Tayodhammasutta๗๖ ตโยธัมมสูตร
“Tayome, bhikkhave, dhammā loke na saṁvijjeyyuṁ, na tathāgato loke uppajjeyya arahaṁ sammāsambuddho, na tathāgatappavedito dhammavinayo loke dibbeyya.
tayome → sāvatthi tayo me (bj); (pts) | dibbeyya → dippeyya (bj, pts); dīpeyya (sya-all) | dippeyya → M6. M7. S. dīpeyya; M. Ph. dibbeyya throughout. (pts note)ภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๓ ประการนี้ ไม่พึงมีปรากฏอยู่ในโลก ตถาคต อรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่พึงอุบัติขึ้นในโลก ธรรมวินัยที่ตถาคตประกาศไว้ก็ไม่พึง รุ่งเรืองในโลก
Katame tayo?ธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Jāti ca, jarā ca, maraṇañca—
ca → omitted by T. M6. (pts note) | maraṇañca → maraṇañ ca (pts)๑. ชาติ (ความเกิด) ๒. ชรา (ความแก่) ๓. มรณะ (ความตาย)
ime kho, bhikkhave, tayo dhammā loke na saṁvijjeyyuṁ, na tathāgato loke uppajjeyya arahaṁ sammāsambuddho, na tathāgatappavedito dhammavinayo loke dibbeyya.
loke dibbeyya → leke dippeyya (bj) | dibbeyya → dīpeyya (sya-all); dippeyya (pts) | kho → T. M6. M7 ca; omitted by M. Ph. (pts note) | dippeyya → T. M7 uddipeyya. (pts note)ธรรม ๓ ประการนี้แล ไม่พึงมีปรากฏอยู่ในโลก ตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ไม่พึงอุบัติขึ้นในโลก ธรรมวินัยที่ตถาคตประกาศไว้ก็ไม่พึงรุ่งเรืองในโลก
Yasmā ca kho, bhikkhave, ime tayo dhammā loke saṁvijjanti tasmā tathāgato loke uppajjati arahaṁ sammāsambuddho, tasmā tathāgatappavedito dhammavinayo loke dibbati.
dibbati → dippati (bj) | dibbati tayome → dippati tayo (sya-all, pts) | dippati → M. Ph. dibbati. (pts note)เพราะธรรม ๓ ประการนี้ยังมีปรากฏอยู่ในโลก ฉะนั้น ตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าจึงอุบัติขึ้นในโลก ธรรมวินัยที่ตถาคตประกาศไว้จึงรุ่งเรืองในโลก
Tayome, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo jātiṁ pahātuṁ jaraṁ pahātuṁ maraṇaṁ pahātuṁ.
tayome → tayo (th, pts)๑. บุคคลยังละธรรม ๓ ประการนี้ไม่ได้ ก็ไม่อาจละชาติ ชรา และมรณะได้
Katame tayo?ธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Rāgaṁ appahāya, dosaṁ appahāya, mohaṁ appahāya—(๑) ราคะ (ความกำหนัด) (๒) โทสะ (ความคิดประทุษร้าย) (๓) โมหะ (ความหลง)
ime kho, bhikkhave, tayo dhamme appahāya abhabbo jātiṁ pahātuṁ jaraṁ pahātuṁ maraṇaṁ pahātuṁ.
pahātuṁ → kahaṁ (bj: machasaṁ) | pahātuṁ → omitted by T. M7. (pts note)ภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๓ ประการนี้แลไม่ได้ ก็ไม่อาจละชาติ ชรา และมรณะได้
Tayome, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo rāgaṁ pahātuṁ dosaṁ pahātuṁ mohaṁ pahātuṁ.
Tayo → M. Ph. add 'me, and so throughout. (pts note)๒. บุคคลยังละธรรม ๓ ประการนี้ไม่ได้ ก็ไม่อาจละราคะ โทสะและโมหะได้
Katame tayo?ธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Sakkāyadiṭṭhiṁ appahāya, vicikicchaṁ appahāya, sīlabbataparāmāsaṁ appahāya—
sīlabbataparāmāsaṁ → sīlabbattaparāmāsaṁ (th)(๑) สักกายทิฏฐิ (ความเห็นว่าเป็นตัวของตน) (๒) วิจิกิจฉา(ความลังเลสงสัย) (๓) สีลัพพตปรามาส(ความถือมั่นศีลพรต)
ime kho, bhikkhave, tayo dhamme appahāya abhabbo rāgaṁ pahātuṁ dosaṁ pahātuṁ mohaṁ pahātuṁ.ภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๓ ประการนี้แลไม่ได้ ก็ไม่อาจละราคะ โทสะ และโมหะได้
Tayome, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo sakkāyadiṭṭhiṁ pahātuṁ vicikicchaṁ pahātuṁ sīlabbataparāmāsaṁ pahātuṁ.
