NandiyasuttaWith Nandiya
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme.At one time the Buddha was staying in the land of the Sakyans, near Kapilavatthu in the Banyan Tree Monastery.
Tena kho pana samayena bhagavā sāvatthiyaṁ vassāvāsaṁ upagantukāmo hoti.
hoti → ahosi (mr) | hoti → ahosi (cck: ka.) | hoti → M. Ph. ahosi. (pts note)Now at that time the Buddha wanted to commence the rains residence at Sāvatthī.
Assosi kho nandiyo sakko:Nandiya the Sakyan heard about this,
“bhagavā kira sāvatthiyaṁ vassāvāsaṁ upagantukāmo”ti.
upagantukāmoti → upagantukāmo ti (pts)
Atha kho nandiyassa sakkassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)and thought,
“yannūnāhampi sāvatthiyaṁ vassāvāsaṁ upagaccheyyaṁ.
pi → omitted by M. Ph. (pts note) | yannūnāhampi → yaṁnūnāhampi (my) | yannūnāhampi → yannūnāhaṁpi (th) | yannūnāhampi → yan nūnāhaṁ pi (pts)“Why don’t I also commence the rains residence at Sāvatthī.
Tattha kammantañceva adhiṭṭhahissāmi, bhagavantañca lacchāmi kālena kālaṁ dassanāyā”ti.
kammantañceva → kammantaññeva (bj) | kammantañceva adhiṭṭhahissāmi bhagavantañca → kammantañ eva adiṭṭhahissāmi bhagavantañ ca (pts) | dassanāyāti → dassanāyā ti (pts)There I can focus on my work and from time to time get to see the Buddha.”
Atha kho bhagavā sāvatthiyaṁ vassāvāsaṁ upagacchi.
upagacchi → upagañchi (bj, pts1ed) | upagacchi nandiyopi → upagañchi nandiyo pi (pts) | upagacchi → upagañchi (cck: sī. pī.) | atha kho → athakho (th)So the Buddha commenced the rains residence in Sāvatthī,
Nandiyopi kho sakko sāvatthiyaṁ vassāvāsaṁ upagacchi.
upagacchi → upagañchi (bj, pts) | upagañchi → M. Ph. S. -gacchi. (pts note) | nandiyopi → nandiyo pi (pts)and so did Nandiya.
Tattha kammantañceva adhiṭṭhāsi, bhagavantañca labhi kālena kālaṁ dassanāya.
adhiṭṭhāsi → adhiṭṭhāya (sya-all); adhiṭṭhāti (mr) | labhi → lacchati (sya-all, mr) | adhiṭṭhāsi → adhiṭṭhāya (cck: syā.); adhiṭṭhāti (cck: ka.) | labhi → lacchati (cck: syā. ka.) | adhiṭṭhāsi → M. Ph. -ṭṭhāti; S. -ṭṭhāya. (pts note) | labhi → T. M7 labhati; M. Ph. S. lacchati. (pts note) | kammantañceva → kammantañ eva (pts) | bhagavantañca → bhagavantañ ca (pts)There he focused on his work and from time to time got to see the Buddha.
Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bhagavato cīvarakammaṁ karonti:
bhikkhū → bhikkhu (bj)At that time several mendicants were making a robe for the Buddha, thinking that
“niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṁ pakkamissatī”ti.
pakkamissatīti → pakkamissatī ti (pts)when his robe was finished and the three months of the rains residence had passed the Buddha would set out wandering.
Assosi kho nandiyo sakko:Nandiya the Sakyan heard about this.
“sambahulā kira bhikkhū bhagavato cīvarakammaṁ karonti:
bhikkhū → bhikkhu (bj)
‘niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṁ pakkamissatī’”ti.
pakkamissatīti → pakkamissatī ti (pts)
Atha kho nandiyo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho nandiyo sakko bhagavantaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)He went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him:
“sutaṁ metaṁ, bhante:
taṁ → Ph. S. sutam etaṁ. (pts note) | sutaṁ metaṁ → sutametaṁ (th) | metaṁ → me taṁ (pts)“Sir, I have heard that
‘sambahulā kira bhikkhū bhagavato cīvarakammaṁ karonti—
bhikkhū → bhikkhu (bj)several mendicants are making a robe for the Buddha, thinking that
niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṁ pakkamissatī’ti.
pakkamissatīti → pakkamissatī ti (pts)when his robe was finished and the three months of the rains residence had passed the Buddha would set out wandering.
