KaṇṇakatthalasuttaAt Kaṇṇakatthala
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)I have heard
ekaṁ samayaṁ bhagavā uruññāyaṁ viharati kaṇṇakatthale migadāye.
uruññāyaṁ → ujukāyaṁ (bj); udaññāyaṁ (sya-all, km); ujuññāyaṁ (pts1ed) | uruññāyaṁ → ujuññāyaṁ (pts) | ujukāyaṁ → uruññāyaṁ (bj: machasaṁ); udaññāyaṁ (bj: syā); uduññāyaṁ (bj: PTS) | uruññāyaṁ → ujuññāyaṁ (cck: sī. pī.); udaññāyaṁ (cck: syā. kaṁ.) | Ujuññāyaṁ → So Skt Bu; Bm Uruññāyaṁ; Si Udaññāyaṁ. (pts note) | Kaṇṇakatthale → So Bm Si Bu; Sk Kaṇṇatthalaka throughout. (pts note)that on one occasion the Blessed One was staying among the Udaññans, in the Deer Park at Kaṇṇakatthala.
Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo uruññaṁ anuppatto hoti kenacideva karaṇīyena.
uruññaṁ → ujukaṁ (bj); udaññaṁ (sya-all); ujuññaṁ (pts) | kenacideva → kenacid eva (pts)And at that time King Pasenadi Kosala had arrived at Udañña on some business or other.
Atha kho rājā pasenadi kosalo aññataraṁ purisaṁ āmantesi:So King Pasenadi Kosala said to one of his men,
“ehi tvaṁ, ambho purisa, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ puccha:
purisa → purisā (bj) | tenupasaṅkama upasaṅkamitvā → ten upasaṁkama upasaṁkamitvā (pts)“Come, my good man. Go to the Blessed One and, on arrival, showing reverence with your head to his feet in my name, ask whether he is free from illness & affliction, is carefree, strong, & living in comfort, saying:
‘rājā, bhante, pasenadi kosalo bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchatī’ti;‘King Pasenadi Kosala, lord, shows reverence with his head to your feet and asks whether you are free from illness & affliction, are carefree, strong, & living in comfort.’
evañca vadehi:
evañca → evañ ca (pts)And then say:
‘ajja kira, bhante, rājā pasenadi kosalo pacchābhattaṁ bhuttapātarāso bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkamissatī’”ti.
upasaṅkamissatīti → upasaṁkamissatīti (pts)‘Lord, today King Pasenadi Kosala will come to see the Blessed One after his morning meal.’”
“Evaṁ, devā”ti kho so puriso rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so puriso bhagavantaṁ etadavoca:
paṭissutvā → paṭisutvā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Having responded, “As you say, sire,” the man went to the Blessed One and, on arrival, having bowed down to him, sat to one side. As he was sitting there, he said to him,
“rājā, bhante, pasenadi kosalo bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchati;“King Pasenadi Kosala, lord, shows reverence with his head to your feet and asks whether you are free from illness & affliction, are carefree, strong, & living in comfort.”
evañca vadeti:
evañca → evañ ca (pts)And then he said,
‘ajja kira, bhante, rājā pasenadi kosalo pacchābhattaṁ bhuttapātarāso bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkamissatī’”ti.
upasaṅkamissatīti → upasaṁkamissatīti (pts)“Lord, today King Pasenadi Kosala will come to see the Blessed One after his morning meal.”
Assosuṁ kho somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī:
bhaginī → So Bm Si always & Skt sts.; Bu & Skt sts. bhagini. (pts note) | Sakulā → Skt here Sukulā. (pts note)Now, the sisters Somā and Sakulā heard,
“ajja kira rājā pasenadi kosalo pacchābhattaṁ bhuttapātarāso bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkamissatī”ti.
upasaṅkamissatīti → upasaṁkamissatīti (pts)“Today, they say, King Pasenadi Kosala will go to see the Blessed One after his morning meal.”
Atha kho somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ bhattābhihāre upasaṅkamitvā etadavocuṁ:
upasaṅkamitvā etadavocuṁ → upasaṁkamitvā etad avocuṁ (pts)So they approached King Pasenadi while his meal was being served and on arrival said to him,
“tena hi, mahārāja, amhākampi vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ puccha:
tena hi → tenahi (th) | amhākampi → amhākaṁpi (th) | amhākampi → amhākam pi (pts)“Well in that case, great king, show reverence with your head to his feet in our name, too, and ask whether he is free from illness & affliction, is carefree, strong, & living in comfort, saying:
‘somā ca, bhante, bhaginī sakulā ca bhaginī bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchatī’”ti.
pucchatīti → pucchantiti (bj); pucchantīti (sya-all, pts) | vandati → vandanti (sya-all, pts)‘The sisters Somā and Sakulā, lord, show reverence with their heads to your feet and asks whether you are free from illness & affliction, are carefree, strong, & living in comfort.’”
Atha kho rājā pasenadi kosalo pacchābhattaṁ bhuttapātarāso yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca:
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Then, after his morning meal, King Pasenadi Kosala went to the Blessed One and, on arrival, having bowed down to him, sat to one side. As he was sitting there, he said to the Blessed One,
“somā ca, bhante, bhaginī sakulā ca bhaginī bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchatī”ti.
pucchatī”ti → pucchantīti (bj, sya-all, km, pts1ed) | vandati → vandanti (bj, sya-all, km, pts1ed) | pucchatīti kiṁ pana → pucchantīti kimpana (bj) | pucchatīti → pucchantīti (sya-all) | vandati → vandanti (pts) | pucchatīti kiṁ → pucchantīti kim (pts) | vandati → vandanti (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | pucchatī’’ti → pucchantīti (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)“The sisters Somā and Sakulā, lord, show reverence with their heads to your feet and asks whether you are free from illness & affliction, are carefree, strong, & living in comfort.”
“Kiṁ pana, mahārāja, somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī aññaṁ dūtaṁ nālatthun”ti?
kiṁ pana → kimpana (bjt) | kiṁ → kim (pts) | nālatthunti → nālatthun ti (pts)“But, great king, couldn’t the sisters Somā and Sakulā get another messenger?”
