Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Majjhima Nikāya 81Middle Discourses 81

GhaṭikārasuttaWith Ghaṭīkāra

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
So I have heard.
ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu cārikaṁ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ.
bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005, pts)
At one time the Buddha was wandering in the land of the Kosalans together with a large Saṅgha of mendicants.
Atha kho bhagavā maggā okkamma aññatarasmiṁ padese sitaṁ pātvākāsi.Then the Buddha left the road, and at a certain spot he smiled.

Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)
Then Venerable Ānanda thought,
“ko nu kho hetu, ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya?“What is the cause, what is the reason why the Buddha smiled? Na akāraṇena tathāgatā sitaṁ pātukarontī”ti.
Na akāraṇena → na akāraṇe (bj) | akāraṇe → na akāraṇena (bj: machasaṁ, syā, PTS) | akāraṇena → na akāraṇe (cck: sī.)
Realized Ones do not smile for no reason.”

Atha kho āyasmā ānando ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ etadavoca:
cīvaraṁ → uttarāsaṅgaṁ (sya-all, km) | cīvaraṁ katvā → uttarāsaṅgaṁ karitvā (sya-all) | cīvaraṁ → uttarāsaṅgaṁ (bj: syā) | cīvaraṁ → uttarāsaṅga (cck: syā. kaṁ.) | uttarāsaṅgaṁ → cīvaraṁ (sya-all: sī.) | cīvaraṁ → Si uttarāsangaṁ, with note that the Sinh. reading is cīvaraṁ. (pts note) | tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpaṇāmetvā (bjt, th) | tenañjaliṁ → ten añjalim (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
So Ānanda arranged his robe over one shoulder, raised his cupped palms toward the Buddha, and said,
“ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya?“What is the cause, what is the reason why the Buddha smiled? Na akāraṇena tathāgatā sitaṁ pātukarontī”ti.
akāraṇe → na akāraṇena (bj: machasaṁ, syā, PTS)
Realized Ones do not smile for no reason.”

“Bhūtapubbaṁ, ānanda, imasmiṁ padese vegaḷiṅgaṁ nāma gāmanigamo ahosi iddho ceva phīto ca bahujano ākiṇṇamanusso.
vegaḷiṅgaṁ → vehaliṅgaṁ (bj); vebhaḷigaṁ (sya-all, km); vebhaḷiṅgaṁ (pts1ed) | gāmanigamo → nigamo (sya-all) | vegaḷiṅgaṁ → vebhaḷiṅgaṁ (pts) | vehaliṅgaṁ → vegaḷiṅgaṁ (bj: machasaṁ); vebhaḷiṅgaṁ (bj: syā, PTS) | vegaḷiṅgaṁ → vehaliṅgaṁ (cck: sī.); vebhaligaṁ (cck: syā. kaṁ.); vebhaliṅgaṁ (cck: pī.) | vebhaḷigaṁ → ba. vebhaḷiṅgaṁ (sya-all: sī.) | Vebhaḷiṅgaṁ → So Skt Bu; Bm Vegalingaṁ; Si Vebhaligaṁ, -- with note that the Sinh. & Burmese reading is Vebhaḷingaṁ. (pts note) | phīto → So Si; Sk pīto; Bm phito. (pts note) | ceva → eva (pts)
“Once upon a time, Ānanda, there was a market town in this spot named Vebhaliṅga. It was successful and prosperous, populous and full of people.
Vegaḷiṅgaṁ kho, ānanda, gāmanigamaṁ kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho upanissāya vihāsi.
vegaḷiṅgaṁ → vehaliṅgaṁ (bj); vebhaḷigaṁ (sya-all); vebhaḷiṅgaṁ (pts) | gāmanigamaṁ → nigamaṁ (sya-all) | vehaliṅgaṁ → vegaḷiṅgaṁ (bj: machasaṁ); vebhaḷiṅgaṁ (bj: syā, PTS) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
And Kassapa, a blessed one, a perfected one, a fully awakened Buddha, lived supported by Vebhaliṅga.
Idha sudaṁ, ānanda, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa ārāmo ahosi.
sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
It was here, in fact, that he had his monastery,
Idha sudaṁ, ānanda, kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho nisinnako bhikkhusaṅghaṁ ovadatī”ti.
nisinnako → nisinno (sya-all) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005, pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
where he advised the mendicant Saṅgha while seated.”

Atha kho āyasmā ānando catugguṇaṁ saṅghāṭiṁ paññapetvā bhagavantaṁ etadavoca:
paññapetvā → paññāpetvā (bj, sya-all, pts) | catugguṇaṁ → catugguṇā (pts) | catugguṇaṁ → catuguṇaṁ (th) | catugguṇaṁ saṅghāṭiṁ paññapetvā → catugguṇā saṁghāṭiṁ paññāpetvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Then Ānanda spread out his outer robe folded in four and said to the Buddha,
“tena hi, bhante, bhagavā nisīdatu ettha.
ettha ayaṁ bhūmipadeso → evāyaṁ bhūmippadeso (bj, sya-all, pts) | tena hi → tenahi (th)
“Well then, sir, may the Blessed One sit here!
Ayaṁ bhūmipadeso dvīhi arahantehi sammāsambuddhehi paribhutto bhavissatī”ti.
bhūmippadeso → So Sk Si; Bm ettha. Ayaṁ bhūmipadeso. (pts note)
Then this piece of land will have been occupied by two perfected ones, fully awakened Buddhas.”
Nisīdi bhagavā paññatte āsane.The Buddha sat down on the seat spread out. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:When he was seated he said to Venerable Ānanda:

“Bhūtapubbaṁ, ānanda, imasmiṁ padese vegaḷiṅgaṁ nāma gāmanigamo ahosi iddho ceva phīto ca bahujano ākiṇṇamanusso.
vegaḷiṅgaṁ → vehaliṅgaṁ (bj); vebhaḷigaṁ (sya-all); vebhaḷiṅgaṁ (pts) | gāmanigamo → nigamo (sya-all) | ceva → eva (pts)
“Once upon a time, Ānanda, there was a market town in this spot named Vebhaliṅga. It was successful and prosperous, populous and full of people.
Vegaḷiṅgaṁ kho, ānanda, gāmanigamaṁ kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho upanissāya vihāsi.
vegaḷiṅgaṁ → vehaliṅgaṁ (bj); vebhaḷigaṁ (sya-all); vebhaḷiṅgaṁ (pts) | gāmanigamaṁ → nigamaṁ (sya-all) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
And Kassapa, a blessed one, a perfected one, a fully awakened Buddha, lived supported by Vebhaliṅga.
Idha sudaṁ, ānanda, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa ārāmo ahosi.
sammāsambuddhassa → sammā sambuddhassa (pts)
It was here, in fact, that he had his monastery,
Idha sudaṁ, ānanda, kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho nisinnako bhikkhusaṅghaṁ ovadati.
nisinnako → nisinno (sya-all) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005, pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
where he advised the mendicant Saṅgha while seated.

Vegaḷiṅge kho, ānanda, gāmanigame ghaṭikāro nāma kumbhakāro kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, cck, pts1ed) | vegaḷiṅge → vehaliṅge (bj); vebhaḷige (sya-all); vebhaḷiṅge (pts) | gāmanigame → nigame (sya-all) | ghaṭikāro → ghaṭīkāro (pts) | ghaṭikāro → ghaṭīkāro (cck: sī. pī.) | Ghaṭīkāro → So Skt Si Bu; Bm Ghaṭikāro throughout. (pts note) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
The Buddha Kassapa had as chief supporter in Vebhaliṅga a potter named Ghaṭīkāra.
Ghaṭikārassa kho, ānanda, kumbhakārassa jotipālo nāma māṇavo sahāyo ahosi piyasahāyo.
ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts)
Ghaṭīkāra had a dear friend named Jotipāla, a student.
Atha kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṁ māṇavaṁ āmantesi:
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | āmantesi → ānantesi (sya-all) | Jotipālaṁ → Bm inserts nāma after Ghaṭikāro & Jotipālaṁ. (pts note)
Then Ghaṭīkāra addressed Jotipāla,
‘āyāma, samma jotipāla, kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ dassanāya upasaṅkamissāma.
upasaṅkamissāma → upasaṁkamissāma sādhusammataṁ (pts)
‘Come, dear Jotipāla, let’s go to see the Blessed One Kassapa, the perfected one, the fully awakened Buddha.
Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṁ arahato sammāsambuddhassā’ti.
sādhusammatañhi → sādhusammataṁ hi (bjt) | sādhusammatañhi → hi (pts) | sammāsambuddhassāti → sammā-sambuddhassāti (pts)
For I deem it holy to see that Blessed One.’