tayome → tayo (th, pts) | sīlabbataparāmāsaṁ → sīlabbattaparāmāsaṁ (th)๓. บุคคลยังละธรรม ๓ ประการนี้ไม่ได้ ก็ไม่อาจละสักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา และ สีลัพพตปรามาสได้
Katame tayo?ธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Ayonisomanasikāraṁ appahāya, kummaggasevanaṁ appahāya, cetaso līnattaṁ appahāya—
kummaggasevanaṁ → M. Ph. kumagga- always. (pts note) | appahāya → T. adds cetaso vikkhepaṁ and continues as in 10. (pts note) | ayonisomanasikāraṁ → ayoniso manasikāraṁ (th)(๑) การมนสิการโดยไม่แยบคาย (๒) การเดินทางผิด (๓) ความหดหู่แห่งจิต
ime kho, bhikkhave, tayo dhamme appahāya abhabbo sakkāyadiṭṭhiṁ pahātuṁ vicikicchaṁ pahātuṁ sīlabbataparāmāsaṁ pahātuṁ.
sakkāyadiṭṭhiṁ → sakkāya diṭṭhiṁ (bjt) | sīlabbataparāmāsaṁ → sīlabbattaparāmāsaṁ (th)ภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๓ ประการนี้แลไม่ได้ ก็ไม่อาจละสักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา และสีลัพพตปรามาสได้
Tayome, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo ayoniso manasikāraṁ pahātuṁ kummaggasevanaṁ pahātuṁ cetaso līnattaṁ pahātuṁ.
ayoniso manasikāraṁ → ayonisomanasikāraṁ (bjt, pts) | tayome → tayo (th, pts)๔. บุคคลยังละธรรม ๓ ประการนี้ไม่ได้ ก็ไม่อาจละการมนสิการโดยไม่แยบคาย การเดินทางผิด และความหดหู่แห่งจิตได้
Katame tayo?ธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Muṭṭhassaccaṁ appahāya, asampajaññaṁ appahāya, cetaso vikkhepaṁ appahāya—
muṭṭhassaccaṁ → muṭṭhasaccaṁ (my, bjt, th, pts)(๑) ความหลงลืมสติ (๒) ความไม่มีสัมปชัญญะ (๓) ความฟุ้งซ่านแห่งจิต
ime kho, bhikkhave, tayo dhamme appahāya abhabbo ayonisomanasikāraṁ pahātuṁ kummaggasevanaṁ pahātuṁ cetaso līnattaṁ pahātuṁ.
cetaso līnattaṁ → cetasolīnattaṁ (bjt) | ayonisomanasikāraṁ → ayoniso manasikāraṁ (th)ภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๓ ประการนี้แลไม่ได้ ก็ไม่อาจละการมนสิการ โดยไม่แยบคาย การเดินทางผิด และความหดหู่แห่งจิตได้
Tayome, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo muṭṭhassaccaṁ pahātuṁ asampajaññaṁ pahātuṁ cetaso vikkhepaṁ pahātuṁ.
muṭṭhassaccaṁ → muṭṭhasaccaṁ (my, bjt, th, pts) | tayome → tayo (th, pts)๕. บุคคลยังละธรรม ๓ ประการนี้ไม่ได้ ก็ไม่อาจละความหลงลืมสติ ความไม่ มีสัมปชัญญะ และความฟุ้งซ่านแห่งจิตได้
Katame tayo?ธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Ariyānaṁ adassanakamyataṁ appahāya, ariyadhammassa asotukamyataṁ appahāya, upārambhacittataṁ appahāya—
ariyadhammassa → ariyadhammaṁ (sya-all, pts1ed) | upārambhacittataṁ → upārambhacittaṁ (bj) | ariyadhammassa → ariyadhammaṁ (pts) | ariyadhammassa → ariyadhammaṁ (cck: syā.) | adassanakamyataṁ → Ph. -kāmataṁ; T. -kammataṁ throughout. (pts note) | ariyadhammaṁ → T. M6. M7 -dhammassa. (pts note) | asotukamyataṁ → M. only here -kāmataṁ. (pts note) | upārambhacittataṁ → T. -cittaṁ. (pts note) | ariyānaṁ adassanakamyataṁ → ariyānamadassanakamyataṁ (bjt)(๑) ความเป็นผู้ไม่ต้องการจะเห็นพระอริยะ (๒) ความเป็นผู้ไม่ต้องการจะฟังธรรมของพระอริยะ (๓) ความเป็นผู้มีจิตคิดแข่งดี
ime kho, bhikkhave, tayo dhamme appahāya abhabbo muṭṭhassaccaṁ pahātuṁ asampajaññaṁ pahātuṁ cetaso vikkhepaṁ pahātuṁ.