“Assosuṁ kho, bhante, somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī:“Lord, the sisters Somā and Sakulā heard,
‘ajja kira rājā pasenadi kosalo pacchābhattaṁ bhuttapātarāso bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkamissatī’ti.
upasaṅkamissatīti → upasaṁkamissatīti (pts)‘Today, they say, King Pasenadi Kosala will go to see the Blessed One after his morning meal.’
Atha kho, bhante, somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī maṁ bhattābhihāre upasaṅkamitvā etadavocuṁ:
upasaṅkamitvā etadavocuṁ → upasaṁkamitvā etad avocuṁ (pts)So they approached me while my meal was being served and on arrival said to me,
‘tena hi, mahārāja, amhākampi vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ puccha—
tena hi → tenahi (th) | amhākampi → amhākaṁpi (th) | amhākampi → amhākam pi (pts)‘In that case, great king, show reverence with your head to his feet in our name, too, and ask whether he is free from illness & affliction, is carefree, strong, & living in comfort, saying: “The sisters Somā and Sakulā, lord, show reverence with their heads to your feet and asks whether you are free from illness & affliction, are carefree, strong, & living in comfort.”’
somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchatī’”ti.
ca → ca bhante (bj, pts) | vandati → vandanti (bj, sya-all, pts) | pucchatīti → pucchantīti (bj, sya-all, pts)Lord, the sisters Somā and Sakulā show reverence with their heads to your feet and asks whether you are free from illness & affliction, are carefree, strong, & living in comfort.”
“Sukhiniyo hontu tā, mahārāja, somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī”ti.
tā → (bj, sya-all, pts) | Sukhiniyo → Skt sukhīniyo. Cf. No 123 & I Jāt. 408. 2 Sk bhagavā. (pts note) | bhaginīti → bhaginī ti (pts)“May the sisters Somā and Sakulā be happy, great king.”
Atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Then King Pasenadi Kosala said to the Blessed One,
“sutaṁ metaṁ, bhante, samaṇo gotamo evamāha:
metaṁ → me taṁ (pts) | evamāha → evam āha (pts)“Lord, I have heard that ‘Gotama the contemplative says this:
‘natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṁ ñāṇadassanaṁ paṭijānissati, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī’ti.
sabbaññū → sabbaññu (bj) | aparisesaṁ → parisesaṁ (sya-all) | natthi → na tthi (pts) | netaṁ → n etaṁ (pts)“It is not possible that a contemplative or brahman would claim a knowledge and vision that is all-knowing and all-seeing without exception.”’
Ye te, bhante, evamāhaṁsu: ‘samaṇo gotamo evamāha—natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṁ ñāṇadassanaṁ paṭijānissati, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī’ti; kacci te, bhante, bhagavato vuttavādino, na ca bhagavantaṁ abhūtena abbhācikkhanti, dhammassa cānudhammaṁ byākaronti, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṁ ṭhānaṁ āgacchatī”ti?
vādānuvādo → So Si; Sk vādānupāto; Bm vādānupādo. (pts note) | gārayhaṁ → So Bm; Sk gāruyhaṁ; Si gāreyhaṁ. (pts note) | aparisesaṁ → apparisesaṁ (th) | abhūtena → abbhūtena (th) | evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts) | evamāha natthi → evam āha na tthi (pts) | netaṁ ṭhānaṁ → n etaṁ thānaṁ (pts) | byākaronti → vyākaronti (pts)Those who say this: are they speaking in line with what the Blessed One has said? Are they not misrepresenting the Blessed One with what is unfactual? Are they answering in line with the Dhamma, so that no one whose thinking is in line with the Dhamma would have grounds for criticizing them?”
“Ye te, mahārāja, evamāhaṁsu: ‘samaṇo gotamo evamāha—natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṁ ñāṇadassanaṁ paṭijānissati, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī’ti; na me te vuttavādino, abbhācikkhanti ca pana maṁ te asatā abhūtenā”ti.
vijjatīti → vijjati (bj) | man → Bm Si maṁ. (pts note) | aparisesaṁ → apparisesaṁ (th) | abhūtenāti → abbhūtenāti (th) | evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts) | evamāha natthi → evam āha na tthi (pts) | netaṁ → n etaṁ (pts)“Great king, those who say that are not speaking in line with what I have said, and are misrepresenting me with what is untrue and unfactual.”
Atha kho rājā pasenadi kosalo viṭaṭūbhaṁ senāpatiṁ āmantesi:
viṭaṭūbhaṁ → viḍūḍabhaṁ (bj, sya-all, pts) | viḍūḍabhaṁ → viṭṭūbhaṁ (bj: machasaṁ)Then King Pasenadi Kosala turned to General Viḍūḍabha:
“ko nu kho, senāpati, imaṁ kathāvatthuṁ rājantepure abbhudāhāsī”ti?
kho → khojja (bj) | khojja → ko nu kho (bj: machasaṁ, syā, PTS) | kathāvatthuṁ → kathāvatthu (bj: sīmu8) | imaṁ → Sk omits imaṁ. (pts note) | rājantepure → Bm r-pūre. (pts note)“General, who brought this topic into the palace?”
“Sañjayo, mahārāja, brāhmaṇo ākāsagotto”ti.
ākāsagottoti → ākāsagotto ti (pts)“Sañjaya, the brahman of the Ākāsa clan, great king.”
Atha kho rājā pasenadi kosalo aññataraṁ purisaṁ āmantesi:So King Pasenadi turned to one of his men,
“ehi tvaṁ, ambho purisa, mama vacanena sañjayaṁ brāhmaṇaṁ ākāsagottaṁ āmantehi:
āmantehi → āmantesi (bj); amantehi (pts) | amantehi → Sk āmantesi. (pts note)“Come, my good man. Summon Sañjaya the brahman of the Ākāsa clan, saying,
‘rājā taṁ, bhante, pasenadi kosalo āmantetī’”ti.
taṁ → te (pts) | āmantetīti → amantetīti (pts) | taṁ → rājā te (bj: PTS)‘King Pasenadi Kosala summons you.’”
