anupatitvā vitaccheyyuṁ vissajjeyyuṁ.
vissajjeyyuṁ → virājeyyuṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | kaṅkāpi → kaṅkhāpi (sya-all) | vissajjeyyuṁ → virājeyyuṁ (pts) | virājeyyuṁ → visajjeyyuṁ (bj: machasaṁ) | vissajjeyyuṁ → virājeyyuṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | tamenaṁ gijjhāpi kaṅkāpi kulalāpi → tam-enaṁ gijjhā pi kaṅkā pi kulalā pi (pts)
and other vultures, kites, or hawks—following right after it—were to tear at it with their beaks & pull at it with their claws.
Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ maññasi → kim-maññasi (pts)
What do you think?
sace so gijjho vā kaṅko vā kulalo vā taṁ maṁsapesiṁ na khippameva paṭinissajjeyya, so tatonidānaṁ maraṇaṁ vā nigaccheyya maraṇamattaṁ vā dukkhan”ti?
kaṅko → kaṅkho (sya-all) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | nigaccheyya → niggaccheyya (th) | khippameva paṭinissajjeyya → khippam-eva paṭinissajeyya (pts) | dukkhanti → dukkhan-ti (pts)
If that vulture, kite, or hawk were not quickly to drop that lump of flesh, would it meet with death from that cause, or with death-like pain?”

“Evaṁ, bhante”.“Yes, lord.”

“Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati:
evameva → evam-eva (pts)
“In the same way, householder, a disciple of the noble ones considers this point:
‘maṁsapesūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti.
bahupāyāsā → bahūpāyāsā (th) | bhiyyoti → bhiyyo ti (pts)
‘The Blessed One has compared sensuality to a lump of flesh, of much stress, much despair, & greater drawbacks.’
Evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā yāyaṁ upekkhā nānattā nānattasitā taṁ abhinivajjetvā yāyaṁ upekkhā ekattā ekattasitā yattha sabbaso lokāmisūpādānā aparisesā nirujjhanti tamevūpekkhaṁ bhāveti.
tamevūpekkhaṁ → tameva upekkhaṁ (sya-all); tamev upekhaṁ (pts) | lokāmisūpādānā → lokāmisupādānā (pts) | evametaṁ → evam-etaṁ (pts) | yāyaṁ upekkhā → yā yaṁ upekhā (pts) | tamevūpekkhaṁ → tam-ev upekhaṁ (pts)
Seeing this with right discernment, as it has come to be, then avoiding the equanimity coming from multiplicity, dependent on multiplicity, he develops the equanimity coming from singleness, dependent on singleness, where sustenance/clinging for the baits of the world ceases without trace.

Seyyathāpi, gahapati, puriso ādittaṁ tiṇukkaṁ ādāya paṭivātaṁ gaccheyya.
paṭivātaṁ → pativātaṁ (sya-all)
“Now suppose a man were to come against the wind, carrying a burning grass torch.
Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ maññasi → kim-maññasi (pts)
What do you think?
sace so puriso taṁ ādittaṁ tiṇukkaṁ na khippameva paṭinissajjeyya tassa sā ādittā tiṇukkā hatthaṁ vā daheyya bāhuṁ vā daheyya aññataraṁ vā aññataraṁ vā aṅgapaccaṅgaṁ daheyya, so tatonidānaṁ maraṇaṁ vā nigaccheyya maraṇamattaṁ vā dukkhan”ti?
daheyya aññataraṁ vā aññataraṁ vā aṅgapaccaṅgaṁ → daheyya. aññataraṁ vā aṅgapaccaṅgaṁ (bj, pts1ed); ḍaheyya … (sya-all) | bāhuṁ → bāhaṁ (bj, pts) | aññataraṁ vā → (bj, pts) | daheyya → ḍaheyya (sya-all); vā ḍaheyya (sya-all) | vā → aññataraṁ vā aññataraṁ vā (bj: machasaṁ) | aṅgapaccaṅgaṁ → daheyya. aññataraṁ vā aṅgapaccaṅga (cck: sī. pī.) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | khippameva paṭinissajjeyya → khippam-eva paṭinissajeyya (pts) | dukkhanti → dukkhan-ti (pts)
If he were not quickly to drop that grass torch, would he burn his hand or his arm or some other part of his body, so that he would meet with death from that cause, or with death-like pain?”

