Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Majjhima Nikāya 87Middle Discourses 87

PiyajātikasuttaFrom One Who Is Dear

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
I have heard
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.that on one occasion the Blessed One was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.

Tena kho pana samayena aññatarassa gahapatissa ekaputtako piyo manāpo kālaṅkato hoti.
kālaṅkato → kālakato (bj, sya-all, pts) | kālakato → kālaṁkato (bj: machasaṁ) | kālakato → Bm kalaṇkato. (pts note)
Now at that time a certain householder’s dear & beloved little son, his only child, had died.
Tassa kālaṅkiriyāya neva kammantā paṭibhanti na bhattaṁ paṭibhāti.
kālaṅkiriyāya → kālakiriyāya (bj, sya-all) | kālaṅkiriyāya → kālaṁkiriyāya (my, ms2005) | kālaṅkiriyāya neva → kālakiriyāya n eva (pts)
Because of his death, the father had no desire to work or to eat.
So āḷāhanaṁ gantvā kandati:
āḷāhanaṁ → āḷāhanaṁ gantvā (bj, pts); āḷahanaṁ gantvā (sya-all) | āḷāhanaṁ → āḷāhaṇaṁ (bj: sīmu8) | āḷāhanaṁ → So Sk & St infra; St here ālāhanaṁ; Bu ālāhan ti susānaṁ; Bm Si āḷahanaṁ. (pts note)
He kept going to the cemetery and crying out,
“kahaṁ, ekaputtaka, kahaṁ, ekaputtakā”ti.“Where have you gone, my only little child? Where have you gone, my only little child?”

Atha kho so gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho taṁ gahapatiṁ bhagavā etadavoca:
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Then he went to the Blessed One and, on arrival, having bowed down to him, sat to one side. As he was sitting there the Blessed One said to him,
“na kho te, gahapati, sake citte ṭhitassa indriyāni, atthi te indriyānaṁ aññathattan”ti.
aññathattanti → aññathattan ti kiṁ (pts)
“Householder, your faculties are not those of one who is steady in his own mind. There is an aberration in your faculties.”

“Kiñhi me, bhante, indriyānaṁ nāññathattaṁ bhavissati;
indriyānaṁ → Skt here both repeat: atha kho so gah. yena Bh. ten'; up., and continue -- aññathattaṁ bh. (pts note) | kiñhi → kiṁ hi (bjt, th) | kiñhi → hi (pts) | nāññathattaṁ → nāññathattam (pts)
“Lord, how could there not be an aberration in my faculties?
mayhañhi, bhante, ekaputto piyo manāpo kālaṅkato.
ekaputto → ekaputtako (bj, sya-all, pts) | kālaṅkato → kālakato (bj, sya-all, pts) | mayhañhi → mayhaṁ hi (bjt, pts)
My dear & beloved little son, my only child, has died.
Tassa kālaṅkiriyāya neva kammantā paṭibhanti, na bhattaṁ paṭibhāti.
kālaṅkiriyāya → kālakiriyāya (bj, sya-all) | kālaṅkiriyāya → kālaṁkiriyāya (my, ms2005) | kālaṅkiriyāya neva → kālakiriyāya n eva (pts)
Because of his death, I have no desire to work or to eat.
Sohaṁ āḷāhanaṁ gantvā kandāmi:
gantvā → gantvā gantvā (bj) | āḷāhanaṁ → āḷahanaṁ gantvā (sya-all); āḷāhanaṁ gantvā (pts) | āḷāhanaṁ → āḷāhaṇaṁ (bj: sīmu8) | So → Si adds 'haṁ. (pts note)
I keep going to the cemetery and crying out,
‘kahaṁ, ekaputtaka, kahaṁ, ekaputtakā’”ti.‘Where have you gone, my only little child? Where have you gone, my only little child?’”

“Evametaṁ, gahapati, evametaṁ, gahapati.
evametaṁ, gahapati → evameva gahapati (bj sakideva); evametaṁ gahapati (pts1ed sakideva) | evametaṁ gahapati evametaṁ → evameva (bj); evam etaṁ (pts) | gahapati → evametaṁ gahapati (cck: pī. sakideva); evameva (cck: sī. sakideva) | gahapati → Bm repeats these three words. (pts note)
“That’s the way it is, householder. That’s the way it is—
Piyajātikā hi, gahapati, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā”ti.
piyappabhavikā’ti → piyappabhūtikāti (bj: syā) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā → Bm s-ūpāyāsā. (pts note) | piyappabhavikā → So Skt here & Bm throughout; Bu (?) p-bhāvikā; Si piyabhūtikā throughout, as Skt frequently infra. (pts note) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā (th) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
for sorrow, lamentation, pain, distress, & despair are born from one who is dear, come springing from one who is dear.”

