MadhurasuttaAt Madhurā
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)So I have heard.
ekaṁ samayaṁ āyasmā mahākaccāno madhurāyaṁ viharati gundāvane.
madhurāyaṁ → madhurāya (sya-all); mathurāyaṁ (ṭīkā) | gundāvane → gundhāvane (sya-all) | gundāvane → gundavana (bj: sīmu8); gundhuvane (bj: syā) | Gundāvane → Skt; Gunadavane, Si gundhāvane, throughout. (pts note) | mahākaccāno → mahā-kaccāno (pts)At one time Venerable Mahākaccāna was staying near Madhurā in the Nut Grass Grove.
Assosi kho rājā mādhuro avantiputto:
mādhuro → madhuro (sya-all, pts)King Avantiputta of Madhurā heard,
“samaṇo khalu, bho, kaccāno madhurāyaṁ viharati gundāvane.
gundāvane → gundhāvane (sya-all) | gundāvane → madhuro (bj: machasaṁ, syā, PTS) | madhurāyaṁ → mathurāyaṁ (cck: ṭīkā) | madhurāyaṁ → madhurāya (th)“It seems the ascetic Kaccāna is staying near Madhurā in the Nut Grass Grove.
Taṁ kho pana bhavantaṁ kaccānaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:He has this good reputation:
‘paṇḍito viyatto medhāvī bahussuto cittakathī kalyāṇapaṭibhāno vuddho ceva arahā ca’.
viyatto → byatto (bj, pts) | kalyāṇapaṭibhāno vuddho → kalyāṇapaṭibhāṇo vuḍḍho (sya-all) | vuddho → vuḍḍho (bj: syā) | vyatto → Bm Si vigatto. (pts note) | kalyāṇapaṭibhāno → Bm kalyāṇapaṭibhāno. (pts note) | vuddho → Si vuḍḍho. (pts note) | ceva → eva (pts)‘He is astute, competent, intelligent, learned, a brilliant speaker, eloquent, mature, a perfected one.’
Sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotī”ti.It’s good to see such perfected ones.”
Atha kho rājā mādhuro avantiputto bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpetvā bhadraṁ yānaṁ abhiruhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi madhurāya niyyāsi mahaccarājānubhāvena āyasmantaṁ mahākaccānaṁ dassanāya.
mādhuro → madhuro (sya-all, pts) | mādhuro → madhuro (bj: machasaṁ, syā, PTS) | mahaccarājānubhāvena → mahaccā rājānubhāvena (bj: sīmu8) | mahaccarājānubhāvena → Si Bm mahaccar-.; St mahār-.; Sk mahañcar-. Cf. p. 65 & p. 118. (pts note) | abhiruhitvā → abhirūhitvā (th, pts) | mahākaccānaṁ → mahā-kaccānam (pts)And then King Avantiputta had the finest carriages harnessed. He mounted a fine carriage and, along with other fine carriages, set out in full royal pomp from Madhurā to see Mahākaccāna.
Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākaccānena saddhiṁ sammodi. Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho rājā mādhuro avantiputto āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj) | mādhuro → madhuro (th, pts) | pattikova yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → pattiko va yen āyasmā mahā-kaccāno ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | mahākaccānena → mahā-kaccānena (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)He went by carriage as far as the terrain allowed, then descended and approached Mahākaccāna on foot. They exchanged greetings, and when the greetings and polite conversation were over, the king sat down to one side and said to Mahākaccāna:
“brāhmaṇā, bho kaccāna, evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu brāhmaṇova → evam āhaṁsu brāhmaṇā va (pts)“Worthy Kaccāna, the brahmins say:
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo;
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all) | hīno → So Bu Si and Bm; Skt hīṇo throughout. (pts note) | brāhmaṇova → va (pts)‘Only brahmins are the best class; other classes are inferior.
brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇho añño vaṇṇo;
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)Only brahmins are the light class; other classes are dark.
brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā;
brāhmaṇāva → brāhmaṇā va (pts)Only brahmins are purified, not others.
brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā’ti.
brāhmaṇāva → brāhmaṇā (pts) | brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)Only brahmins are the the Divinity’s bosom sons, born from his mouth, born of the Divinity, created by the Divinity, heirs of the Divinity.’
Idha bhavaṁ kaccāno kimakkhāyī”ti?
kimakkhāyīti → kimāhāti (bj) | idha → idaṁ (sya-all) | kimakkhāyīti ghosoyeva → kim āhāti ghoso yeva (pts) | idha → iti (bj: sīmu8, idaṁ – syā) | kimāhāti → kimakkhāyīti (bj: machasaṁ, syā) | idaṁ → iti (sya-all: sī.) | kimakkhāyīti → kimāhāti (sya-all: sī.) | Idha → Bm idha; Sk iti; Si idaṁ, -- with note: Sinhalese iti. (pts note) | āhāti → Bm akkhāyīti, as Si with note: Sinhalese kim āhāti. (pts note)What does the worthy Kaccāna have to say about this?”
“Ghosoyeva kho eso, mahārāja, lokasmiṁ:
ghosoyeva → ghoso yeva (pts)“Great king, that’s just hearsay in the world.
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo;
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)
brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇho añño vaṇṇo;
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)
brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā;
brāhmaṇāva → brāhmaṇā va (pts)
brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā’ti.
brāhmaṇāva → brāhmaṇā (pts) | brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti tad aminā p (pts)
Tadamināpetaṁ, mahārāja, pariyāyena veditabbaṁ yathā ghosoyeveso lokasmiṁ:
ghosoyeveso → ghosoyeva eso (bj) | tadamināpetaṁ → imināpi kho etaṁ (sya-all) | imināpi → tadimināpetaṁ (sya-all: sī.) | etaṁ → Si (& all MSS infra) Iminā pi kho etaṁ, -- with note Sinhalese tad imina p'; etaṁ. (pts note) | ghosoyeveso → ghoso yev eso (pts)And here’s a way to understand that it’s just hearsay in the world.