muṭṭhassaccaṁ → muṭṭhasaccaṁ (my, bjt, th, pts)ภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๓ ประการนี้แลไม่ได้ ก็ไม่อาจละความหลง ลืมสติ ความไม่มีสัมปชัญญะ และความฟุ้งซ่านแห่งจิตได้
Tayome, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo ariyānaṁ adassanakamyataṁ pahātuṁ ariyadhammassa asotukamyataṁ pahātuṁ upārambhacittataṁ pahātuṁ.
ariyadhammassa → ariyadhammaṁ (sya-all, pts) | upārambhacittataṁ → T. -cittakaṁ. (pts note) | ariyānaṁ adassanakamyataṁ → ariyānamadassanakamyataṁ (bjt) | tayome → tayo (th, pts)๖. บุคคลยังละธรรม ๓ ประการนี้ไม่ได้ ก็ไม่อาจละความเป็นผู้ไม่ต้องการจะ เห็นพระอริยะ ความเป็นผู้ไม่ต้องการจะฟังธรรมของพระอริยะ และความเป็นผู้มีจิต คิดแข่งดีได้
Katame tayo?ธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Uddhaccaṁ appahāya, asaṁvaraṁ appahāya, dussilyaṁ appahāya—
dussilyaṁ → dussīlyaṁ (bj, cck, sya-all, pts) | dussīlyaṁ → M. Ph. dussilyaṁ; M6 dussīlaṁ throughout. (pts note)(๑) ความฟุ้งซ่าน (๒) ความไม่สำรวม (๓) ความเป็นผู้ทุศีล
ime kho, bhikkhave, tayo dhamme appahāya abhabbo ariyānaṁ adassanakamyataṁ pahātuṁ ariyadhammassa asotukamyataṁ pahātuṁ upārambhacittataṁ pahātuṁ.
ariyadhammassa → ariyadhammaṁ (sya-all, pts) | asotukamyataṁ → T. -kamyakaṁ. (pts note) | ariyānaṁ adassanakamyataṁ → ariyānamadassanakamyataṁ (bjt) | adassanakamyataṁ → addassanakamyataṁ (pts)ภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๓ ประการนี้แลไม่ได้ ก็ไม่อาจละความเป็นผู้ ไม่ต้องการจะเห็นพระอริยะ ความเป็นผู้ไม่ต้องการจะฟังธรรมของพระอริยะ และ ความเป็นผู้มีจิตคิดแข่งดีได้
Tayome, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo uddhaccaṁ pahātuṁ asaṁvaraṁ pahātuṁ dussilyaṁ pahātuṁ.
dussilyaṁ → dussīlyaṁ (bj, cck, sya-all, pts) | tayome → tayo (th, pts)๗. บุคคลยังละธรรม ๓ ประการนี้ไม่ได้ ก็ไม่อาจละความฟุ้งซ่าน ความไม่ สำรวม และความเป็นผู้ทุศีลได้
Katame tayo?ธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Assaddhiyaṁ appahāya, avadaññutaṁ appahāya, kosajjaṁ appahāya—
Assaddhiyaṁ → M. Ph. asa- throughout. (pts note)(๑) ความไม่มีศรัทธา (๒) ความเป็นผู้ไม่มีใจเอื้อเฟื้อ (๓) ความเกียจคร้าน
ime kho, bhikkhave, tayo dhamme appahāya abhabbo uddhaccaṁ pahātuṁ asaṁvaraṁ pahātuṁ dussilyaṁ pahātuṁ.
dussilyaṁ → dussīlyaṁ (bj, cck, sya-all, pts)ภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๓ ประการนี้แลไม่ได้ ก็ไม่อาจละความฟุ้งซ่าน ความไม่สำรวม และความเป็นผู้ทุศีลได้
Tayome, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo assaddhiyaṁ pahātuṁ avadaññutaṁ pahātuṁ kosajjaṁ pahātuṁ.