Tesaṁ no, bhante, nānāvihārehi viharataṁ kenassa vihārena vihātabban”ti?
viharataṁ kenassa → viharitaṁ ken assa (pts) | assa → Ph. S. kena. (pts note) | vihātabbanti → vihātabban ti (pts)Now, we spend our life in various ways. Which of these should we practice?”
“Sādhu sādhu, nandiya.
Sādhu → M7 omits this sentence. (pts note)“Good, good, Nandiya!
Etaṁ kho, nandiya, tumhākaṁ patirūpaṁ kulaputtānaṁ, yaṁ tumhe tathāgataṁ upasaṅkamitvā puccheyyātha:
tumhākaṁ → tumhādisānaṁ (bj) | patirūpaṁ → paṭirūpaṁ (sya-all) | kulaputtānaṁ → kulapattānaṁ (pts) | tumhādisānaṁ → tumhākaṁ (bj: sīmu)It’s appropriate that gentlemen such as you come to me and ask:
‘tesaṁ no, bhante, nānāvihārehi viharataṁ kenassa vihārena vihātabban’ti?
viharataṁ kenassa → viharitaṁ kena (sya-all); viharitaṁ ken assa (pts) | assa → M. Ph. S. kena. (pts note) | vihātabbanti → vihātabban ti (pts)‘We spend our life in various ways. Which of these should we practice?’
Saddho kho, nandiya, ārādhako hoti, no assaddho;
assaddho → asaddho (th, pts)The faithful succeed, not the faithless.
sīlavā ārādhako hoti, no dussīlo;The ethical succeed, not the unethical.
āraddhavīriyo ārādhako hoti, no kusīto;
āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (bjt, th, pts)The energetic succeed, not the lazy.
upaṭṭhitassati ārādhako hoti, no muṭṭhassati;
upaṭṭhitassati → upaṭṭhitasati (bjt, th, pts)The mindful succeed, not the unmindful.
samāhito ārādhako hoti, no asamāhito;Those with immersion succeed, not those without immersion.
paññavā ārādhako hoti, no duppañño.The wise succeed, not the witless.
Imesu kho te, nandiya, chasu dhammesu patiṭṭhāya pañcasu dhammesu ajjhattaṁ sati upaṭṭhāpetabbā.
upaṭṭhāpetabbā → upaṭṭhapetabbā (sya-all, pts) | upaṭṭhapetabbā → M. upaṭṭhā- always; Ph. mostly. (pts note)When you’re grounded on these six things, go on to establish mindfulness on five further things internally.
Idha tvaṁ, nandiya, tathāgataṁ anussareyyāsi:Firstly, you should recollect the Realized One:
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi, satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.
itipi → iti pi (pts) | bhagavāti → bhagavā ti (pts)‘That Blessed One is perfected, a fully awakened Buddha, accomplished in knowledge and conduct, holy, knower of the world, supreme guide for those fit for training, teacher of gods and humans, awakened, blessed.’
Iti kho te, nandiya, tathāgataṁ ārabbha ajjhattaṁ sati upaṭṭhāpetabbā.
upaṭṭhāpetabbā → upaṭṭhapetabbā (sya-all, pts)In this way you should establish mindfulness internally based on the Realized One.
Puna caparaṁ tvaṁ, nandiya, dhammaṁ anussareyyāsi:
tvaṁ → (sya-all) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)Furthermore, you should recollect the teaching:
‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhī’ti.
opaneyyiko → opanayiko (bj, sya-all, pts) | svākkhāto → M. Ph. svākhyāto. (pts note) | opanayiko → M. Ph. -neyyiko. (pts note) | viññūhīti → viññūhī ti (bjt, pts)‘The teaching is well explained by the Buddha—apparent in the present life, immediately effective, inviting inspection, relevant, so that sensible people can know it for themselves.’
Iti kho te, nandiya, dhammaṁ ārabbha ajjhattaṁ sati upaṭṭhāpetabbā.
upaṭṭhāpetabbā → upaṭṭhapetabbā (sya-all, pts)In this way you should establish mindfulness internally based on the teaching.