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all) | brāhmaṇova seṭṭho → brāhmaṇā va settho (pts)
brahmadāyādā’ti.
brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)
Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)What do you think, Great King?
khattiyassa cepi ijjheyya dhanena vā dhaññena vā rajatena vā jātarūpena vā khattiyopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī …
ijjheyya → iccheyya (bj: sīmu8) | ijjheyya → So Si Bm Bu and (here) Sk, which subsequently reads iccheyya (as St throughout). (pts note) | ssāssa → Bm pisassa throughout (pts note) | kiṅkārapaṭissāvī → kiṁkārapaṭissāvī (my, th, ms2005, pts) | cepi → ce pi (pts) | khattiyopissāssa → khattiyo pi ssāssa (pts)Suppose an aristocrat prospers in money, grain, silver, or gold. Wouldn’t there be aristocrats, brahmins, peasants, and menials who would get up before him and go to bed after him, and be obliging, behaving nicely and speaking politely?”
brāhmaṇopissāssa …
brāhmaṇopissāssa → brāhmaṇo pi ssāssa (pts)
vessopissāssa …
vessopissāssa → vesso pi ssāssa (pts)
suddopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī”ti?
kiṅkārapaṭissāvī → kiṁkārapaṭissāvī (my, th, ms2005, pts) | suddopissāssa → suddo pi ssāssa (pts) | piyavādīti → piyavādī ti (pts)
“Khattiyassa cepi, bho kaccāna, ijjheyya dhanena vā dhaññena vā rajatena vā jātarūpena vā khattiyopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī …
kiṅkārapaṭissāvī → kiṁkārapaṭissāvī (my, th, ms2005, pts) | cepi → ce pi (pts) | khattiyopissāssa → khattiyo pi ssāssa (pts)“There would, worthy Kaccāna.”
brāhmaṇopissāssa …
brāhmaṇopissāssa → brāhmaṇo pi ssāssa (pts)
vessopissāssa …
vessopissāssa → vesso pi ssāssa (pts)
suddopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī”ti.
kiṅkārapaṭissāvī → kiṁkārapaṭissāvī (my, th, ms2005, pts) | suddopissāssa → suddo pi ssāssa (pts) | piyavādīti → piyavādī ti (pts)
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)“What do you think, Great King?
brāhmaṇassa cepi ijjheyya dhanena vā dhaññena vā rajatena vā jātarūpena vā brāhmaṇopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī …
kiṅkārapaṭissāvī → kiṁkārapaṭissāvī (my, th, ms2005, pts) | cepi → ce pi (pts) | vā → va (pts) | brāhmaṇopissāssa → brāhmaṇo pi ssāssa (pts)Suppose a brahmin …
vessopissāssa …
vessopissāssa → vesso pi ssāssa (pts)
suddopissāssa …
suddopissāssa → suddo pi ssāssa (pts)
khattiyopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī”ti?
kiṅkārapaṭissāvī → kiṁkārapaṭissāvī (my, th, ms2005, pts) | khattiyopissāssa → khattiyo pi ssāssa (pts) | piyavādīti → piyavādī ti (pts)
“Brāhmaṇassa cepi, bho kaccāna, ijjheyya dhanena vā dhaññena vā rajatena vā jātarūpena vā brāhmaṇopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī …
kiṅkārapaṭissāvī → kiṁkārapaṭissāvī (my, th, ms2005, pts) | cepi → ce pi (pts) | brāhmaṇopissāssa → brāhmaṇo pi ssāssa (pts)
vessopissāssa …
vessopissāssa → vesso pi ssāssa (pts)
suddopissāssa …
suddopissāssa → suddo pi ssāssa (pts)
khattiyopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī”ti.
kiṅkārapaṭissāvī → kiṁkārapaṭissāvī (my, th, ms2005, pts) | khattiyopissāssa → khattiyo pi ssāssa (pts) | piyavādīti → piyavādī ti (pts)
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, vessassa cepi ijjheyya dhanena vā dhaññena vā rajatena vā jātarūpena vā vessopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī …
kiṅkārapaṭissāvī → kiṁkārapaṭissāvī (my, th, ms2005, pts) | kiṁ → kim (pts) | cepi → ce pi (pts) | vessopissāssa → vesso pi ssāssa (pts)a peasant …
suddopissāssa …
suddopissāssa → suddo pi ssāssa (pts)
khattiyopissāssa …
khattiyopissāssa → khattiyo pi ssāssa (pts)
brāhmaṇopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī”ti?
kiṅkārapaṭissāvī → kiṁkārapaṭissāvī (my, th, ms2005, pts) | brāhmaṇopissāssa → brāhmaṇo pi ssāssa (pts) | piyavādīti → piyavādī ti (pts)
“Vessassa cepi, bho kaccāna, ijjheyya dhanena vā dhaññena vā rajatena vā jātarūpena vā vessopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī …
kiṅkārapaṭissāvī → kiṁkārapaṭissāvī (my, th, ms2005, pts) | cepi → ce pi (pts) | vessopissāssa → vesso pi ssāssa (pts)
suddopissāssa …
suddopissāssa → suddo pi ssāssa (pts)
khattiyopissāssa …
khattiyopissāssa → khattiyo pi ssāssa (pts)
brāhmaṇopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī”ti.
