AssalāyanasuttaWith Assalāyana
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)I have heard
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.that on one occasion the Blessed One was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.
Tena kho pana samayena nānāverajjakānaṁ brāhmaṇānaṁ pañcamattāni brāhmaṇasatāni sāvatthiyaṁ paṭivasanti kenacideva karaṇīyena.
sāvatthiyaṁ → sāvatthiyam (pts) | kenacideva → kenacid eva (pts)And on that occasion 500 brahmans from various provinces were staying at Sāvatthī on some business or other.
Atha kho tesaṁ brāhmaṇānaṁ etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)The thought occurred to them,
“ayaṁ kho samaṇo gotamo cātuvaṇṇiṁ suddhiṁ paññapeti.
paññapeti → paññāpeti (bj, sya-all, pts) | paññāpeti → paññapeti (bj: machasaṁ) | paññāpeti → Sk Bm paññapeti. (pts note)“This Gotama the contemplative prescribes purity for the four castes.
Ko nu kho pahoti samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetun”ti?
paṭimantetunti → patimantetunti (bj, pts) | patimantetun → Bm Si paṭiṁ- (pts note) | paṭimantetunti → patimantetun ti (pts)Now who is capable of disputing with him on this statement.
Tena kho pana samayena assalāyano nāma māṇavo sāvatthiyaṁ paṭivasati daharo, vuttasiro, soḷasavassuddesiko jātiyā, tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ, padako, veyyākaraṇo, lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo.
lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu → lokāyata mahāpurisalakkhaṇesu (th)And on that occasion the brahman student Assalāyana was staying at Sāvatthī. Young, shaven-headed, sixteen years old, he was a master of the Three Vedas with their vocabularies, liturgy, phonology, etymology, & histories as a fifth; skilled in philology & grammar, he was fully versed in cosmology and in the marks of a Great Man.
Atha kho tesaṁ brāhmaṇānaṁ etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)The thought occurred to the brahmans,
“ayaṁ kho assalāyano māṇavo sāvatthiyaṁ paṭivasati daharo, vuttasiro, soḷasavassuddesiko jātiyā, tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū …pe… anavayo.
anavayo → Bm omits the whole of this sentence. Atha kho tesaṁ . . . anavayo; Si omits all words between daharo & anavayo, inserting pe. (pts note) | + → sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu (bjt)“This brahman student Assalāyana is staying in Sāvatthī…
So kho pahoti samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetun”ti.
paṭimantetunti → patimantetun ti (pts)He is capable of disputing with Gotama the contemplative on this statement.”
Atha kho te brāhmaṇā yena assalāyano māṇavo tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā assalāyanaṁ māṇavaṁ etadavocuṁ:
tenupasaṅkamiṁsu → tenupaṅkamiṁsu (bj, cck) | te → Sk omits te here. (pts note) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)So the brahmans went to the brahman student Assalāyana and said to him,
“ayaṁ, bho assalāyana, samaṇo gotamo cātuvaṇṇiṁ suddhiṁ paññapeti.
paññapeti → paññāpeti (bj, sya-all, pts) | paññāpeti → paññapeti (bj: machasaṁ)“Master Assalāyana, this Gotama the contemplative prescribes purity for the four castes.
Etu bhavaṁ assalāyano samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetū”ti.
paṭimantetū”ti → patimantetunti (bj, pts1ed); paṭimantetunti (mr) | assalāyano → assalāyana (sya-all) | paṭimantetūti → patimantetun ti (pts) | paṭimantetū’’ti → paṭimantetunti (cck: pī. ka.)Come and dispute with him on this statement.”
Evaṁ vutte, assalāyano māṇavo te brāhmaṇe etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)When this was said, the brahman student Assalāyana said to the brahmans,
“samaṇo khalu, bho, gotamo dhammavādī;“Sirs, Gotama the contemplative is one who speaks Dhamma.
dhammavādino ca pana duppaṭimantiyā bhavanti.
duppaṭimantiyā → duppatimantiyā (bj, pts) | duppatimantiyā → Bm Si duppaṭimantiyā. (pts note)And those who speak Dhamma are hard to dispute with.
Nāhaṁ sakkomi samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetun”ti.
paṭimantetunti → patimantetunti (bj) | paṭimantetunti dutiyampi → patimantetun ti dutiyam pi (pts)I can’t dispute with him on this statement.”
Dutiyampi kho te brāhmaṇā assalāyanaṁ māṇavaṁ etadavocuṁ:
te → (pts) | dutiyampi → dutiyam pi (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)A second time.…
“ayaṁ, bho assalāyana, samaṇo gotamo cātuvaṇṇiṁ suddhiṁ paññapeti.
paññapeti → paññāpeti (bj, sya-all, pts)
Etu bhavaṁ assalāyano samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetu.
paṭimantetu → patimantetuṁ (bj, pts1ed); paṭimantetuṁ (mr) | assalāyano → assalāyana (sya-all) | paṭimantetu → patimantetuṁ (pts) | paṭimantetu → paṭimantetuṁ (cck: sī. pī. ka.) | paṭimantetu → paṭimantetūti (th)
Caritaṁ kho pana bhotā assalāyanena paribbājakan”ti.
paribbājakanti → paribbājakan ti (pts)
Dutiyampi kho assalāyano māṇavo te brāhmaṇe etadavoca:
dutiyampi → dutiyaṁ pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
“samaṇo khalu, bho, gotamo dhammavādī;
dhammavādino ca pana duppaṭimantiyā bhavanti.
duppaṭimantiyā → duppatimantiyā (bj, pts)
Nāhaṁ sakkomi samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetun”ti.
paṭimantetunti → patimantetunti (bj) | paṭimantetunti tatiyampi → patimantetun ti tatiyam pi (pts)
Tatiyampi kho te brāhmaṇā assalāyanaṁ māṇavaṁ etadavocuṁ:
tatiyampi → tatiyam pi (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)A third time, the brahmans said to the brahman student Assalāyana,
“ayaṁ, bho assalāyana, samaṇo gotamo cātuvaṇṇiṁ suddhiṁ paññapeti.
paññapeti → paññāpeti (bj, sya-all, pts)“Master Assalāyana, this Gotama the contemplative prescribes purity for the four castes.
Etu bhavaṁ assalāyano samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetu.
paṭimantetu → patimantetuṁ (bj, pts1ed); paṭimantetuṁ (mr) | assalāyano → assalāyana (sya-all) | paṭimantetu → patimantetuṁ (pts) | paṭimantetu → paṭimantetuṁ (cck: sī. pī. ka.)Come and dispute with him on this statement,
Caritaṁ kho pana bhotā assalāyanena paribbājakaṁ.for you have lived the life of a wanderer.
Mā bhavaṁ assalāyano ayuddhaparājitaṁ parājayī”ti.Don’t be defeated without being defeated in battle.”
Evaṁ vutte, assalāyano māṇavo te brāhmaṇe etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)When this was said, the brahman student Assalāyana said to the brahmans,
“addhā kho ahaṁ bhavanto na labhāmi.
bhavanto → bhante (sya-all); bhavante (pts) | bhavanto → bhante (bj: syā); bhavante (bj: PTS)“Apparently, sirs, I don’t get leave from you (to avoid the matter by saying),
Samaṇo khalu, bho, gotamo dhammavādī;‘Gotama the contemplative is one who speaks Dhamma.
dhammavādino ca pana duppaṭimantiyā bhavanti.
duppaṭimantiyā → duppatimantiyā (bj, pts)And those who speak Dhamma are hard to dispute with.
Nāhaṁ sakkomi samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetunti.
paṭimantetunti → patimantetuṁ (bj, pts) | paṭimantetunti api cāhaṁ bhavantānaṁ → paṭimantetuṁ apicāhaṁ bhavataṁ (sya-all)I can’t dispute with him on this statement.’
Api cāhaṁ bhavantānaṁ vacanena gamissāmī”ti.
bhavantānaṁ → bhavataṁ (bj: syā) | bhavantānaṁ → Si bhavatānaṁ. (pts note)But at your bidding I will go.”
Atha kho assalāyano māṇavo mahatā brāhmaṇagaṇena saddhiṁ yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
mahatā → Bm mahatiyā. (pts note) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)Then the brahman student Assalāyana went with a large group of brahmans to the Blessed One and, on arrival, exchanged courteous greetings with him.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho assalāyano māṇavo bhagavantaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)After an exchange of friendly greetings & courtesies, he sat to one side. As he was sitting there he said to the Blessed One:
“brāhmaṇā, bho gotama, evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu brāhmaṇova → evam āhaṁsu brāhmaṇā va (pts)“Master Gotama, the brahmans say,
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo;
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (sya-all) | brāhmaṇova → va (pts)‘Brahmans are the superior caste; any other caste is inferior.
brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇho añño vaṇṇo;
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)Only brahmans are the fair caste; any other caste is dark.
brāhmaṇova sujjhanti, no abrāhmaṇā;
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)Only brahmans are pure, not non-brahmans.
brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā’ti.
brāhmaṇāva → brāhmaṇā va (pts) | brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)Only brahmans are the sons & offspring of Brahmā: born of his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā, heirs of Brahmā.’
Idha bhavaṁ gotamo kimāhā”ti?
kimāhāti dissanti → kim āhāti dissante (pts)What does Master Gotama have to say with regard to that?”
“Dissanti kho pana, assalāyana, brāhmaṇānaṁ brāhmaṇiyo utuniyopi gabbhiniyopi vijāyamānāpi pāyamānāpi.