tayome → tayo me (bjt) | tayome → tayo (th, pts)๘. บุคคลยังละธรรม ๓ ประการนี้ไม่ได้ ก็ไม่อาจละความไม่มีศรัทธา ความเป็น ผู้ไม่มีใจเอื้อเฟื้อ และความเกียจคร้านได้
Katame tayo?ธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Anādariyaṁ appahāya, dovacassataṁ appahāya, pāpamittataṁ appahāya—(๑) ความไม่เอื้อเฟื้อ (๒) ความเป็นผู้ว่ายาก (๓) ความเป็นผู้มีปาปมิตร
ime kho, bhikkhave, tayo dhamme appahāya abhabbo assaddhiyaṁ pahātuṁ avadaññutaṁ pahātuṁ kosajjaṁ pahātuṁ.ภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๓ ประการนี้แลไม่ได้ ก็ไม่อาจละความไม่มี ศรัทธา ความเป็นผู้ไม่มีใจเอื้อเฟื้อ และความเกียจคร้านได้
Tayome, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo anādariyaṁ pahātuṁ dovacassataṁ pahātuṁ pāpamittataṁ pahātuṁ.
tayome → tayo me (bjt) | tayome → tayo (th, pts)๙. บุคคลยังละธรรม ๓ ประการนี้ไม่ได้ ก็ไม่อาจละความไม่เอื้อเฟื้อ ความ เป็นผู้ว่ายาก และความเป็นผู้มีปาปมิตรได้
Katame tayo?ธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Ahirikaṁ appahāya, anottappaṁ appahāya, pamādaṁ appahāya—
Ahirikaṁ → T. M6. M7 anādariyaṁ. (pts note)(๑) ความไม่มีหิริ (๒) ความไม่มีโอตตัปปะ (๓) ความประมาท
ime kho, bhikkhave, tayo dhamme appahāya abhabbo anādariyaṁ pahātuṁ dovacassataṁ pahātuṁ pāpamittataṁ pahātuṁ.ภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๓ ประการนี้แลไม่ได้ ก็ไม่อาจละความไม่เอื้อเฟื้อ ความเป็นผู้ว่ายาก และความเป็นผู้มีปาปมิตรได้
Ahirikoyaṁ, bhikkhave, anottāpī pamatto hoti.
anottāpī → anottappī (bj, sya-all, pts) | anottappī → anottāpī (bj: machasaṁ) | pamatto → T. M6. M7 pāpamitto. (pts note) | ahirikoyaṁ → ahiriko yaṁ (pts)๑๐. บุคคลนี้เป็นผู้ไม่มีหิริ ไม่มีโอตตัปปะ เป็นผู้ประมาท
So pamatto samāno abhabbo anādariyaṁ pahātuṁ dovacassataṁ pahātuṁ pāpamittataṁ pahātuṁ.
pāpamittataṁ → pāpamittaṁ (bj)บุคคลนั้น เมื่อ ประมาท จึงไม่อาจละความไม่เอื้อเฟื้อ ความเป็นผู้ว่ายาก และความเป็นผู้มี ปาปมิตรได้
So pāpamitto samāno abhabbo assaddhiyaṁ pahātuṁ avadaññutaṁ pahātuṁ kosajjaṁ pahātuṁ.
pahātuṁ → omitted by T. M7. (pts note)เมื่อมีปาปมิตร จึงไม่อาจละความไม่มีศรัทธา ความเป็นผู้ไม่มีใจเอื้อเฟื้อ และความเกียจคร้านได้
So kusīto samāno abhabbo uddhaccaṁ pahātuṁ asaṁvaraṁ pahātuṁ dussilyaṁ pahātuṁ.
dussilyaṁ → dussīlyaṁ (bj, cck, sya-all, pts) | dussīlyaṁ → Ph. here dussīlyaṁ. (pts note)เมื่อเกียจคร้าน จึงไม่อาจละความฟุ้งซ่าน ความไม่สำรวม และความเป็นผู้ทุศีลได้
So dussīlo samāno abhabbo ariyānaṁ adassanakamyataṁ pahātuṁ ariyadhammassa asotukamyataṁ pahātuṁ upārambhacittataṁ pahātuṁ.
ariyadhammassa → ariyadhammaṁ (sya-all, pts) | ariyadhammaṁ → Ph. -dhamme. (pts note) | asotukamyataṁ → T. henceworth -kamyataṁ. (pts note) | upārambhacittataṁ → T. M6. M7 -cittaṁ. (pts note) | ariyānaṁ adassanakamyataṁ → ariyānamadassanakamyataṁ (bjt)เมื่อทุศีล จึงไม่อาจละความเป็นผู้ไม่ต้องการจะเห็นพระอริยะ ความเป็นผู้ไม่ต้องการจะฟังธรรมของพระอริยะ และความเป็นผู้มีจิตคิดแข่งดีได้
So upārambhacitto samāno abhabbo muṭṭhassaccaṁ pahātuṁ asampajaññaṁ pahātuṁ cetaso vikkhepaṁ pahātuṁ.