“Kassa kho nāmetaṁ, bhante, evaṁ bhavissati:
Kassa kho → kissa nu kho (bj); tassa kho (sya-all) | kassa → kissa nu (bj) | evaṁ → evaṁ bhante (sya-all) | kho → kassa kho (bj: machasaṁ, PTS); kassa kho (bj: syā) | kho → kissa nu kho (cck: sī.) | kassa → piyappabhūtikāti tassa (th) | nāmetaṁ → nām etaṁ (pts)
“But lord, who would ever think that sorrow, lamentation, pain, distress, & despair are born from one who is dear, come springing from one who is dear?
‘piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’ti?
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → sokaparidevadukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikā (sya-all) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā (bjt, pts)
Piyajātikā hi kho, bhante, ānandasomanassā piyappabhavikā”ti.
ānandasomanassā piyappabhavikāti → ānanda somanassā piyappabhūtikāti (sya-all) | kho → Bm vo. (pts note) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
Happiness & joy are born from one who is dear, come springing from one who is dear.”
Atha kho so gahapati bhagavato bhāsitaṁ anabhinanditvā paṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
paṭikkositvā → appaṭikkositvā (sya-all) | paṭikkositvā → appaṭikkositvā (bj: syā) | paṭikkositvā → Sk paṭikositvā; Si appaṭikkositvā. (pts note) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)
So the householder, not delighting in the Blessed One’s words, rejecting the Blessed One’s words, got up from his seat and left.

Tena kho pana samayena sambahulā akkhadhuttā bhagavato avidūre akkhehi dibbanti.
sambahulā → Bm sambahūlā, as usually. (pts note)
Now at that time a large number of gamblers were playing dice not far from the Blessed One.
Atha kho so gahapati yena te akkhadhuttā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā akkhadhutte etadavoca:
upasaṅkamitvā → upasaṅkamitvā te (bj, pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā te (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
So the householder went to them and, on arrival, said to them,
“idhāhaṁ, bhonto, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā samaṇaṁ gotamaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁ. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho maṁ, bhonto, samaṇo gotamo etadavoca:
tenupasaṅkamiṁ → ten upasaṁkami (pts) | tenupasaṅkamiṁ upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
“Just now, venerable sirs, I went to Gotama the contemplative and, on arrival, having bowed down to him, sat to one side. As I was sitting there, Gotama the contemplative said to me,
‘na kho te, gahapati, sake citte ṭhitassa indriyāni, atthi te indriyānaṁ aññathattan’ti.
aññathattanti → aññathattan ti (pts)
‘Householder, your faculties are not those of one who is steady in his own mind. There is an aberration in your faculties.’
Evaṁ vutte, ahaṁ, bhonto, samaṇaṁ gotamaṁ etadavocaṁ:
etadavocaṁ kiñhi → etad avoca kiṁ hi (pts)
“When this was said, I said to him,
‘kiñhi me, bhante, indriyānaṁ nāññathattaṁ bhavissati;
kiñhi → kiṁ hi (bjt, th, pts)
‘Lord, how could there not be an aberration in my faculties?
mayhañhi, bhante, ekaputtako piyo manāpo kālaṅkato.
kālaṅkato → kālakato (bj, sya-all, pts) | mayhañhi → mayhaṁ hi (bjt, th, pts)
My dear & beloved little son, my only child, has died.
Tassa kālaṅkiriyāya neva kammantā paṭibhanti, na bhattaṁ paṭibhāti.
kālaṅkiriyāya → kālakiriyāya (bj, sya-all) | kālaṅkiriyāya → kālaṁkiriyāya (my, ms2005) | kālaṅkiriyāya neva → kālakiriyāya n eva (pts)
Because of his death, I have no desire to work or to eat.
Sohaṁ āḷāhanaṁ gantvā kandāmi—
āḷāhanaṁ → āḷāhanaṁ gantvā (bj, pts); āḷahanaṁ gantvā (sya-all) | sohaṁ → so (pts)
I keep going to the cemetery and crying out,
kahaṁ, ekaputtaka, kahaṁ, ekaputtakā’ti.“Where have you gone, my only little child? Where have you gone, my only little child?”’ ‘Evametaṁ, gahapati, evametaṁ, gahapati.
evametaṁ → evam etaṁ (pts)
“‘That’s the way it is, householder. That’s the way it is—
Piyajātikā hi, gahapati, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’ti.
piyappabhavikāti kassa → piyappabhūtikāti tassa (sya-all) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
for sorrow, lamentation, pain, distress, & despair are born from one who is dear, come springing from one who is dear.’
‘Kassa kho nāmetaṁ, bhante, evaṁ bhavissati—
kassa → kissa nu (bj) | evaṁ → evaṁ bhante (sya-all) | kissa → kassa kho (bj: machasaṁ, PTS); kassa kho (bj: syā) | kho → So Bm; Skt 'ssa nām'; Si tassa kho nām'. (pts note) | nāmetaṁ → nām etaṁ (pts)
“‘But, lord, who would ever think that sorrow, lamentation, pain, distress, & despair are born from one who is dear, come springing from one who is dear?
piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā?
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikā (th)
Piyajātikā hi kho, bhante, ānandasomanassā piyappabhavikā’ti.
ānandasomanassā piyappabhavikāti → ānanda somanassā piyappabhūtikāti (sya-all) | ti → Bm kho ahaṁ; Si kho 'haṁ. 4 Skt abbhanumodīti. (pts note) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
Happiness & joy are born from one who is dear, come springing from one who is dear.’
Atha khvāhaṁ, bhonto, samaṇassa gotamassa bhāsitaṁ anabhinanditvā paṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamin”ti.
khvāhaṁ → khohaṁ (sya-all) | paṭikkositvā → appaṭikkositvā (sya-all) | pakkaminti → pakkāminti (sya-all) | khvāhaṁ → atha khohaṁ (bj: syā) | uṭṭhāyāsanā pakkaminti → uṭṭhāy āsanā pakkāmin ti (pts)
So, not delighting in the words of Gotama the contemplative, rejecting them, I got up from my seat and left.”