“Evaṁ, devā”ti kho so puriso rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā yena sañjayo brāhmaṇo ākāsagotto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā sañjayaṁ brāhmaṇaṁ ākāsagottaṁ etadavoca:
paṭissutvā → paṭisutvā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Responding, “As you say, sire,” the man went to Sañjaya the brahman of the Ākāsa clan and on arrival said to him,
“rājā taṁ, bhante, pasenadi kosalo āmantetī”ti.“King Pasenadi Kosala summons you.”
Atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Then King Pasenadi Kosala said to the Blessed One,
“siyā nu kho, bhante, bhagavatā aññadeva kiñci sandhāya bhāsitaṁ, tañca jano aññathāpi paccāgaccheyya.
bhāsitaṁ, tañca jano aññathāpi paccāgaccheyya → abhijānāmi mahārāja vācaṁ bhāsitāti (bj) | bhāsitaṁ → bhāsitā (bj) | bhāsitā → sandhāya bhāsitaṁ (bj: machasaṁ, syā, PTS) | vipaccāgaccheyyāti → paccāgaccheyya (bj: machasaṁ, syā, PTS) | bhāsitāti → abhijānāmi mahārāja vācaṁ bhāsitāti (bj: machasaṁ, syā, PTS, ūnaṁ.) | paccāgaccheyya → paccāgaccheyyāti, abhijānāmi mahārāja vācaṁ bhāsitāti (cck: sī.) | bhāsitaṁ → Skt cāsitaṁ. (pts note) | pi → Skt vi. (pts note) | aññathāpi paccāgaccheyya → aññathā vipaccāgaccheyyāti abhijānāmi mahārāja vācaṁ bhāsitāti (bjt) | tañca → tañ ca (pts) | aññathāpi → aññathā pi (pts)“Could it be that something was said by the Blessed One in reference to something else, which a person could have misunderstood?
Yathā kathaṁ pana, bhante, bhagavā abhijānāti vācaṁ bhāsitā”ti?
bhāsitāti → vacā bhāsitā (bj: sīmu8) | vācaṁ → So Skt Si; Bm vācā. (pts note) | kathaṁ pana → kathampana (bjt) | yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th, pts) | bhāsitāti → bhāsitā ti (pts)In what way does the Blessed One recall having said (such) a statement?”
“Evaṁ kho ahaṁ, mahārāja, abhijānāmi vācaṁ bhāsitā:
bhāsitā → vacā bhāsitā (bj: sīmu8)“Great king, I recall having said,
‘natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo sakideva sabbaṁ ñassati, sabbaṁ dakkhiti, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī’”ti.
dakkhīti → Bm dakkhiti; Bu Skt Si dakkhīti. (pts note) | natthi → na tthi (pts) | sabbaṁ → sabbañ (pts) | dakkhiti netaṁ → dakkhīti n etaṁ (pts)‘It is not possible that a contemplative or brahman could know everything and see everything all at once.’”
“Heturūpaṁ, bhante, bhagavā āha; saheturūpaṁ, bhante, bhagavā āha:
saheturūpaṁ → saheturūpaṁ pana (sya-all, pts) | bhante → Si omits. (pts note) | pana → Bm Si omit. (pts note)“What the Blessed One says, lord, seems reasonable. What the Blessed One says seems logical:
‘natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo sakideva sabbaṁ ñassati, sabbaṁ dakkhiti, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī’ti.
natthi → na tthi (pts) | + → sabbañ ñassatī (pts) | ñassati sabbaṁ dakkhiti netaṁ → dakkhīti n etaṁ (pts)‘It is not possible that a contemplative or brahman could know everything and see everything all at once.’
Cattārome, bhante, vaṇṇā—
cattārome → cattāro me (bjt, pts)“Lord, there are these four castes:
khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā.noble warriors, brahmans, merchants, & workers.
Imesaṁ nu kho, bhante, catunnaṁ vaṇṇānaṁ siyā viseso siyā nānākaraṇan”ti?
nānākaraṇanti → nānākaraṇan ti (pts)Is there any distinction or difference among them?”
“Cattārome, mahārāja, vaṇṇā—
cattārome → cattāro me (bjt, pts)“Great king, of these four castes,
khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā.
Imesaṁ kho, mahārāja, catunnaṁ vaṇṇānaṁ dve vaṇṇā aggamakkhāyanti—
aggamakkhāyanti → aggam akkhāyanti (pts)two—noble warriors & brahmans—are held to be foremost
khattiyā ca brāhmaṇā ca—
yadidaṁ abhivādanapaccuṭṭhānaañjalikammasāmīcikammānī”ti.
abhivādanapaccuṭṭhānaañjalikammasāmīcikammānīti → abhivādanapaccuṭṭhānaañjalikammasāmīcikammānanti (bj); abhivādanaṁ paccuṭṭhānaṁ añjalikammaṁ sāmīcikammanti (sya-all); abhivādanapaccuṭṭhānañjalikammasāmīcikamman ti (pts) | abhivādanapaccuṭṭhānaañjalikammasāmīcikammānanti → sāmīcikammānīti (bj: machasaṁ); sāmīcikammanti (bj: syā, PTS) | abhivādanapaccuṭṭhānaañjalikammasāmīcikammānī’’ti → sāmicikammānanti (cck: sī.) | ti → Bm abhivādanap- sāmicikammāni; Si abhivādanaṁ paccuṭṭhānaṁ añjalikammaṁ sāmīcikamman ti; Sk paccupaṭṭhānaṁ. (pts note)in terms of receiving homage, hospitality, salutation, & polite services.”
“Nāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ diṭṭhadhammikaṁ pucchāmi;“I’m not asking about the present life, lord.
samparāyikāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ pucchāmi.
Cattārome, bhante, vaṇṇā—
cattārome → cattāro me (bjt, pts)
khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā.
Imesaṁ nu kho, bhante, catunnaṁ vaṇṇānaṁ siyā viseso siyā nānākaraṇan”ti?
nānākaraṇanti → nānākaraṇan ti (pts)I’m asking about the future life. Is there any distinction or difference among these four castes?”
“Pañcimāni, mahārāja, padhāniyaṅgāni.
pañcimāni → pañc imāni (pts)“Great king, there are these five factors for exertion.
Katamāni pañca?Which five?