Evaṁ vutte, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṁ kumbhakāraṁ etadavoca:
ghaṭikāraṁ → ghaṭīkāraṁ (bj) | ghaṭikāraṁ kumbhakāraṁ etadavoca → ghaṭīkāraṁ kumbhakāram etad avoca (pts)
When he said this, Jotipāla said to him,
‘alaṁ, samma ghaṭikāra.
ghaṭikāra → ghaṭīkāra (bj, pts)
‘Enough, dear Ghaṭīkāra.
Kiṁ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti?What’s the use of seeing that shaveling, that fake ascetic?’

Dutiyampi kho, ānanda …pe…
dutiyampi → dutiyam pi (pts)
For a second time …
tatiyampi kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṁ māṇavaṁ etadavoca:
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | tatiyampi → tatiyam pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
and a third time, Ghaṭīkāra addressed Jotipāla,
‘āyāma, samma jotipāla, kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ dassanāya upasaṅkamissāma.
upasaṅkamissāma → upasaṁkamissāma sādhusammataṁ (pts)
‘Come, dear Jotipāla, let’s go to see the Blessed One Kassapa, the perfected one, the fully awakened Buddha.
Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṁ arahato sammāsambuddhassā’ti.
sādhusammatañhi → sādhusammataṁ hi (bjt) | sādhusammatañhi → hi (pts) | sammāsambuddhassāti → sammā-sambuddhassāti (pts)
For I deem it holy to see that Blessed One.’

Tatiyampi kho, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṁ kumbhakāraṁ etadavoca:
ghaṭikāraṁ → ghaṭīkāraṁ (bj, pts) | tatiyampi → tatiyaṁ pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
For a third time, Jotipāla said to him,
‘alaṁ, samma ghaṭikāra.
ghaṭikāra → ghaṭīkāra (bj, pts)
‘Enough, dear Ghaṭīkāra.
Kiṁ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti?What’s the use of seeing that shaveling, that fake ascetic?’

‘Tena hi, samma jotipāla, sottisināniṁ ādāya nadiṁ gamissāma sināyitun’ti.
ādāya → āhara (mr) | sottisināniṁ → sottiṁ sināniṁ (bj, pts1ed); sottisinānaṁ (sya-all, km, mr) | sottisināniṁ → sottiṁ sināniṁ (pts) | sināniṁ → sottisināniṁ (bj: machasaṁ); sottisinānaṁ (bj: syā) | sottisināniṁ → sottiṁ sināniṁ (cck: sī. pī.); sottisinānaṁ (cck: syā. kaṁ. ka.) | ādāya → āhara (cck: ka.) | sottisinānaṁ → sottiṁ sināniṁ (sya-all: sī. yu.) | sināniṁ → So Skt Bu; Bm sotthisinānaṁ āhara; Si sottisinānaṁ, with note that the Sinh. reading is sottiṁ sināniṁ. (pts note) | tena hi → tenahi (th) | sināyitunti → sināyitun ti (pts)
‘Well then, dear Jotipāla, let’s take some bathing cleanser and go to the river to bathe.’

‘Evaṁ, sammā’ti kho, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikārassa kumbhakārassa paccassosi.
ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts)
‘Yes, dear,’ replied Jotipāla.
Atha kho, ānanda, ghaṭikāro ca kumbhakāro jotipālo ca māṇavo sottisināniṁ ādāya nadiṁ agamaṁsu sināyituṁ.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | sottisināniṁ → sottiṁ sināniṁ (bj, pts); sottisinānaṁ (sya-all) | sināniṁ → sottisināniṁ (bj: machasaṁ); sottisinānaṁ (bj: syā)
So that’s what they did.

Atha kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṁ māṇavaṁ āmantesi:
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts)
Then Ghaṭīkāra addressed Jotipāla,
‘ayaṁ, samma jotipāla, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa avidūre ārāmo.
sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
‘Dear Jotipāla, the Buddha Kassapa’s monastery is not far away.
Āyāma, samma jotipāla, kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ dassanāya upasaṅkamissāma.
sammāsambuddhaṁ → sammā-sambuddhaṁ (pts) | upasaṅkamissāma → upasaṁkamissāma sādhusammatam (pts)
Let’s go to see the Blessed One Kassapa, the perfected one, the fully awakened Buddha.
Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṁ arahato sammāsambuddhassā’ti.
sādhusammatañhi → sādhusammataṁ hi (bjt) | sādhusammatañhi → hi (pts) | sammāsambuddhassāti → sammā-sambuddhassāti (pts)
For I deem it holy to see that Blessed One.’

Evaṁ vutte, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṁ kumbhakāraṁ etadavoca:
ghaṭikāraṁ → ghaṭīkāraṁ (bj, pts) | evaṁ → evam (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
When he said this, Jotipāla said to him,
‘alaṁ, samma ghaṭikāra.
ghaṭikāra → ghaṭīkāra (bj, pts)
‘Enough, dear Ghaṭīkāra.
Kiṁ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti?What’s the use of seeing that shaveling, that fake ascetic?’

Dutiyampi kho, ānanda …pe…
dutiyampi → dutiyam pi (pts)
For a second time …
tatiyampi kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṁ māṇavaṁ etadavoca:
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | tatiyampi → tatiyam pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
and a third time, Ghaṭīkāra addressed Jotipāla,
‘ayaṁ, samma jotipāla, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa avidūre ārāmo.
sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
‘Dear Jotipāla, the Buddha Kassapa’s monastery is not far away.
Āyāma, samma jotipāla, kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ dassanāya upasaṅkamissāma.
sammāsambuddhaṁ → sammā-sambuddhaṁ (pts) | upasaṅkamissāma → upasaṁkamissāma sādhusammataṁ (pts)
Let’s go to see the Blessed One Kassapa, the perfected one, the fully awakened Buddha.
Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṁ arahato sammāsambuddhassā’ti.
sādhusammatañhi → sādhusammataṁ hi (bjt) | sādhusammatañhi → hi (pts) | sammāsambuddhassāti → sammā-sambuddhassāti (pts)
For I deem it holy to see that Blessed One.’

Tatiyampi kho, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṁ kumbhakāraṁ etadavoca:
ghaṭikāraṁ → ghaṭīkāraṁ (bj, pts) | tatiyampi → tatiyam pi (pts) | etadavoca → etad (pts)
For a third time, Jotipāla said to him,
‘alaṁ, samma ghaṭikāra.
ghaṭikāra → ghaṭīkāra (bj, pts) | + → avoca (pts)
‘Enough, dear Ghaṭīkāra.
Kiṁ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti?What’s the use of seeing that shaveling, that fake ascetic?’

Atha kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṁ māṇavaṁ ovaṭṭikāyaṁ parāmasitvā etadavoca:
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | ovaṭṭikāya → ovaṭṭikāyaṁ (bj: machasaṁ) | etadavoca → etad avoca (pts)
Then Ghaṭīkāra grabbed Jotipāla by the skirt-hem and said,
‘ayaṁ, samma jotipāla, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa avidūre ārāmo.
sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
‘Dear Jotipāla, the Buddha Kassapa’s monastery is not far away.
Āyāma, samma jotipāla, kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ dassanāya upasaṅkamissāma.
sammāsambuddhaṁ → sammā-sambuddhaṁ (pts) | upasaṅkamissāma → upasaṁkamissāma sādhusammataṁ (pts)
Let’s go to see the Blessed One Kassapa, the perfected one, the fully awakened Buddha.
Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṁ arahato sammāsambuddhassā’ti.
sādhusammatañhi → sādhusammataṁ hi (bjt) | sādhusammatañhi → hi (pts) | sammāsambuddhassāti → sammā-sambuddhassāti (pts)
For I deem it holy to see that Blessed One.’