kiṅkārapaṭissāvī → kiṁkārapaṭissāvī (my, th, ms2005, pts) | brāhmaṇopissāssa → brāhmaṇo pi ssāssa (pts) | piyavādīti → piyavādī ti (pts)
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, suddassa cepi ijjheyya dhanena vā dhaññena vā rajatena vā jātarūpena vā suddopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī …
kiṅkārapaṭissāvī → kiṁkārapaṭissāvī (my, th, ms2005, pts) | kiṁ → kim (pts) | cepi → ce pi (pts) | suddopissāssa → suddo pi ssāssa (pts)a menial prospers in money, grain, silver, or gold. Wouldn’t there be menials, aristocrats, brahmins, and peasants who would get up before him and go to bed after him, and be obliging, behaving nicely and speaking politely?”
khattiyopissāssa …
khattiyopissāssa → khattiyo pi ssāssa (pts)
brāhmaṇopissāssa …
brāhmaṇopissāssa → brāhmaṇo pi ssāssa (pts)
vessopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī”ti?
kiṅkārapaṭissāvī → kiṁkārapaṭissāvī (my, th, ms2005, pts) | vessopissāssa → vesso pi ssāssa (pts) | piyavādīti → piyavādī ti (pts)
“Suddassa cepi, bho kaccāna, ijjheyya dhanena vā dhaññena vā rajatena vā jātarūpena vā suddopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādīti …
kiṅkārapaṭissāvī → kiṁkārapaṭissāvī (my, th, ms2005, pts) | piyavādīti → piyavādī (bjt, th, pts) | cepi → ce pi (pts) | suddopissāssa → suddo pi ssāssa (pts)“There would, worthy Kaccāna.”
khattiyopissāssa …
khattiyopissāssa → khattiyo pi ssāssa (pts)
brāhmaṇopissāssa …
brāhmaṇopissāssa → brāhmaṇo pi ssāssa (pts)
vessopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī”ti.
kiṅkārapaṭissāvī → kiṁkārapaṭissāvī (my, th, ms2005, pts) | vessopissāssa → vesso pi ssāssa (pts) | piyavādīti → piyavādī ti (pts)
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,“What do you think, Great King?
yadi evaṁ sante, ime cattāro vaṇṇā samasamā honti no vā?
samasamā → samā (sya-all) | samasamā → samā honti (bj: syā) | samasamā → Si samā here only. (pts note)If this is so, are the four classes equal or not?
Kathaṁ vā te ettha hotī”ti?Or how do you see this?”
“Addhā kho, bho kaccāna, evaṁ sante, ime cattāro vaṇṇā samasamā honti.
samasamā → Skt sammā honti, here only. (pts note)“Certainly, worthy Kaccāna, in this case these four classes are equal.
Nesaṁ ettha kiñci nānākaraṇaṁ samanupassāmī”ti.
Nesaṁ → nāhaṁ (sya-all, km); na’saṁ (pts1ed) | nesaṁ → nāhaṁ (sya-all); na saṁ (pts) | nesaṁ → nāhaṁ (bj: syā) | Nesaṁ → nāsaṁ (cck: sī.); nāhaṁ (cck: syā. kaṁ.) | saṁ → Si nāhaṁ; Bm nesaṁ; Skt here nāsaṁ, elsewhere na 'sam; Bu na 'saṁ. (pts note)I can’t see any difference between them.”
“Imināpi kho etaṁ, mahārāja, pariyāyena veditabbaṁ yathā ghosoyeveso lokasmiṁ:
ghosoyeveso → ghoso yeveso (my) | imināpi → iminā pi (pts) | ghosoyeveso → ghoso yev eso (pts)“And here’s another way to understand that the claims of the brahmins are just hearsay in the world.
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)
brahmadāyādā’ti.
brahmadāyādāti → brāhmadāyādā ti (pts) | brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)
Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)What do you think, Great King?
idhassa khattiyo pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya no vā?
micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (bj, sya1ed, sya2ed, km, pts1ed) | idhassa → idhāssa (bj, sya-all, pts) | pisuṇavāco pharusavāco → pisunāvāco pharusāvāco (bj) | abhijjhālu → abhijjhālū (bj) | micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (sya-all) | micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (cck: sabbattha) | pāṇātipāti → Si Sk Bm pāṇātipātī. (pts note) | adinnādāyi → Si Bm adinnādāyī. (pts note) | pisuṇāvāco → Si pisu avāco. (pts note) | pharusāvāco → Sk pharūsāvāco; Si pharusavāco. (pts note) | abhijjhālū → Si Bm abhijjhālu. (pts note) | micchādiṭṭhī → Si micchādiṭṭhi. (pts note) | uppajjeyya → Si Bm upapajjeyya throughout. (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī → pāṇātipāti adinnādāyi kāmesu micchācārī (pts) | pisuṇavāco pharusavāco → pisuṇāvāco pharusāvāco (pts) | paraṁ → param (pts)Take an aristocrat who kills living creatures, steals, and commits sexual misconduct; uses speech that’s false, backbiting, harsh, or nonsensical; and is covetous, malicious, and has wrong view. When their body breaks up, after death, would they be reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell, or not?
Kathaṁ vā te ettha hotī”ti?Or how do you see this?”