“Evametaṁ, gahapati, evametaṁ, gahapati.
evametaṁ → evam etaṁ (pts)
“That’s the way it is, householder (said the gamblers). That’s the way it is.
Piyajātikā hi, gahapati, ānandasomanassā piyappabhavikā”ti.
ānandasomanassā piyappabhavikāti → ānanda somanassā piyappabhūtikāti (sya-all) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
Happiness & joy are born from one who is dear, come springing from one who is dear.”

Atha kho so gahapati “sameti me akkhadhuttehī”ti pakkāmi.So the householder left, thinking, “I agree with the gamblers.”

Atha kho idaṁ kathāvatthu anupubbena rājantepuraṁ pāvisi.
kathāvatthu → kathāvatthuṁ (bjt, th, pts)
Eventually, word of this conversation made its way into the king’s inner chambers.
Atha kho rājā pasenadi kosalo mallikaṁ deviṁ āmantesi:Then King Pasenadi Kosala addressed Queen Mallikā, “idaṁ te, mallike, samaṇena gotamena bhāsitaṁ:
idaṁ te → idante (bjt, th) | idaṁ → idan (pts)
“Mallikā, your contemplative, Gotama, has said this:
‘piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’”ti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
‘Sorrow, lamentation, pain, distress, & despair are born from one who is dear, come springing from one who is dear.’”

“Sacetaṁ, mahārāja, bhagavatā bhāsitaṁ, evametan”ti.
sacetaṁ → sace taṁ (bjt, th, pts) | evametanti → evam etan ti evam (pts)
“If that was said by the Blessed One, great king, then that’s the way it is.”

“Evameva panāyaṁ mallikā yaññadeva samaṇo gotamo bhāsati taṁ tadevassa abbhanumodati:
abbhanumodati:-- → Skt omit ti. (pts note) | taṁ tadevassa → taṁtadevassa (bjt) | evameva → evamevaṁ (th) | evameva → evaṁ (pts) | tadevassa → tad ev assa (pts)
“No matter what Gotama the contemplative says, Mallikā endorses it:
‘Sacetaṁ, mahārāja, bhagavatā bhāsitaṁ evametan’ti.
sacetaṁ → sace taṁ (bjt, th, pts) | evametanti → evam etan ti (pts)
‘If that was said by the Blessed One, great king, then that’s the way it is.’
Seyyathāpi nāma, yaññadeva ācariyo antevāsissa bhāsati taṁ tadevassa antevāsī abbhanumodati:
antevāsissa → antevāsiṁ (bj: sīmu8) | antevāsissa → Bm antevāsikassa. (pts note) | + → ācariyo (bjt, th, pts) | tadevassa → tad ev assa (pts)
Just as, no matter what his teacher says, a pupil endorses it:
‘evametaṁ, ācariya, evametaṁ, ācariyā’ti.
evametaṁ → evam etaṁ (pts)
‘That’s the way it is, teacher. That’s the way it is.’
Evameva kho tvaṁ, mallike, yaññadeva samaṇo gotamo bhāsati taṁ tadevassa abbhanumodasi:
evameva → evamevaṁ (bjt) | evameva → evam eva (pts) | tadevassa → tad ev assa (pts)
In the same way, no matter what Gotama the contemplative says, Mallikā endorses it:
‘Sacetaṁ, mahārāja, bhagavatā bhāsitaṁ evametan’ti.
sacetaṁ → sace taṁ (bjt, th, pts) | evametanti → evam etan ti (pts)
‘If that was said by the Blessed One, great king, then that’s the way it is.’
Cara pire, mallike, vinassā”ti.
pire → pare (bj) | pare → cara pi re (bj: PTS) | cara pire → carapi re (my)
Go away, Mallikā! Out of my sight!”