Dissanti → dissante (bj, sya-all, km, pts1ed) | dissanti → dissante (sya-all) | dissante → dissanti (bj: machasaṁ) | Dissanti → dissante (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | Dissante → Bm dissanti. (pts note) | utuniyopi gabbhiniyopi vijāyamānāpi pāyamānāpi → utuniyo pi gabbhiniyo pi vijāyamānā pi pāyamānā pi (pts)“But, Assalāyana, the brahmans’ brahman-women are plainly seen having their periods, becoming pregnant, giving birth, and nursing (their children).
Te ca brāhmaṇiyonijāva samānā evamāhaṁsu:
brāhmaṇiyonijāva → brāhmaṇā yonijāva (sya-all, pts) | evamāhaṁsu brāhmaṇova → evam āhaṁsu brāhmaṇā va (pts) | brāhmaṇiyonijāva → brāhmaṇā yonijā va (pts)And yet the brahmans, being born through the birth canal, say,
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo;
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (sya-all) | añño → aṇṇo (pts) | brāhmaṇova → va (pts)‘Brahmans are the superior caste; any other caste is inferior.
brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇho añño vaṇṇo;
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)Only brahmans are the fair caste; any other caste is dark.
brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā;
brāhmaṇāva → brāhmaṇā va (pts)Only brahmans are pure, not non-brahmans.
brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā’”ti.
brāhmaṇāva → brāhmaṇā va (pts) | brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)Only brahmans are the sons & offspring of Brahmā: born of his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā, heirs of Brahmā.’”
“Kiñcāpi bhavaṁ gotamo evamāha, atha khvettha brāhmaṇā evametaṁ maññanti:
khvettha → kho (bj, pts) | kho → Bm Si atha kvettha. (pts note) | evamāha → evam āha (pts) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)“Even though Master Gotama says that, still the brahmans think,
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (sya-all, pts) | vaṇṇo hīno añño → (sya-all) | añño → aṇṇo (pts) | vaṇṇo → Si omits these three words here. (pts note) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)‘Brahmans are the superior caste… the sons & offspring of Brahmā: born of his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā,
brahmadāyādā’”ti.
brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)heirs of Brahmā.’”
“Taṁ kiṁ maññasi, assalāyana,
kiṁ → kim (pts)“What do you think, Assalāyana?
sutaṁ te: ‘yonakambojesu aññesu ca paccantimesu janapadesu dveva vaṇṇā—ayyo ceva dāso ca; ayyo hutvā dāso hoti, dāso hutvā ayyo hotī’”ti?
sutaṁ te yonakambojesu → sutante yonakakambojesu (sya-all) | yonakambojesu → yonakakambojesu (bj: syā) | Yona-Kambojesu → Si Yonaka-K-. (pts note) | dveva → Sk c'; eva. (pts note) | sutaṁ → sutan (pts)Have you heard that in Yona & Kamboja and other outlying countries there are only two castes—masters & slaves—and that having been a master one (can) become a slave, and that having been a slave one (can) become a master?”
“Evaṁ, bho, sutaṁ taṁ me: ‘yonakambojesu aññesu ca paccantimesu janapadesu dveva vaṇṇā—ayyo ceva dāso ca; ayyo hutvā dāso hoti, dāso hutvā ayyo hotī’”ti.
taṁ → (sya-all, pts) | yonakambojesu → yonakakambojesu (sya-all) | sutaṁ → Bm add taṁ. (pts note) | yonakambojesu → yona-kambojesu (pts) | ceva → eva (pts)“Yes, Master Gotama.…”
“Ettha, assalāyana, brāhmaṇānaṁ kiṁ balaṁ, ko assāso yadettha brāhmaṇā evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu brāhmaṇova → evam āhaṁsu brāhmaṇā va (pts) | yadettha → yad ettha brāhmaṇā evam āhaṁsu (pts)“So what strength is there, Assalāyana, what assurance, when the brahmans say,
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all) | brāhmaṇova → va (pts)‘Brahmans are the superior caste… the sons & offspring of Brahmā: born of his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā,
brahmadāyādā’”ti?
brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)heirs of Brahmā’?”
“Kiñcāpi bhavaṁ gotamo evamāha, atha khvettha brāhmaṇā evametaṁ maññanti:
khvettha → kho ettha (bj, pts) | evamāha → evam āha (pts) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)“Even though Master Gotama says that, still the brahmans think,
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)‘Brahmans are the superior caste… the sons & offspring of Brahmā: born of his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā,
brahmadāyādā’”ti.
brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)heirs of Brahmā.’”
“Taṁ kiṁ maññasi, assalāyana,
kiṁ → kim (pts)“What do you think, Assalāyana?
khattiyova nu kho pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya, no brāhmaṇo?
pisuṇavāco pharusavāco → pisunāvāco pharusāvāco (bj, pts) | micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (sya-all) | uppajjeyya → Bm Si upapajjayya. (pts note) | kāmesumicchācārī → kāmesu micchācārī (bjt, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | khattiyova → khattiyo va (pts) | abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhi → abhijjhālū vyāpannacitto micchādiṭṭhī (pts)Is it only a noble warrior who—taking life, stealing, engaging in sexual misconduct, telling lies, speaking divisively, speaking harshly, engaging in idle chatter, greedy, bearing thoughts of ill will, and holding wrong views—on the break-up of the body, after death, reappears in a plane of deprivation, a bad destination, a lower realm, hell, and not a brahman?
Vessova nu kho …pe…
vessova → vesso ca (pts) | + → suddo (pts)Is it only a merchant…?
suddova nu kho pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya, no brāhmaṇo”ti?
pisuṇavāco pharusavāco → pisunāvāco pharusāvāco (bj) | micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (sya-all) | kāmesumicchācārī → kāmesu micchācārī (bjt, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | suddova → ca (pts) | abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhi → abhijjhālū vyāpannacitto micchādiṭṭhī (pts) | paraṁ → param (pts) | upapajjeyya → uppajjeyya (pts) | brāhmaṇoti → brāhmaṇo ti (pts)Is it only a worker who—taking life, stealing, engaging in sexual misconduct, telling lies, speaking divisively, speaking harshly, engaging in idle chatter, greedy, bearing thoughts of ill will, and holding wrong views—on the break-up of the body, after death, reappears in a plane of deprivation, a bad destination, a lower realm, hell, and not a brahman?”
“No hidaṁ, bho gotama.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“No, Master Gotama.
Khattiyopi hi, bho gotama, pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya.
pisuṇavāco pharusavāco → pisunāvāco pharusāvāco (bj) | micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (sya-all) | kāmesumicchācārī → kāmesu micchācārī (bjt, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | khattiyopi → khattiyo pi (pts) | abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhi → abhijjhālū vyāpannacitto micchādiṭṭhī (pts) | paraṁ → param (pts) | upapajjeyya → uppajjeyya (pts)Even a noble warrior.…
Brāhmaṇopi hi, bho gotama …pe…
brāhmaṇopi → brāhmaṇo pi (pts)Even a brahman.…
vessopi hi, bho gotama …pe…
vessopi → vesso pi (pts)Even a merchant.…
suddopi hi, bho gotama …pe…
suddopi → suddo pi (pts)Even a worker.…
sabbepi hi, bho gotama, cattāro vaṇṇā pāṇātipātino adinnādāyino kāmesumicchācārino musāvādino pisuṇavācā pharusavācā samphappalāpino abhijjhālū byāpannacittā micchādiṭṭhī kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyyun”ti.
byāpannacittā → vyāpannacitto (pts) | pāṇātipātī → pāṇātipātino (bj: machasaṁ, syā, PTS) | musāvādino → Sk pāṇātipātī &c. in singular, here as supra. (pts note) | pāṇātipātino adinnādāyino kāmesumicchācārino musāvādino pisuṇavācā pharusavācā samphappalāpino → pāṇātipātī adinnādāyī kāmesu micchācārī musāvādī pisunāvācā pharusāvācā samphappalāpī (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | sabbepi → sabbe pi (pts) | kāmesumicchācārino → kāmesu micchācārino (pts) | pisuṇavācā pharusavācā → pisunāvācā pharusāvācā (pts) | byāpannacittā micchādiṭṭhī → vyāpannacittā micchādiṭṭhino (pts) | paraṁ → param (pts) | upapajjeyyunti → uppajjeyyun ti (pts)(Members of) all four castes—if they take life, steal, engage in sexual misconduct, tell lies, speak divisively, speak harshly, engage in idle chatter, are greedy, bear thoughts of ill will, & hold wrong views—on the break-up of the body, after death, reappear in a plane of deprivation, a bad destination, a lower realm, hell.”
“Ettha, assalāyana, brāhmaṇānaṁ kiṁ balaṁ, ko assāso yadettha brāhmaṇā evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu brāhmaṇova → evam āhaṁsu brāhmaṇā va (pts) | yadettha → yad ettha brāhmaṇā evam āhaṁsu (pts)“So what strength is there, Assalāyana, what assurance, when the brahmans say,
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
hīno añño vaṇṇo → (bj) | brāhmaṇova → brāhmaṇāva (sya-all) | vaṇṇo → Sk omits these three words here. (pts note) | brāhmaṇova → va (pts)‘Brahmans are the superior caste… the sons & offspring of Brahmā: born of his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā,
brahmadāyādā’”ti?
brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)heirs of Brahmā’?”