Idha, mahārāja, bhikkhu saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṁ:
saddahati → Si (as p. 95 supra) saddhahati. (pts note)“There is the case where a monk has conviction, is convinced of the Tathāgata’s awakening:
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti;
itipi → iti pi (pts) | bhagavāti → bhagavā ti (pts)‘Indeed, the Blessed One is worthy & rightly self-awakened, consummate in clear-knowing & conduct, well-gone, an expert with regard to the cosmos, unexcelled trainer of people fit to be tamed, teacher of devas & human beings, awakened, blessed.’
appābādho hoti appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya;He is free from illness & discomfort, endowed with good digestion—not too cold, not too hot, of moderate strength—fit for exertion.
asaṭho hoti amāyāvī yathābhūtaṁ attānaṁ āvikattā satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu;
sabrahmacārīsu āraddhavīriyo → brahmacārīsu āraddhaviriyo (pts) | āvikattā → So all MSS here. (pts note) | brahmacārīsu → Bm b-isu; Si sabrahmacārīsu. (pts note) | āvikattā → āvīkattā (bjt)He is neither fraudulent nor deceitful. He declares himself to the Teacher or to his observant companions in the holy life in line with what he actually is.
āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu;
anikkhittadhuro → Bm Si an-ūro. (pts note) | āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (bjt, th, pts)He keeps his persistence aroused for abandoning unskillful qualities and taking on skillful qualities. He is steadfast, solid in his effort, not shirking his duties with regard to skillful qualities.
paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammādukkhakkhayagāminiyā—
udayatthagāminiyā → Sk omits final yā. (pts note) | sammādukkhakkhayagāminiyā → sammā dukkhakkhayagāminiyā (th)He is discerning, endowed with discernment leading to the arising of the goal—noble, penetrating, leading to the right ending of stress.
imāni kho, mahārāja, pañca padhāniyaṅgāni.These are the five factors for exertion.
Cattārome, mahārāja, vaṇṇā—
cattārome → cattāro me (pts)As for the four castes, great king:
khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā.
Te cassu imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgatā;
cassu → assu (pts)If they were endowed with these five factors for exertion,
ettha pana nesaṁ assa dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.
ettha pana → taṁ (bj, sya-all, pts) | assa → cassa (bj) | nesaṁ → ettha pana nesaṁ (bj: machasaṁ) | taṁ → So Skt Si; Bm ettha pana. (pts note)that would be for their long-term welfare & happiness.”
“Cattārome, bhante, vaṇṇā—
cattārome → cattāro me (bjt, pts)“Lord, if these four castes
khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā.
Te cassu imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgatā;
cassu → assu (pts)were endowed with these five factors for exertion,
ettha pana nesaṁ, bhante, siyā viseso siyā nānākaraṇan”ti?
nānākaraṇanti → nānākaraṇan ti (pts)would there be any distinction or difference among them in that respect?”
“Ettha kho nesāhaṁ, mahārāja, padhānavemattataṁ vadāmi.
kho → kho pana (bj) | padhānavemattataṁ → padhānavemattaṁ (pts) | padhānavemattataṁ → nānatthaṁ (bj: sīmu8); vemattaṁ (bj: PTS) | nesāhaṁ → Skt pan'; esāhaṁ. (pts note) | padhānavemattaṁ → So Bu (bis); Sk padhānamettā; Bm Si padhānavemattataṁ. (pts note)“I tell you, great king: The difference among them would lie in the diversity of their exertion.
Seyyathāpissu, mahārāja, dve hatthidammā vā assadammā vā godammā vā sudantā suvinītā, dve hatthidammā vā assadammā vā godammā vā adantā avinītā.
seyyathāpissu → seyyathāpassu (bj, sya-all) | seyyathāpassu → seyyathāpissu (bj: machasaṁ, PTS) | ssu → So Si; Sk seyyathā phassu; Bm seyyathāpi mahārāja. (pts note) | seyyathāpissu → seyyathāpi ssu (pts)Suppose that there were two tamable elephants, tamable horses, or tamable oxen that were well-tamed & well-trained; and two tamable elephants, tamable horses, or tamable oxen that were untamed & untrained.
Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)What do you think?
ye te dve hatthidammā vā assadammā vā godammā vā sudantā suvinītā, api nu te dantāva dantakāraṇaṁ gaccheyyuṁ, dantāva dantabhūmiṁ sampāpuṇeyyun”ti?
dve → Si ye dve te. (pts note) | api → Bm api su nu. (pts note) | ti → Bm omits ti. (pts note) | dantāva → dantā va (pts) | sampāpuṇeyyunti → sampāpuṇeyyun ti (pts)Would the two tamable elephants, tamable horses, or tamable oxen that were well-tamed & well-trained acquire the habits of the tamed and reach the status of the tamed?”
“Evaṁ, bhante”.
evaṁ → evametaṁ (sya-all) | Evaṁ → Si adds etaṁ. (pts note)“Yes, lord.”
“Ye pana te dve hatthidammā vā assadammā vā godammā vā adantā avinītā, api nu te adantāva dantakāraṇaṁ gaccheyyuṁ, adantāva dantabhūmiṁ sampāpuṇeyyuṁ, seyyathāpi te dve hatthidammā vā assadammā vā godammā vā sudantā suvinītā”ti?
adantā → Sk adds va. (pts note) | adantāva → adantā va (pts) | suvinītāti → suvinītā ti (pts)“And would the two tamable elephants, tamable horses, or tamable oxen that were untamed & untrained acquire the habits of the tamed and reach the status of the tamed?”
“No hetaṁ, bhante”.
evaṁ → Bm Si no h'; etaṁ. (pts note) | no hetaṁ → nohetaṁ (bjt) | hetaṁ → h evaṁ (pts)“No, lord.”