Atha kho mallikā devī nāḷijaṅghaṁ brāhmaṇaṁ āmantesi:Then Queen Mallikā called for the brahman Nāḷijaṅgha: “ehi tvaṁ, brāhmaṇa, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ puccha:
tenupasaṅkama upasaṅkamitvā → ten upasaṁkama upasaṁkamitvā (pts)
“Come, brahman. Go to the Blessed One and, on arrival, showing reverence with your head to his feet in my name, ask whether he is free from illness & affliction, is carefree, strong, & living in comfort, saying:
‘mallikā, bhante, devī bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchatī’ti;‘Queen Mallikā, lord, shows reverence with her head to your feet and asks whether you are free from illness & affliction, are carefree, strong, & living in comfort.’ evañca vadehi:
evañca → evañ ca (pts)
And then say:
‘bhāsitā nu kho, bhante, bhagavatā esā vācā—
bhagavatā → bhagavato (sya-all)
‘Lord, did the Blessed One say that
piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’ti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
sorrow, lamentation, pain, distress, & despair are born from one who is dear, come springing from one who is dear?’
Yathā te bhagavā byākaroti taṁ sādhukaṁ uggahetvā mama āroceyyāsi.
yathā → yathā ca (bj, pts) | byākaroti → vyākaroti tathā (bj) | mama → mamaṁ (bj, pts) | mama āroceyyāsi → mamāroceyyāsi (sya-all) | ca → Bm Si omit ca. (pts note) | mamaṁ → Bm Si mama. (pts note)
Whatever the Blessed One says, remember it well and tell it to me—
Na hi tathāgatā vitathaṁ bhaṇantī”ti.
vitathaṁ → Skt virattaṁ. (pts note)
for Tathāgatas do not speak untruthfully.”

“Evaṁ, bhotī”ti kho nāḷijaṅgho brāhmaṇo mallikāya deviyā paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
paṭissutvā → paṭisutvā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
“Yes, madam,” the brahman Nāḷijaṅgha responded to Queen Mallikā. Going to the Blessed One, on arrival he exchanged courteous greetings with the Blessed One.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho nāḷijaṅgho brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
After an exchange of friendly greetings & courtesies, he sat to one side. As he was sitting there he said to the Blessed One:
“mallikā, bho gotama, devī bhoto gotamassa pāde sirasā vandati; appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchati;“Master Gotama, Queen Mallikā shows reverence with her head to your feet and asks whether you are free from illness & affliction, are carefree, strong, & living in comfort. evañca vadeti:
evañca → evañ ca (pts)
And she says further:
‘bhāsitā nu kho, bhante, bhagavatā esā vācā—‘Lord, did the Blessed One say that piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’”ti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka paridevadukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
sorrow, lamentation, pain, distress, & despair are born from one who is dear, come springing from one who is dear?’”

“Evametaṁ, brāhmaṇa, evametaṁ, brāhmaṇa.
brāhmaṇa → So Si; Sk Bm omit the three words repeated. (pts note) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)
“That’s the way it is, brahman. That’s the way it is.
Piyajātikā hi, brāhmaṇa, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti.
aminā → Si iminā. (pts note) | + → ko (bjt) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā (th) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti tad aminā p (pts)
Sorrow, lamentation, pain, distress, & despair are born from one who is dear, come springing from one who is dear.

Tadamināpetaṁ, brāhmaṇa, pariyāyena veditabbaṁ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā.
piyappabhavikā → piyappabhavikāti (bj) | tadamināpetaṁ → piyappabhūtikāti tadimināpetaṁ (th) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | tadamināpetaṁ → etaṁ (pts) | + → ti (pts)
And it’s through this line of reasoning that it may be understood how sorrow, lamentation, pain, distress, & despair are born from one who is dear, come springing from one who is dear.
Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarissā itthiyā mātā kālamakāsi.
aññatarissā → aññatarassā (bj, sya-all, pts) | aññatarassā → aññatarissā (bj: machasaṁ) | aññatarassā → Bm aññatarissā. (pts note) | imissāyeva → imissā yeva (pts) | kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
“Once in this same Sāvatthī there was a woman whose mother died.
Sā tassā kālakiriyāya ummattikā khittacittā rathikāya rathikaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ upasaṅkamitvā evamāha:
rathikāya rathikaṁ → rathiyāya rathiyaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | rathikāya rathikaṁ → rathiyāya rathiyaṁ (pts) | rathiyāya → rathikāya rathikaṁ (bj: machasaṁ); rathiyā rathiyaṁ (bj: sīmu8) | rathikaṁ → rathiyāya rathiyaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | khittacittā → Skt khittā cittā here, but not infra. (pts note) | rathiyāya → Skt rathiyā. (pts note) | upasaṅkamitvā evamāha → upasaṁkamitvā evam āha (pts)
Owing to her mother’s death she went mad, out of her mind, and wandering from street to street, crossroads to crossroads, would say,
‘api me mātaraṁ addassatha, api me mātaraṁ addassathā’ti?
addassatha → addasatha (bj, pts1ed); adassatha (sya-all) | addasatha → adassatha (bj: syā); addassatha (bj: machasaṁ) | addassatha → addasatha (cck: sī. pī.) | addasatha → So Skt; Si adassatha; Bm addassatha. (pts note) | addassathāti → addasathāti (bjt, pts) | addassathāti → adassathāti (th)
‘Have you seen my mother? Have you seen my mother?’