“Kiñcāpi bhavaṁ gotamo evamāha, atha khvettha brāhmaṇā evametaṁ maññanti:
khvettha → kho ettha (bj, pts) | evamāha → evam āha (pts) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)“Even though Master Gotama says that, still the brahmans think,
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)‘Brahmans are the superior caste… the sons & offspring of Brahmā: born of his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā,
brahmadāyādā’”ti.
brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)heirs of Brahmā.’”
“Taṁ kiṁ maññasi, assalāyana,
kiṁ → kim (pts)“What do you think, Assalāyana?
brāhmaṇova nu kho pāṇātipātā paṭivirato adinnādānā paṭivirato kāmesumicchācārā paṭivirato musāvādā paṭivirato pisuṇāya vācāya paṭivirato pharusāya vācāya paṭivirato samphappalāpā paṭivirato anabhijjhālu abyāpannacitto sammādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyya, no khattiyo, no vesso, no suddo”ti?
no → no ca (mr) | pisuṇāya vācāya → pisunāvācā (bj) | pharusāya vācāya → pharusāvācā (bj) | sammādiṭṭhi → sammādiṭṭhī (sya-all) | kāmesumicchācārā → pisunāvācā (pts) | anabhijjhālu abyāpannacitto sammādiṭṭhi → anabhijjhālū avyāpannacitto sammādiṭṭhī (pts) | upapajjeyya → uppajjeya (pts) | no → no ca (cck: ka.) | va → Sk 'dha. (pts note) | pisunāvācā → Bm Si pisuṇāya vācāya . . . pharusāya vācāya. (pts note) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | brāhmaṇova → brāhmaṇo va (pts) | paraṁ → param (pts) | suddoti → suddo ti (pts)Is it only a brahman who—refraining from taking life, from stealing, from sexual misconduct, from telling lies, from speaking divisive speech, from harsh speech, & from idle chatter, not greedy, bearing no thoughts of ill-will, & holding to right view—on the break-up of the body, after death, reappears in a good destination, a heavenly world, and not a noble warrior, not a merchant, not a worker?”
“No hidaṁ, bho gotama.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“No, Master Gotama.
Khattiyopi hi, bho gotama, pāṇātipātā paṭivirato adinnādānā paṭivirato kāmesumicchācārā paṭivirato musāvādā paṭivirato pisuṇāya vācāya paṭivirato pharusāya vācāya paṭivirato samphappalāpā paṭivirato anabhijjhālu abyāpannacitto sammādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyya.
pisuṇāya vācāya → pisunāvācā (bj, pts) | pharusāya vācāya → pharusāvācā (bj, pts) | sammādiṭṭhi → sammādiṭṭhī (sya-all) | pāṇātipātā → paṇātipātā (pts) | anabhijjhālu abyāpannacitto sammādiṭṭhi → anabhijjhālū avyāpannacitto sammādiṭṭhī (pts) | upapajjeyya brāhmaṇopi → uppajjeyya brāhmaṇo pi (pts) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | khattiyopi → khattiyo pi (pts) | paraṁ → param (pts)Even a noble warrior.…
Brāhmaṇopi hi, bho gotama …pe…
brāhmaṇopi → brāhmaṇo pi (pts)Even a brahman.…
vessopi hi, bho gotama …pe…
vessopi → vesso pi (pts)Even a merchant.…
suddopi hi, bho gotama …pe…
suddopi → suddo pi (pts)Even a worker.…
sabbepi hi, bho gotama, cattāro vaṇṇā pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā pisuṇāya vācāya paṭiviratā pharusāya vācāya paṭiviratā samphappalāpā paṭiviratā anabhijjhālū abyāpannacittā sammādiṭṭhī kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyyun”ti.
pisuṇāya vācāya → pisunāvācā (bj, pts) | pharusāya vācāya → pharusāvācā (bj, pts) | sammādiṭṭhī → sammādiṭṭhi (bj) | pāṇātipātā → pāṇatipātā (pts) | upapajjeyyunti → uppajjeyyun ti (pts) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | sabbepi → sabbe pi (pts) | abyāpannacittā → avyāpannacittā (pts) | sugatiṁ → suggatiṁ (pts)(Members of) all four castes—if they refrain from taking life, from stealing, from sexual misconduct, from telling lies, from speaking divisive speech, from harsh speech, & from idle chatter, are not greedy, bear no thoughts of ill-will, & hold to right view—on the break-up of the body, after death, reappear in a good destination, a heavenly world.”
“Ettha, assalāyana, brāhmaṇānaṁ kiṁ balaṁ, ko assāso yadettha brāhmaṇā evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu brāhmaṇova → evam āhaṁsu brāhmaṇā va (pts) | yadettha → yad ettha brāhmaṇā evam āhaṁsu (pts)“So what strength is there, Assalāyana, what assurance, when the brahmans say,
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all) | brāhmaṇova → va (pts)‘Brahmans are the superior caste… the sons & offspring of Brahmā: born of his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā,
brahmadāyādā’”ti?
brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)heirs of Brahmā’?”
“Kiñcāpi bhavaṁ gotamo evamāha, atha khvettha brāhmaṇā evametaṁ maññanti:
khvettha → kho ettha (bj, pts) | evametaṁ → evamevaṁ (bj) | evamāha → evam āha (pts) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)“Even though Master Gotama says that, still the brahmans think,
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)‘Brahmans are the superior caste… the sons & offspring of Brahmā: born of his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā,
brahmadāyādā’”ti.
brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)heirs of Brahmā.’”
“Taṁ kiṁ maññasi, assalāyana,
kiṁ → kim (pts)“What do you think, Assalāyana?
brāhmaṇova nu kho pahoti asmiṁ padese averaṁ abyābajjhaṁ mettacittaṁ bhāvetuṁ, no khattiyo, no vesso, no suddo”ti?
abyābajjhaṁ mettacittaṁ → abyāpajjhaṁ mettaṁ cittaṁ (bj) | abyābajjhaṁ → abyāpajjhaṁ (sya-all, pts) | avyāpajjhaṁ → Bm abyābajjhaṁ throughout. (pts note) | brāhmaṇova → brāhmaṇo va (pts) | suddoti → suddo ti (pts)Is it only a brahman who is capable of developing in any direction a heart of good will—free from animosity, free from ill will—and not a noble warrior, not a merchant, not a worker?”
“No hidaṁ, bho gotama.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“No, Master Gotama.
Khattiyopi hi, bho gotama, pahoti asmiṁ padese averaṁ abyābajjhaṁ mettacittaṁ bhāvetuṁ;
mettacittaṁ → mettaṁ cittaṁ (bj) | abyābajjhaṁ → abyāpajjhaṁ (sya-all, pts) | khattiyopi → khattiyo pi (pts) | abyābajjhaṁ → avyāpajjhaṁ (pts)Even a noble warrior.…
brāhmaṇopi hi, bho gotama …
brāhmaṇopi → brāhmaṇo pi (pts)Even a brahman.…
vessopi hi, bho gotama …
vessopi → vesso pi (pts)Even a merchant.…
suddopi hi, bho gotama …
suddopi → suddo pi (pts)Even a worker.…
sabbepi hi, bho gotama, cattāro vaṇṇā pahonti asmiṁ padese averaṁ abyābajjhaṁ mettacittaṁ bhāvetun”ti.
abyābajjhaṁ mettacittaṁ → abyāpajjhaṁ mettaṁ cittaṁ (bj) | abyābajjhaṁ → abyāpajjhaṁ (sya-all, pts) | sabbepi → sabbe pi (pts) | abyābajjhaṁ → avyāpajjhaṁ (pts) | bhāvetunti → bhāvetun ti (pts)(Members of) all four castes are capable of developing in any direction a heart of good will—free from animosity, free from ill will.”
“Ettha, assalāyana, brāhmaṇānaṁ kiṁ balaṁ, ko assāso yadettha brāhmaṇā evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu brāhmaṇova → evam āhaṁsu brāhmaṇā va (pts) | yadettha → yad ettha brāhmaṇā evam āhaṁsu (pts)“So what strength is there, Assalāyana, what assurance, when the brahmans say,
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all) | brāhmaṇova → va (pts)‘Brahmans are the superior caste… the sons & offspring of Brahmā: born of his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā,
brahmadāyādā’”ti?
brahmadāyādāti → brāhmadāyādā ti (pts)heirs of Brahmā’?”
“Kiñcāpi bhavaṁ gotamo evamāha, atha khvettha brāhmaṇā evametaṁ maññanti:
khvettha → kho ettha (bj, pts) | ettha → Sk adds kho & omits evam etam maññanti. (pts note) | evamāha → evam āha (pts) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)“Even though Master Gotama says that, still the brahmans think,
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)‘Brahmans are the superior caste… the sons & offspring of Brahmā: born of his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā,
brahmadāyādā’”ti.
brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)heirs of Brahmā.’”
“Taṁ kiṁ maññasi, assalāyana,
kiṁ → kim (pts)“What do you think, Assalāyana?
brāhmaṇova nu kho pahoti sottisināniṁ ādāya nadiṁ gantvā rajojallaṁ pavāhetuṁ, no khattiyo, no vesso, no suddo”ti?
sottisināniṁ → sottiṁ sināniṁ (bj, pts); sottiṁ sinānaṁ (sya-all) | sināniṁ → sotthisināniṁ (bj: machasaṁ); sotthiṁ sināniṁ (bj: sīmu8) | va → Sk 'dha. (pts note) | sināniṁ → Cf. No 81. Sk sotthiṁ sināniṁ; Bm sotthisināni; Si sotthisinānaṁ. (pts note) | brāhmaṇova → brāhmaṇo va (pts) | suddoti → suddo ti (pts)Is it only a brahman who is capable of taking a loofah & bath powder, going to a river, and scrubbing off dust & dirt, and not a noble warrior, not a merchant, not a worker?”