“Khattiyopi hi, bho kaccāna, pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya.
pisuṇavāco pharusavāco → pisunāvāco pharusāvāco (bj) | abhijjhālu → abhijjhālū (bj) | micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (bj, sya-all) | upapajjeyya → uppajjeyya (bj: PTS) | hi → Skt omit hi here. (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | khattiyopi → khattiyo pi (pts) | pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī → paṇātipāti adinnādāyi kāmesu micchācārī (pts) | pisuṇavāco pharusavāco → pīsuṇāvāco pharusāvāco (pts) | paraṁ → param (pts)“Such an aristocrat would be reborn in a bad place.
Evaṁ me ettha hoti, evañca pana me etaṁ arahataṁ sutan”ti.
evañca → evañ ca (pts) | sutanti → sutan ti (pts)That’s what I think, but I’ve also heard it from the perfected ones.”
“Sādhu sādhu, mahārāja.“Good, good, Great King!
Sādhu kho te etaṁ, mahārāja, evaṁ hoti, sādhu ca pana te etaṁ arahataṁ sutaṁ.It’s good that you think so, and it’s good that you’ve heard it from the perfected ones.
Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)What do you think, Great King?
idhassa brāhmaṇo …pe…
idhassa → idhāssa (bj, sya-all, pts)Take a brahmin …
idhassa vesso …pe…
idhassa → idhāssa (bj) | vesso → Bm inserts la. (pts note)a peasant …
idhassa suddo pāṇātipātī adinnādāyī …pe… micchādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya no vā?
idhassa → idhāssa (bj) | micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (bj, sya-all) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | pāṇātipātī adinnādāyī → pāṇātipāti adinnādāyi (pts) | paraṁ → param (pts) | upapajjeyya → uppajjeyya (pts)a menial who kills living creatures, steals, and commits sexual misconduct; uses speech that’s false, backbiting, harsh, or nonsensical; and is covetous, malicious, and has wrong view. When their body breaks up, after death, would they be reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell, or not?
Kathaṁ vā te ettha hotī”ti?Or how do you see this?”
“Suddopi hi, bho kaccāna, pāṇātipātī adinnādāyī …pe… micchādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya.
micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (bj, sya-all); sammādiṭṭhī (pts) | suddopi → ti suddo pi (pts) | pāṇātipātī adinnādāyī → pāṇātipātā paṭivirato adinnādānā paṭivirato (pts) | upapajjeyya → uppajjeyya (bj: PTS) | --pe-kāyassa → Si Bm insert micchādiṭṭhī after pe. (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | pāṇātipātī adinnādāyī micchādiṭṭhi kāyassa → pāṇātipāti adinnādāyi pe-kāyassa (pts) | paraṁ → param (pts)“Such a brahmin, peasant, or menial would be reborn in a bad place.
Evaṁ me ettha hoti, evañca pana me etaṁ arahataṁ sutan”ti.
evaṁ me ettha hoti evañca → uppajjeyya evañ ca (pts) | sutanti → sutan ti (pts)That’s what I think, but I’ve also heard it from the perfected ones.”
“Sādhu sādhu, mahārāja.“Good, good, Great King!
Sādhu kho te etaṁ, mahārāja, evaṁ hoti, sādhu ca pana te etaṁ arahataṁ sutaṁ.It’s good that you think so, and it’s good that you’ve heard it from the perfected ones.
Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)What do you think, Great King?
yadi evaṁ sante, ime cattāro vaṇṇā samasamā honti no vā?If this is so, are the four classes equal or not?
Kathaṁ vā te ettha hotī”ti?Or how do you see this?”
“Addhā kho, bho kaccāna, evaṁ sante, ime cattāro vaṇṇā samasamā honti.
bho → (sya-all)“Certainly, worthy Kaccāna, in this case these four classes are equal.
Nesaṁ ettha kiñci nānākaraṇaṁ samanupassāmī”ti.
nesaṁ → nāhaṁ (sya-all); na sam (pts) | nesaṁ → na saṁ (pts)I can’t see any difference between them.”
“Imināpi kho etaṁ, mahārāja, pariyāyena veditabbaṁ yathā ghosoyeveso lokasmiṁ:
ghosoyeveso → ghoso yeveso (my, bjt) | imināpi → iminā pi (pts) | ghosoyeveso → ghoso yev eso (pts)“And here’s another way to understand that the claims of the brahmins are just hearsay in the world.
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe… brahmadāyādā’”ti.
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (sya-all, pts) | vaṇṇo → yaṇṇo (pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts) | brahmadāyādāti → brāhmadāyādā ti (pts)
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)What do you think, Great King?
idhassa khattiyo pāṇātipātā paṭivirato, adinnādānā paṭivirato, kāmesumicchācārā paṭivirato, musāvādā paṭivirato, pisuṇāya vācāya paṭivirato, pharusāya vācāya paṭivirato, samphappalāpā paṭivirato, anabhijjhālu abyāpannacitto sammādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyya no vā?
sammādiṭṭhi → sammādiṭṭhī (bj, sya1ed, sya2ed, km, pts1ed, mr) | idhassa → idhāssa (bj, sya-all) | pisuṇāya vācāya → pisunāvācā (bj) | pharusāya vācāya → pharusāvācā (bj) | anabhijjhālu → anabhijjhālū (bj) | sammādiṭṭhi → sammādiṭṭhī (sya-all) | pisunāvācā → pisuṇāya vācāya (bj: machasaṁ, syā); pisuṇāvācāya (bj: PTS) | pharusāvācā → pharusāya vācāya (bj: machasaṁ, syā); pharusāvācāya (bj: PTS) | sammādiṭṭhi → sammādiṭṭhī (cck: syā. kaṁ. pī. ka.) | pisuṇāvācāya → So Skt; Si Bm pisuṇāya v-. (pts note) | pharusāvācāya → So Skt; Si Bm pharusāya. (pts note) | samphappalāpā → Sk samphappalāpāya. (pts note) | anabhijjhālū → Si Bm anabhijjhālu. (pts note) | sammādiṭṭhī → Si Sk sammādiṭṭhi. (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (pts) | paraṁ → param (pts) | upapajjeyya → uppajjeyya (pts)Take an aristocrat who doesn’t kill living creatures, steal, or commit sexual misconduct. They don’t use speech that’s false, backbiting, harsh, or nonsensical. And they’re contented, kind-hearted, with right view. When their body breaks up, after death, would they be reborn in a good place, a heavenly realm, or not?