Atha kho, ānanda, jotipālo māṇavo ovaṭṭikaṁ vinivaṭṭetvā ghaṭikāraṁ kumbhakāraṁ etadavoca:
vinivaṭṭetvā → viniveṭhetvā (bj, sya1ed, sya2ed, km, pts1ed); vinivedhetvā (cck) | vinivaṭṭetvā ghaṭikāraṁ → viniveṭhetvā ghaṭīkāraṁ (bj, pts) | vinivaṭṭetvā → viniveṭhetvā (sya-all) | viniveṭhetvā → vinivaṭṭetvā (bj: machasaṁ) | vinivaṭṭetvā → viniveṭhetvā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | viniveṭhetvā → So Sk Bu; Si vinivedhetvā; Bm vinivaṭṭetvā. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)
So Jotipāla undid his skirt-hem and said to Ghaṭīkāra,
‘alaṁ, samma ghaṭikāra.
ghaṭikāra → ghaṭīkāra (bj, pts)
‘Enough, dear Ghaṭīkāra.
Kiṁ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti?What’s the use of seeing that shaveling, that fake ascetic?’

Atha kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṁ māṇavaṁ sīsaṁnhātaṁ kesesu parāmasitvā etadavoca:
sīsaṁnhātaṁ → sasīsaṁ nahātaṁ (bj); sīsanhātaṁ (sya-all, km); sīsanahātaṁ (pts1ed) | ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | jotipālaṁ → jotilālaṁ (pts) | sīsaṁnhātaṁ → sīsanahātaṁ (pts) | nahātaṁ → sīsaṁ nhātaṁ (bj: machasaṁ); sīsanahātaṁ (bj: PTS); sīsanahātaṁ (bj: syā) | sīsaṁnhātaṁ → sasīsaṁ nahātaṁ (cck: sī.); sīsanhātaṁ (cck: syā. kaṁ.) | etadavoca → etad avoca (pts)
Then Ghaṭīkāra grabbed Jotipāla by the hair of his freshly-washed head and said,
‘ayaṁ, samma jotipāla, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa avidūre ārāmo.
sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
‘Dear Jotipāla, the Buddha Kassapa’s monastery is not far away.
Āyāma, samma jotipāla, kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ dassanāya upasaṅkamissāma.
āyāma → ayāma (pts) | sammāsambuddhaṁ → sammā-sambuddhaṁ (pts) | upasaṅkamissāma → upasaṁkamissāma sādhusammataṁ (pts)
Let’s go to see the Blessed One Kassapa, the perfected one, the fully awakened Buddha.
Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṁ arahato sammāsambuddhassā’ti.
sādhusammatañhi → sādhusammataṁ hi (bjt) | sādhusammatañhi → hi (pts) | sammāsambuddhassāti → sammā-sambuddhassāti (pts)
For I deem it holy to see that Blessed One.’

Atha kho, ānanda, jotipālassa māṇavassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)
Then Jotipāla thought,
‘acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)
‘Oh lord, how incredible, how amazing,
Yatra hi nāmāyaṁ ghaṭikāro kumbhakāro ittarajacco samāno amhākaṁ sīsaṁnhātānaṁ kesesu parāmasitabbaṁ maññissati;
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | sīsaṁnhātānaṁ → sasīsaṁ nahātānaṁ (bj); sīsanhātānaṁ (sya-all); sīsanahātānaṁ (pts) | parāmasitabbaṁ → parāmasitvā (sya-all) | nahātānaṁ → sīsaṁ nahātānaṁ (bj: machasaṁ); sīsanahatānaṁ (bj: PTS); sīsanahātānaṁ (bj: syā) | sīsanahātānaṁ → Sk sīsaṁ nahātaṁ; Bm Si sīsanhātānaṁ. (pts note) | parāmasitabbaṁ → Si parāmasitvā. (pts note)
how this potter Ghaṭīkāra, though of lowly birth, should presume to grab me by the hair of my freshly-washed head!
na vatidaṁ kira orakaṁ maññe bhavissatī’ti;
kira → (bj, sya-all) | vatidaṁ kira → vat idaṁ (pts) | vatidaṁ → na vatidaṁ kira (bj: machasaṁ) | idaṁ → Bm adds kira: Bu na vadat'; idaṁ. (pts note)
This must be no ordinary matter.’
ghaṭikāraṁ kumbhakāraṁ etadavoca:
ghaṭikāraṁ → ghaṭīkāraṁ (bj, pts) | etadavoca yāvatādohipi → etad avoca yāvetadohi pi (pts)
He said to Ghaṭīkāra,
‘yāvatādohipi, samma ghaṭikārā’ti?
yāvatādohipi → yāvetadohipi (bj, sya-all, km, pts1ed) | ghaṭikārāti yāvatādohipi → ghaṭīkārāti yāvetadohipi (bj, pts) | yāvetadohipi → yāvatādohipi (bj: machasaṁ) | yāvatādohipi → yāvetadohipi (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | pi → So Skt Si Bu; Bm yāvatādohi pi. (pts note)
‘You’d even milk it to this extent, dear Ghaṭīkāra?’

‘Yāvatādohipi, samma jotipāla.
yāvatādohipi → yāvetadohipi (sya-all) | yāvatādohipi → yāvetadohi pi (pts)
‘I even milk it to this extent, dear Jotipāla.
Tathā hi pana me sādhusammataṁ tassa bhagavato dassanaṁ arahato sammāsambuddhassā’ti.
sādhusammataṁ → sādhu samma taṁ (th)
For that is how holy I deem it to see that Blessed One.’

‘Tena hi, samma ghaṭikāra, muñca; gamissāmā’ti.
ghaṭikāra → ghaṭīkāra (bj, pts) | tena hi → tenahi (th)
‘Well then, dear Ghaṭīkāra, release me, we shall go.’

Atha kho, ānanda, ghaṭikāro ca kumbhakāro jotipālo ca māṇavo yena kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā ghaṭikāro kumbhakāro kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Jotipālo pana māṇavo kassapena bhagavatā arahatā sammāsambuddhena saddhiṁ sammodi. Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | sammāsambuddho tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā ghaṭikāro → sammā-sambuddho ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā ghaṭīkāro (pts) | sammāsambuddhaṁ → sammā-sambuddhaṁ (pts)
Then Ghaṭīkāra the potter and Jotipāla the student went to the Buddha Kassapa. Ghaṭīkāra bowed and sat down to one side, but Jotipāla exchanged greetings with the Buddha and sat down to one side.

Ekamantaṁ nisinno kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavoca:
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | ānanda → (sya-all) | sammāsambuddhaṁ etadavoca → sammā-sambuddhaṁ etad avoca (pts)
Ghaṭīkāra said to the Buddha Kassapa,
‘ayaṁ me, bhante, jotipālo māṇavo sahāyo piyasahāyo.‘Sir, this is the student Jotipāla, my dear friend. Imassa bhagavā dhammaṁ desetū’ti.Please teach him the Dhamma.’ Atha kho, ānanda, kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho ghaṭikārañca kumbhakāraṁ jotipālañca māṇavaṁ dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi.
ghaṭikārañca → ghaṭīkārañca (bj) | sammāsambuddho ghaṭikārañca → sammā-sambuddho ghaṭīkārañ ca (pts) | jotipālañca → jotipālañ ca (pts)
Then the Buddha Kassapa educated, encouraged, fired up, and inspired Ghaṭīkāra and Jotipāla with a Dhamma talk.
Atha kho, ānanda, ghaṭikāro ca kumbhakāro jotipālo ca māṇavo kassapena bhagavatā arahatā sammāsambuddhena dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṁsitā kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkamiṁsu.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)
Then they got up from their seat, bowed and respectfully circled the Buddha Kassapa, keeping him on their right, before leaving.