“No hidaṁ, bho gotama.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“No, Master Gotama.
Khattiyopi hi, bho gotama, pahoti sottisināniṁ ādāya nadiṁ gantvā rajojallaṁ pavāhetuṁ, brāhmaṇopi hi, bho gotama …
sottisināniṁ → sottiṁ sināniṁ (bj); sottiṁ sinānaṁ (sya-all); sotthiṁ sināniṁ (pts) | sināniṁ → sotthisināniṁ (bj: machasaṁ); sotthiṁ sināniṁ (bj: sīmu8) | khattiyopi → khattiyo pi (pts) | brāhmaṇopi → brāhmaṇo pi (pts)Even a noble warrior.… Even a brahman.…
vessopi hi, bho gotama …
pe → Si recites in extenso. (pts note) | vessopi → vesso pi (pts)Even a merchant.…
suddopi hi, bho gotama …
suddopi → suddo pi (pts)Even a worker.…
sabbepi hi, bho gotama, cattāro vaṇṇā pahonti sottisināniṁ ādāya nadiṁ gantvā rajojallaṁ pavāhetun”ti.
sottisināniṁ → sottiṁ sināniṁ (bj); sottiṁ sinānaṁ (sya-all); sotthiṁ sināniṁ (pts) | sabbepi → sabbe pi (pts) | nadiṁ → nadim (pts) | pavāhetunti → pavāhetun ti (pts)(Members of) all four castes are capable of taking a loofah & bath powder, going to a river, and scrubbing off dust & dirt.”
“Ettha, assalāyana, brāhmaṇānaṁ kiṁ balaṁ, ko assāso yadettha brāhmaṇā evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu brāhmaṇova → evam āhaṁsu brāhmaṇā va (pts) | yadettha → yad ettha brāhmaṇā evam āhaṁsu (pts)“So what strength is there, Assalāyana, what assurance, when the brahmans say,
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all) | brāhmaṇova → va (pts)‘Brahmans are the superior caste… Only brahmans are pure, not non-brahmans. Only brahmans are the sons & offspring of Brahmā: born of his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā,
brahmadāyādā’”ti?
brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)heirs of Brahmā’?”
“Kiñcāpi bhavaṁ gotamo evamāha, atha khvettha brāhmaṇā evametaṁ maññanti:
khvettha → kho ettha (bj, pts) | evamāha → evam āha (pts) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)“Even though Master Gotama says that, still the brahmans think,
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | añño → (pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)‘Brahmans are the superior caste… Only brahmans are pure, not non-brahmans. Only brahmans are the sons & offspring of Brahmā: born of his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā,
brahmadāyādā’”ti.
brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)heirs of Brahmā.’”
“Taṁ kiṁ maññasi, assalāyana,“What do you think, Assalāyana?
idha rājā khattiyo muddhāvasitto nānājaccānaṁ purisānaṁ purisasataṁ sannipāteyya:
khattiyo → khaṭṭiyo (pts)There is the case where a consecrated noble warrior king might call together 100 men of different births (and say to them),
‘āyantu bhonto ye tattha khattiyakulā brāhmaṇakulā rājaññakulā uppannā, sākassa vā sālassa vā salaḷassa vā candanassa vā padumakassa vā uttarāraṇiṁ ādāya, aggiṁ abhinibbattentu, tejo pātukarontu.
sākassa vā sālassa vā → uppannā sālassa vā (bj, pts1ed) | sākassa vā → (bj, pts) | padumakassa → padumassa (bj) | rājaññakulā → rājāññakulā (pts) | vā → sākassa vā salalassa vā (bj: machasaṁ, syā) | padumassa → padumakassa (bj: machasaṁ, syā, PTS) | vā → uppannā sālassa vā (cck: sī. pī.) | uppannā → Bm Si add sākassa vā. (pts note) | padumakassa → So Bm Si & Sk infra & at No. 96; Sk here padumassa. (pts note) | pātukarontu → Bm dhātuṁ karontu. (pts note)‘Come, masters. Those of you there born from a noble warrior clan, from a brahman clan, or from a royal clan: taking an upper fire-stick of Sal wood, salaḷa wood, sandalwood, or padumaka wood, produce fire & make heat appear.
Āyantu pana bhonto ye tattha caṇḍālakulā nesādakulā venakulā rathakārakulā pukkusakulā uppannā, sāpānadoṇiyā vā sūkaradoṇiyā vā rajakadoṇiyā vā eraṇḍakaṭṭhassa vā uttarāraṇiṁ ādāya, aggiṁ abhinibbattentu, tejo pātukarontū’ti.
venakulā → veṇakulā (bj, pts1ed); veṇukulā (sya-all, km) | pana → puna (bj) | eraṇḍakaṭṭhassa → eḷaṇḍakaṭṭhassa (bj); elaṇḍakaṭṭhassa (sya-all, pts) | ye → ye ca (sya-all) | venakulā → veṇakulā (pts) | veṇakulā → veṇūkulā (bj: syā) | venakulā → veṇakulā (cck: sī. pī.); veṇukulā (cck: syā. kaṁ.) | veṇakulā → Bm Si veṇukulā. (pts note) | elaṇḍakaṭṭhassa → Bm eraṇḍakaṭṭhassa. (pts note)And come, masters. Those of you there born from an outcast clan, a trapper clan, a wicker workers’ clan, a cartwrights’ clan, or a scavengers’ clan: taking an upper fire-stick from a dog’s drinking trough, from a pig’s trough, from a dustbin, or of castor-oil wood, produce fire & make heat appear.’
Taṁ kiṁ maññasi, assalāyana,
kiṁ → kim (pts)What do you think, Assalāyana?
yo evaṁ nu kho so khattiyakulā brāhmaṇakulā rājaññakulā uppannehi sākassa vā sālassa vā salaḷassa vā candanassa vā padumakassa vā uttarāraṇiṁ ādāya aggi abhinibbatto, tejo pātukato, so eva nu khvāssa aggi accimā ceva vaṇṇavā ca pabhassaro ca, tena ca sakkā agginā aggikaraṇīyaṁ kātuṁ;
vaṇṇavā → vaṇṇimā (sya-all, km, pts1ed, mr) | ceva → ca (bj, pts1ed) | evaṁ nu kho so → yo ca nu kho (sya-all, km, pts1ed, mr) | sākassa vā → (bj, pts) | padumakassa → padumassa (bj) | ceva → va (bj) | evaṁ → ca (sya-all) | khvāssa → khvassa (sya-all) | ceva vaṇṇavā → ca vaṇṇimā (pts) | so → yo ca nu kho (cck: syā. kaṁ. ka.) | ceva → ca (cck: sī. pī.) | vaṇṇavā → vaṇṇimā (cck: syā. kaṁ. pī. ka.) | evan → Bm Si ca for evan. (pts note) | so → Bm omits so. (pts note) | aggi → Sk & Si (here only) aggiṁ. (pts note) | pātukato → Bm dhātakato. (pts note) | eva → Sk evan. (pts note) | ca → Bm Si c'; eva. (pts note) | eva nu khvāssa → evanukhvāssa (bjt)Would the fire made by those born from a noble warrior clan, a brahman clan, or a royal clan—who had produced fire & made heat appear by taking an upper fire-stick of Sal wood, salaḷa wood, sandalwood, or padumaka wood—be the only one with flame, color, & radiance, able to do whatever a fire might be needed to do?
yo pana so caṇḍālakulā nesādakulā venakulā rathakārakulā pukkusakulā uppannehi sāpānadoṇiyā vā sūkaradoṇiyā vā rajakadoṇiyā vā eraṇḍakaṭṭhassa vā uttarāraṇiṁ ādāya aggi abhinibbatto, tejo pātukato svāssa aggi na ceva accimā na ca vaṇṇavā na ca pabhassaro, na ca tena sakkā agginā aggikaraṇīyaṁ kātun”ti?
svāssa → so cassa (bj, pts1ed); sopassa (sya-all) | venakulā → veṇakulā (bj, pts); veṇukulā (sya-all) | eraṇḍakaṭṭhassa → eḷaṇḍakaṭṭhassa (bj); elaṇḍakaṭṭhassa (sya-all, pts) | vaṇṇavā → vaṇṇimā (sya-all, pts) | ceva → eva (pts) | kātunti → kātun ti (pts)And would the fire made by those born from an outcast clan, a trapper clan, a wicker workers’ clan, a cartwrights’ clan, or a scavengers’ clan—who had produced fire & made heat appear by taking an upper fire-stick from a dog’s drinking trough, from a pig’s trough, from a dustbin, or of castor-oil wood—be without flame, color, & radiance, unable to do what a fire might be needed to do?”
“No hidaṁ, bho gotama.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“No, Master Gotama.