Puna caparaṁ tvaṁ, nandiya, kalyāṇamitte anussareyyāsi:
tvaṁ nandiya → nandi (sya-all) | caparaṁ tvaṁ → ca paraṁ (pts)Furthermore, you should recollect your good friends:
‘lābhā vata me, suladdhaṁ vata me,‘I’m fortunate, so very fortunate,
yassa me kalyāṇamittā anukampakā atthakāmā ovādakā anusāsakā’ti.
me → (sya-all) | anusāsakāti → anusāsitāti (sya-all) | me → T. assa me; M. Ph. S. omit me. (pts note) | anusāsakā → S. -sāsitā. (pts note) | anusāsakāti → anusāsakā ti (pts)to have good friends who advise and instruct me out of kindness and sympathy.’
Iti kho te, nandiya, kalyāṇamitte ārabbha ajjhattaṁ sati upaṭṭhāpetabbā.
upaṭṭhāpetabbā → upaṭṭhapetabbā (sya-all, pts)In this way you should establish mindfulness internally based on good friends.
Puna caparaṁ tvaṁ, nandiya, attano cāgaṁ anussareyyāsi:
caparaṁ → ca paraṁ (pts)Furthermore, you should recollect your own generosity:
‘lābhā vata me, suladdhaṁ vata me,‘I’m so fortunate, so very fortunate.
yohaṁ maccheramalapariyuṭṭhitāya pajāya vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasāmi muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṁvibhāgarato’ti.
payatapāṇi → payatapāṇī (bj, sya-all, pts) | yohaṁ → yo haṁ (pts) | dānasaṁvibhāgaratoti → dānasaṁvibhāgarato ti (pts)Among people full of the stain of stinginess I live at home with heart rid of stinginess, freely generous, open-handed, loving to let go, committed to charity, loving to give and to share.’
Iti kho te, nandiya, cāgaṁ ārabbha ajjhattaṁ sati upaṭṭhāpetabbā.
upaṭṭhāpetabbā → upaṭṭhapetabbā (sya-all, pts)In this way you should establish mindfulness internally based on generosity.
Puna caparaṁ tvaṁ, nandiya, devatā anussareyyāsi:
caparaṁ → ca paraṁ (pts)Furthermore, you should recollect the deities:
‘yā devatā atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ devatānaṁ sahabyataṁ aññataraṁ manomayaṁ kāyaṁ upapannā, tā karaṇīyaṁ attano na samanupassanti katassa vā paticayaṁ’.
kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ → kabaliṅkārāhārabhakkhānaṁ (bj); kabaliṅkārabhakkhānaṁ (si); kabaḷīkārabhakkhānaṁ (sya-all, km, pts1ed) | kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ devatānaṁ sahabyataṁ → kabaliṅkārāhārabhakkhānaṁ devānaṁ sahavyataṁ (bj) | paticayaṁ → paṭiccayaṁ (sya-all) | kabaliṅkārāhārabhakkhānaṁ → kabaliṅkārabhakkhānaṁ (bj: sīmu, syā, PTS) | kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ → kabaḷiṁkārabhakkhānaṁ (cck: sī.); kabaḷīkārabhakkhānaṁ (cck: syā. kaṁ. pī.) | kabaḷīkārabhakkhānaṁ → T. M7 -liṁkāra-; M. Ph. -kārāhārabh- throughout. (pts note) | manomayaṁ → T. panāmayaṁ; M7 pāṇamayaṁ. (pts note) | paticayaṁ → S. paṭiccayaṁ throughout. (pts note) | + → tā (th, pts) | atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ devatānaṁ sahabyataṁ → atikkamm eva kabaḷīkārabhakkhānaṁ devānaṁ sahavyataṁ (pts)‘There are deities who, surpassing the company of deities that consume edible food, are reborn in a certain host of mind-made deities. They don’t see in themselves anything more to do, or anything that needs improvement.’