Atha kho, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṁ kumbhakāraṁ etadavoca:
ghaṭikāraṁ → ghaṭīkāraṁ (bj, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Then Jotipāla said to Ghatīkāra,
‘imaṁ nu tvaṁ, samma ghaṭikāra, dhammaṁ suṇanto atha ca pana agārasmā anagāriyaṁ na pabbajissasī’ti?
imaṁ → iṅgha (bj) | ghaṭikāra → ghaṭīkāra (bj, pts) | agārasmā → agārasmā na (bj) | na pabbajissasīti → pabbajasīti (bj, sya-all, pts) | pana → pana na (pts) | tvaṁ → imaṁ nu tvaṁ (bj: syā, PTS, machasaṁ) | anagāriyaṁ → āgārasmā anagāriyaṁ (bj: sīmu8, machasaṁ) | pabbajasīti → pabbajissasīti (bj: sīmu8, machasaṁ); pabbajjasīti (bj: syā) | na → Si omits na, which Bm inserts after anagāriyaṁ. (pts note) | pabbajasīti → So Si; Sk pabbajjasīti; Bm pabbajjissasīti. (pts note)
‘Dear Ghaṭīkāra, you have heard this teaching, so why don’t you go forth from the lay life to homelessness?’

‘Nanu maṁ, samma jotipāla, jānāsi, andhe jiṇṇe mātāpitaro posemī’ti?
nanu → nanu ca (sya-all) | maṁ → Bm mama. (pts note)
‘Don’t you know, dear Jotipāla, that I provide for my blind old parents?’

‘Tena hi, samma ghaṭikāra, ahaṁ agārasmā anagāriyaṁ pabbajissāmī’ti.
ghaṭikāra → ghaṭīkāra (bj, pts) | anagāriyaṁ → anāgariyaṁ (pts) | tena hi → tenahi (th)
‘Well then, dear Ghaṭīkāra, I shall go forth from the lay life to homelessness.’

Atha kho, ānanda, ghaṭikāro ca kumbhakāro jotipālo ca māṇavo yena kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinno kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavoca:
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Then Ghaṭīkāra and Jotipāla went to the Buddha Kassapa, bowed and sat down to one side. Ghaṭīkāra said to the Buddha Kassapa,
‘ayaṁ me, bhante, jotipālo māṇavo sahāyo piyasahāyo.
sahāyo → Here, as above, Bm inserts ahosi. (pts note)
‘Sir, this is the student Jotipāla, my dear friend.
Imaṁ bhagavā pabbājetū’ti.Please give him the going forth.’ Alattha kho, ānanda, jotipālo māṇavo kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike pabbajjaṁ, alattha upasampadaṁ.And Jotipāla the student received the going forth, the ordination in the Buddha’s presence.

Atha kho, ānanda, kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho acirūpasampanne jotipāle māṇave aḍḍhamāsupasampanne vegaḷiṅge yathābhirantaṁ viharitvā yena bārāṇasī tena cārikaṁ pakkāmi.
aḍḍhamāsupasampanne vegaḷiṅge → addhamāsūpasampanne vegaliṅge (bj); aḍḍhamāsūpasampanne vebhaḷige (sya-all); addhamāsūpasampanne vebhaḷiṅge (pts) | addhamāsūpasampanne → acirūpasampanno jotipālo mānavo addhamāsūpasampanno (bj: sīmu8) | acirūpasampanne → So Si; Bm has ī; Sk abhirūpo sampatto, & ends this & the next three words with o. (pts note) | addhamāsūpasampanne → Bm aḍḍha-. (pts note)
Not long after Jotipāla’s ordination, a fortnight later, the Buddha Kassapa—having stayed in Vebhaliṅga as long as he pleased—set out for Varanasi.
Anupubbena cārikaṁ caramāno yena bārāṇasī tadavasari.
cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | tadavasari → tad avasari (pts)
Traveling stage by stage, he arrived at Varanasi,
Tatra sudaṁ, ānanda, kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho bārāṇasiyaṁ viharati isipatane migadāye.where he stayed near Varanasi, in the deer park at Isipatana. Assosi kho, ānanda, kikī kāsirājā: ‘kassapo kira bhagavā arahaṁ sammāsambuddho bārāṇasiṁ anuppatto bārāṇasiyaṁ viharati isipatane migadāye’ti.
kikī → kiki (sya-all) | Kikī → Si Kiṁkī; Bm Kikī, as Sk generally. Here Sk reads Kīkī. (pts note) | migadāyeti → migadāye ti (pts)
King Kikī of Kāsi heard that he had arrived.
Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpetvā bhadraṁ yānaṁ abhiruhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi bārāṇasiyā niyyāsi mahaccarājānubhāvena kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ dassanāya.
bhadrāni yānāni yojāpetvā bhadraṁ → bhadraṁ bhadraṁ (mr) | mahaccarājānubhāvena → mahatā rājānubhāvena (bj, pts) | kikī → kiki (sya-all) | bhadraṁ → bhadraṁ bhadraṁ (cck: ka.) | mahaccarājānubhāvena → mahaccā rājānubhāvena (cck: sī.); mahatā rājānubhāvena (cck: pī.) | bhadraṁ → Bm (not Sk or Si) repeats bhadraṁ here, as always. (pts note) | abhiruhitvā → abhirūhitvā (th, pts)
He had the finest carriages harnessed. He then mounted a fine carriage and, along with other fine carriages, set out in full royal pomp from Varanasi to see the Buddha Kassapa.
Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova yena kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
pattikova → pattiko va (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
He went by carriage as far as the terrain allowed, then descended and approached the Buddha Kassapa on foot. He bowed and sat down to one side.
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho, ānanda, kikiṁ kāsirājānaṁ kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi.
dhammiyā → dhammīyā (pts)
The Buddha educated, encouraged, fired up, and inspired him with a Dhamma talk.

Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapena bhagavatā arahatā sammāsambuddhena dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṁsito kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavoca:
kikī → kiki (sya-all) | samuttejito → sammuttejito (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Then King Kikī said to the Buddha,
‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā’ti.
bhikkhusaṅghenāti → bhikkhusaṁghenāti (ms2005, pts)
‘Sir, would the Buddha together with the mendicant Saṅgha please accept tomorrow’s meal from me?’
Adhivāsesi kho, ānanda, kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho tuṇhībhāvena.The Buddha Kassapa consented with silence.

Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapassa bhagavato sammāsambuddhassa adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.
bhagavato → bhagavato arahato (bj, sya-all, pts) | kikī → kiki (sya-all) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)
Then, knowing that the Buddha had consented, King Kikī rose from his seat, bowed, and respectfully circled the Buddha, keeping him on his right, before leaving.
Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā paṇḍupuṭakassa sālino vigatakāḷakaṁ anekasūpaṁ anekabyañjanaṁ, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa kālaṁ ārocāpesi:
paṇḍupuṭakassa → paṇḍumuṭikassa (bj, pts1ed); paṇḍumudikassa (sya-all, km) | vigatakāḷakaṁ → vicitakālakaṁ (bj); vicitakāḷakaṁ (sya-all, pts) | kikī → kiki (sya-all) | paṇḍupuṭakassa → paṇḍumuṭikassa (pts) | paṇḍumuṭikassa → paṇḍumudikassa (bj: syā) | paṇḍupuṭakassa → paṇḍumuṭīkassa (cck: sī. pī.); paṇḍumudikassa (cck: syā. kaṁ.) | paṇḍumudikassa → paṇḍumuṭikassa (sya-all: sī.) | bhojanīyaṁ → So Si Bu; Sk Bm bhojaniyaṁ. (pts note) | paṇḍumuṭikassa → So Sk Bu; Si paṇḍumudikassa, with note that the Sinh. reading is paṇḍumuṭikassa; Bm paṇḍuphuṭakassa here & paṇḍuputakassa infra. (pts note)
And when the night had passed, King Kikī had delicious fresh and cooked foods prepared in his own home—soft saffron rice with the dark grains picked out, served with many soups and sauces. Then he had the Buddha informed of the time, saying,
‘kālo, bhante, niṭṭhitaṁ bhattan’ti.
bhattanti → bhattan ti (pts)
‘Sir, it’s time. The meal is ready.’