Kathaṁ vā te ettha hotī”ti?
kathaṁ → chindeyya nillopaṁ (pts)Or how do you see this?”
“Khattiyopi hi, bho kaccāna, pāṇātipātā paṭivirato, adinnādānā paṭivirato, kāmesumicchācārā paṭivirato, musāvādā paṭivirato, pisuṇāya vācāya paṭivirato, pharusāya vācāya paṭivirato, samphappalāpā paṭivirato, anabhijjhālu abyāpannacitto sammādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyya.
pisuṇāya vācāya → pisunāvācā (bj) | pharusāya vācāya → pharusāvācā (bj) | anabhijjhālu → anabhijjhālū (bj) | sammādiṭṭhi → sammādiṭṭhī (sya-all) | pisunāvācā → pisuṇāya vācāya (bj: machasaṁ, syā); pisuṇāvācāya (bj: PTS) | pharusāvācā → pharusāya vācāya (bj: machasaṁ, syā); pharusāvācāya (bj: PTS) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | khattiyopi → khattiyo pi (pts) | pāṇātipātā → pāṇātipatā (pts) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (pts) | paraṁ → param (pts) | upapajjeyya → uppajjeyya (pts)“Such an aristocrat would be reborn in a good place.
Evaṁ me ettha hoti, evañca pana me etaṁ arahataṁ sutan”ti.
evaṁ → evam (pts) | evañca → evañ ca (pts) | arahataṁ sutanti → arahatam sutan ti (pts)That’s what I think, but I’ve also heard it from the perfected ones.”
“Sādhu sādhu, mahārāja.“Good, good, Great King!
Sādhu kho te etaṁ, mahārāja, evaṁ hoti, sādhu ca pana te etaṁ arahataṁ sutaṁ.It’s good that you think so, and it’s good that you’ve heard it from the perfected ones.
Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)What do you think, Great King?
idhassa brāhmaṇo, idhassa vesso, idhassa suddo pāṇātipātā paṭivirato adinnādānā paṭivirato …pe… sammādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyya no vā?
idhassa → idhāssa (bj, sya-all) | adinnādānā paṭivirato → (sya-all) | sammādiṭṭhi → sammādiṭṭhī (sya-all) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ → param (pts) | upapajjeyya → uppajjeyya (pts)Take a brahmin, peasant, or menial who doesn’t kill living creatures, steal, or commit sexual misconduct. They don’t use speech that’s false, backbiting, harsh, or nonsensical. And they’re contented, kind-hearted, with right view. When their body breaks up, after death, would they be reborn in a good place, a heavenly realm, or not?
Kathaṁ vā te ettha hotī”ti?
kathaṁ → chindeyya nillopaṁ (pts)Or how do you see this?”
“Suddopi hi, bho kaccāna, pāṇātipātā paṭivirato, adinnādānā paṭivirato …pe… sammādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyya.
sammādiṭṭhi → sammādiṭṭhī (sya-all) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | suddopi → ti suddo pi (pts) | paraṁ → param (pts) | upapajjeyya → uppajjeyya (pts)“Such a brahmin, peasant, or menial would be reborn in a good place.
Evaṁ me ettha hoti, evañca pana me etaṁ arahataṁ sutan”ti.
evaṁ → evam (pts) | evañca → evañ ca (pts) | sutanti → sutan ti (pts)That’s what I think, but I’ve also heard it from the perfected ones.”
“Sādhu sādhu, mahārāja.“Good, good, Great King!
Sādhu kho te etaṁ, mahārāja, evaṁ hoti, sādhu ca pana te etaṁ arahataṁ sutaṁ.It’s good that you think so, and it’s good that you’ve heard it from the perfected ones.
Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)What do you think, Great King?
yadi evaṁ sante, ime cattāro vaṇṇā samasamā honti no vā?If this is so, are the four classes equal or not?
Kathaṁ vā te ettha hotī”ti?Or how do you see this?”
“Addhā kho, bho kaccāna, evaṁ sante, ime cattāro vaṇṇā samasamā honti.“Certainly, worthy Kaccāna, in this case these four classes are equal.
Nesaṁ ettha kiñci nānākaraṇaṁ samanupassāmī”ti.
nesaṁ → nāhaṁ (sya-all); na saṁ (pts) | nesaṁ → nāsaṁ (bj: sīmu8); nāhaṁ (bj: syā) | nesaṁ → na sam (pts)I can’t see any difference between them.”
“Imināpi kho etaṁ, mahārāja, pariyāyena veditabbaṁ yathā ghosoyeveso lokasmiṁ:
ghosoyeveso → ghoso yeveso (my, bjt) | imināpi → iminā pi (pts) | ghosoyeveso → ghoso yev eso (pts)“And here’s another way to understand that the claims of the brahmins are just hearsay in the world.
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe… brahmadāyādā’”ti.