“Evameva kho, mahārāja, yaṁ taṁ saddhena pattabbaṁ appābādhena asaṭhena amāyāvinā āraddhavīriyena paññavatā, taṁ vata assaddho bahvābādho saṭho māyāvī kusīto duppañño pāpuṇissatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti.
taṁ vata → taṁ tathā so (mr) | āraddhavīriyena paññavatā → āraddhaviriyena paññāvatā (pts) | assaddho bahvābādho → asaddho bavhābādho (pts) | vata → taṁ tathā so (cck: ka.) | paññāvatā → So Sk; Bm Si paññavatā. (pts note) | vata → Bm taṁ tathā so. (pts note) | bavhābādho → Bm Si (as at p. 94) bahvābādho; Bu bavh-. (pts note) | kusīto → Bm kusito. (pts note) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | evameva → evam eva (pts) | yaṁ → yan (pts) | netaṁ → n etaṁ (pts)“In the same way, great king, it is impossible that what could be attained by one who has confidence, who is free from illness, who is neither fraudulent nor deceitful, whose persistence is aroused, and who is discerning could also be attained by one who is without conviction, who is sickly, fraudulent & deceitful, lazy, and dull.”
“Heturūpaṁ, bhante, bhagavā āha; saheturūpaṁ, bhante, bhagavā āha.
saheturūpaṁ → saheturūpaṁ pana (sya-all)“What the Blessed One says, lord, seems reasonable. What the Blessed One says seems logical.
Cattārome, bhante, vaṇṇā—
cattārome → cattāro me (bjt, pts)But with regard to these four castes:
khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā.
Te cassu imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgatā te cassu sammappadhānā;
sammappadhānā → Si samapp-. (pts note) | cassu → assu (pts)if they were endowed with these five factors for exertion, and they had right exertion,
ettha pana nesaṁ, bhante, siyā viseso siyā nānākaraṇan”ti?
nesaṁ → tesaṁ (sya-all, pts) | nānākaraṇanti → nānākaraṇan ti (pts)would there be any distinction or difference among them in that respect?”
“Ettha kho nesāhaṁ, mahārāja, na kiñci nānākaraṇaṁ vadāmi—yadidaṁ vimuttiyā vimuttiṁ.
Ettha kho → ettha kho pana (bj) | nesāhaṁ → nesahaṁ (pts) | nesāhaṁ → ettha kho nesāhaṁ (bj: machasaṁ, PTS) | kho → ettha kho pana (cck: sī.) | nesahaṁ → Sk ettha kho panesāhaṁ. (pts note) | na → Sk omits na. (pts note) | yadidaṁ → yadidam (pts)“I tell you, great king, that there would be no difference among them with regard to the release of one and the release of another.
Seyyathāpi, mahārāja, puriso sukkhaṁ sākakaṭṭhaṁ ādāya aggiṁ abhinibbatteyya, tejo pātukareyya;
pātukareyya → Bm dhātuṁ kareyya. (pts note)Suppose that a man, taking dry Sal wood, were to generate a fire and make heat appear.
athāparo puriso sukkhaṁ sālakaṭṭhaṁ ādāya aggiṁ abhinibbatteyya, tejo pātukareyya;
athāparo → atha aparo (bj, pts) | aparo → Bm athāparo. (pts note)And suppose that another man, taking dry saka [teak?] wood, were to generate a fire and make heat appear.
athāparo puriso sukkhaṁ ambakaṭṭhaṁ ādāya aggiṁ abhinibbatteyya, tejo pātukareyya;
athāparo → atha aparo (bj, sya-all, pts)And suppose that another man, taking dry mango wood, were to generate a fire and make heat appear.
athāparo puriso sukkhaṁ udumbarakaṭṭhaṁ ādāya aggiṁ abhinibbatteyya, tejo pātukareyya.
athāparo → atha aparo (bj, pts); atha ca aparo (sya-all)And suppose that another man, taking dry fig wood, were to generate a fire and make heat appear.
Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)Now what do you think, great king?
siyā nu kho tesaṁ aggīnaṁ nānādāruto abhinibbattānaṁ kiñci nānākaraṇaṁ acciyā vā acciṁ, vaṇṇena vā vaṇṇaṁ, ābhāya vā ābhan”ti?
ti → So Bm Si; Sk ābhā. (pts note) | acciṁ → acci (th) | ābhanti → ābhan ti (pts)Among those fires generated from different kinds of wood, would there be any difference between the glow of one and the glow of another, the color of one and the color of another, the radiance of one and the radiance of another?”
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)“No, lord.”
“Evameva kho, mahārāja, yaṁ taṁ tejaṁ vīriyā nimmathitaṁ padhānābhinibbattaṁ, nāhaṁ tattha kiñci nānākaraṇaṁ vadāmi—yadidaṁ vimuttiyā vimuttin”ti.
vīriyā nimmathitaṁ → viriyaṁ nippharati taṁ (bj) | taṁ → vīriyā nimmathitaṁ (bj: machasaṁ) | padhānābhinibbattaṁ → pacchābhinibbattaṁ (bj: sīmu8) | padhānābhinibbattaṁ → viriyaṁ nippharati, taṁ pacchābhinibbattaṁ (cck: sī.) | nimmathitaṁ → So Bm Si; Sk viriyanippharatitaṁ. (pts note) | bhinibbattaṁ → Bm nibbattaṁ. (pts note) | vīriyā nimmathitaṁ → viriyānimmathitaṁ (th) | evameva → evam eva (pts) | yaṁ → yan (pts) | vīriyā → viriyā (pts) | padhānābhinibbattaṁ → padhānā bhinibbattaṁ (pts) | vimuttinti → vimuttin ti (pts)“In the same way, great king, in the power that is kindled by persistence and generated by exertion, I say that there is no difference with regard to the release of one and the release of another.”
“Heturūpaṁ, bhante, bhagavā āha; saheturūpaṁ, bhante, bhagavā āha.
saheturūpaṁ → saheturūpaṁ pana (sya-all)“What the Blessed One says, lord, seems reasonable. What the Blessed One says seems logical.
Kiṁ pana, bhante, atthi devā”ti?
kiṁ → kim (pts) | devāti → devā ti (pts)But, lord, are there devas?”
“Kiṁ pana tvaṁ, mahārāja, evaṁ vadesi:
kiṁ → kim (pts)“But why do you ask,
‘kiṁ pana, bhante, atthi devā’”ti?
kiṁ → kim (pts) | devāti → devā ti (pts)‘But, lord, are there devas?’?”
“Yadi vā te, bhante, devā āgantāro itthattaṁ yadi vā anāgantāro itthattaṁ”?
itthattaṁ → itthattanti (bj, sya-all) | itthattaṁ → itthattan ti (pts)“Whether the devas come back to this life, lord, or whether they don’t.”