vikkhepaṁ → vikkhittacittataṁ (sya-all) | vikkhepaṁ → Ph. vikhittaṁ; S. vikkhittacittataṁ. (pts note) | muṭṭhassaccaṁ → muṭṭhasaccaṁ (my, bjt, th, pts)เมื่อ มีจิตคิดแข่งดี จึงไม่อาจละความหลงลืมสติ ความไม่มีสัมปชัญญะ และความฟุ้งซ่าน แห่งจิตได้
So vikkhittacitto samāno abhabbo ayonisomanasikāraṁ pahātuṁ kummaggasevanaṁ pahātuṁ cetaso līnattaṁ pahātuṁ.
ayonisomanasikāraṁ → M. sakkāyadiṭṭhiṁ and so on as below. (pts note) | vikkhittacitto → vikkhitta citto (bjt) | ayonisomanasikāraṁ → ayoniso manasikāraṁ (th)เมื่อมีจิตฟุ้งซ่าน จึงไม่อาจละการมนสิการโดยไม่แยบคาย การเดินทางผิด และความหดหู่แห่งจิตได้
So līnacitto samāno abhabbo sakkāyadiṭṭhiṁ pahātuṁ vicikicchaṁ pahātuṁ sīlabbataparāmāsaṁ pahātuṁ.
sīlabbataparāmāsaṁ → sīlabbattaparāmāsaṁ (th)เมื่อมีจิตหดหู่ จึงไม่อาจละสักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา และ สีลัพพตปรามาสได้
So vicikiccho samāno abhabbo rāgaṁ pahātuṁ dosaṁ pahātuṁ mohaṁ pahātuṁ.
vicikiccho → vecikiccho (sya-all) | vecikiccho → ba. vicikiccho (sya-all: yu.) | vicikiccho → S. ve- (pts note)เมื่อมีวิจิกิจฉา จึงไม่อาจละราคะ โทสะ และโมหะได้
So rāgaṁ appahāya dosaṁ appahāya mohaṁ appahāya abhabbo jātiṁ pahātuṁ jaraṁ pahātuṁ maraṇaṁ pahātuṁ.
so → (sya-all, pts)ครั้นละ ราคะ โทสะ และโมหะยังไม่ได้ จึงไม่อาจละชาติ ชรา และมรณะได้
Tayome, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo jātiṁ pahātuṁ jaraṁ pahātuṁ maraṇaṁ pahātuṁ.
tayome → tayo me (bjt) | tayome → tayo (th, pts)๑. บุคคลละธรรม ๓ ประการนี้ได้แล้ว จึงอาจละชาติ ชรา และมรณะได้
Katame tayo?ธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Rāgaṁ pahāya, dosaṁ pahāya, mohaṁ pahāya—(๑) ราคะ (๒) โทสะ (๓) โมหะ
ime kho, bhikkhave, tayo dhamme pahāya bhabbo jātiṁ pahātuṁ jaraṁ pahātuṁ maraṇaṁ pahātuṁ.ภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการนี้แลได้แล้ว จึงอาจละชาติ ชรา และ มรณะได้
Tayome, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo rāgaṁ pahātuṁ dosaṁ pahātuṁ mohaṁ pahātuṁ.
tayome → tayo me (bjt) | tayome → tayo (th, pts)๒. บุคคลละธรรม ๓ ประการนี้ได้แล้ว จึงอาจละราคะ โทสะ และโมหะได้
Katame tayo?ธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Sakkāyadiṭṭhiṁ pahāya, vicikicchaṁ pahāya, sīlabbataparāmāsaṁ pahāya—
sīlabbataparāmāsaṁ → sīlabbattaparāmāsaṁ (th)(๑) สักกายทิฏฐิ (๒) วิจิกิจฉา (๓) สีลัพพตปรามาส
ime kho, bhikkhave, tayo dhamme pahāya bhabbo rāgaṁ pahātuṁ dosaṁ pahātuṁ mohaṁ pahātuṁ.ภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการนี้แลได้แล้ว จึงอาจละราคะ โทสะ และโมหะได้
Tayome, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo sakkāyadiṭṭhiṁ pahātuṁ vicikicchaṁ pahātuṁ sīlabbataparāmāsaṁ pahātuṁ.