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | vaṇṇo hīno añño → (sya-all) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts) | vaṇṇo → yaṇṇo (pts) | brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)What do you think, Great King?
idha khattiyo sandhiṁ vā chindeyya, nillopaṁ vā hareyya, ekāgārikaṁ vā kareyya, paripanthe vā tiṭṭheyya, paradāraṁ vā gaccheyya, tañce te purisā gahetvā dasseyyuṁ:
tañce te → taṁ cete (bjt) | tañce te → tañcete (th) | tañce → tañ ce (pts)Take an aristocrat who breaks into houses, plunders wealth, steals from isolated buildings, commits highway robbery, and commits adultery. Suppose your men arrest him and present him to you, saying:
‘ayaṁ te, deva, coro āgucārī.
āgucārī → āguṁ cārī (sya-all) | āgucārī → āguṁ cārī (bj: syā) | āgucārī → Si āguṁ cārī throughout; Skt here ā-riṁ. (pts note) | ayaṁ → ayan (pts)‘Your Majesty, this man is a bandit, a criminal.
Imassa yaṁ icchasi taṁ daṇḍaṁ paṇehī’ti.
paṇehīti;-- → Bm panehīti. (pts note)Punish him as you will.’
Kinti naṁ kareyyāsī”ti?What would you do to him?”
“Ghāteyyāma vā, bho kaccāna, jāpeyyāma vā pabbājeyyāma vā yathāpaccayaṁ vā kareyyāma.
jāpeyyāma → phāleyyāma (sya-all); paccuṭṭheyyāma (pts) | ghāteyyāma → abhivādeyyāma (pts) | pabbājeyyāma → āsanena (pts) | kareyyāma → assa rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidaheyyāma (pts) | jāpeyyāma → phāleyyāma (bj: syā) | phāleyyāma → jāpeyyāma (sya-all: sī.) | Ghāteyyāma → Bm ghāṭeyyāma. (pts note) | jāpeyyāma → So Skt Bm throughout, for jhāpeyyāma (?). Si phāleyyāma, -- with note that the Sinh. reading is jāpeyyāma. (pts note)“I would have him executed, fined, or banished, or dealt with as befits the crime.
Taṁ kissa hetu?Why is that?
Yā hissa, bho kaccāna, pubbe ‘khattiyo’ti samaññā sāssa antarahitā; corotveva saṅkhyaṁ gacchatī”ti.
saṅkhyaṁ → saṅkhaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (bj: machasaṁ) | saṅkhyaṁ → saṅkhaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | eva → Si Bm tveva. (pts note) | saṅkhaṁ → Bm saṇkhyaṁ. (pts note) | hissa → hi ssa (pts) | khattiyoti → khattiyo ti (pts) | sāssa → sā ssa (pts) | corotveva saṅkhyaṁ → coro t eva saṅkhaṁ (pts)Because he’s lost his former status as an aristocrat, and is just reckoned as a bandit.”
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)“What do you think, Great King?
idha brāhmaṇo, idha vesso, idha suddo sandhiṁ vā chindeyya, nillopaṁ vā hareyya, ekāgārikaṁ vā kareyya, paripanthe vā tiṭṭheyya, paradāraṁ vā gaccheyya, tañce te purisā gahetvā dasseyyuṁ:
tañce te → taṁ cete (bjt) | tañce te → tañcete (th) | tañce → tañ ce (pts)Take a brahmin, peasant, or menial who breaks into houses, plunders wealth, steals from isolated buildings, commits highway robbery, and commits adultery. Suppose your men arrest him and present him to you, saying:
‘ayaṁ te, deva, coro āgucārī.
āgucārī → āguṁ cārī (sya-all) | āgucārī → āguṁ cārī (bj: syā) | ayaṁ → ayan (pts)‘Your Majesty, this man is a bandit, a criminal.
Imassa yaṁ icchasi taṁ daṇḍaṁ paṇehī’ti.Punish him as you will.’
Kinti naṁ kareyyāsī”ti?What would you do to him?”
“Ghāteyyāma vā, bho kaccāna, jāpeyyāma vā pabbājeyyāma vā yathāpaccayaṁ vā kareyyāma.
jāpeyyāma → phāleyyāma (sya-all); paccuṭṭheyyāma (pts) | ghāteyyāma → abhivādeyyāma (pts) | pabbājeyyāma → āsanena (pts) | kareyyāma → assa rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidaheyyāma (pts)“I would have him executed, fined, or banished, or dealt with as befits the crime.
Taṁ kissa hetu?Why is that?
Yā hissa, bho kaccāna, pubbe ‘suddo’ti samaññā sāssa antarahitā; corotveva saṅkhyaṁ gacchatī”ti.
saṅkhyaṁ → saṅkhaṁ (bj, sya-all) | saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (bj: machasaṁ) | hissa → hi ssa (pts) | suddoti → suddo ti (pts) | sāssa → sa ssa (pts) | corotveva saṅkhyaṁ → coro t eva saṅkhaṁ (pts)Because he’s lost his former status as a brahmin, peasant, or menial, and is just reckoned as a bandit.”
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)“What do you think, Great King?
yadi evaṁ sante, ime cattāro vaṇṇā samasamā honti no vā?If this is so, are the four classes equal or not?
Kathaṁ vā te ettha hotī”ti?Or how do you see this?”
“Addhā kho, bho kaccāna, evaṁ sante, ime cattāro vaṇṇā samasamā honti.“Certainly, worthy Kaccāna, in this case these four classes are equal.
Nesaṁ ettha kiñci nānākaraṇaṁ samanupassāmī”ti.
nesaṁ → nāhaṁ (sya-all); na saṁ (pts) | samanupassāmīti imināpi → samanupassamīti iminā pi (pts)I can’t see any difference between them.”