“Ye te, mahārāja, devā sabyābajjhā te devā āgantāro itthattaṁ, ye te devā abyābajjhā te devā anāgantāro itthattan”ti.
sabyābajjhā → sabyāpajjhā (bj, sya-all, pts) | abyābajjhā → abyāpajjhā (bj, sya-all, pts) | savyāpajjhā → Bm sabyābajjhā; Si sabyāpajjhā. (pts note) | abyāpajjhā → Bm abyābajjhā. (pts note) | itthattanti → itthattan ti (pts)“Those devas who are afflicted come back to this life, whereas those devas who are unafflicted don’t come back to this life.”
Evaṁ vutte, viṭaṭūbho senāpati bhagavantaṁ etadavoca:
viṭaṭūbho → viḍūḍabho (bj, sya-all, pts); viṭṭūbho (cck) | viḍūḍabho → viṭaṭūbho (bj: machasaṁ) | evaṁ → evam (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)When this was said, General Viḍūḍabha said to the Blessed One,
“ye te, bhante, devā sabyābajjhā āgantāro itthattaṁ te devā, ye te devā abyābajjhā anāgantāro itthattaṁ te deve tamhā ṭhānā cāvessanti vā pabbājessanti vā”ti?
sabyābajjhā → sabyāpajjhā (bj, sya-all, pts) | abyābajjhā → abyāpajjhā (bj, sya-all, pts) | āgantāro → Sk anāgantāro. (pts note) | anāgantāro → Si ān-. (pts note) | deve → Sk adds ti. (pts note) | pabbājessanti → Sk pabbājissanti. (pts note) | sabyābajjhā → savyāpajjhā (pts) | vāti → vā ti (pts)“Lord, can the afflicted devas oust or expel the unafflicted devas from that place?”
Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)Then the thought occurred to Ven. Ānanda,
“ayaṁ kho viṭaṭūbho senāpati rañño pasenadissa kosalassa putto;
viṭaṭūbho → viḍūḍhabho (bj); viḍūḍabho (sya-all); viḍūdabho (pts)“This General Viḍūḍabha is the son of King Pasenadi Kosala,
ahaṁ bhagavato putto.and I am the son of the Blessed One.
Ayaṁ kho kālo yaṁ putto puttena manteyyā”ti.
manteyyāti → Sk nimanteyyāsīti. (pts note)Now is the time for the son to counsel the son.”
Atha kho āyasmā ānando viṭaṭūbhaṁ senāpatiṁ āmantesi:
viṭaṭūbhaṁ → viḍūḍhabhaṁ (bj); viḍūḍabhaṁ (sya-all, pts)So Ven. Ānanda turned to General Viḍūḍabha and said,
“tena hi, senāpati, taññevettha paṭipucchissāmi; yathā te khameyya tathā naṁ byākareyyāsi.
taññevettha → taṁ yevettha (my, bjt) | tena hi → tenahi (th) | taññevettha → taṁ yev ettha (pts)“In that case, general, I will ask you a counter question. Answer as you see fit.
Taṁ kiṁ maññasi, senāpati,
kiṁ → kim (pts)
yāvatā rañño pasenadissa kosalassa vijitaṁ yattha ca rājā pasenadi kosalo issariyādhipaccaṁ rajjaṁ kāreti, pahoti tattha rājā pasenadi kosalo samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā puññavantaṁ vā apuññavantaṁ vā brahmacariyavantaṁ vā abrahmacariyavantaṁ vā tamhā ṭhānā cāvetuṁ vā pabbājetuṁ vā”ti?
rajjaṁ → Sk omits throughout. (pts note) | brāhmaṇaṁ → brāmaṇaṁ (pts) | cāvetuṁ → cāvetum (pts) | vāti → vā ti (pts)Through the extent of land conquered by King Pasenadi Kosala—where he exercises sovereign & independent kingship—is he able to oust or expel a contemplative or brahman from that place, regardless of whether that person has merit or not, or follows the holy life or not?”
“Yāvatā, bho, rañño pasenadissa kosalassa vijitaṁ yattha ca rājā pasenadi kosalo issariyādhipaccaṁ rajjaṁ kāreti, pahoti tattha rājā pasenadi kosalo samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā puññavantaṁ vā apuññavantaṁ vā brahmacariyavantaṁ vā abrahmacariyavantaṁ vā tamhā ṭhānā cāvetuṁ vā pabbājetuṁ vā”ti.
brāhmaṇaṁ → brāhmaṇā (bj) | brāhmaṇaṁ → pabbājetuṁ (pts) | puññavantaṁ vā apuññavantaṁ vā brahmacariyavantaṁ vā abrahmacariyavantaṁ vā tamhā ṭhānā cāvetuṁ vā pabbājetuṁ vāti → ti (pts)“Sir, through the extent of land conquered by King Pasenadi Kosala—where he exercises sovereign & independent kingship—he is able to oust or expel a contemplative or brahman from that place, regardless of whether that person has merit or not, or follows the holy life or not.”
“Taṁ kiṁ maññasi, senāpati,
kiṁ → kim (pts)“And what do you think, general?
yāvatā rañño pasenadissa kosalassa avijitaṁ yattha ca rājā pasenadi kosalo na issariyādhipaccaṁ rajjaṁ kāreti, tattha pahoti rājā pasenadi kosalo samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā puññavantaṁ vā apuññavantaṁ vā brahmacariyavantaṁ vā abrahmacariyavantaṁ vā tamhā ṭhānā cāvetuṁ vā pabbājetuṁ vā”ti?
tattha → Bm Si tattha pahoti. (pts note) | + → na (bjt) | rajjaṁ → rajjam (pts) | vāti → vā ti (pts)Through the extent of land not conquered by King Pasenadi Kosala—where he does not exercise sovereign & independent kingship—is he able to oust or expel a contemplative or brahman from that place, regardless of whether that person has merit or not, or follows the holy life or not?”