Atha kho, ānanda, kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena kikissa kāsirañño nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṁ bhikkhusaṅghena.
pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, pts) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005, pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
Then Kassapa Buddha robed up in the morning and, taking his bowl and robe, went to the home of King Kikī, where he sat down on the seat spread out together with the Saṅgha of mendicants.
Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.
kikī → kiki (sya-all) | buddhappamukhaṁ → buddhapamukhaṁ (bjt) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005) | buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ → buddhapamukhaṁ bhikkhusaṁghaṁ (pts)
Then King Kikī served and satisfied the mendicant Saṅgha headed by the Buddha with his own hands with delicious fresh and cooked foods.

Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.
kikī → kiki (sya-all) | onītapattapāṇiṁ → Sk & Si here oṇīta-; Bm here oṇita-. But see infra page 64, & I Sum. Vil. p. 227. (pts note)
When the Buddha Kassapa had eaten and washed his hand and bowl, King Kikī took a low seat and sat to one side.
Ekamantaṁ nisinno kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavoca:
kikī → kiki (sya-all) | etadavoca → etad avoca (pts)
There he said to the Buddha Kassapa,
‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā bārāṇasiyaṁ vassāvāsaṁ;‘Sir, would the Buddha please accept my invitation to reside in Varanasi for the rainy season? evarūpaṁ saṅghassa upaṭṭhānaṁ bhavissatī’ti.
saṅghassa → saṁghassa (ms2005, pts)
The Saṅgha will be looked after in the same style.’

‘Alaṁ, mahārāja.‘Enough, Great King. Adhivuttho me vassāvāso’ti.
adhivuttho → adhivuṭṭho (sya-all) | adhivuttho → adhivuṭṭho (bj: syā) | adhivuttho → So Sk Bu; Bm Si adhivuṭṭho. (pts note) | vassāvāsoti → vassāvāso ti (pts)
I have already accepted an invitation for the rains residence.’

Dutiyampi kho, ānanda …
dutiyampi → dutiyam pi (pts)
For a second time …
tatiyampi kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavoca:
kikī → kiki (sya-all) | tatiyampi → tatiyam pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
and a third time King Kikī said to the Buddha Kassapa,
‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā bārāṇasiyaṁ vassāvāsaṁ;
bhante → (sya-all)
‘Sir, would the Buddha please accept my invitation to reside in Varanasi for the rainy season?
evarūpaṁ saṅghassa upaṭṭhānaṁ bhavissatī’ti.
saṅghassa → saṁghassa (ms2005, pts)
The Saṅgha will be looked after in the same style.’

‘Alaṁ, mahārāja.‘Enough, Great King. Adhivuttho me vassāvāso’ti.
adhivuttho → adhivuṭṭho (sya-all) | vassāvāsoti → vassāvāso ti (pts)
I have already accepted an invitation for the rains residence.’

Atha kho, ānanda, kikissa kāsirañño ‘na me kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho adhivāseti bārāṇasiyaṁ vassāvāsan’ti ahudeva aññathattaṁ, ahu domanassaṁ.
adhivāseti → adhivāsesi (sya-all) | vassāvāsanti ahudeva → vassāvāsan ti ahu-d-eva (pts)
Then King Kikī, thinking, ‘The Buddha does not accept my invitation to reside for the rains in Varanasi,’ became sad and upset.
Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavoca:
kikī → kiki (sya-all) | etadavoca → etad avoca (pts)
Then King Kikī said to the Buddha Kassapa,
‘atthi nu kho, bhante, añño koci mayā upaṭṭhākataro’ti?
kho → te (bj, pts) | upaṭṭhākataroti → upaṭṭhākataro ti (pts)
‘Sir, do you have another supporter better than me?’

‘Atthi, mahārāja, vegaḷiṅgaṁ nāma gāmanigamo.
vegaḷiṅgaṁ → vehaliṅgaṁ (bj); vebhaḷigaṁ (sya-all); vebhaḷiṅgaṁ (pts) | gāmanigamo → nigamo (sya-all)
‘Great king, there is a market town named Vebhaliṅga,
Tattha ghaṭikāro nāma kumbhakāro;
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts)
where there is a potter named Ghaṭīkāra.
so me upaṭṭhāko aggupaṭṭhāko.
aggupaṭṭhāko → Bm omits. (pts note)
He is my chief supporter.
Tuyhaṁ kho pana, mahārāja, na me kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho adhivāseti bārāṇasiyaṁ vassāvāsanti attheva aññathattaṁ, atthi domanassaṁ.
attheva → atthi (bj, pts1ed) | adhivāseti → adhivāsesi (sya-all) | vassāvāsanti attheva → vassāvāsan ti atthi (pts) | attheva → atthi (cck: sī. pī.) | atthi → Bm Si atth'; eva. (pts note)
Now, Great King, when you thought, “The Buddha does not accept my invitation to reside for the rains in Varanasi,” you became sad and upset.
Tayidaṁ ghaṭikārassa kumbhakārassa natthi ca na ca bhavissati.
ghaṭikārassa kumbhakārassa → ghaṭikāre kumbhakāre (bj, sya1ed, sya2ed, km); ghaṭīkāre kumbhakāre (cck, pts1ed) | ghaṭikārassa kumbhakārassa → ghaṭīkāre kumbhakāre (bj); ghaṭikāre kumbhakāre (sya-all) | ca → (sya-all) | ghaṭikārassa kumbhakārassa natthi ca → ghaṭīkāre kumbhakāre na tthi (pts) | kumbhakārassa → ghaṭikāre kumbhakāre (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | kumbhakāre → So Sk Si; Bm Gh-assa K-rassa. (pts note)
But Ghaṭīkāra doesn’t get upset, nor will he.

Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro buddhaṁ saraṇaṁ gato, dhammaṁ saraṇaṁ gato, saṅghaṁ saraṇaṁ gato.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | saṅghaṁ → saṁghaṁ (ms2005, pts)
Ghaṭīkāra has gone for refuge to the Buddha, the teaching, and the Saṅgha.
Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro pāṇātipātā paṭivirato, adinnādānā paṭivirato, kāmesumicchācārā paṭivirato, musāvādā paṭivirato, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj); ghaṭīkaro (pts) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, pts)
He doesn’t kill living creatures, steal, commit sexual misconduct, lie, or consume intoxicants of beer, wine, and liquor.
Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro buddhe aveccappasādena samannāgato, dhamme aveccappasādena samannāgato, saṅghe aveccappasādena samannāgato, ariyakantehi sīlehi samannāgato.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | aveccappasādena samannāgato → (pts) | pe → Bm Si omit pe here & repeat aveccappasādena samannīgato both here & after saṁghe. (pts note)
He has experiential confidence in the Buddha, the teaching, and the Saṅgha, and possesses the ethics loved by the noble ones.
Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro dukkhe nikkaṅkho, dukkhasamudaye nikkaṅkho, dukkhanirodhe nikkaṅkho, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya nikkaṅkho.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | nikkaṅkho → Bm nikaṅkho throughout. (pts note)
He is free of doubt regarding suffering, its origin, its cessation, and the practice that leads to its cessation.
Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro ekabhattiko brahmacārī sīlavā kalyāṇadhammo.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts)
He eats in one part of the day; he’s chaste, ethical, and of good character.
Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro nikkhittamaṇisuvaṇṇo apetajātarūparajato.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | nikkhittamaṇisuvaṇṇo apetajātarūparajato → nikkhittamaṇi suvaṇṇo apetajātarūpa rajato (th)
He has set aside gems and gold, and quit using gold and currency.
Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro pannamusalo na sahatthā pathaviṁ khaṇati.
kumbhakāro pannamusalo na sahatthā pathaviṁ khaṇati → kumbhakāro na musalena na sahatthā paṭhaviñca khanati (sya-all, km); kumbhakāro na musalena na sahatthā paṭhaviṁ khaṇati (pts1ed); kumbhakāro na musalena sahatthā pathaviñca khaṇati (mr) | ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj) | pannamusalo → na musalena (sya-all, pts) | pathaviṁ khaṇati → paṭhaviṁ khanati (pts) | pannamusalo → na musalena (bj: syā, PTS) | paṭhaviṁ → paṭhaviñca (bj: syā) | khaṇati → kumbhakāro na musalena na sahatthā paṭhaviṁ khaṇati (cck: syā. kaṁ. pī.); kumbhakāro na musalena sahatthā pathaviñca khaṇati (cck: ka.) | kumbhakāro → Sk adds pana. (pts note) | na → Bm omits. (pts note) | musalena → So Si; Sk musalo; Bm musale. (pts note) | sahatthā → Bm omits na s. (pts note) | paṭhaviṁ → Bm pathaviñ ca; Si paṭhaviñ ca. (pts note) | khanati → So Bm; Sk khaṇāti; Si khaṇati. (pts note)
He has put down the shovel and doesn’t dig the earth with his own hands.
Yaṁ hoti kūlapaluggaṁ vā mūsikukkaro vā taṁ kājena āharitvā bhājanaṁ karitvā evamāha:
mūsikukkaro → mūsikukkāro (bj); mūsikukkuro (si, sya-all, km, pts1ed) | mūsikukkaro → yo hoti mūsikukkāro (bj); mūsikukkuro (pts) | kājena → kāmena (pts) | vā → mūsikukkaro (bj: machasaṁ); mūsikukkuro (bj: sīmu8, syā, PTS) | kājena → kāmena (bj: sīmu8, PTS) | mūsikukkaro → mūsikukkuro (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | kājena → kāmena. * ba. kullapalugganti dissati (sya-all: sī. yu.) | kūlapaluggaṁ → Bm kul. (pts note) | kāmena → Bm Si kājena, the latter noting that kāmena is the Sinh, reading. (pts note) | evamāha → evam āha (pts)
He takes what has crumbled off by a riverbank or been dug up by mice, and brings it back in a carrier. When he has made a pot, he says,
“ettha yo icchati taṇḍulapaṭibhastāni vā muggapaṭibhastāni vā kaḷāyapaṭibhastāni vā nikkhipitvā yaṁ icchati taṁ haratū”ti.
kaḷāyapaṭibhastāni → kalāya paṭibhastāni (bj); kāḷāyapatibhastāni (sya-all); kāḷāyapabhivattāni (pts) | taṇḍulapaṭibhastāni → taṇḍulapatibhastāni (sya-all); taṇḍulapabhivattāni (pts) | muggapaṭibhastāni → muggapatibhastāni (sya-all); mugga pabhivattāni (pts) | taṇḍulapaṭibhastāni → taṇḍulapatibhastāni (bj: syā); taṇḍupabhivattāni (bj: PTS) | muggapaṭibhastāni → muggapabhivattāni (bj: PTS) | kalāya → kālāya (bj: sīmu8) | paṭibhastāni → kāḷāyapatibhastāni (bj: syā); kāḷāyapabhivattāni (bj: PTS) | taṇḍulapaṭibhastāni → taṇḍula pabhivattāni (cck: sī. pī.) | Ettha → So Sk Si; Bm tattha. (pts note) | taṇḍulapabhivattāni → So Sk; Bm taṇdulapaṭibhastāni; Si patibhastāni. Qu. pahiv- or paṭibhaṇḍāni, (pts note) | kāḷāyapabhivattāni → So Si; Bm kaḷāya; Sk kālāya. (pts note) | haratūti → haratū ti (ms2005)
“Anyone may leave bagged sesame, mung beans, or chickpeas here and take what they wish.”
Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro andhe jiṇṇe mātāpitaro poseti.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts)
He provided for his blind old parents.
Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātiko tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | saṁyojanānaṁ → saññojanānaṁ (bjt, th) | tattha parinibbāyī → tatthaparinibbāyī (th)
And since he has ended the five lower fetters, Ghaṭīkāra will be reborn spontaneously and will become extinguished there, not liable to return from that world.

Ekamidāhaṁ, mahārāja, samayaṁ vegaḷiṅge nāma gāmanigame viharāmi.
vegaḷiṅge nāma → vehaliṅge (bj); vebhaḷiṅge (pts) | vegaḷiṅge → vebhaḷige (sya-all) | gāmanigame → nigame (sya-all) | ekamidāhaṁ → ekam idāhaṁ (pts)
This one time, Great King, I was staying near the market town of Vebhaliṅga.
Atha khvāhaṁ, mahārāja, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro etadavocaṁ:
ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, pts) | tenupasaṅkamiṁ upasaṅkamitvā ghaṭikārassa → ten upasaṁkamiṁ upasaṁkamitvā ghaṭīkārassa (pts) | etadavocaṁ → etad avocaṁ (pts)
Then I robed up in the morning and, taking my bowl and robe, went to the home of Ghaṭīkāra’s parents, where I said to them,
“handa ko nu kho ayaṁ bhaggavo gato”ti?
bhaggavo → bhagavo (bj: syā) | bhaggavo → Si bhagavo. (pts note) | gatoti → gato ti (ms2005, pts)
“Excuse me, where has Bhaggava gone?”

“Nikkhanto kho te, bhante, upaṭṭhāko antokumbhiyā odanaṁ gahetvā pariyogā sūpaṁ gahetvā paribhuñjā”ti.
antokumbhiyā → ato kumbhiyā (bj, sya-all, pts) | ato → So Sk Si; Bm anto. (pts note) | paribhuñjāti → Sk p-jati. (pts note) | paribhuñjāti → paribhuñjā ti (ms2005)
“Your supporter has gone out, sir. But take rice from the pot and sauce from the pan and eat.”
Atha khvāhaṁ, mahārāja, kumbhiyā odanaṁ gahetvā pariyogā sūpaṁ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṁ.
pakkamiṁ → pakkāmiṁ (sya-all, km, pts1ed) | uṭṭhāyāsanā pakkamiṁ → uṭṭhāy āsanā pakkāmiṁ (pts) | pakkamiṁ → pakkāmiṁ (bj: syā, PTS) | pakkamiṁ → pakkāmiṁ (cck: syā. kaṁ. pī.) | pakkāmiṁ → So Si; Bm Sk pakkāmi. (pts note)
So that’s what I did. And after eating I rose from my seat and left.

Atha kho, mahārāja, ghaṭikāro kumbhakāro yena mātāpitaro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mātāpitaro etadavoca:
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Then Ghaṭīkāra went up to his parents and said,
“ko kumbhiyā odanaṁ gahetvā pariyogā sūpaṁ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto”ti?
pakkantoti → pakkanto ti (ms2005) | uṭṭhāyāsanā pakkantoti → uṭṭhāy āsanā pakkanto ti (pts)
“Who took rice from the pot and sauce from the pan, ate it, and left?”

“Kassapo, tāta, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho kumbhiyā odanaṁ gahetvā pariyogā sūpaṁ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto”ti?
pakkantoti → pakkanto ti (ms2005) | uṭṭhāyāsanā pakkantoti → uṭṭhāy āsanā pakkanto ti (pts)
“It was the Buddha Kassapa, my dear.”

Atha kho, mahārāja, ghaṭikārassa kumbhakārassa etadahosi:
ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts) | etadahosi → etad (pts)
Then Ghaṭīkāra thought,
“lābhā vata me, suladdhaṁ vata me,
+ → ahosi (pts)
“I’m so fortunate, so very fortunate,
yassa me kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho evaṁ abhivissattho”ti.
abhivissatthoti → abhivissaṭṭhoti (sya-all) | abhivissattho’ti → abhivissaṭṭhoti (bj: syā) | abhivissattho → So Sk Bu; Bm abhivisaṭṭho; Si abhivissaṭṭho. (pts note) | abhivissatthoti → abhivissattho ti (ms2005, pts)
in that the Buddha Kassapa trusts me so much!”
Atha kho, mahārāja, ghaṭikāraṁ kumbhakāraṁ aḍḍhamāsaṁ pītisukhaṁ na vijahati, sattāhaṁ mātāpitūnaṁ.
na vijahati → na vijahi (bj, sya-all, km, pts1ed) | ghaṭikāraṁ → ghaṭīkāraṁ (bj, pts) | aḍḍhamāsaṁ → addhamāsaṁ (bj, pts) | mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj) | vijahati → vijahi (pts) | mātāpitūnaṁ ekamidāhaṁ → mātāpitunnaṁ ekam idāhaṁ (pts) | addhamāsaṁ → aḍḍhamāsaṁ (bj: syā) | vijahi → na vijahati (bj: machasaṁ) | vijahati → na vijahi (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | addhamāsaṁ → So Sk Bm Si aḍḍhamāsaṁ. (pts note) | vijahi → Bm vijahati (as Sk once infra). (pts note)
Then joy and happiness did not leave him for a fortnight, or his parents for a week.