Imināpi kho etaṁ, brāhmaṇa, pariyāyena veditabbaṁ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | imināpi → iminā pi (pts) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
It’s through this line of reasoning that it may be understood how sorrow, lamentation, pain, distress, & despair are born from one who is dear, come springing from one who is dear.

Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarissā itthiyā pitā kālamakāsi …
aññatarissā → aññatarassā (bj, sya-all, pts) | imissāyeva → imassā yeva (pts) | aññatarassā → aññatarissā (bj: machasaṁ) | kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
“Once in this same Sāvatthī there was a woman whose father died…
bhātā kālamakāsi …
kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
whose brother died…
bhaginī kālamakāsi …
kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
whose sister died…
putto kālamakāsi …
kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
whose son died…
dhītā kālamakāsi …
dhītā → Bm Si dhitā. (pts note) | kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
whose daughter died…
sāmiko kālamakāsi.
kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
whose husband died.
Sā tassa kālakiriyāya ummattikā khittacittā rathikāya rathikaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ upasaṅkamitvā evamāha:
rathikāya rathikaṁ → rathiyāya rathiyaṁ (bj, sya-all, pts) | rathiyāya → rathikāya rathikaṁ (bj: machasaṁ); rathiyā rathiyaṁ (bj: sīmu8) | rathiyāya → Sk rathiyā. (pts note) | upasaṅkamitvā evamāha → upasaṁkamitvā evam āha (pts)
Owing to his death she went mad, out of her mind, and wandering from street to street, crossroads to crossroads, would say,
‘api me sāmikaṁ addassatha, api me sāmikaṁ addassathā’ti?
sāmikaṁ → Sk sāmiyaṁ bis. 5 Si piyabhūtikā. (pts note) | addassatha → addasatha (bjt, pts) | addassathāti → addasathāti (bjt, pts) | addassatha → adassatha (th) | addassathāti → adassathāti (th)
‘Have you seen my husband? Have you seen my husband?’

Imināpi kho etaṁ, brāhmaṇa, pariyāyena veditabbaṁ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | imināpi → iminā pi (pts) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
It’s through this line of reasoning that it may be understood how sorrow, lamentation, pain, distress, & despair are born from one who is dear, come springing from one who is dear.

Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarassa purisassa mātā kālamakāsi.
imissāyeva → imissā yeva (pts) | kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
“Once in this same Sāvatthī there was a man whose mother died.
So tassā kālakiriyāya ummattako khittacitto rathikāya rathikaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ upasaṅkamitvā evamāha:
rathikāya rathikaṁ → rathiyāya rathiyaṁ (bj, sya-all, pts) | rathiyāya → rathikāya rathikaṁ (bj: machasaṁ); rathiyā rathiyaṁ (bj: sīmu8) | upasaṅkamitvā evamāha → upasaṁkamitvā evam āha (pts)
Owing to her death he went mad, out of his mind, and wandering from street to street, crossroads to crossroads, would say,
‘api me mātaraṁ addassatha, api me mātaraṁ addassathā’ti?
addassatha → addasatha (bjt, pts) | addassathāti → addasathāti (bjt, pts) | addassatha → adassatha (th) | addassathāti → adassathāti (th)
‘Have you seen my mother? Have you seen my mother?’
Imināpi kho etaṁ, brāhmaṇa, pariyāyena veditabbaṁ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | imināpi → iminā pi (pts) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
It’s through this line of reasoning that it may be understood how sorrow, lamentation, pain, distress, & despair are born from one who is dear, come springing from one who is dear.
Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarassa purisassa pitā kālamakāsi …
imissāyeva → imassā yeva (pts) | pe → Bm Si omit pe. (pts note) | kālamakāsi → kālaṁ akāsi (pts)
“Once in this same Sāvatthī there was a man whose father died…
bhātā kālamakāsi …
kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
whose brother died…
bhaginī kālamakāsi …
kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
whose sister died…
putto kālamakāsi …
kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
whose son died…
dhītā kālamakāsi …
kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
whose daughter died…
pajāpati kālamakāsi.
pajāpatī → Bm Si p ti. (pts note) | pajāpati kālamakāsi → pajāpatī kālam akāsi (pts)
whose wife died.
So tassā kālakiriyāya ummattako khittacitto rathikāya rathikaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ upasaṅkamitvā evamāha:
rathikāya rathikaṁ → rathiyāya rathiyaṁ (bj, sya-all, pts) | ummattako → ummattiko (pts) | rathiyāya → rathikāya rathikaṁ (bj: machasaṁ); rathiyā rathiyaṁ (bj: sīmu8) | upasaṅkamitvā evamāha → upasaṁkamitvā evam āha (pts)
Owing to her death he went mad, out of his mind, and wandering from street to street, crossroads to crossroads, would say,
‘api me pajāpatiṁ addassatha, api me pajāpatiṁ addassathā’ti?
addassatha → addasatha (bjt, pts) | addassathāti → addasathāti (bjt, pts) | addassatha → adassatha (th) | addassathāti → adassathāti (th)
‘Have you seen my wife? Have you seen my wife?’