“Evaṁ, bhante”.“Yes, lord.”

“Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati:
evameva → evam-eva (pts)
“In the same way, householder, a disciple of the noble ones considers this point:
‘tiṇukkūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti.
bahupāyāsā → bahūpāyāsā (sya-all) | ettha bhiyyoti → etthabhiyyoti (bjt) | bhiyyoti → bhiyyo ti (pts)
‘The Blessed One has compared sensuality to a grass torch, of much stress, much despair, & greater drawbacks.’
Evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā …pe… tamevūpekkhaṁ bhāveti.
tamevūpekkhaṁ → tameva upekkhaṁ (sya-all); tamev upekhaṁ (pts) | evametaṁ → evam-etaṁ (pts) | tamevūpekkhaṁ → tam-ev upekhaṁ (pts)
Seeing this with right discernment, as it has come to be, then avoiding the equanimity coming from multiplicity, dependent on multiplicity, he develops the equanimity coming from singleness, dependent on singleness, where sustenance/clinging for the baits of the world ceases without trace.

Seyyathāpi, gahapati, aṅgārakāsu sādhikaporisā, pūrā aṅgārānaṁ vītaccikānaṁ vītadhūmānaṁ.
seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
“Now suppose there were a pit of glowing embers, deeper than a man’s height, full of embers that were neither flaming nor smoking,
Atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo amaritukāmo sukhakāmo dukkhapaṭikkūlo.
dukkhapaṭikkūlo → dukkhappaṭikkūlo (bj: machasaṁ)
and a man were to come along—loving life, hating death, loving pleasure, abhorring pain—
Tamenaṁ dve balavanto purisā nānābāhāsu gahetvā aṅgārakāsuṁ upakaḍḍheyyuṁ.
tamenaṁ → tam-enaṁ (pts)
and two strong men, grabbing him with their arms, were to drag him to the pit of embers.
Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ maññasi → kim-maññasi (pts)
What do you think?
api nu so puriso iticiticeva kāyaṁ sannāmeyyā”ti?
iticiticeva → iti cīti ceva (sya-all) | iticiticeva → iti iti eva (pts)
Wouldn’t the man twist his body this way & that?”

“Evaṁ, bhante”.
evaṁ → no hetaṁ (sya-all)
“Yes, lord.
“Taṁ kissa hetu”?And why is that? “Viditañhi, bhante, tassa purisassa imañcāhaṁ aṅgārakāsuṁ papatissāmi, tatonidānaṁ maraṇaṁ vā nigacchissāmi maraṇamattaṁ vā dukkhan”ti.
imañcāhaṁ → imañcehaṁ (bj); imañca ahaṁ (sya-all, pts) | papatissāmi tatonidānaṁ → patissāmi tato nidānaṁ (bj) | nigacchissāmi → nigacchāmi (bj, pts) | viditañhi → viditaṁ hi (bjt, th, pts) | nigacchissāmi → niggacchissāmi (th) | imañcāhaṁ → imañ-ca ahaṁ (pts) | dukkhanti → dukkhan-ti (pts)
Because he would realize, ‘If I fall into this pit of glowing embers, I will meet with death from that cause, or with death-like pain.’”

“Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati:
evameva → evam-eva (pts)
“In the same way, householder, a disciple of the noble ones considers this point:
‘aṅgārakāsūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti.
bahupāyāsā → bahūpāyāsā (sya-all) | bhiyyoti → bhiyyo ti (pts)
‘The Blessed One has compared sensuality to a pit of glowing embers, of much stress, much despair, & greater drawbacks.’
Evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā …pe… tamevūpekkhaṁ bhāveti.
tamevūpekkhaṁ → tameva upekkhaṁ (sya-all); tamev upekhaṁ (pts) | evametaṁ → evam-etaṁ (pts) | tamevūpekkhaṁ → tam-ev upekhaṁ (pts)
Seeing this with right discernment, as it has come to be, then avoiding the equanimity coming from multiplicity, dependent on multiplicity, he develops the equanimity coming from singleness, dependent on singleness, where sustenance/clinging for the baits of the world ceases without trace.