Yopi hi so, bho gotama, khattiyakulā brāhmaṇakulā rājaññakulā uppannehi sākassa vā sālassa vā salaḷassa vā candanassa vā padumakassa vā uttarāraṇiṁ ādāya aggi abhinibbatto, tejo pātukato svāssa aggi accimā ceva vaṇṇavā ca pabhassaro ca, tena ca sakkā agginā aggikaraṇīyaṁ kātuṁ;
Yopi hi so → yo so (bj, pts1ed); yopi so (sya-all) | yopi hi → yo (bj, pts) | sākassa vā → (bj, pts) | padumakassa → padumassa (bj) | ceva → ca (bj) | hi → (sya-all) | ceva vaṇṇavā → ca vaṇṇimā (sya-all, pts) | so → yo so (cck: sī. pī.) | svāssa → so cassa (cck: sī. pī.); sopissa (cck: syā. kaṁ.)The fire made by those born from a noble warrior clan, a brahman clan, or a royal clan… would have flame, color, & radiance, able to do whatever a fire might be needed to do.
yopi so caṇḍālakulā nesādakulā venakulā rathakārakulā pukkusakulā uppannehi sāpānadoṇiyā vā sūkaradoṇiyā vā rajakadoṇiyā vā eraṇḍakaṭṭhassa vā uttarāraṇiṁ ādāya aggi abhinibbatto, tejo pātukato, svāssa aggi accimā ceva vaṇṇavā ca pabhassaro ca, tena ca sakkā agginā aggikaraṇīyaṁ kātuṁ.
venakulā → veṇakulā (bj, pts); veṇukulā (sya-all) | eraṇḍakaṭṭhassa → eḷaṇḍakaṭṭhassa (bj); elaṇḍakaṭṭhassa (sya-all, pts) | svāssa → so vassa (bj); sopassa (sya-all) | ceva → ca (bj) | ceva vaṇṇavā → ca vaṇṇimā (sya-all, pts) | tena → tenapi (sya-all, pts) | agginā → (sya-all) | assa → Bm svāssa; Si so pi 'ssa. (pts note) | yopi → yo pi (pts) | svāssa → so assa (pts)And the fire made by those born from an outcast clan, a trapper clan, a wicker workers’ clan, a cartwrights’ clan, or a scavengers’ clan… would have flame, color, & radiance, able to do whatever a fire might be needed to do.
Sabbopi hi, bho gotama, aggi accimā ceva vaṇṇavā ca pabhassaro ca, sabbenapi sakkā agginā aggikaraṇīyaṁ kātun”ti.
ceva → ca (bj) | sabbenapi → sabbenapi ca (bj, sya-all, pts) | ceva vaṇṇavā → ca vaṇṇimā (sya-all, pts) | sabbopi → sabbo pi (pts) | sabbenapi → sabbena pi ca (pts) | kātunti → kātun ti (pts)For all fire has flame, color, & radiance, and is able to do whatever a fire might be needed to do.”
“Ettha, assalāyana, brāhmaṇānaṁ kiṁ balaṁ, ko assāso yadettha brāhmaṇā evamāhaṁsu:
brāhmaṇānaṁ → brāhmaṇanaṁ (pts) | evamāhaṁsu brāhmaṇova → evam āhaṁsu brāhmaṇā va (pts) | yadettha → yad ettha brāhmaṇā evam āhaṁsu (pts)“So what strength is there, Assalāyana, what assurance, when the brahmans say,
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo;
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all) | brāhmaṇova → va (pts)‘Brahmans are the superior caste…
brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇho añño vaṇṇo;
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)Only brahmans are pure, not non-brahmans.
brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā;
brāhmaṇāva → brāhmaṇā vā (pts)
brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā’”ti?
brāhmaṇāva → brāhmaṇā va (pts) | brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)Only brahmans are the sons & offspring of Brahmā: born of his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā, heirs of Brahmā’?”
“Kiñcāpi bhavaṁ gotamo evamāha, atha khvettha brāhmaṇā evametaṁ maññanti:
khvettha → kho ettha (bj, pts) | evamāha → evam āha (pts) | evametaṁ → evam etam (pts)“Even though Master Gotama says that, still the brahmans think,
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)‘Brahmans are the superior caste… Only brahmans are pure, not non-brahmans. Only brahmans are the sons & offspring of Brahmā: born of his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā,
brahmadāyādā’”ti.
brahmadāyādāti → brāhmadāyādā ti (pts)heirs of Brahmā.’”
“Taṁ kiṁ maññasi, assalāyana,
kiṁ → kim (pts)“What do you think, Assalāyana?
idha khattiyakumāro brāhmaṇakaññāya saddhiṁ saṁvāsaṁ kappeyya, tesaṁ saṁvāsamanvāya putto jāyetha;
saṁvāsamanvāya → saṁvāsam anvāya (pts)There is the case where a noble warrior youth might cohabit with a brahman maiden, and from their cohabitation a son would be born.
yo so khattiyakumārena brāhmaṇakaññāya putto uppanno, siyā so mātupi sadiso pitupi sadiso, ‘khattiyo’tipi vattabbo ‘brāhmaṇo’tipi vattabbo”ti?
brāhmaṇakaññāya → brāhmaṇakaṇṇāya (pts) | mātupi → mātu pi (pts) | pitupi → pitu pi (pts) | khattiyotipi → khattiyo ti pi vattabbo brāhmaṇo ti pi (pts) | brāhmaṇotipi vattabboti → ti (pts)Would the son born from the noble warrior youth and brahman maiden be like the father and like the mother? Should it be called a noble warrior & a brahman?”
“Yo so, bho gotama, khattiyakumārena brāhmaṇakaññāya putto uppanno, siyā so mātupi sadiso pitupi sadiso, ‘khattiyo’tipi vattabbo ‘brāhmaṇo’tipi vattabbo”ti.
mātupi → mātu pi (pts) | pitupi → pitu pi (pts) | khattiyotipi → khattiyo ti pi vattabbo brāhmaṇo ti pi (pts) | brāhmaṇotipi vattabboti → ti (pts)“Yes, Master Gotama.…”
“Taṁ kiṁ maññasi, assalāyana,
kiṁ → kim (pts)“What do you think, Assalāyana?
idha brāhmaṇakumāro khattiyakaññāya saddhiṁ saṁvāsaṁ kappeyya, tesaṁ saṁvāsamanvāya putto jāyetha;
saṁvāsamanvāya → saṁvāsaṁ anvāya (pts)There is the case where a brahman youth might cohabit with a noble warrior maiden, and from their cohabitation a son would be born.
yo so brāhmaṇakumārena khattiyakaññāya putto uppanno, siyā so mātupi sadiso pitupi sadiso, ‘khattiyo’tipi vattabbo ‘brāhmaṇo’tipi vattabbo”ti?
brāhmaṇakumārena → brāhmaṇakumāreṇa (pts) | mātupi → mātu pi (pts) | pitupi → pitu pi (pts) | khattiyotipi → khattiyo ti pi vattabbo bhāhmaṇo ti pi (pts) | brāhmaṇotipi vattabboti → ti (pts)Would the son born from the brahman youth and noble warrior maiden be like the father and like the mother? Should it be called a noble warrior & a brahman?”
“Yo so, bho gotama, brāhmaṇakumārena khattiyakaññāya putto uppanno, siyā so mātupi sadiso pitupi sadiso, ‘khattiyo’tipi vattabbo ‘brāhmaṇo’tipi vattabbo”ti.
brāhmaṇotipi vattabboti → brāhmaṇo ti pi vattabbo (pts) | mātupi → mātu pi (pts) | pitupi → pitu pi (pts) | khattiyotipi → khattiyo ti pi vattabbo brāhmaṇo ti pi (pts)“Yes, Master Gotama.…”
“Taṁ kiṁ maññasi, assalāyana,
kiṁ → kim (pts)“What do you think, Assalāyana?
idha vaḷavaṁ gadrabhena sampayojeyyuṁ, tesaṁ sampayogamanvāya kisoro jāyetha;
sampayojeyyuṁ → saṁyojeyya (mr) | vaḷavaṁ → valavaṁ (sya-all) | sampayogamanvāya kisoro → saṁpayogamanvāya kissaro (sya-all) | sampayojeyyuṁ → saṁyojeyya (cck: ka.) | vaḷavaṁ → Bm vaḷavā. (pts note) | sampayojeyyuṁ → Bm saṁyojeyyaṁ . . . saṁyojaṁ. (pts note) | kisoro → Sk kisero; Bm kissero Si kissaro. (pts note) | sampayogamanvāya → sampayogaṁ anvāya (pts)There is the case where a mare might mate with a donkey, and from their mating a foal would be born.
yo so vaḷavāya gadrabhena kisoro uppanno, siyā so mātupi sadiso pitupi sadiso, ‘asso’tipi vattabbo ‘gadrabho’tipi vattabbo”ti?
so vaḷavāya → sopi valavāya (sya-all) | kisoro → kissaro (sya-all) | vattabboti kuṇḍañhi → vattabbo so kumāraṇḍupi (sya-all) | Vekurañjāya → So Sk & Pischel's edition (1880) of this sutta; Bm kuṇḍaṁ hi; Si so kumāraṇḍu pi. (pts note) | assotipi → assoti (bjt) | gadrabhotipi → gadrabhoti (bjt) | mātupi → mātu pi (pts) | pitupi → pitu pi (pts) | assotipi → asso ti pi vattabbo gadrabho ti pi (pts) | gadrabhotipi vattabboti → ti vekurañjāya (pts)Would the foal born from the mare & the donkey be like the father and like the mother? Should it be called a horse & a donkey?”
“Kuṇḍañhi so, bho gotama, assataro hoti.