“Imināpi kho etaṁ, mahārāja, pariyāyena veditabbaṁ yathā ghosoyeveso lokasmiṁ:
ghosoyeveso → ghoso yeveso (my, bjt) | imināpi → iminā pi (pts) | ghosoyeveso → ghoso yev eso (pts)“And here’s another way to understand that the claims of the brahmins are just hearsay in the world.
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe… brahmadāyādā’”ti.
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts) | brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)What do you think, Great King?
idha khattiyo kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito assa virato pāṇātipātā, virato adinnādānā, virato musāvādā, rattūparato, ekabhattiko, brahmacārī, sīlavā, kalyāṇadhammo.
rattūparato → (bj, sya-all) | musāvādā → Bm inserts rattupurato. (pts note)Take an aristocrat who shaves off their hair and beard, dresses in ocher robes, and goes forth from the lay life to homelessness. They abstain from killing living creatures, stealing, and lying. They abstain from eating at night, eat in one part of the day, and are chaste, ethical, and of good character.
Kinti naṁ kareyyāsī”ti?How would you treat them?”
“Abhivādeyyāma vā, bho kaccāna, paccuṭṭheyyāma vā āsanena vā nimanteyyāma abhinimanteyyāma vā naṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi dhammikaṁ vā assa rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidaheyyāma.
cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi → cīvara piṇḍapāta senāsanagalānapaccayabhesajjaparikkhārehi (sya-all) | vā → pi (cck: dī. ni. 1.184, 187 sāmaññaphale) | pi → So Bm and Bu; Si Skt vā. (pts note) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi → cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi (bjt, pts)“I would bow to them, rise in their presence, or offer them a seat. I’d invite them to accept robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick. And I’d organize their lawful guarding and protection.
Taṁ kissa hetu?Why is that?
Yā hissa, bho kaccāna, pubbe ‘khattiyo’ti samaññā sāssa antarahitā; samaṇotveva saṅkhyaṁ gacchatī”ti.
saṅkhyaṁ → saṅkhaṁ (bj, sya-all) | saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (bj: machasaṁ) | hissa → hi ssa (pts) | khattiyoti → khattiyo ti (pts) | sāssa → sā ssa (pts) | samaṇotveva saṅkhyaṁ → samaṇo t eva saṅkhaṁ (pts)Because they’ve lost their former status as an aristocrat, and are just reckoned as an ascetic.”
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)“What do you think, Great King?
idha brāhmaṇo, idha vesso, idha suddo kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito assa virato pāṇātipātā, virato adinnādānā virato musāvādā, rattūparato, ekabhattiko, brahmacārī, sīlavā, kalyāṇadhammo.
rattūparato → (bj, sya-all)Take a brahmin, peasant, or menial who shaves off their hair and beard, dresses in ocher robes, and goes forth from the lay life to homelessness. They abstain from killing living creatures, stealing, and lying. They abstain from eating at night, eat in one part of the day, and are chaste, ethical, and of good character.
Kinti naṁ kareyyāsī”ti?How would you treat them?”
“Abhivādeyyāma vā, bho kaccāna, paccuṭṭheyyāma vā āsanena vā nimanteyyāma abhinimanteyyāma vā naṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi dhammikaṁ vā assa rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidaheyyāma.
cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi → cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi (bjt, pts) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi → cīvara piṇḍapāta senāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi (th) | vā → pi (pts)“I would bow to them, rise in their presence, or offer them a seat. I’d invite them to accept robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick. And I’d organize their lawful guarding and protection.
Taṁ kissa hetu?Why is that?
Yā hissa, bho kaccāna, pubbe ‘suddo’ti samaññā sāssa antarahitā; samaṇotveva saṅkhyaṁ gacchatī”ti.
saṅkhyaṁ → saṅkhaṁ (bj, sya-all) | hissa → hi ssa (pts) | suddoti → suddo ti (pts) | sāssa → sā ssa (pts) | samaṇotveva saṅkhyaṁ → samaṇo t eva saṅkhaṁ (pts)Because they’ve lost their former status as a brahmin, peasant, or menial, and are just reckoned as an ascetic.”
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)“What do you think, Great King?
yadi evaṁ sante, ime cattāro vaṇṇā samasamā honti no vā?If this is so, are the four classes equal or not?
Kathaṁ vā te ettha hotī”ti?Or how do you see this?”
“Addhā kho, bho kaccāna, evaṁ sante, ime cattāro vaṇṇā samasamā honti.“Certainly, worthy Kaccāna, in this case these four classes are equal.
Nesaṁ ettha kiñci nānākaraṇaṁ samanupassāmī”ti.
nesaṁ → nāhaṁ (sya-all) | nesaṁ → na saṁ (pts) | samanupassāmīti → samanupassamīti (pts)I can’t see any difference between them.”
“Imināpi kho etaṁ, mahārāja, pariyāyena veditabbaṁ yathā ghosoyeveso lokasmiṁ:
ghosoyeveso → ghoso yeveso (my, bjt) | imināpi → iminā (th) | imināpi → iminā pi (pts) | veditabbaṁ → veditabbam (pts) | ghosoyeveso → ghoso yev eso (pts)“This is another way to understand that this is just hearsay in the world:
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo;
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)‘Only brahmins are the best class; other classes are inferior.
brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇho añño vaṇṇo;
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)Only brahmins are the light class; other classes are dark.
brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā;
brāhmaṇāva → brāhmaṇā va (pts)Only brahmins are purified, not others.
brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā’”ti.
brāhmaṇāva → brāhmaṇā (pts) | brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)Only brahmins are the Divinity’s bosom sons, born from his mouth, born of the Divinity, created by the Divinity, heirs of the Divinity.’”