Seyyathāpi, gahapati, puriso supinakaṁ passeyya ārāmarāmaṇeyyakaṁ vanarāmaṇeyyakaṁ bhūmirāmaṇeyyakaṁ pokkharaṇirāmaṇeyyakaṁ.
pokkharaṇirāmaṇeyyakaṁ → pokkharaṇīrāmaṇeyyakaṁ (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
“Now suppose a man, when dreaming, were to see delightful parks, delightful forests, delightful stretches of land, & delightful lakes,
So paṭibuddho na kiñci paṭipasseyya.
paṭipasseyya → passeyya (bj, sya-all, km, pts1ed) | paṭipasseyya → passeyya (pts) | passeyya → paṭipasseyya (bj: machasaṁ) | paṭipasseyya → passeyya (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)
and on awakening were to see nothing.

Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati:
evameva → evam-eva (pts)
In the same way, householder, a disciple of the noble ones considers this point:
‘supinakūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti …pe…
bahupāyāsā → bahūpāyāsā (sya-all) | + → evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā (bjt) | bhiyyoti → bhiyyo ti evam-etaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā (pts)
‘The Blessed One has compared sensuality to a dream, of much stress, much despair, & greater drawbacks.’
tamevūpekkhaṁ bhāveti.
tamevūpekkhaṁ → tameva upekkhaṁ (sya-all); tamev upekhaṁ (pts) | tamevūpekkhaṁ → tam-ev upekhaṁ (pts)
Seeing this with right discernment, as it has come to be, then avoiding the equanimity coming from multiplicity, dependent on multiplicity, he develops the equanimity coming from singleness, dependent on singleness, where sustenance/clinging for the baits of the world ceases without trace.

Seyyathāpi, gahapati, puriso yācitakaṁ bhogaṁ yācitvā yānaṁ vā poriseyyaṁ pavaramaṇikuṇḍalaṁ.
yānaṁ vā → yānaṁ (sya-all, km, pts1ed) | poriseyyaṁ → poroseyyaṁ (bj, pts1ed, mr); oropeyya (sya-all, km) | vā poriseyyaṁ → oropeyya (sya-all); poroseyyaṁ (pts) | vā → yānaṁ (bj: syā, PTS) | poroseyyaṁ → poriseyyaṁ (bj: machasaṁ) | vā → yānaṁ (cck: syā. kaṁ. pī.) | poriseyyaṁ → poroseyyaṁ (cck: sī. pī. ka.); oropeyya (cck: syā. kaṁ.) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
“Now suppose a man having borrowed some goods—a manly carriage, fine jewels, & ear ornaments—were to go into the market
So tehi yācitakehi bhogehi purakkhato parivuto antarāpaṇaṁ paṭipajjeyya.preceded & surrounded by his borrowed goods, Tamenaṁ jano disvā evaṁ vadeyya:and people seeing him would say, ‘bhogī vata bho puriso, evaṁ kira bhogino bhogāni bhuñjantī’ti.
evaṁ kira → evaṁkira (pts)
‘How wealthy this man is, for this is how the wealthy enjoy their possessions,’
Tamenaṁ sāmikā yattha yattheva passeyyuṁ tattha tattheva sāni hareyyuṁ.
tattheva → tattheva sāmikā (sya-all) | tamenaṁ → tam-enaṁ (pts) | yattheva → yatth eva (pts) | tattheva → tatth eva (pts)
but the actual owners, wherever they might see him, would strip him then & there of what is theirs.
Taṁ kiṁ maññasi, gahapati, alaṁ nu kho tassa purisassa aññathattāyā”ti?
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | alaṁ nu → alannu (bjt) | kiṁ maññasi → kim-maññasi (pts) | alaṁ nu → alan-nu (pts)
What do you think? Should the man rightly be upset?”

“Evaṁ, bhante”.
evaṁ → no hetaṁ (sya-all)
“No, lord.
“Taṁ kissa hetu”?And why is that? “Sāmino hi, bhante, sāni harantī”ti.
harantīti → arahantīti (bj)
The owners are stripping him of what is theirs.”

“Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati:
evameva → evam-eva (pts)
“In the same way, householder, a disciple of the noble ones considers this point:
‘yācitakūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti …pe…
bhiyyoti → bhiyyoti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā (bj) | bahupāyāsā → bahūpāyāsā (sya-all) | bhiyyoti → bhiyyo ti evam-etaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā (pts)
‘The Blessed One has compared sensuality to borrowed goods, of much stress, much despair, & greater drawbacks.’
tamevūpekkhaṁ bhāveti.
tamevūpekkhaṁ → tameva upekkhaṁ (sya-all); tamev upekhaṁ (pts)
Seeing this with right discernment, as it has come to be, then avoiding the equanimity coming from multiplicity, dependent on multiplicity, he develops the equanimity coming from singleness, dependent on singleness, where sustenance/clinging for the baits of the world ceases without trace.

Seyyathāpi, gahapati, gāmassa vā nigamassa vā avidūre tibbo vanasaṇḍo.
seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
“Now suppose that, not far from a village or town, there were a dense forest grove,
Tatrassa rukkho sampannaphalo ca upapannaphalo ca, na cassu kānici phalāni bhūmiyaṁ patitāni.
upapannaphalo → uppannaphalo (sya-all) | upapannaphalo → uppannaphalo (bj) | cassu → cāssu (sya-all, pts) | upapannaphalo → uppannaphalo (cck: syā.) | tatrassa → tatr assa (pts)
and there in the grove was a tree with delicious fruit, abundant fruit, but with no fruit fallen to the ground.
Atha puriso āgaccheyya phalatthiko phalagavesī phalapariyesanaṁ caramāno.A man would come along, desiring fruit, looking for fruit, searching for fruit. So taṁ vanasaṇḍaṁ ajjhogāhetvā taṁ rukkhaṁ passeyya sampannaphalañca upapannaphalañca.
ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (bj); ajjhogāhitvā (pts) | upapannaphalañca → uppannaphalañca (sya-all) | ajjhogahetvā → ajjhogāhetvā (bj: machasaṁ) | sampannaphalañca upapannaphalañca → sampannaphalañ-ca upapannaphalañ-ca (pts)
Plunging into the forest grove, he would see the tree…
Tassa evamassa:
evamassa → evam-assa (pts)
and the thought would occur to him,
‘ayaṁ kho rukkho sampannaphalo ca upapannaphalo ca, natthi ca kānici phalāni bhūmiyaṁ patitāni.
upapannaphalo → uppannaphalo (sya-all) | natthi → na-tthi (pts)
‘This is a tree with delicious fruit, abundant fruit, and there is no fruit fallen to the ground,
Jānāmi kho panāhaṁ rukkhaṁ ārohituṁ.
ārohituṁ → āruhituṁ (bj); abhiruyhituṁ (sya-all) | āruhituṁ → ārohituṁ (bj: machasaṁ, PTS); abhiruyhituṁ (bj: syā) | ārohituṁ → āruhituṁ (cck: sī.) | abhiruyhituṁ → ārohituṁ (sya-all: yu.)
but I know how to climb a tree.
Yannūnāhaṁ imaṁ rukkhaṁ ārohitvā yāvadatthañca khādeyyaṁ ucchaṅgañca pūreyyan’ti.
ārohitvā → āruhitvā (bj); abhiruyhitvā (sya-all) | āruhitvā → ārohitvā (bj: machasaṁ, PTS); abhiruyhitvā (bj: syā) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan-nūnāhaṁ (pts) | yāvadatthañca → yāvadatthañ-ca (pts) | ucchaṅgañca pūreyyanti → ucchaṅgañ-ca pūreyyan-ti (pts)