Kuṇḍañhi so → vekurañjāya hi so (bj, pts1ed); so kumāraṇḍupi so (sya-all, km); vekulajo hi so (?) | kuṇḍañhi → vekurañjāya hi (bj) | hi → kuṇḍaṁhi (bj: machasaṁ); kumāraṇḍupihi (bj: syā) | so → vekurañjāya hi so (cck: sī. pī.); so kumāraṇḍupi so (cck: syā. kaṁ.); vekulajo hi so (cck: ?) | kumāraṇḍupi → vekurañjāyāti dissati. ba. kuṇḍanti dissati (sya-all: yu.)“Master Gotama, from the mixed breeding it would be a mule.
Idaṁ hissa, bho gotama, nānākaraṇaṁ passāmi;
hissa → hi ssa (pts)Here I see that it [the mixed breeding] makes a difference,
amutra ca panesānaṁ na kiñci nānākaraṇaṁ passāmī”ti.
panesānaṁ → pana sānaṁ (sya-all) | ca panesānaṁ → pana sānaṁ (pts) | panesānaṁ → amutra ca pana sānaṁ (bj: syā) | nānākaraṇaṁ → nānākāraṇaṁ (bj: sīmu8) | sānaṁ → So Sk Si & Pischel's MSS; Bm amutra ca pan'; esānaṁ. (pts note)but there [in the other two cases] I don’t see that it makes a difference.”
“Taṁ kiṁ maññasi, assalāyana,
kiṁ → kim (pts)“What do you think, Assalāyana?
idhāssu dve māṇavakā bhātaro sodariyā, eko ajjhāyako upanīto eko anajjhāyako anupanīto.
idhāssu → idhassu (bj) | sodariyā → saudariyā (bj, cck, pts) | sa-udariyā → Si sodariyā; as Bm infra. (pts note) | upanīto → Bm upanito. (pts note)There is the case where there might be two brahman-student brothers, born of the same mother: one learned & initiated, the other not learned & uninitiated.
Kamettha brāhmaṇā paṭhamaṁ bhojeyyuṁ saddhe vā thālipāke vā yaññe vā pāhune vā”ti?
pāhune vāti → pāhuṇe vā ti (pts) | pāhune → pāhune (bj: sīmu8, PTS) | pāhuṇe → Bm pāhunake. (pts note) | kamettha → kam ettha (pts)Which of the two would the brahmans serve first at a funeral feast, a milk-rice offering, a sacrifice, or a feast for guests?”
“Yo so, bho gotama, māṇavako ajjhāyako upanīto tamettha brāhmaṇā paṭhamaṁ bhojeyyuṁ saddhe vā thālipāke vā yaññe vā pāhune vā.
pāhune → pāhuṇe (pts) | tamettha → tam ettha (pts)“The brahman student who was learned & initiated, Master Gotama.…
Kiñhi, bho gotama, anajjhāyake anupanīte dinnaṁ mahapphalaṁ bhavissatī”ti?
anupanīte → Si anūp- {always}. (pts note) | kiñhi → kiṁ hi (bjt, th, pts)For what great fruit would there be for what is given to one who is not learned & uninitiated?”
“Taṁ kiṁ maññasi, assalāyana,
kiṁ → kim (pts)“What do you think, Assalāyana?
idhāssu dve māṇavakā bhātaro sodariyā, eko ajjhāyako upanīto dussīlo pāpadhammo, eko anajjhāyako anupanīto sīlavā kalyāṇadhammo.
idhāssu → idhassu (bj) | sodariyā → saudariyā (bj, cck, pts) | sodariyā → sa-udariyā (pts)There is the case where there might be two brahman-student brothers, born of the same mother: one learned & initiated (but) unvirtuous & of evil character, the other not learned & uninitiated, (but) virtuous & of fine character.
Kamettha brāhmaṇā paṭhamaṁ bhojeyyuṁ saddhe vā thālipāke vā yaññe vā pāhune vā”ti?
pāhune vāti → pāhuṇe vā ti (pts) | kamettha → kam ettha (pts)Which of the two would the brahmans serve first at a funeral feast, a milk-rice offering, a sacrifice, or a feast for guests?”
“Yo so, bho gotama, māṇavako anajjhāyako anupanīto sīlavā kalyāṇadhammo tamettha brāhmaṇā paṭhamaṁ bhojeyyuṁ saddhe vā thālipāke vā yaññe vā pāhune vā.
pāhune → pāhuṇe (pts) | tamettha → tam ettha (pts)“The brahman student who was not learned & uninitiated, (but) virtuous & of fine character, Master Gotama.…
Kiñhi, bho gotama, dussīle pāpadhamme dinnaṁ mahapphalaṁ bhavissatī”ti?
kiñhi → kiṁ hi (bjt, th, pts)For what great fruit would there be for what is given to one who is unvirtuous & of evil character?”
“Pubbe kho tvaṁ, assalāyana, jātiṁ agamāsi;“First, Assalāyana, you went by birth.
jātiṁ gantvā mante agamāsi;Then, having gone by birth, you went by mantras.
mante gantvā tape agamāsi;
tape agamāsi tape gantvā → tameva ṭhapetvā (sya-all); tam etaṁ tvaṁ (pts)Then, having gone by mantras, putting them both aside,
tape gantvā cātuvaṇṇiṁ suddhiṁ paccāgato, yamahaṁ paññapemī”ti.
paññapemīti → paññāpemīti (bj) | yamahaṁ paññapemīti → yam ahaṁ paññāpemīti (pts) | gantvā → mante gantvā tametaṁ tvaṁ (cck: sī. pī.); mante gantvā tameva ṭhapetvā (cck: syā. kaṁ.) | tvaṁ → So Sk & Pischei; Bm mante gantvā tape agamāsi, tape gantvā c-; Si mante gantvā tam eva ṭhapetvā c-. (pts note) | paccāgato → Sk pabbājāto. (pts note)you have come around to the purity of the four castes that I prescribe.”
Evaṁ vutte, assalāyano māṇavo tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno nisīdi.
appaṭibhāno → appaṭibhāṇo (sya-all) | appaṭibhāno → apaṭibhāno (bj: PTS) | apaṭibhāno → Bm appatibhāno; Si appatibhāno; Sk apatibhāno. (pts note)When this was said, the brahman student Assalāyana sat silent, abashed, his shoulders drooping, his head down, brooding, at a loss for words.
Atha kho bhagavā assalāyanaṁ māṇavaṁ tuṇhībhūtaṁ maṅkubhūtaṁ pattakkhandhaṁ adhomukhaṁ pajjhāyantaṁ appaṭibhānaṁ viditvā assalāyanaṁ māṇavaṁ etadavoca:
appaṭibhānaṁ → appaṭibhāṇaṁ (sya-all) | appaṭibhānaṁ → apaṭibhānaṁ (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Then the Blessed One—seeing that the brahman student Assalāyana was sitting silent, abashed, his shoulders drooping, his head down, brooding, at a loss for words—said to him,
“bhūtapubbaṁ, assalāyana, sattannaṁ brāhmaṇisīnaṁ araññāyatane paṇṇakuṭīsu sammantānaṁ evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ hoti:
sammantānaṁ → vasantānaṁ (cck: sī.) | brāhmaṇisīnaṁ → Sk b-īsīnaṁ. (pts note) | paṇṇakuṭīsu → Bm p-kūṭīsu. (pts note) | sammantānaṁ → Bm samantanaṁ. (pts note)“Once, Assalāyana, this evil viewpoint arose in the seven brahman seers as they were consulting together in leaf huts in the wilderness:
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)‘Brahmans are the superior caste; any other caste is inferior.
pe…Only brahmans are the fair caste; any other caste is dark. Only brahmans are pure, not non-brahmans.
brahmadāyādā’ti.
brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)Only brahmans are the sons & offspring of Brahmā: born of his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā, heirs of Brahmā.’
Assosi kho, assalāyana, asito devalo isi:Then the seer Devala the Dark heard,
‘sattannaṁ kira brāhmaṇisīnaṁ araññāyatane paṇṇakuṭīsu sammantānaṁ evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ—‘This evil viewpoint has arisen in the seven brahman seers as they are consulting together in leaf huts in the wilderness:
brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → hoti brāhmaṇāva (bj, pts); brāhmaṇāva (sya-all) | seṭṭho → seṭṭho vaṇṇo hīno añño (bj) | vaṇṇo → vaṇṇo hīno añño vaṇṇo (pts)‘Brahmans are the superior caste; any other caste is inferior.…
brahmadāyādā’ti.
brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)Only brahmans are the sons & offspring of Brahmā: born of his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā, heirs of Brahmā.’
Atha kho, assalāyana, asito devalo isi kesamassuṁ kappetvā mañjiṭṭhavaṇṇāni dussāni nivāsetvā paṭaliyo upāhanā āruhitvā jātarūpamayaṁ daṇḍaṁ gahetvā sattannaṁ brāhmaṇisīnaṁ patthaṇḍile pāturahosi.
paṭaliyo → aṭaliyo (bj, pts1ed); agaliyo (sya-all, km) | mañjiṭṭhavaṇṇāni → mañjeṭṭhavaṇṇāni (bj, sya-all, pts) | āruhitvā → ārohitvā (sya-all, pts) | patthaṇḍile → patthiṇḍile (sya-all) | paṭaliyo → aṭaliyo (pts) | aṭaliyo → paṭaliyo (bj: machasaṁ); agaliyo (bj: syā) | paṭaliyo → aṭaliyo (cck: sī. pī.); agaliyo (cck: syā. kaṁ.) | mañjeṭṭhavaṇṇāni → Bm majjhimavaṇṇaṁ. (pts note) | aṭaliyo → So Sk Bu; Bm paṭaliye; Si agaliyo. (pts note) | patthaṇḍile → So Bm Bu & Sk infra; Sk here patthaṇde; Si patthiṇḍile. (pts note)So, arranging his hair & beard, putting on crimson garments, wearing multi-layered sandals, and carrying a staff made of gold, he appeared in the courtyard of the seven brahman seers.