Imināpi kho etaṁ, brāhmaṇa, pariyāyena veditabbaṁ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka paridevadukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | imināpi → iminā pi (pts) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
It’s through this line of reasoning that it may be understood how sorrow, lamentation, pain, distress, & despair are born from one who is dear, come springing from one who is dear.

Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarā itthī ñātikulaṁ agamāsi.
agamāsi → āgamāsi (bj) | imissāyeva → imassā yeva (pts) | itthī → itthi (pts)
“Once in this same Sāvatthī there was a wife who went to her relatives’ home.
Tassā te ñātakā sāmikaṁ acchinditvā aññassa dātukāmā.
sāmikaṁ → sāmikā (bj) | sāmikā → sāmikaṁ (bj: sīmu8, machasaṁ, syā, PTS) | sāmikaṁ → sāmikā (cck: sī.) | sāmikaṁ → Skt sāmiyaṁ. (pts note)
Her relatives, having separated her from her husband, wanted to give her to another against her will.
Sā ca taṁ na icchati. Atha kho sā itthī sāmikaṁ etadavoca:
sā itthī sāmikaṁ etadavoca → sāvatthisāmikaṁ etad avoca (pts) | itthī → sāvatthi (bj: PTS)
So she said to her husband,
‘ime, maṁ, ayyaputta, ñātakā tvaṁ acchinditvā aññassa dātukāmā.
tvaṁ → tayā (bj); taṁ (si, sya-all, km, pts1ed) | maṁ → mama (sya-all, km) | tvaṁ → taṁ (pts) | maṁ → mama (bj: syā); mamaṁ (bj: PTS) | tayā → taṁ (bj: sīmu8, syā, PTS); tvaṁ (bj: machasaṁ) | maṁ → mama (cck: syā. kaṁ. pī.) | tvaṁ → tayā (cck: sī.); taṁ (cck: syā. kaṁ. pī.) | maṁ → Si mama. (pts note) | taṁ → So Si; Sk kathaṁ; Bm tvaṁ. (pts note)
‘These relatives of mine, having separated us, want to give me to another against my will,’
Ahañca taṁ na icchāmī’ti.
ahañca → ahañ ca (pts)
Atha kho so puriso taṁ itthiṁ dvidhā chetvā attānaṁ upphālesi:
upphālesi → opādesi (bj); uppāṭesi (si, pts1ed); ophāresi (mr) | upphālesi → uppāṭesi (pts) | opādesi → upphālesi (bj: machasaṁ, syā); uppāṭesi (bj: sīmu8, PTS) | upphālesi → uppāṭesi (cck: sī. pī.); ophāresi (cck: ka.) | upphālesi → uppanaṭasīti dissati (sya-all: yu.) | uppāṭesi → So Sk; Bm uphāresi; Si uppālesi; Bu (?) opādesi. (pts note)
whereupon he cut her in two and slashed himself open, thinking,
‘ubho pecca bhavissāmā’ti.‘Dead we will be together.’ Imināpi kho etaṁ, brāhmaṇa, pariyāyena veditabbaṁ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā”ti.
etaṁ → taṁ (pts) | imināpi → iminā (th) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | imināpi → iminā pi (pts) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
It’s through this line of reasoning that it may be understood how sorrow, lamentation, pain, distress, & despair are born from one who is dear, come springing from one who is dear.”

Atha kho nāḷijaṅgho brāhmaṇo bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā yena mallikā devī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā yāvatako ahosi bhagavatā saddhiṁ kathāsallāpo taṁ sabbaṁ mallikāya deviyā ārocesi. Atha kho mallikā devī yena rājā pasenadi kosalo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ etadavoca:
taṁ → (sya-all) | pasenadiṁ kosalaṁ → pasenadikosalaṁ (sya-all) | pasenadi → pāsenadi (pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Then the brahman Nāḷijaṅgha, delighting in & approving of the Blessed One’s words, got up from his seat and went to Queen Mallikā. On arrival, he told her all that had been said in his conversation with the Blessed One. Then Queen Mallikā went to King Pasenadi Kosala and on arrival said to him,
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)
“What do you think, great king?
piyā te vajirī kumārī”ti?
vajirī kumārīti → vajīrī kumārī ti (pts)
Is Princess Vajirī dear to you?”