Why don’t I climb the tree, eat what I like, and fill my clothes with the fruit?’
So taṁ rukkhaṁ ārohitvā yāvadatthañca khādeyya ucchaṅgañca pūreyya.
ārohitvā → āruhitvā (bj); abhiruyhitvā (sya-all) | āruhitvā → ārohitvā (bj: machasaṁ, PTS); abhiruyhitvā (bj: syā) | yāvadatthañca → yāvadatthañ-ca (pts) | ucchaṅgañca → ucchaṅgañ-ca (pts)
So, having climbed the tree, he would eat what he liked and fill his clothes with the fruit.
Atha dutiyo puriso āgaccheyya phalatthiko phalagavesī phalapariyesanaṁ caramāno tiṇhaṁ kuṭhāriṁ ādāya.
kuṭhāriṁ → kudhāriṁ (sya-all, km, mr) | kuṭhāriṁ → kudhāriṁ (cck: syā. kaṁ. ka.)
Then a second man would come along, desiring fruit, looking for fruit, searching for fruit and carrying a sharp ax.
So taṁ vanasaṇḍaṁ ajjhogāhetvā taṁ rukkhaṁ passeyya sampannaphalañca upapannaphalañca.
ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (bj, sya-all); ajjhogāhitvā (pts) | upapannaphalañca → uppannaphalañca (bj, sya-all) | sampannaphalañca → sampannaphalañ-ca (pts)
Plunging into the forest grove, he would see the tree…
Tassa evamassa:
evamassa → evam-assa (pts)
and the thought would occur to him,
‘ayaṁ kho rukkho sampannaphalo ca upapannaphalo ca, natthi ca kānici phalāni bhūmiyaṁ patitāni.
upapannaphalo → uppannaphalo (bj, sya-all) | kho → (sya-all) | natthi → na-tthi (pts)
‘This is a tree with delicious fruit, abundant fruit, and there is no fruit fallen to the ground,
Na kho panāhaṁ jānāmi rukkhaṁ ārohituṁ.
ārohituṁ → āruhituṁ (bj); abhiruyhituṁ (sya-all)
and I don’t know how to climb a tree.
Yannūnāhaṁ imaṁ rukkhaṁ mūlato chetvā yāvadatthañca khādeyyaṁ ucchaṅgañca pūreyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan-nūnāhaṁ (pts) | yāvadatthañca → yāvadatthañ-ca (pts) | ucchaṅgañca pūreyyanti → ucchaṅgañ-ca pūreyyan-ti (pts)
Why don’t I chop down this tree at the root, eat what I like, and fill my clothes with the fruit?’
So taṁ rukkhaṁ mūlatova chindeyya.
mūlatova → mūlato (bjt, th, pts)
So he would chop the tree at the root.
Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ maññasi → kim-maññasi (pts)
What do you think?
amuko yo so puriso paṭhamaṁ rukkhaṁ ārūḷho sace so na khippameva oroheyya tassa so rukkho papatanto hatthaṁ vā bhañjeyya pādaṁ vā bhañjeyya aññataraṁ vā aññataraṁ vā aṅgapaccaṅgaṁ bhañjeyya, so tatonidānaṁ maraṇaṁ vā nigaccheyya maraṇamattaṁ vā dukkhan”ti?
amuko yo → asu yo (bj, pts1ed); amuko (sya-all) | amuko → asu (bj, pts) | ārūḷho → āruḷho (sya-all) | aññataraṁ vā aṅgapaccaṅgaṁ → aṅgapaccaṅgam (pts) | vā → va (pts) | yo → amuko yo (bj: machasaṁ); amuko (bj: syā) | oroheyya → oruheyya (bj: sīmu8, syā) | amuko → asu (cck: sī. pī.) | amuko → asuko (sya-all: sī.) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | + → kho (th) | nigaccheyya → niggaccheyya (th) | khippameva → khippam-eva (pts)
If the first man who climbed the tree didn’t quickly come down, wouldn’t the falling tree crush his hand or foot or some other part of his body, so that he would meet with death from that cause, or with death-like pain?”

“Evaṁ, bhante”.“Yes, lord.”