Atha kho, assalāyana, asito devalo isi sattannaṁ brāhmaṇisīnaṁ patthaṇḍile caṅkamamāno evamāha:
patthaṇḍile → patthiṇḍile (sya-all) | evamāha → evam āha (pts)Then he walked back & forth in the courtyard of the seven brahman seers saying,
‘handa ko nu kho ime bhavanto brāhmaṇisayo gatā;
gatā → gantā (sya-all, km, mr) | ko → kva (bj) | kho → handa ko nu ko (bj: machasaṁ, syā, PTS) | gatā → gantā (cck: syā. kaṁ. ka.) | gantā → gatā (sya-all: sī.) | gatā → Si gantā with note that the Sinh. reading is gatā. (pts note)“Well, now, where have these masters, the brahman seers, gone?
handa ko nu kho ime bhavanto brāhmaṇisayo gatā’ti?
ko → kva (bj) | gatāti → gantāti (sya-all) | kho → handa ko nu ko (bj: machasaṁ, syā, PTS) | gatā’ti → gantā (bj: syā) | handa → Bm omits handa. (pts note) | gatāti → gatā ti (pts)Well, now, where have these masters, the brahman seers, gone?”
Atha kho, assalāyana, sattannaṁ brāhmaṇisīnaṁ etadahosi:
kho → Bm omits kho. (pts note) | sattannaṁ brāhmaṇisīnaṁ etadahosi → satta brāhmaṇisayo asitaṁ devalaṁ isiṁ etadavocuṁ (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)“Then the seven brahman seers said to the seer Devala the Dark,
‘ko nāyaṁ gāmaṇḍalarūpo viya sattannaṁ brāhmaṇisīnaṁ patthaṇḍile caṅkamamāno evamāha:
patthaṇḍile → patthiṇḍile (sya-all) | nāyaṁ → Bm ko panāhaṁ. (pts note) | ko nāyaṁ → konāyaṁ (bjt) | evamāha → evam āha (pts)“Now who is this, walking back & forth in the courtyard of the seven brahman seers like a village lout, saying,
“handa ko nu kho ime bhavanto brāhmaṇisayo gatā;
ko → kva (bj) | gatā → gantā (sya-all)“Well, now, where have these masters, the brahman seers, gone?
handa ko nu kho ime bhavanto brāhmaṇisayo gatāti?
ko → kva (bj) | gatāti → gantāti (sya-all) | gatāti → gatā ti (pts)Well, now, where have these masters, the brahman seers, gone?”
Handa naṁ abhisapāmā”’ti.
abhisapāmāti → abhisapissāmāti (sya-all) | abhisapāmā’ti → abhisapissāmāti (bj: syā) | abhisapāmāti → Si abhisapissāmāti. (pts note) | abhisapāmāti → abhisapāmā ti (ms2005)Let’s curse him!’
Atha kho, assalāyana, satta brāhmaṇisayo asitaṁ devalaṁ isiṁ abhisapiṁsu:
satta brāhmaṇisayo → sattabrāhmaṇisayo (bjt)So the seven brahman seers cursed the seer Devala the Dark:
‘bhasmā, vasala, hohi;
vasala → capalī (sya-all, km); vasalī (pts1ed); vasali (mr) | vasala hohi bhasmā vasala → vasalī (pts) | vasala → vasalī (cck: pī.); vasali (cck: ka.); capalī (cck: syā. kaṁ.) | Bhasmā → So Bm Si always & Sk eventually; Sk here bhasmañ. (pts note) | vasalī → So Si; Bm vasali; Sk casalā. Also, Bm Si insert hohi, bhasmā vasali hohi, bhasmā vasalī. (pts note)“Be ashes, dribble-spit!
bhasmā, vasala, hohī’ti.
vasala → capalī hohi bhasmā capalī (sya-all) | hohīti → bhasmā vasaḷa hotīti (bj: sīmu8); bhasmā vasala hoti bhasmā vasala hohīti (bj: machasaṁ); bhasmā capalī hoti bhasmā capalī hoti bhasmā capalī hohīti (bj: syā); bhasmā vasalī hohīti (bj: PTS) | hohī’ti → bhasmā vasala hohīti abhisapavacanaṁ sī. pī. potthakesu sakideva āgataṁ (cck note)Be ashes, dribble-spit! Be ashes, dribble-spit!”
Yathā yathā kho, assalāyana, satta brāhmaṇisayo asitaṁ devalaṁ isiṁ abhisapiṁsu tathā tathā asito devalo isi abhirūpataro ceva hoti dassanīyataro ca pāsādikataro ca.
dassanīyataro → Bm dassaniyataro. (pts note) | ceva → eva (pts)But the more they cursed him, the more beautiful, good-looking, & inspiring he became.
Atha kho, assalāyana, sattannaṁ brāhmaṇisīnaṁ etadahosi:
sattannaṁ → sattānnaṁ (pts) | etadahosi → etam ahosi (pts)Then the thought occurred to the seven brahman seers,
‘moghaṁ vata no tapo, aphalaṁ brahmacariyaṁ.
aphalaṁ → Bm apphalaṁ. (pts note)‘Our asceticism is in vain! Our holy-life is fruitless!
Mayañhi pubbe yaṁ abhisapāma—
mayañhi → mayaṁ hi (bjt, th, pts)For before, whenever we cursed anyone,
bhasmā, vasala, hohi;
hohi bhasmā vasala hohīti → hohiti (bj) | vasala hohi → capalī hohīti (sya-all); vasalī hohīti (pts) | hohīti → Bm repeats bh. v. hohi. (pts note)“Be ashes, dribble-spit!”
bhasmā, vasala, hohīti bhasmāva bhavati ekacco.
vasala hohīti bhasmāva → (sya-all); va (pts) | hohīti → hohiti (bjt)he would always become ashes.
Imaṁ pana mayaṁ yathā yathā abhisapāma tathā tathā abhirūpataro ceva hoti dassanīyataro ca pāsādikataro cā’ti.
ceva → eva (pts)But the more we curse this one, the more beautiful, good-looking, & inspiring he becomes!’
‘Na bhavantānaṁ moghaṁ tapo, nāphalaṁ brahmacariyaṁ.
nāphalaṁ → na panāpphalaṁ (sya-all, pts) | nāphalaṁ → na panāphalaṁ (bj: PTS) | panāphalaṁ → Sk naphalaṁ. (pts note)“‘Masters, your asceticism is not in vain, and your holy-life not fruitless.
Iṅgha bhavanto, yo mayi manopadoso taṁ pajahathā’ti.
Iṅgha → So Bm Si & a Sinh. MS. of Pischel; Sk here isa. (pts note)Please, masters, abandon your hatred toward me.’
‘Yo bhavati manopadoso taṁ pajahāma.“‘We abandon our hatred toward you, master. Ko nu bhavaṁ hotī’ti?Who are you?’
‘Suto nu bhavataṁ—
nu → no (bj, sya-all, pts) | no → Bm nu. (pts note)“‘Have you heard of
asito devalo isī’ti?the seer Devala the Dark?’
‘Evaṁ, bho’.
bho → bhoti (sya-all)“‘Yes, master.’
‘So khvāhaṁ, bho, homī’ti.
bho → (bj) | khvāhaṁ → kvāhaṁ (pts) | bho → Sk omits bho. (pts note)“‘I am he.’
Atha kho, assalāyana, satta brāhmaṇisayo asitaṁ devalaṁ isiṁ abhivādetuṁ upakkamiṁsu.
upakkamiṁsu → upasaṅkamiṁsu (bj, pts) | upakkamiṁsu → upasaṁkamiṁsu (pts)“Then the seven brahman seers approached him to bow down to him,
Atha kho, assalāyana, asito devalo isi satta brāhmaṇisayo etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)and he said to them,
‘sutaṁ metaṁ, bho, sattannaṁ kira brāhmaṇisīnaṁ araññāyatane paṇṇakuṭīsu sammantānaṁ evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ—
sammantānaṁ → vasantānaṁ (bj) | taṁ → Si sutam etaṁ. (pts note) | sutaṁ metaṁ → sutametaṁ (th) | metaṁ → me taṁ (pts)‘I have heard that this evil viewpoint has arisen in the seven brahman seers as they are consulting together in leaf huts in the wilderness:
brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo;
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)“Brahmans are the superior caste; any other caste is inferior.…
brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇho añño vaṇṇo;
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)
brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā;
brāhmaṇāva → brāhmaṇā va (pts)
brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā’ti.
puttā → putto (pts) | puttā → putto (bj: PTS) | brāhmaṇāva → brāhmaṇā va (pts) | brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)Only brahmans are the sons & offspring of Brahmā: born of his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā, heirs of Brahmā.”’
‘Evaṁ, bho’.
bho → bhoti (sya-all) | evaṁ bho → evaṁmbho (bjt) | evaṁ → evam (pts)“That is so, master.’