tayome → tayo (th, pts) | sīlabbataparāmāsaṁ → sīlabbattaparāmāsaṁ (th)๓. บุคคลละธรรม ๓ ประการนี้ได้แล้ว จึงอาจละสักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา และ สีลัพพตปรามาสได้
Katame tayo?ธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Ayonisomanasikāraṁ pahāya, kummaggasevanaṁ pahāya, cetaso līnattaṁ pahāya—
pahāya → T. pahātuṁ, then it continues: Katame tayo? Muṭṭhasaccaṁ and so on as in 29. (pts note) | cetaso līnattaṁ → cetasolīnattaṁ (bjt) | ayonisomanasikāraṁ → ayoniso manasikāraṁ (th)(๑) การมนสิการโดยไม่แยบคาย (๒) การเดินทางผิด (๓) ความหดหู่แห่งจิต
ime kho, bhikkhave, tayo dhamme pahāya bhabbo sakkāyadiṭṭhiṁ pahātuṁ vicikicchaṁ pahātuṁ sīlabbataparāmāsaṁ pahātuṁ.
sakkāyadiṭṭhiṁ → sakkāya diṭṭhiṁ (bjt) | sīlabbataparāmāsaṁ → sīlabbattaparāmāsaṁ (th)ภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการนี้แลได้แล้ว จึงอาจละสักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา และสีลัพพตปรามาสได้
Tayome, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo ayonisomanasikāraṁ pahātuṁ kummaggasevanaṁ pahātuṁ cetaso līnattaṁ pahātuṁ.
tayome → tayo (th, pts) | ayonisomanasikāraṁ → ayoniso manasikāraṁ (th)๔. บุคคลละธรรม ๓ ประการนี้ได้แล้ว จึงอาจละการมนสิการโดยไม่แยบคาย การเดินทางผิด และความหดหู่แห่งจิตได้
Katame tayo?ธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Muṭṭhassaccaṁ pahāya, asampajaññaṁ pahāya, cetaso vikkhepaṁ pahāya—
muṭṭhassaccaṁ → muṭṭhasaccaṁ (my, bjt, th, pts)(๑) ความหลงลืมสติ (๒) ความไม่มีสัมปชัญญะ (๓) ความฟุ้งซ่านแห่งจิต
ime kho, bhikkhave, tayo dhamme pahāya bhabbo ayonisomanasikāraṁ pahātuṁ kummaggasevanaṁ pahātuṁ cetaso līnattaṁ pahātuṁ.
ayonisomanasikāraṁ → ayoniso manasikāraṁ (bjt, th)ภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการนี้แลได้แล้ว จึงอาจละการมนสิการ โดยไม่แยบคาย การเดินทางผิด และความหดหู่แห่งจิตได้
Tayome, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo muṭṭhassaccaṁ pahātuṁ asampajaññaṁ pahātuṁ cetaso vikkhepaṁ pahātuṁ.
muṭṭhassaccaṁ → muṭṭhasaccaṁ (my, bjt, th, pts) | tayome → tayo (th, pts)๕. บุคคลละธรรม ๓ ประการนี้ได้แล้ว จึงอาจละความหลงลืมสติ ความไม่มี สัมปชัญญะ และความฟุ้งซ่านแห่งจิตได้
Katame tayo?ธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Ariyānaṁ adassanakamyataṁ pahāya, ariyadhammassa asotukamyataṁ pahāya, upārambhacittataṁ pahāya—
ariyadhammassa → ariyadhammaṁ (sya-all, pts) | ariyānaṁ adassanakamyataṁ → ariyānamadassanakamyataṁ (bjt)(๑) ความเป็นผู้ไม่ต้องการจะเห็นพระอริยะ (๒) ความเป็นผู้ไม่ต้องการจะฟังธรรมของพระอริยะ (๓) ความเป็นผู้มีจิตคิดแข่งดี
ime kho, bhikkhave, tayo dhamme pahāya bhabbo muṭṭhassaccaṁ pahātuṁ asampajaññaṁ pahātuṁ cetaso vikkhepaṁ pahātuṁ.
muṭṭhassaccaṁ → muṭṭhasaccaṁ (bjt, th, pts)ภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการนี้แลได้แล้ว จึงอาจละความหลง ลืมสติ ความไม่มีสัมปชัญญะ และความฟุ้งซ่านแห่งจิตได้
Tayome, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo ariyānaṁ adassanakamyataṁ pahātuṁ ariyadhammassa asotukamyataṁ pahātuṁ upārambhacittataṁ pahātuṁ.