“Evameva kho, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati:
evameva → evam-eva (pts)
“In the same way, householder, a disciple of the noble ones considers this point:
‘rukkhaphalūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti.
bahupāyāsā → bahūpāyāsā (th) | bhiyyoti → bhiyyo ti (pts)
‘The Blessed One has compared sensuality to the fruits of a tree, of much stress, much despair, & greater drawbacks.’
Evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā yāyaṁ upekkhā nānattā nānattasitā taṁ abhinivajjetvā yāyaṁ upekkhā ekattā ekattasitā yattha sabbaso lokāmisūpādānā aparisesā nirujjhanti tamevūpekkhaṁ bhāveti.
tamevūpekkhaṁ → tameva upekkhaṁ (sya-all); tamev upekhaṁ (pts) | lokāmisūpādānā → lokāmisupādānā (pts) | yāyaṁ upekkhā → yā yaṁ upekhā (pts) | tamevūpekkhaṁ → tam-ev upekhaṁ (pts)
Seeing this with right discernment, as it has come to be, then avoiding the equanimity coming from multiplicity, dependent on multiplicity, he develops the equanimity coming from singleness, dependent on singleness, where sustenance/clinging for the baits of the world ceases without trace.

Sa kho so, gahapati, ariyasāvako imaṁyeva anuttaraṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ āgamma anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati,
imaṁyeva → imameva (sya-all) | imaṁyeva → imaṁ yeva (pts) | upekkhāsatipārisuddhiṁ → upekhāsatipārisuddhiṁ (pts)
“Now when the disciple of the noble ones has arrived at this purity of equanimity & mindfulness, he recollects his manifold past lives,
seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo …pe… iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
dvepi → dvepi jātiyo tissopi (bj) | + → tissopi jātiyo (bjt) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | seyyathidaṁ ekampi → seyyathīdaṁ ekam-pi (pts) | dvepi → dve pi jātiyo tisso pi (pts)
i.e., one birth, two… five, ten… fifty, a hundred, a thousand, a hundred thousand, many eons of cosmic contraction, many eons of cosmic expansion, many eons of cosmic contraction & expansion: ‘There I had such a name, belonged to such a clan, had such an appearance. Such was my food, such my experience of pleasure & pain, such the end of my life. Passing away from that state, I re-arose there. There too I had such a name, belonged to such a clan, had such an appearance. Such was my food, such my experience of pleasure & pain, such the end of my life. Passing away from that state, I re-arose here.’ Thus he recollects his manifold past lives in their modes & details.

Sa kho so, gahapati, ariyasāvako imaṁyeva anuttaraṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ āgamma dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate …pe… yathākammūpage satte pajānāti.
imaṁyeva → imameva (sya-all) | imaṁyeva → imaṁ yeva (pts) | upekkhāsatipārisuddhiṁ → upekhāsatipārisuddhiṁ (pts)
“When the disciple of the noble ones has arrived at this purity of equanimity & mindfulness, he sees—by means of the divine eye, purified & surpassing the human—beings passing away & re-appearing, and he discerns how they are inferior & superior, beautiful & ugly, fortunate & unfortunate in accordance with their kamma: ‘These beings—who were endowed with bad conduct of body, speech & mind, who reviled noble ones, held wrong views and undertook actions under the influence of wrong views—with the break-up of the body, after death, have re-appeared in a plane of deprivation, a bad destination, a lower realm, hell. But these beings—who were endowed with good conduct of body, speech, & mind, who did not revile noble ones, who held right views and undertook actions under the influence of right views—with the break-up of the body, after death, have re-appeared in a good destination, a heavenly world.’ Thus—by means of the divine eye, purified & surpassing the human—he sees beings passing away & re-appearing, and he discerns how they are inferior & superior, beautiful & ugly, fortunate & unfortunate in accordance with their kamma.

Sa kho so, gahapati, ariyasāvako imaṁyeva anuttaraṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ āgamma āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.
imaṁyeva → imaṁ yeva (pts) | upekkhāsatipārisuddhiṁ → upekhāsatipārisuddhiṁ (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)
“When the disciple of the noble ones has arrived at this purity of equanimity & mindfulness, he enters & remains in the effluent-free awareness-release & discernment-release, having directly known & realized them for himself right in the here & now.