Seyyathāpi, nandiya, bhikkhu asamayavimutto karaṇīyaṁ attano na samanupassati katassa vā paticayaṁ;
karaṇīyaṁ → akaraṇīyaṁ (sya-all) | paticayaṁ evamevaṁ → paṭiccayaṁ evameva (sya-all) | asamayavimutto → T. M7 asamavi- (pts note) | katassa → T. katamāssa and kātassa; M7 katamassa both times. (pts note) | vā → omitted by M. Ph. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)An irreversibly freed mendicant doesn’t see in themselves anything more to do, or anything that needs improvement.
evamevaṁ kho, nandiya, yā tā devatā atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ devatānaṁ sahabyataṁ aññataraṁ manomayaṁ kāyaṁ upapannā, tā karaṇīyaṁ attano na samanupassanti katassa vā paticayaṁ.
kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ devatānaṁ sahabyataṁ → kabaliṅkārāhārabhakkhānaṁ devānaṁ sahavyataṁ (bj) | kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ devatānaṁ → kabaḷīkārabhakkhānaṁ devānaṁ (sya-all) | paticayaṁ → paṭiccayanti (sya-all) | yā → omitted by T. M7. (pts note) | manomayaṁ → T. eva hemayaṁ; M. paṇamahetayaṁ (sic). (pts note) | tā → T. uppannāṇaṁ. (pts note) | na → omitted by T. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts) | atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ devatānaṁ sahabyataṁ → atikkamm eva kabaḷīkārabhakkhānaṁ devānaṁ sahavyataṁ (pts) | paticayaṁ → paticayan ti (pts)In the same way, Nandiya, there are deities who, surpassing the company of deities that consume edible food, are reborn in a certain host of mind-made deities. They don’t see in themselves anything more to do, or anything that needs improvement.
Iti kho te, nandiya, devatā ārabbha ajjhattaṁ sati upaṭṭhāpetabbā.
upaṭṭhāpetabbā → upaṭṭhapetabbā (sya-all, pts)In this way you should establish mindfulness internally based on the deities.
Imehi kho, nandiya, ekādasahi dhammehi samannāgato ariyasāvako pajahateva pāpake akusale dhamme, na upādiyati.
pajahateva → pajahat eva (pts)A noble disciple who possesses these eleven qualities gives up bad, unskillful qualities and doesn’t cling to them.
Seyyathāpi, nandiya, kumbho nikkujjo vamateva udakaṁ, no vantaṁ paccāvamati;
nikkujjo → nikujjo (mr) | paccāvamati → pacchā vamati (bj); paccāmasati (sya-all) | paccāvamati seyyathāpi → pacchā vamati seyyathā (bj) | vamateva udakaṁ → (sya-all) | nikkujjo → nikujjo (bj: machasaṁ) | nikkujjo → nikujjo (cck: ka.) | paccāvamati → paccāmasati (cck: syā.) | eva → M. Ph. mato 'va; omitted by S. (pts note) | paccāvamati → S. paccāmasati. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | vamateva → va tam eva (pts)It’s like when a pot full of water is tipped over, so the water drains out and doesn’t go back in.
seyyathāpi vā pana, nandiya, sukkhe tiṇadāye aggi mutto ḍahaññeva gacchati, no daḍḍhaṁ paccudāvattati;
aggi mutto ḍahaññeva → aggimukko ḍahaṁ yeva (bj) | vā pana → (sya-all) | sukkhe tiṇadāye → tiṇā (sya-all) | vā → seyyathāpi cā (bj: machasaṁ) | aggimukko → aggimutto (bj: sīmu) | pana → omitted by M. Ph. S. (pts note) | sukkhe → omitted by T. M7. S. (pts note) | tiṇadāye → S. tiṇā. (pts note) | mutto → Ph. phuṭṭho. (pts note) | daḍḍhaṁ → T. daḍḍha; M7 adds vā. (pts note) | paccudāvattati → T. vāccudāvatti. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā (bjt) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Suppose there was an uncontrolled fire. It advances burning up dry woodlands and doesn’t turn back over what it has burned.
evamevaṁ kho, nandiya, imehi ekādasahi dhammehi samannāgato ariyasāvako pajahateva pāpake akusale dhamme, na upādiyatī”ti.
upādiyatīti tatiyaṁ → upādiyatī ti (pts) | evamevaṁ → eva meva (bjt) | pajahateva → pajahate va (bjt) | evamevaṁ → evameva (th) | evamevaṁ → evam eva (pts) | pajahateva → pajahat eva (pts)In the same way, a noble disciple who possesses these eleven qualities gives up bad, unskillful qualities and doesn’t cling to them.”