“Evaṁ, mallike, piyā me vajirī kumārī”ti.
vajirī kumārīti → vajīrī kumārī ti (pts)
“Yes, Mallikā, Princess Vajirī is dear to me.”

“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)
“And what do you think?
vajiriyā te kumāriyā vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
vajiriyā → vajīriyā (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti vajiriyā → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti vajīriyā (pts) | kumāriyā → Skt kumariyāya. (pts note) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsāti (th)
Would sorrow, lamentation, pain, distress, & despair arise in you from any change & aberration in Princess Vajirī?”

“Vajiriyā me, mallike, kumāriyā vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṁ, kiṁ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
kiṁ pana → kimpana (bjt) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsāti (th) | vajiriyā → vajīriyā (pts) | jīvitassapi → jīvitassa pi (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti (pts)
“Mallikā, any change & aberration in Princess Vajirī would mean an aberration of my very life. How could sorrow, lamentation, pain, distress, & despair not arise in me?”

“Idaṁ kho taṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ:“Great king, it was in connection with this that the Blessed One—the One who knows, the One who sees, worthy & rightly self-awakened—said, ‘piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’ti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka paridevadukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
‘Sorrow, lamentation, pain, distress, & despair are born from one who is dear, come springing from one who is dear.’

Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)
“Now what do you think, great king?
piyā te vāsabhā khattiyā”ti?
vāsabhā khattiyāti → vāsabhakhattiyāti (sya-all) | khattiyāti → vāsabhakhattiyāti (bj: syā) | khattiyā → So Skt Si; Bm Si Vāsabhakhattiyā. (pts note) | khattiyāti → khattiyā ti (pts)
Is the noble Queen Vāsabhā dear to you? .…
“Evaṁ, mallike, piyā me vāsabhā khattiyā”ti.
vāsabhā khattiyāti → vāsabhakhattiyāti (sya-all) | khattiyāti → vāsabhakhattiyāti (bj: syā) | khattiyāti → khattiyā ti (pts)
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, vāsabhāya te khattiyāya vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
vipariṇāmaññathābhāvā → vipariṇāmaññathabhāvā (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsāti (th) | kiṁ → kim (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti (pts)
“Vāsabhāya me, mallike, khattiyāya vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṁ, kiṁ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
me → (sya-all) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsāti (th) | jīvitassapi → jīvitassa pi (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti (pts)
“Idaṁ kho taṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ: ‘piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’ti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā (pts)

Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, piyo te viṭaṭūbho senāpatī”ti?
viṭaṭūbho → viḍūḍabho (bj, sya-all, km, pts1ed) | viṭaṭūbho → viḍūḍhabho (bj); viḍūḍabho (pts) | viḍūḍhabho → viṭaṭūbho (bj: machasaṁ) | viṭaṭūbho → viḍūḍabho (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | Viḍūḍabho → So Skt Si; Bm Viṭaṭubho, as in No. 90 & always. (pts note) | kiṁ → kim (pts)
Is [your son] General Viḍūḍabha dear to you? .…
“Evaṁ, mallike, piyo me viṭaṭūbho senāpatī”ti.
viṭaṭūbho → viḍūḍhabho (bj); viḍūḍabho (sya-all, pts)
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, viṭaṭūbhassa te senāpatissa vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
viṭaṭūbhassa → viḍūḍhabhassa (bj); viḍūḍabhassa (sya-all) | viṭaṭūbhassa te → viḍūḍabhassa (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti viṭaṭūbhassa → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti viḍūḍabhassa (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → soka parideva dukkha (th) | kiṁ → kim (pts)
“Viṭaṭūbhassa me, mallike, senāpatissa vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṁ, kiṁ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
viṭaṭūbhassa → viḍūḍhabhassa (bj) | viṭaṭūbhassa → domanassu pāyāsāti viḍūḍabhassa (th) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → soka parideva dukkha domanassupāyāsāti (th) | viṭaṭūbhassa → viḍūḍabhassa (pts) | jīvitassapi → jīvitassa pi (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti (pts)
“Idaṁ kho taṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ: ‘piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’ti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka paridevadukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)

Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, piyā te ahan”ti?
kiṁ → kim (pts) | ahanti → ahan ti (pts)
Am I dear to you?”

“Evaṁ, mallike, piyā mesi tvan”ti.
mesi tvanti → me si tvan ti (pts)
“Yes, Mallikā, you are dear to me.”

“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)
“And what do you think?
mayhaṁ te vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
mayhaṁ te → mayhante (th) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → soka parideva dukkhadomanassu pāyāsāti (th) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti tuyhaṁ (pts)
Would sorrow, lamentation, pain, distress, & despair arise in you from any change & aberration in me?”