Ekamidāhaṁ, mahārāja, samayaṁ tattheva vegaḷiṅge nāma gāmanigame viharāmi.
vegaḷiṅge nāma → vehaliṅge (bj) | vegaḷiṅge → vebhaḷige (sya-all) | gāmanigame → nigame (sya-all) | tattheva vegaḷiṅge nāma → tatth eva vebhaḷiṅge (pts) | Vebhaḷiṅge → Bm Si add nāma, as always. (pts note) | ekamidāhaṁ → ekam idāhaṁ (pts)
Another time, Great King, I was staying near that same market town of Vebhaliṅga.
Atha khvāhaṁ, mahārāja, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro etadavocaṁ:
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj); pubbaṇhāsamayam (pts) | ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts) | khvāhaṁ → khavāhaṁ (sya-all) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, pts) | tenupasaṅkamiṁ upasaṅkamitvā ghaṭikārassa → ten upasaṁkamiṁ upasaṁkamitvā ghaṭīkārassa (pts) | etadavocaṁ → etad (pts)
Then I robed up in the morning and, taking my bowl and robe, went to the home of Ghaṭīkāra’s parents, where I said to them,
“handa ko nu kho ayaṁ bhaggavo gato”ti?
bhaggavo → bhagavo (bj: syā) | gatoti → gato ti (ms2005, pts) | + → avocaṁ (pts)
“Excuse me, where has Bhaggava gone?”

“Nikkhanto kho te, bhante, upaṭṭhāko anto kaḷopiyā kummāsaṁ gahetvā pariyogā sūpaṁ gahetvā paribhuñjā”ti.
anto kaḷopiyā → ato khaḷopiyā (bj) | anto → ato (sya-all, pts) | kaḷopiyā → So all MSS; Bu kāḷopiyā. (pts note) | kummāsaṁ → Bm kumāsaṁ (pts note) | paribhuñjāti → paribhuñjā ti (ms2005)
“Your supporter has gone out, sir. But take porridge from the pot and sauce from the pan and eat.”
Atha khvāhaṁ, mahārāja, kaḷopiyā kummāsaṁ gahetvā pariyogā sūpaṁ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṁ.
kaḷopiyā → khaḷopiyā (bj) | pakkamiṁ → pakkāmiṁ (sya-all) | uṭṭhāyāsanā pakkamiṁ → uṭṭhāy āsanā pakkāmiṁ (pts)
So that’s what I did. And after eating I rose from my seat and left.

Atha kho, mahārāja, ghaṭikāro kumbhakāro yena mātāpitaro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mātāpitaro etadavoca:
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj); ghaṭīkaro (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Then Ghaṭīkāra went up to his parents and said,
“ko kaḷopiyā kummāsaṁ gahetvā pariyogā sūpaṁ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto”ti?
kaḷopiyā → khaḷopiyā (bj) | pakkantoti → pakkanto ti (ms2005) | uṭṭhāyāsanā pakkantoti → uṭṭhāy āsanā pakkanto ti (pts)
“Who took porridge from the pot and sauce from the pan, ate it, and left?”

“Kassapo, tāta, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho kaḷopiyā kummāsaṁ gahetvā pariyogā sūpaṁ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto”ti.
kaḷopiyā → khaḷopiyā (bj) | pakkantoti → pakkanto ti (ms2005) | uṭṭhāyāsanā pakkantoti → uṭṭhāy āsanā pakkanto ti (pts)
“It was the Buddha Kassapa, my dear.”

Atha kho, mahārāja, ghaṭikārassa kumbhakārassa etadahosi:
ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Then Ghaṭīkāra thought,
“lābhā vata me, suladdhaṁ vata me,
suladdhaṁ → So all MSS here; Sk sts. suladdhalābhā. Cf. Vol. I p. 164. (pts note)
“I’m so fortunate, so very fortunate,
yassa me kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho evaṁ abhivissattho”ti.
abhivissatthoti → abhivissaṭṭhoti (sya-all) | abhivissatthoti → abhivissattho ti (ms2005, pts)
to be trusted so much by the Buddha Kassapa!”
Atha kho, mahārāja, ghaṭikāraṁ kumbhakāraṁ aḍḍhamāsaṁ pītisukhaṁ na vijahati, sattāhaṁ mātāpitūnaṁ.
ghaṭikāraṁ → ghaṭīkāraṁ (bj, pts) | aḍḍhamāsaṁ → addhamāsaṁ (bj, pts) | vijahati → vijahi (bj, sya-all, pts) | mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj) | mātāpitūnaṁ ekamidāhaṁ → mātāpitunnaṁ ekam idāhaṁ (pts) | vijahi → na vijahati (bj: machasaṁ)
Then joy and happiness did not leave him for a fortnight, or his parents for a week.

Ekamidāhaṁ, mahārāja, samayaṁ tattheva vegaḷiṅge nāma gāmanigame viharāmi.
vegaḷiṅge nāma → vehaliṅge (bj) | vegaḷiṅge → vebhaḷige (sya-all) | gāmanigame → nigame (sya-all) | tattheva vegaḷiṅge nāma → tatth eva vebhaḷiṅge (pts) | ekamidāhaṁ → ekam idāhaṁ (pts)
Another time, Great King, I was staying near that same market town of Vebhaliṅga.
Tena kho pana samayena kuṭi ovassati.
kuṭi → gandhakuṭi (bj); kuṭī (pts1ed) | kuṭi → kuṭī (pts) | gandhakuṭi → kuṭi (bj: machasaṁ, syā); kuṭī (bj: PTS) | kuṭi → gandhakuṭi (cck: sī.)
Now at that time my hut leaked.
Atha khvāhaṁ, mahārāja, bhikkhū āmantesiṁ:So I addressed the mendicants,

“gacchatha, bhikkhave, ghaṭikārassa kumbhakārassa nivesane tiṇaṁ jānāthā”ti.
ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts) | jānāthāti → jānathāti (sya-all) | tiṇaṁ jānāthāti → tiṇam jānathāti (pts) | jānāthā’ti → jānathāti (bj: syā, PTS) | jānāthāti → jānāthā ti (ms2005)
“Mendicants, go to Ghaṭīkāra’s home and find some grass.”

Evaṁ vutte, mahārāja, te bhikkhū maṁ etadavocuṁ:
te → (bj, pts) | mahārāja → Bm Si add te. (pts note) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
When I said this, those mendicants said to me,
“natthi kho, bhante, ghaṭikārassa kumbhakārassa nivesane tiṇaṁ, atthi ca khvāssa āvesane tiṇacchadanan”ti.
āvesane → āvesanaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts) | āvesane tiṇacchadananti → āvesanaṁ tiṇacchadanan ti (pts) | āvesane → āvesanaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | tiṇacchadana → navacchadanaṁ (cck: sī.) | tiṇacchadanan → Bm tiṇañ chadanan. (pts note) | tiṇacchadananti → tiṇacchadana nti (my) | natthi → na tthi (pts)
“Sir, there’s no grass there, but his workshop has a grass roof.”

“Gacchatha, bhikkhave, ghaṭikārassa kumbhakārassa āvesanaṁ uttiṇaṁ karothā”ti.
ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts) | āvesanaṁ → āvesane (bj: machasaṁ) | karothāti → karothā ti (ms2005)
“Then go to the workshop and strip the grass.”
Atha kho te, mahārāja, bhikkhū ghaṭikārassa kumbhakārassa āvesanaṁ uttiṇamakaṁsu.
ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts) | uttiṇamakaṁsu → uttiṇam akaṁsu (pts)
So that’s what they did.

Atha kho, mahārāja, ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro te bhikkhū etadavocuṁ:
ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts) | te → (bj, pts) | mātāpitaro → Bm Si add te. (pts note) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
Then Ghaṭīkāra’s parents said to those mendicants,
“ke āvesanaṁ uttiṇaṁ karontī”ti?
karontīti → karotīti (pts) | karontīti → karontī ti (ms2005)
“Who’s stripping the grass from the workshop?”