“Yāvatā, bho, rañño pasenadissa kosalassa avijitaṁ yattha ca rājā pasenadi kosalo na issariyādhipaccaṁ rajjaṁ kāreti, na tattha pahoti rājā pasenadi kosalo samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā puññavantaṁ vā apuññavantaṁ vā brahmacariyavantaṁ vā abrahmacariyavantaṁ vā tamhā ṭhānā cāvetuṁ vā pabbājetuṁ vā”ti.
pasenadi → pasenadissa (bj) | na → na pahoti (pts)“Sir, through the extent of land not conquered by King Pasenadi Kosala—where he does not exercise sovereign & independent kingship—he is not able to oust or expel a contemplative or brahman from that place, regardless of whether that person has merit or not, or follows the holy life or not.”
“Taṁ kiṁ maññasi, senāpati,
kiṁ → kim (pts)“And what do you think, general?
sutā te devā tāvatiṁsā”ti?
tāvatiṁsāti → tāvatiṁsā ti (pts)Have you heard of the Devas of the Thirty-three?”
“Evaṁ, bho.“Yes, sir,
Sutā me devā tāvatiṁsā.
sutā → sutaṁ (bj)I have heard of the Devas of the Thirty-three,
Idhāpi bhotā raññā pasenadinā kosalena sutā devā tāvatiṁsā”ti.
idhāpi → idānipi (sya-all) | idhāpi → Si idāni pi. (pts note) | raññā → Bm rañño. (pts note) | Pasenadinā → Sk Pasenadi. (pts note) | tāvatiṁsāti → tāvatiṁsā ti (pts)as has King Pasenadi Kosala.”
“Taṁ kiṁ maññasi, senāpati,
kiṁ → kim (pts)“And what do you think, general?
pahoti rājā pasenadi kosalo deve tāvatiṁse tamhā ṭhānā cāvetuṁ vā pabbājetuṁ vā”ti?
vāti dassanampi → vā ti dassanāya pi (pts)Could King Pasenadi Kosala oust or expel the Devas of the Thirty-three from that place?”
“Dassanampi, bho, rājā pasenadi kosalo deve tāvatiṁse nappahoti, kuto pana tamhā ṭhānā cāvessati vā pabbājessati vā”ti?
dassanampi → dassanāyapi (bj, sya-all) | cāvessati → Bm cāvissati. (pts note) | pabbājessati → Sk (here et infra) pabbājissati (pts note) | dassanampi → pi (pts) | vāti → vā ti (pts)“Sir, King Pasenadi Kosala can’t even see the Devas of the Thirty-three. How could he oust or expel them from that place?”
“Evameva kho, senāpati, ye te devā sabyābajjhā āgantāro itthattaṁ te devā, ye te devā abyābajjhā anāgantāro itthattaṁ te deve dassanāyapi nappahonti; kuto pana tamhā ṭhānā cāvessanti vā pabbājessanti vā”ti?
sabyābajjhā → sabyāpajjhā (bj, sya-all, pts) | abyābajjhā → abyāpajjhā (bj, sya-all, pts) | deve → devā (bj) | pabbājessanti vāti → pabbajessanti vā ti (pts) | savyāpajjhā → Sk here sabbyāpajjhā. (pts note) | cāvessanti → vācessanti (bjt) | evameva → evam eva (pts) | dassanāyapi → dassanāya pi (pts)“In the same way, general, afflicted devas, who will come back to this life, can’t even see the unafflicted devas who don’t come back to this life. How could they oust or expel them from that place?”
Atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Then King Pasenadi Kosala said to the Blessed One,
“konāmo ayaṁ, bhante, bhikkhū”ti?
konāmo ayaṁ → ko nāmāyaṁ (sya-all) | ayaṁ → Si Konāmāyaṁ. (pts note) | konāmo → ko nāmo (bjt)“Lord, what is the name of this monk?”
“Ānando nāma, mahārājā”ti.“His name is Ānanda [Joy], great king.”
“Ānando vata bho, ānandarūpo vata bho.“What a joy he is! What a true joy!
Heturūpaṁ, bhante, āyasmā ānando āha; saheturūpaṁ, bhante, āyasmā ānando āha.
saheturūpaṁ → saheturūpaṁ pana (sya-all); saheturupaṁ (pts)
Kiṁ pana, bhante, atthi brahmā”ti?
bhante → Sk adds kiṁ pana tvaṁ. (pts note) | brahmāti → brahmā ti (pts)But, lord, are there Brahmās?”
“Kiṁ pana tvaṁ, mahārāja, evaṁ vadesi:“But why do you ask,
‘kiṁ pana, bhante, atthi brahmā’”ti?
kiṁ → kim (pts) | brahmāti → brahmā ti (pts)‘But, lord, are there Brahmās?’?”
“Yadi vā so, bhante, brahmā āgantā itthattaṁ, yadi vā anāgantā itthattan”ti?
itthattaṁ → itthataṁ (pts) | itthattanti → itthattan ti (pts)“Whether the Brahmās come back to this life, lord, or whether they don’t.”
“Yo so, mahārāja, brahmā sabyābajjho so brahmā āgantā itthattaṁ, yo so brahmā abyābajjho so brahmā anāgantā itthattan”ti.
sabyābajjho → sabyāpajjho (bj, sya-all, pts) | abyābajjho → abyāpajjho (bj, sya-all, pts) | sabyābajjho → savyāpajjho (pts) | itthattanti → itthattan ti (pts)“Those Brahmās who are afflicted come back to this life, whereas those Brahmās who are unafflicted don’t come back to this life.”
Atha kho aññataro puriso rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ etadavoca:
aññataro → Sk adds so. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)Then a man said to King Pasenadi Kosala,
“sañjayo, mahārāja, brāhmaṇo ākāsagotto āgato”ti.
āgatoti → āgato ti (pts)“Great king, Sañjaya the brahman of the Ākāsa clan has come.”
Atha kho rājā pasenadi kosalo sañjayaṁ brāhmaṇaṁ ākāsagottaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Then King Pasenadi Kosala said to Sañjaya the brahman of the Ākāsa clan,
“ko nu kho, brāhmaṇa, imaṁ kathāvatthuṁ rājantepure abbhudāhāsī”ti?
abbhudāhāsīti → Sk abbhutā hoti. (pts note)“Who brought that topic into the royal palace?”