“Tuyhañhi me, mallike, vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṁ, kiṁ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
tuyhañhi → tuyhaṁ hi (bjt) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsāti (th) | tuyhañhi → hi (pts) | jīvitassapi → jīvitassa pi (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti (pts)
“Mallikā, any change & aberration in you would mean an aberration of my very life. How could sorrow, lamentation, pain, distress, & despair not arise in me?”

“Idaṁ kho taṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ:“Great king, it was in connection with this that the Blessed One—the One who knows, the One who sees, worthy & rightly self-awakened—said, ‘piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’ti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
‘Sorrow, lamentation, pain, distress, & despair are born from one who is dear, come springing from one who is dear.’

Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)
“Now what do you think, great king?
piyā te kāsikosalā”ti?
kāsikosalāti → kāsi kosalāti (th) | kāsikosalāti → kāsi-kosalā ti (pts)
Are [your subjects] the Kāsis & Kosalans dear to you?”

“Evaṁ, mallike, piyā me kāsikosalā.
kāsikosalā → kāsi kosalā (th) | kāsikosalā → kāsi-kosalā (pts)
“Yes, Mallikā, the Kāsis & Kosalans are dear to me.
Kāsikosalānaṁ, mallike, ānubhāvena kāsikacandanaṁ paccanubhoma, mālāgandhavilepanaṁ dhāremā”ti.
ānubhāvena → ānubhāvena kāsikosalaṁ (bj) | kāsikosalānaṁ → kāsi kosalānaṁ (th) | kāsikosalānaṁ → kāsi-kosalānaṁ (pts)
It’s through the might of the Kāsis & Kosalans that we use Kāsi sandalwood and wear garlands, scents, & ointments.”

“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)
“And what do you think?
kāsikosalānaṁ te vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
kāsikosalānaṁ → kāsi kosalānaṁ (th) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsāti (th) | kāsikosalānaṁ → kāsi-kosalānan (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti kāsi-kosalānaṁ hi (pts)
Would sorrow, lamentation, pain, distress, & despair arise in you from any change & aberration in the Kāsis & Kosalans?”

“Kāsikosalānañhi, mallike, vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṁ, kiṁ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
kāsikosalānañhi → kāsikosalānaṁ hi me (bj) | kāsikosalānañhi → kāsi kosalānañhi (th) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsāti (th) | jīvitassapi → jīvitassa pi (pts) | kiṁ → kim (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti (pts)
“Mallikā, any change & aberration in the Kāsis & Kosalans would mean an aberration of my very life. How could sorrow, lamentation, pain, distress, & despair not arise in me?”

“Idaṁ kho taṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ:“Great king, it was in connection with this that the Blessed One—the One who knows, the One who sees, worthy & rightly self-awakened—said, ‘piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’”ti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka parideva dukkhadomanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
‘Sorrow, lamentation, pain, distress, & despair are born from one who is dear, come springing from one who is dear.’”

“Acchariyaṁ, mallike, abbhutaṁ, mallike.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)
“It’s amazing, Mallikā. It’s astounding:
Yāvañca so bhagavā paññāya ativijjha maññe passati.
ativijjha maññe → ativijjha paññāya (pts1ed); paṭivijjha paññāya (mr) | maññe → paññāya (pts) | maññe → ativijjha paññāya (bj: PTS) | maññe → paṭivijjha paññāya (cck: ka.) | yāvañ → So Skt Si; Bm yāva. (pts note) | ativijjha → So Si; Bm paṭivijjha; Skt ativijjhā. (pts note) | paññāya → So Si; Skt maṁ ko; Bm repeats paññāya. (pts note) | yāvañca → yāvañ ca (pts)
how deeply the Blessed One sees, having pierced through, as it were, with discernment.
Ehi, mallike, ācamehī”ti.
ācamehī”ti → ācāmehīti (bj, pts1ed) | ācamehīti → ācāmehīti (bj) | ācāmehīti → ācamehīti (bj: machasaṁ) | ācamehī’’ti → ācāmehīti (cck: sī. pī.)
Come Mallikā: Give me the ablution water.”

Atha kho rājā pasenadi kosalo uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā tikkhattuṁ udānaṁ udānesi:
tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpaṇāmetvā (th) | rājā → rāja (pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts) | tenañjaliṁ → ten añjalim (pts)
Then King Pasenadi Kosala, rising from his seat and arranging his upper robe over one shoulder, paid homage in the direction of the Blessed One with his hands palm-to-palm in front of his heart, and exclaimed three times:

“Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.“Homage to the Blessed One, worthy & rightly self-awakened!

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
pe → So Bm Si; Skt omit pe, repeating bhagavato arahato. (pts note)
Homage to the Blessed One, worthy & rightly self-awakened!

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassā”ti.Homage to the Blessed One, worthy & rightly self-awakened!”

Piyajātikasuttaṁ niṭṭhitaṁ sattamaṁ.

Listen in MP3: Pali · English (trans. Thanissaro Bhikkhu)

Principles by the Suttas · Rationale · Glossary