ariyadhammassa → ariyadhammaṁ (sya-all, pts) | ariyānaṁ adassanakamyataṁ → ariyānamadassanakamyataṁ (bjt) | tayome → tayo (th, pts)๖. บุคคลละธรรม ๓ ประการนี้ได้แล้ว จึงอาจละความเป็นผู้ไม่ต้องการจะเห็น พระอริยะ ความเป็นผู้ไม่ต้องการจะฟังธรรมของพระอริยะ และความเป็นผู้มีจิตคิด แข่งดีได้
Katame tayo?ธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Uddhaccaṁ pahāya, asaṁvaraṁ pahāya, dussilyaṁ pahāya—
dussilyaṁ → dussīlyaṁ (bj, cck, sya-all, pts)(๑) ความฟุ้งซ่าน (๒) ความไม่สำรวม (๓) ความเป็นผู้ทุศีล
ime kho, bhikkhave, tayo dhamme pahāya bhabbo ariyānaṁ adassanakamyataṁ pahātuṁ ariyadhammassa asotukamyataṁ pahātuṁ upārambhacittataṁ pahātuṁ.
ariyadhammassa → ariyadhammaṁ (sya-all, pts) | ariyānaṁ adassanakamyataṁ → ariyānamadassanakamyataṁ (bjt)ภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการนี้แลได้แล้ว จึงอาจละความเป็นผู้ไม่ ต้องการจะเห็นพระอริยะ ความเป็นผู้ไม่ต้องการจะฟังธรรมของพระอริยะ และความ เป็นผู้มีจิตคิดแข่งดีได้
Tayome, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo uddhaccaṁ pahātuṁ asaṁvaraṁ pahātuṁ dussilyaṁ pahātuṁ.
dussilyaṁ → dussīlyaṁ (bj, cck, sya-all, pts) | tayome → tayo (th, pts)๗. บุคคลละธรรม ๓ ประการนี้ได้แล้ว จึงอาจละความฟุ้งซ่าน ความไม่สำรวม และความเป็นผู้ทุศีลได้
Katame tayo?ธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Assaddhiyaṁ pahāya, avadaññutaṁ pahāya, kosajjaṁ pahāya—(๑) ความไม่มีศรัทธา (๒) ความเป็นผู้ไม่มีใจเอื้อเฟื้อ (๓) ความเกียจคร้าน
ime kho, bhikkhave, tayo dhamme pahāya bhabbo uddhaccaṁ pahātuṁ asaṁvaraṁ pahātuṁ dussilyaṁ pahātuṁ.
dussilyaṁ → dussīlyaṁ (bj, cck, sya-all, pts)ภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการนี้แลได้แล้ว จึงอาจละความฟุ้งซ่าน ความไม่สำรวม และความเป็นผู้ทุศีลได้
Tayome, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo assaddhiyaṁ pahātuṁ avadaññutaṁ pahātuṁ kosajjaṁ pahātuṁ.
tayome → tayo (th, pts)๘. บุคคลละธรรม ๓ ประการนี้ได้แล้ว จึงอาจละความไม่มีศรัทธา ความเป็นผู้ มีใจไม่เอื้อเฟื้อ และความเกียจคร้านได้
Katame tayo?ธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Anādariyaṁ pahāya, dovacassataṁ pahāya, pāpamittataṁ pahāya—(๑) ความไม่เอื้อเฟื้อ (๒) ความเป็นผู้ว่ายาก (๓) ความเป็นผู้มีปาปมิตร
ime kho, bhikkhave, tayo dhamme pahāya bhabbo assaddhiyaṁ pahātuṁ avadaññutaṁ pahātuṁ kosajjaṁ pahātuṁ.ภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการนี้แลได้แล้ว จึงอาจละความเป็นผู้ไม่ มีศรัทธา ความเป็นผู้ไม่มีใจเอื้อเฟื้อ และความเกียจคร้านได้
Tayome, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo anādariyaṁ pahātuṁ dovacassataṁ pahātuṁ pāpamittataṁ pahātuṁ.
pahātuṁ → (pts) | tayome → tayo me (bjt) | tayome → tayo (th, pts)๙. บุคคลละธรรม ๓ ประการนี้ได้แล้ว จึงอาจละความเป็นผู้ไม่เอื้อเฟื้อ ความ เป็นผู้ว่ายาก และความเป็นผู้มีปาปมิตรได้
Katame tayo?ธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Ahirikaṁ pahāya, anottappaṁ pahāya, pamādaṁ pahāya—(๑) ความเป็นผู้ไม่มีหิริ (๒) ความเป็นผู้ไม่มีโอตตัปปะ (๓) ความประมาท
ime kho, bhikkhave, tayo dhamme pahāya bhabbo anādariyaṁ pahātuṁ dovacassataṁ pahātuṁ pāpamittataṁ pahātuṁ.ภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการนี้แลได้แล้ว จึงอาจละความเป็นผู้ไม่ เอื้อเฟื้อ ความเป็นผู้ว่ายาก และความเป็นผู้มีปาปมิตรได้ (๙)
Hirīmāyaṁ, bhikkhave, ottāpī appamatto hoti.