“Bhikkhū, bhagini, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa kuṭi ovassatī”ti.
kuṭi → gandhakuṭi (bj); kuṭī (pts) | gandhakuṭi → kuṭi (bj: machasaṁ, syā); kuṭī (bj: PTS) | ovassatīti → ovassatī ti (ms2005)
“It’s the mendicants, sister. The Buddha’s hut is leaking.”

“Haratha, bhante, haratha, bhadramukhā”ti.
haratha → (bj) | bhadramukhāti → bhadramukhā ti (ms2005, pts)
“Take it, sirs! Take it, dearest ones!”

Atha kho, mahārāja, ghaṭikāro kumbhakāro yena mātāpitaro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mātāpitaro etadavoca:
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj, pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Then Ghaṭīkāra went up to his parents and said,
“ke āvesanaṁ uttiṇamakaṁsū”ti?
uttiṇamakaṁsūti → uttiṇamakaṁsū ti (ms2005) | uttiṇamakaṁsūti → uttiṇaṁ akaṁsūti (pts)
“Who stripped the grass from the workshop?”

“Bhikkhū, tāta, kassapassa kira bhagavato arahato sammāsambuddhassa kuṭi ovassatī”ti.
kuṭi → gandhakuṭi (bj); kuṭī (pts) | kira → (pts) | kira → kira (bj: PTS natthi.) | gandhakuṭi → kuṭi (bj: machasaṁ, syā); kuṭī (bj: PTS) | Kassapassa → Bm Si add kira. (pts note) | ovassatīti → ovassatī ti (ms2005)
“It was the mendicants, dear. It seems the Buddha’s hut is leaking.”

Atha kho, mahārāja, ghaṭikārassa kumbhakārassa etadahosi:
ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Then Ghaṭīkāra thought,
“lābhā vata me, suladdhaṁ vata me,“I’m so fortunate, so very fortunate, yassa me kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho evaṁ abhivissattho”ti.
abhivissatthoti → abhivissaṭṭhoti (sya-all) | abhivissatthoti → abhivissattho ti (ms2005, pts)
to be trusted so much by the Buddha Kassapa!”
Atha kho, mahārāja, ghaṭikāraṁ kumbhakāraṁ aḍḍhamāsaṁ pītisukhaṁ na vijahati, sattāhaṁ mātāpitūnaṁ.
ghaṭikāraṁ → ghaṭīkāraṁ (bj, pts) | aḍḍhamāsaṁ → addhamāsaṁ (bj, pts) | vijahati → vijahi (bj, sya-all, pts) | mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj, pts)
Then joy and happiness did not leave him for a fortnight, or his parents for a week.

Atha kho, mahārāja, āvesanaṁ sabbantaṁ temāsaṁ ākāsacchadanaṁ aṭṭhāsi, na devotivassi.
na devotivassi → na cātivassi (bj, sya-all, km, pts1ed) | sabbantaṁ → sabbaṁ (sya-all, pts) | devotivassi → cātivassi (pts) | cātivassi → na devo cātivassi (bj: sīmu8); na devotivassi (bj: machasaṁ) | devotivassi → na cātivassi (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | cātivassi → So Sk Si Bu; Bm na devo 'bhivassi. (pts note) | + → taṁ (bjt, th, pts)
Then the workshop remained with the atmosphere for a roof for the whole three months, but the heavens did not rain on it.
Evarūpo ca, mahārāja, ghaṭikāro kumbhakāro’ti.
ghaṭikāro → ghaṭīkāro (bj) | ghaṭikāro kumbhakāroti → ghaṭīkāro kumbhakāro ti (pts)
And that, Great King, is what Ghaṭīkāra the potter is like.’

‘Lābhā, bhante, ghaṭikārassa kumbhakārassa, suladdhā, bhante, ghaṭikārassa kumbhakārassa
ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts) | suladdhā → suladdhaṁ (bj, sya-all); suladdhaṁ lābhā (pts) | suladdhaṁ → suladdhalābhā (bj: sīmu8); suladdhā (bj: machasaṁ)
‘Ghaṭīkāra the potter is fortunate, very fortunate,
yassa bhagavā evaṁ abhivissattho’ti.
abhivissatthoti → abhivissaṭṭhoti (sya-all) | abhivissatthoti → abhivissattho ti (pts)
to be so trusted by the Buddha Kassapa.’

Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā ghaṭikārassa kumbhakārassa pañcamattāni taṇḍulavāhasatāni pāhesi paṇḍupuṭakassa sālino tadupiyañca sūpeyyaṁ.
ghaṭikārassa → ghaṭīkārassa (bj, pts) | paṇḍupuṭakassa → paṇḍumuṭikassa (bj, pts); paṇḍumudikassa (sya-all) | tadupiyañca → tadupiyañceva (bj); tadūpiyañca (sya-all) | kikī → kiki (sya-all) | paṇḍumuṭikassa → Si paṇḍumudlkassa. (pts note) | tadupiyañca → tadūpiyañ ca (pts)
Then King Kikī sent around five hundred loads of rice, soft saffron rice, and suitable sauce to Ghaṭīkāra.
Atha kho te, ānanda, rājapurisā ghaṭikāraṁ kumbhakāraṁ upasaṅkamitvā etadavocuṁ:
ghaṭikāraṁ → ghaṭīkāraṁ (bj, pts) | upasaṅkamitvā etadavocuṁ → upasaṁkamitvā etad avocuṁ (pts)
Then one of the king’s men approached Ghaṭīkāra and said,
‘imāni kho, bhante, pañcamattāni taṇḍulavāhasatāni kikinā kāsirājena pahitāni paṇḍupuṭakassa sālino tadupiyañca sūpeyyaṁ.
kho → te (bj, pts); vo (sya-all) | paṇḍupuṭakassa → paṇḍumuṭikassa (bj, pts); paṇḍumudikassa (sya-all) | tadupiyañca → tadūpiyañca (sya-all, pts) | Kikinā → Sk Kikī nāma; Bm Kikīnā; Si Kiṁkinā. (pts note) | tadupiyañca → tadūpiyan ca (pts)
‘Sir, these five hundred loads of rice, soft saffron rice, and suitable sauce have been sent to you by King Kikī of Kāsi.
Tāni, bhante, paṭiggaṇhathā’ti.
paṭiggaṇhathā’ti → patigaṇhātūti (bj, pts1ed); paṭiggaṇhātūti (sya-all, km) | paṭiggaṇhathāti → patigaṇhātūti (bj, pts); paṭiggaṇhātūti (sya-all) | patigaṇhātū’ti → paṭiggaṇhāthāti (bj: machasaṁ) | paṭiggaṇhathā’ti → patiggaṇhātūti (cck: sī. pī.); paṭiggaṇhātūti (cck: syā. kaṁ.) | patigaṇhātūti → So Sk; Si paṭiggaṇhātūti; Bm paṭiggaṇhathāti. (pts note)
Please accept them.’

‘Rājā kho bahukicco bahukaraṇīyo.‘The king has many duties, and much to do. Alaṁ me.
alaṁ me → alamme (th)
I have enough.
Raññova hotū’ti.
raññova → rañño va (pts)
Let this be for the king himself.’

Siyā kho pana te, ānanda, evamassa:
evamassa → evam assa (pts)
Ānanda, you might think:
‘añño nūna tena samayena jotipālo māṇavo ahosī’ti.‘Surely the student Jotipāla must have been someone else at that time?’ Na kho panetaṁ, ānanda, evaṁ daṭṭhabbaṁ.
panetaṁ → pan etaṁ (pts)
But you should not see it like this.
Ahaṁ tena samayena jotipālo māṇavo ahosin”ti.
ti → Bm ahosīti. (pts note) | ahosinti → ahosin ti (pts)
I myself was the student Jotipāla at that time.”

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
That is what the Buddha said.
Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.Satisfied, Venerable Ānanda approved what the Buddha said.

Ghaṭikārasuttaṁ niṭṭhitaṁ paṭhamaṁ.
ghaṭikārasuttaṁ niṭṭhitaṁ → ghaṭīkārasuttaṁ (bjt)

Listen in MP3: Pali · English (trans. Bhikkhu Sujato)

Principles by the Suttas · Rationale · Glossary