Ettāvatā kho, gahapati, ariyassa vinaye sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ vohārasamucchedo hoti.“It’s to this extent, householder, that there is the all-around in-every-way cutting off of one’s affairs in the discipline of a noble one”.…

Taṁ kiṁ maññasi, gahapati,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ maññasi → kim-maññasi (pts)
yathā ariyassa vinaye sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ vohārasamucchedo hoti, api nu tvaṁ evarūpaṁ vohārasamucchedaṁ attani samanupassasī”ti?
sabbaṁ sabbathā → (bj) | samanupassasīti → samanupassīti (sya-all)

“Ko cāhaṁ, bhante, ko ca ariyassa vinaye sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ vohārasamucchedo.
ko → yo (sya-all)
Ārakā ahaṁ, bhante, ariyassa vinaye sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ vohārasamucchedā.
ārakā ahaṁ → ārakāhaṁ (sya-all) | ahaṁ → haṁ (pts)
Mayañhi, bhante, pubbe aññatitthiye paribbājake anājānīyeva samāne ājānīyāti amaññimha, anājānīyeva samāne ājānīyabhojanaṁ bhojimha, anājānīyeva samāne ājānīyaṭhāne ṭhapimha;
anājānīyeva → anājānānīyeva (sya-all) | mayañhi → mayaṁ hi (th, pts) | ājānīyaṭhāne → ājānīyaṭṭhāne (th, pts) | anājānīyeva → anājānīye va (pts) | ājānīyāti → ājānīyā ti (pts)
bhikkhū pana mayaṁ, bhante, ājānīyeva samāne anājānīyāti amaññimha, ājānīyeva samāne anājānīyabhojanaṁ bhojimha, ājānīyeva samāne anājānīyaṭhāne ṭhapimha;
anājānīyaṭhāne → anājānīyaṭṭhāne (th, pts) | pana mayaṁ → pana-mayaṁ (pts) | ājānīyeva → ājānīye va (pts) | anājānīyāti → anājānīyā ti (pts)
idāni pana mayaṁ, bhante, aññatitthiye paribbājake anājānīyeva samāne anājānīyāti jānissāma, anājānīyeva samāne anājānīyabhojanaṁ bhojessāma, anājānīyeva samāne anājānīyaṭhāne ṭhapessāma.
bhojessāma → bhojissāma (sya-all) | bhojessāma anājānīyeva → bhojissāma anājānīye va (pts) | anājānīyaṭhāne ṭhapessāma → anājānīyaṭṭhāne ṭhapissāma (pts) | bhojessāma → bhojissāma (bj: sīmu8, syā) | anājānīyāti → anājānīyā ti (pts)
Bhikkhū pana mayaṁ, bhante, ājānīyeva samāne ājānīyāti jānissāma, ājānīyeva samāne ājānīyabhojanaṁ bhojessāma, ājānīyeva samāne ājānīyaṭhāne ṭhapessāma.
bhojessāma → bhojissāma (sya-all) | bhojessāma ājānīyeva → bhojissāma ājānīye va (pts) | ājānīyaṭhāne ṭhapessāma → ājānīyaṭṭhāne ṭhapissāma (pts) | ṭhapessāma → ṭhapissāma (bj: sīmu8) | ājānīyāti → ājānīyā ti (pts)
Ajanesi vata me, bhante, bhagavā samaṇesu samaṇappemaṁ, samaṇesu samaṇappasādaṁ, samaṇesu samaṇagāravaṁ.
samaṇapemaṁ → samaṇappemaṁ (bj: machasaṁ) | samaṇappasādaṁ → samaṇapasādaṁ (th)

Abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante. Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya, ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ kho, bhante, bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito.
dakkhantīti → dakkhintīti (bj, pts) | kho bhante → (bj, pts) | evamevaṁ kho bhante → evameva (sya-all) | nikkujjitaṁ → nikujjitaṁ (bj: PTS) | evamevaṁ → evamevaṁ kho bhante (bj: machasaṁ) | dakkhantīti → dakkhintīti (sya-all: sī) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | dakkhantīti evamevaṁ kho bhante → dakkhintīti evam-evaṁ (pts)
Esāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.
bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ-ca bhikkhusaṅghañ-ca (pts)
Upāsakaṁ maṁ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th) | upāsakaṁ maṁ → upāsakam-maṁ (pts) | saraṇaṁ gatanti → saraṇagatan ti (pts)

Potaliyasuttaṁ niṭṭhitaṁ catutthaṁ.

Listen in MP3: Pali · English (trans. Thanissaro Bhikkhu)

Principles by the Suttas · Rationale · Glossary