“Viṭaṭūbho, mahārāja, senāpatī”ti.
viṭaṭūbho → viḍūḍhabho (bj); viḍūḍabho (sya-all, pts)“General Viḍūḍabha, great king.”
Viṭaṭūbho senāpati evamāha:
viṭaṭūbho → viḍūḍhabho (bj); viḍūḍabho (sya-all) | viṭaṭūbho senāpati evamāha → viḍūḍabho senapati evam āha (pts)General Viḍūḍabha said,
“sañjayo, mahārāja, brāhmaṇo ākāsagotto”ti.
ākāsagottoti → ākāsagotto ti (pts)“Sañjaya the brahman of the Ākāsa clan, great king.”
Atha kho aññataro puriso rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Then a man said to King Pasenadi Kosala,
“yānakālo, mahārājā”ti.“Time to go, great king.”
Atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)So King Pasenadi Kosala said to the Blessed One,
“sabbaññutaṁ mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ apucchimhā, sabbaññutaṁ bhagavā byākāsi;
apucchimhā → apucchimbā (pts) | byākāsi → vyākāsi (bjt, pts)“Lord, we have asked the Blessed One about omniscience, the Blessed One has answered about omniscience,
tañca panamhākaṁ ruccati ceva khamati ca, tena camhā attamanā.
tañca panamhākaṁ → tañ ca pan amhākaṁ (pts) | ceva → eva (pts) | camhā → amhā (pts)and that is pleasing & agreeable to us, and we are gratified because of it.
Cātuvaṇṇisuddhiṁ mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ apucchimhā, cātuvaṇṇisuddhiṁ bhagavā byākāsi;
cātuvaṇṇisuddhiṁ → cātuvaṇṇiṁ suddhiṁ (bj, sya-all, pts) | suddhiṁ → cātuvaṇṇi suddhiṁ (bj: machasaṁ) | suddhiṁ → Bm cātuvaṇṇisaddhiṁ. (pts note) | byākāsi → vyākāsi (bjt, pts)We have asked the Blessed One about the purity of the four castes, the Blessed One has answered about the purity of the four castes,
tañca panamhākaṁ ruccati ceva khamati ca, tena camhā attamanā.
tañca panamhākaṁ → tañ ca pan amhākaṁ (pts) | ceva → eva (pts) | camhā → amhā (pts)and that is pleasing & agreeable to us, and we are gratified because of it.
Adhideve mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ apucchimhā, adhideve bhagavā byākāsi;
Adhideve → So Bm Si; Sk aviveva & avideve. (pts note) | byākāsi → vyākāsi (bjt, pts)We have asked the Blessed One about the higher devas, the Blessed One has answered about the higher devas,
tañca panamhākaṁ ruccati ceva khamati ca, tena camhā attamanā.
tañca panamhākaṁ → tañ ca pan amhākaṁ (pts) | ceva → eva (pts) | camhā → amhā (pts)and that is pleasing & agreeable to us, and we are gratified because of it.
Adhibrahmānaṁ mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ apucchimhā, adhibrahmānaṁ bhagavā byākāsi;
byākāsi → vyākāsi (bjt, pts)We have asked the Blessed One about the higher Brahmās, the Blessed One has answered about the higher Brahmās,
tañca panamhākaṁ ruccati ceva khamati ca, tena camhā attamanā.
tañca panamhākaṁ → tañ ca pan amhākaṁ (pts) | ceva → eva (pts) | camhā → amhā (pts)and that is pleasing & agreeable to us, and we are gratified because of it.
Yaṁ yadeva ca mayaṁ bhagavantaṁ apucchimhā taṁ tadeva bhagavā byākāsi;
ca → ca pana (bj, sya-all, pts) | mayaṁ → mayaṁ bhante (bj, pts) | pana → Bm omits pana. (pts note) | taṁ tadeva → tantadeva (bjt) | byākāsi → vyākāsi (bjt, pts) | yadeva → yad eva (pts) | tadeva → tad eva (pts)Whatever we have asked the Blessed One about, that he has answered,
tañca panamhākaṁ ruccati ceva khamati ca, tena camhā attamanā.
tañca panamhākaṁ → tañ ca pan amhākaṁ (pts) | ceva → eva (pts) | camhā → amhā (pts)and that is pleasing & agreeable to us, and we are gratified because of it.
Handa ca dāni mayaṁ, bhante, gacchāma;
ca dāni → cadāni (bjt, th)Now, lord, we must go.
bahukiccā mayaṁ bahukaraṇīyā”ti.
bahukaraṇīyāti → bahukaraṇīyā ti (pts)Many are our duties, many our responsibilities.”
“Yassadāni tvaṁ, mahārāja, kālaṁ maññasī”ti.
yassadāni → yassa dāni (pts)“Then do, great king, what you think it is now time to do.”
Atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmīti.
uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)Then King Pasenadi Kosala, delighting in and approving of the Blessed One’s words, got up from his seat, bowed down to the Blessed One and—keeping him to his right—departed.
Kaṇṇakatthalasuttaṁ niṭṭhitaṁ dasamaṁ.
kaṇṇakatthalasuttaṁ niṭṭhitaṁ → kaṇṇakatthala suttaṁ (bjt)
Rājavaggo niṭṭhito catuttho.
+ → tassa vaggassa uddānaṁ (bjt) | niṭṭhito catuttho → catatatho tassa vaggassa udānaṁ jotisahāyakaraṭṭhanāmo (th)
Ghaṭikāro raṭṭhapālo, maghadevo madhuriyaṁ;
ghaṭikāro → tassa vaggassa uddānaṁ ghaṭīkāro (bj) | ghaṭikāro raṭṭhapālo → ca rājā (th) maghadevo → makhādevo (bj) | maghadevo madhuriyaṁ → maghadevamadhurakathābodhi (th) Bodhi aṅgulimālo ca, piyajātaṁ bāhitikaṁ;
ca → dhammacetiyasamo (th) piyajātaṁ bāhitikaṁ → kaṇṇakatthalo (th) Dhammacetiyasuttañca, dasamaṁ kaṇṇakatthalaṁ.
dhammacetiyasuttañca → dhammacetiya suttaṁ ca (bjt) dasamaṁ kaṇṇakatthalaṁ → dasamo (th)