‘Jānanti pana bhonto—“‘But do you know, masters,
yā janikā mātā brāhmaṇaṁyeva agamāsi, no abrāhmaṇan’ti?
janikā mātā → janimātā (sya-all, km); janīmātā (pts1ed) | janikā mātā brāhmaṇaṁyeva → janīmātā brāhmaṇaṁ yeva (pts) | mātā → janimātā (bj: syā); janīmātā (bj: PTS) | mātā → janimātā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | janīmātā → So Sk Bu; Si janimātā; Bm janikā mātā. (pts note) | abrāhmaṇanti → abrāhmaṇan ti (pts)if the mother who bore you went only with a brahman, and not with a non-brahman?’
‘No hidaṁ, bho’.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“‘No, master.’
‘Jānanti pana bhonto—“‘And do you know
yā janikāmātu mātā yāva sattamā mātumātāmahayugā brāhmaṇaṁyeva agamāsi, no abrāhmaṇan’ti?
janikāmātu → janimātu (sya-all, km); janīmātu (pts1ed) | mātumātāmahayugā brāhmaṇaṁyeva → mātāmahayugā brāhmaṇaṁ yeva (bj, pts) | janikāmātu → janīmātu (pts) | yāva → yāvā (pts) | janikāmātu → janimātu (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | janīmātu → So Sk Bu; Si janimātu; Bm janikāmātu. (pts note) | sattamā → Bm Si add mātu. (pts note) | janikāmātu mātā → janikāmātumātā (bjt) | mātumātāmahayugā → mātu mātāmahayugā (th) | abrāhmaṇanti → abrāhmaṇan ti (pts)if the mothers of the mother who bore you—back seven generations of mothers—went only with brahmans, and not with non-brahmans?’
‘No hidaṁ, bho’.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“‘No, master.’
‘Jānanti pana bhonto—“‘And do you know
yo janako pitā brāhmaṇiṁyeva agamāsi, no abrāhmaṇin’ti?
janako pitā → janipitā (sya-all, km); janīpitā (pts1ed) | janako pitā brāhmaṇiṁyeva → janīpitā brāhmaṇiṁ yeva (pts) | pitā → janīpitā (bj: syā, PTS) | pitā → janipitā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | janīpitā → So Sk Bu; Si janipitā; Bm janiko pitā. (pts note) | abrāhmaṇinti → abrāhmaṇin ti (pts)if the father who sired you went only with a brahman woman, and not with a non-brahman woman?’
‘No hidaṁ, bho’.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“‘No, master.’
‘Jānanti pana bhonto—“‘And do you know
yo janakapitu pitā yāva sattamā pitupitāmahayugā brāhmaṇiṁyeva agamāsi, no abrāhmaṇin’ti?
janakapitu → janipitu (sya-all, km); janīpitu (pts1ed) | janakapitu → janīpitu (pts) | pitupitāmahayugā brāhmaṇiṁyeva → pitāmahayugā brāhmaṇiṁ yeva (pts) | janakapitu → janipitu (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | janīpitu → So Sk Bu; Si janipitu; Bm janiko (for? janikassa pitu). Bu, after paraphrasing by the (Bm) janika readings, says: te va vā pāṭho. (pts note) | sattamā → Bm Si add pitu. (pts note) | janakapitu pitā yāva sattamā pitupitāmahayugā → janakapitupitā yāvasattamā pitāmahayugā (bjt) | pitupitāmahayugā → pitu pitāmahayugā (th) | abrāhmaṇinti → abrāhmaṇin ti (pts)if the fathers of the father who bore you—back seven generations of fathers—went only with brahman women, and not with non-brahman women?’
‘No hidaṁ, bho’.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“‘No, master.’
‘Jānanti pana bhonto—“‘Do you know
yathā gabbhassa avakkanti hotī’ti?
hotī’ti → na mayaṁ jānāma bho yathā gabbhassa avakkanti hotīti. yathā kathaṁ pana bho gabbhassa avakkanti hotīti (cck: ka.) | avakkanti → Bm avakkanti. (pts note)how there is the descent of an embryo?’
‘Jānāma mayaṁ, bho—“‘Yes, master, we know
yathā gabbhassa avakkanti hoti.
hoti → na mayaṁ jānāma bho yathā gabbhassa avakkanti hotīti. yathā kathaṁ pana bho gabbhassa avakkanti hotīti (cck: ka.) | hoti → Instead of this sentence, Bm reads: Na mayaṁ jānāma, bho, yathā g. av. hotīti. Yathā kathaṁ pana, bho, gabbhassa avakkanti hotīti. Idha . . . (pts note)how there is the descent of an embryo.
Idha mātāpitaro ca sannipatitā honti, mātā ca utunī hoti, gandhabbo ca paccupaṭṭhito hoti; evaṁ tiṇṇaṁ sannipātā gabbhassa avakkanti hotī’ti.
ca → va (pts) | va → Bm Si ca. (pts note) | sannipatitā → Sk vasantipatitā. (pts note) | mātā → Sk omits honti mātā. (pts note) | utunī → Bm utuni. (pts note) | hoti → Sk omits hoti. (pts note)There is the case where the mother & father have come together, the mother is fertile, and a gandhabba [the being about to be reborn] is standing present. The coming together of these three is the descent of the embryo.’
‘Jānanti pana bhonto—
pana → pano (pts)“‘But do you know
taggha, so gandhabbo khattiyo vā brāhmaṇo vā vesso vā suddo vā’ti?
taggha → yagghe (bj, sya-all, km, pts1ed) | taggha → yagghe (pts) | yagghe → tagghe (bj: machasaṁ) | taggha → yagghe (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | yagghe → Sk & Pischel yagghi; Bm taggha. (pts note) | vāti → vā ti (pts)for sure whether the gandhabba is a noble warrior, a brahman, a merchant, or a worker?’
‘Na mayaṁ, bho, jānāma—“‘No, master.’
taggha so gandhabbo khattiyo vā brāhmaṇo vā vesso vā suddo vā’ti.
taggha → yagghe (bj, sya-all, pts) | vāti → vā ti (pts)
‘Evaṁ sante, bho, jānātha—
bho → bhonto (sya-all) | sante → Sk omits evaṁ sante here, as does Pischel. (pts note)“‘That being the case, do you know
ke tumhe hothā’ti?
hothāti → hotīti (bj: sīmu8)who you are?’
‘Evaṁ sante, bho, na mayaṁ jānāma—“‘That being the case, master, we don’t know
ke mayaṁ homā’ti.
ke → ke ca (bj); keci (sya-all, pts) | mayaṁ → Bm kesamayaṁ. (pts note)who we are.’
Te hi nāma, assalāyana, satta brāhmaṇisayo asitena devalena isinā sake jātivāde samanuyuñjīyamānā samanuggāhīyamānā samanubhāsīyamānā na sampāyissanti;
samanuyuñjīyamānā samanuggāhīyamānā samanubhāsīyamānā → samanuyuñjiyamānā samanubhāsiyamānā samanugāhiyamānā (bj, pts); samanuyuñjiyamānā samanuggāhiyamānā samanubhāsiyamānā (sya-all) | Te → Bm Tena. (pts note) | sake → Bm saka-. (pts note) | samanuggāhiyamānā → Bm Si place this word before the preceding word, as does Sk infra. (pts note) | samanuyuñjīyamānā samanuggāhīyamānā samanubhāsīyamānā → samanuyuñjiyamānā samanubhāsiyamānā samanuggāhiyamānā (pts)“Now, Assalāyana, when those seven brahman seers couldn’t defend their own birth-statement when interrogated, pressed, & rebuked by the seer Devala the Dark,
kiṁ pana tvaṁ etarahi mayā sakasmiṁ jātivāde samanuyuñjīyamāno samanuggāhīyamāno samanubhāsīyamāno sampāyissasi, yesaṁ tvaṁ sācariyako na puṇṇo dabbigāho”ti.
samanuyuñjīyamāno samanuggāhīyamāno samanubhāsīyamāno → samanuyuñjiyamāno samanubhāsiyamāno samanugāhiyamāno (bj, pts); samanuyuñjiyamāno samanuggāhiyamāno samanubhāsiyamāno (sya-all) | sakasmiṁ → So all MSS. (pts note) | dabbigāho → Sk dabbihā. (pts note) | samanuyuñjīyamāno samanuggāhīyamāno samanubhāsīyamāno → samanuyuñjiyamāno samanubhāsiyamāno samanuggāhiyamāno (pts) | dabbigāhoti → dabbigāho ti (pts)how can you now defend your own birth-statement when interrogated, pressed, & rebuked by me—you, their lineage holder, but not (the equal of) Puṇṇa, their ladle holder?”
Evaṁ vutte, assalāyano māṇavo bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)When this was said, the brahman student Assalāyana said to the Blessed One:
“abhikkantaṁ, bho gotama …pe…
Gotama → Bm Si omit these three words. (pts note) | + → abhikkantaṁ bho gotama (pts)“Magnificent, Master Gotama! Magnificent! Just as if he were to place upright what was overturned, to reveal what was hidden, to show the way to one who was lost, or to carry a lamp into the dark so that those with eyes could see forms, in the same way has Master Gotama—through many lines of reasoning—made the Dhamma clear.
upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th) | upāsakaṁ → upāsakam (pts) | gatanti → gatan ti (pts)I go to Master Gotama for refuge, to the Dhamma, and to the Saṅgha of monks. May Master Gotama remember me as a lay follower who has gone to him for refuge, from this day forward, for life.”