hirīmāyaṁ → hirimāyaṁ (bj, sya-all, pts) | ottāpī → ottappī (bj, sya-all, pts) | hirīmāyaṁ → hirimā yaṁ (pts)๑๐. บุคคลนี้เป็นผู้มีหิริ เป็นผู้มีโอตตัปปะ เป็นผู้ไม่ประมาท
So appamatto samāno bhabbo anādariyaṁ pahātuṁ dovacassataṁ pahātuṁ pāpamittataṁ pahātuṁ.
pahātuṁ → pāhātuṁ (sya-all)บุคคลนั้นเมื่อไม่ ประมาท จึงอาจละความเป็นผู้ไม่เอื้อเฟื้อ ความเป็นผู้ว่ายาก และความเป็นผู้มีปาปมิตรได้
So kalyāṇamitto samāno bhabbo assaddhiyaṁ pahātuṁ avadaññutaṁ pahātuṁ kosajjaṁ pahātuṁ.เมื่อมีกัลยาณมิตร จึงอาจละความเป็นผู้ไม่มีศรัทธา ความเป็นผู้ไม่มีใจเอื้อเฟื้อ และความเกียจคร้านได้
So āraddhavīriyo samāno bhabbo uddhaccaṁ pahātuṁ asaṁvaraṁ pahātuṁ dussilyaṁ pahātuṁ.
dussilyaṁ → dussīlyaṁ (cck) | āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (bjt, th, pts)เมื่อปรารภความเพียร จึงอาจละความฟุ้งซ่าน ความไม่ สำรวม และความเป็นผู้ทุศีลได้
So sīlavā samāno bhabbo ariyānaṁ adassanakamyataṁ pahātuṁ ariyadhammassa asotukamyataṁ pahātuṁ upārambhacittataṁ pahātuṁ.
ariyadhammassa → ariyadhammaṁ (sya-all, pts) | ariyānaṁ adassanakamyataṁ → ariyānamadassanakamyataṁ (bjt)เมื่อมีศีล จึงอาจละความเป็นผู้ไม่ต้องการจะเห็น พระอริยะ ความเป็นผู้ไม่ต้องการจะฟังธรรมของพระอริยะ และความเป็นผู้มีจิตคิด แข่งดีได้
So anupārambhacitto samāno bhabbo muṭṭhassaccaṁ pahātuṁ asampajaññaṁ pahātuṁ cetaso vikkhepaṁ pahātuṁ.
muṭṭhassaccaṁ → muṭṭhasaccaṁ (bjt, th, pts)เมื่อมีจิตไม่คิดแข่งดี จึงอาจละความหลงลืมสติ ความไม่มีสัมปชัญญะ ความฟุ้งซ่านแห่งจิตได้
So avikkhittacitto samāno bhabbo ayonisomanasikāraṁ pahātuṁ kummaggasevanaṁ pahātuṁ cetaso līnattaṁ pahātuṁ.
ayonisomanasikāraṁ pahātuṁ → ayoniso manasikāraṁ pāhātuṁ (sya-all) | cetaso līnattaṁ → cetasolīnattaṁ (bjt)เมื่อมีจิตไม่ฟุ้งซ่าน จึงอาจละการมนสิการโดยไม่แยบคาย การเดินทางผิด และความหดหู่แห่งจิตได้
So alīnacitto samāno bhabbo sakkāyadiṭṭhiṁ pahātuṁ vicikicchaṁ pahātuṁ sīlabbataparāmāsaṁ pahātuṁ.
sīlabbataparāmāsaṁ → sīlabbattaparāmāsaṁ (th)เมื่อมีจิตไม่หดหู่ จึงอาจละสักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา และสีลัพพตปรามาสได้
So avicikiccho samāno bhabbo rāgaṁ pahātuṁ dosaṁ pahātuṁ mohaṁ pahātuṁ.เมื่อไม่มีวิจิกิจฉา จึงอาจละราคะ โทสะ และ โมหะได้
So rāgaṁ pahāya dosaṁ pahāya mohaṁ pahāya bhabbo jātiṁ pahātuṁ jaraṁ pahātuṁ maraṇaṁ pahātun”ti.
so → (sya-all) | pahātunti chaṭṭhaṁ → pahātun ti (pts) | So → omitted by Ph. S. (pts note) | pahātuṁ → M. Ph. insert bhabbo. (pts note)ครั้นละราคะ โทสะ และโมหะ ได้แล้ว จึงอาจละชาติ ชรา และมรณะได้