Evaṁ vutte, rājā mādhuro avantiputto āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etadavoca:
mādhuro → madhuro (sya-all, pts) | Avantiputto → Skt omit Madhuro Avantiputto & the first three words of line 3. (pts note) | mahākaccānaṁ etadavoca → mahā-kaccānaṁ etad avoca (pts)When he had spoken, King Avantiputta of Madhurā said to Mahākaccāna,
“abhikkantaṁ, bho kaccāna, abhikkantaṁ, bho kaccāna.“Excellent, worthy Kaccāna! Excellent!
Seyyathāpi, bho kaccāna, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā kaccānena anekapariyāyena dhammo pakāsito.
dakkhantīti → dakkhintīti (bj) | bho → (sya-all) | dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evam eva (pts) | evamevaṁ → evameva (th)As if he were righting the overturned, or revealing the hidden, or pointing out the path to the lost, or lighting a lamp in the dark so people with clear eyes can see what’s there, the worthy Kaccāna has made the teaching clear in many ways.
Esāhaṁ bhavantaṁ kaccānaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.
bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhusaṁghañ ca (pts)I go for refuge to the worthy Kaccāna, to the teaching, and to the mendicant Saṅgha.
Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ kaccāno dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th) | gatanti → gatan ti (pts)From this day forth, may the worthy Kaccāna remember me as a lay follower who has gone for refuge for life.”
“Mā kho maṁ tvaṁ, mahārāja, saraṇaṁ agamāsi.“Great king, don’t go for refuge to me.
Tameva tvaṁ bhagavantaṁ saraṇaṁ gaccha yamahaṁ saraṇaṁ gato”ti.
Tameva tvaṁ → tametaṁ tvaṁ (sya-all, km); tametaṁ (mr) | tameva → tametaṁ (sya-all) | tvaṁ → tametaṁ tvaṁ (cck: syā. kaṁ.); tametaṁ (cck: ka.) | eva → Si Bm tam etaṁ, omitting tvaṁ. (pts note) | tameva → tam eva (pts) | yamahaṁ → yam ahaṁ (pts) | gatoti → gato ti (pts)You should go for refuge to that same Blessed One to whom I have gone for refuge.”
“Kahaṁ pana, bho kaccāna, etarahi so bhagavā viharati arahaṁ sammāsambuddho”ti?
sammāsambuddhoti → sammāsambuddho ti (pts)“But where is that Blessed One at present, the perfected one, the fully awakened Buddha?”
“Parinibbuto kho, mahārāja, etarahi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho”ti.
sammāsambuddhoti sacepi → sammāsambuddho ti sace hi (pts)“Great king, the Buddha has already become fully quenched.”
“Sacepi mayaṁ, bho kaccāna, suṇeyyāma taṁ bhagavantaṁ dasasu yojanesu, dasapi mayaṁ yojanāni gaccheyyāma taṁ bhagavantaṁ dassanāya arahantaṁ sammāsambuddhaṁ.
sacepi → sace hi (bj, sya-all) | hi → So Si & Skt throughout both here and in Sutta 94; Bm pi. (pts note) | taṁ → tam (pts) | dasapi → dasa pi (pts)“Worthy Kaccāna, if I heard that the Buddha was within ten leagues, or twenty, or even up to a hundred leagues away, I’d go a hundred leagues to see him.
Sacepi mayaṁ, bho kaccāna, suṇeyyāma taṁ bhagavantaṁ vīsatiyā yojanesu, tiṁsāya yojanesu, cattārīsāya yojanesu, paññāsāya yojanesu, paññāsampi mayaṁ yojanāni gaccheyyāma taṁ bhagavantaṁ dassanāya arahantaṁ sammāsambuddhaṁ.
sacepi → sace hi (bj, sya-all, pts) | tiṁsāya → tiṁsatiyā (bj, pts) | cattārīsāya → cattāḷīsāya (bj, sya-all); cattālīsāya (pts) | tiṁsatiyā → Si Bm tiṁsāya. (pts note) | cattālīsāya → Bm cattārisaya; Si cattārīsāya. (pts note) | paññāsampi → paññāsam pi (pts)
Yojanasate cepi mayaṁ bho kaccāna, suṇeyyāma taṁ bhagavantaṁ, yojanasatampi mayaṁ gaccheyyāma taṁ bhagavantaṁ dassanāya arahantaṁ sammāsambuddhaṁ.
ce → Skt omit here and in Sutta No. 94. (pts note) | yojanasatampi → yojanasataṁpi (th) | cepi mayaṁ → ce pi mayam (pts) | yojanasatampi → yojanasatam pi (pts) | taṁ → tam (pts)
Yato ca, bho kaccāna, parinibbuto so bhagavā, parinibbutampi mayaṁ bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca.
taṁ → Si Bm omit. 8 So Bu Si, as also Hardy's Manual; Skt Bm Madhuriya. (pts note) | + → kho (bjt, th, pts) | parinibbutampi → parinibbutaṁpi (th) | bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | parinibbutampi → parinibbutam pi (pts) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhusaṁghañ ca (pts)But since the Buddha has become fully quenched, I go for refuge to that fully quenched Buddha, to the teaching, and to the mendicant Saṅgha.
Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ kaccāno dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th) | gatanti → gatan ti (pts)From this day forth, may the worthy Kaccāna remember me as a lay follower who has gone for refuge for life.”