NandiyasuttaСутта Нандия
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme.Одно время Благословенный располагается в стране Сакьев в Капилаваттху в Баньяновом Парке.
Tena kho pana samayena bhagavā sāvatthiyaṁ vassāvāsaṁ upagantukāmo hoti.
hoti → ahosi (mr) | hoti → ahosi (cck: ka.) | hoti → M. Ph. ahosi. (pts note)И в то время Благословенный собирался проводить сезон дождей в Саваттхи.
Assosi kho nandiyo sakko:Нандия из клана Сакьев услышал об этом:
“bhagavā kira sāvatthiyaṁ vassāvāsaṁ upagantukāmo”ti.
upagantukāmoti → upagantukāmo ti (pts)Благословенный собирается проводить сезон дождей в Саваттхи.
Atha kho nandiyassa sakkassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)И мысль пришла к нему:
“yannūnāhampi sāvatthiyaṁ vassāvāsaṁ upagaccheyyaṁ.
pi → omitted by M. Ph. (pts note) | yannūnāhampi → yaṁnūnāhampi (my) | yannūnāhampi → yannūnāhaṁpi (th) | yannūnāhampi → yan nūnāhaṁ pi (pts)“Я тоже буду проводить сезон дождей в Саваттхи.
Tattha kammantañceva adhiṭṭhahissāmi, bhagavantañca lacchāmi kālena kālaṁ dassanāyā”ti.
kammantañceva → kammantaññeva (bj) | kammantañceva adhiṭṭhahissāmi bhagavantañca → kammantañ eva adiṭṭhahissāmi bhagavantañ ca (pts) | dassanāyāti → dassanāyā ti (pts)Там я буду работать и время от времени буду посещать Благословенного”.
Atha kho bhagavā sāvatthiyaṁ vassāvāsaṁ upagacchi.
upagacchi → upagañchi (bj, pts1ed) | upagacchi nandiyopi → upagañchi nandiyo pi (pts) | upagacchi → upagañchi (cck: sī. pī.) | atha kho → athakho (th)И тогда Благословенный начал проводить сезон дождей в Саваттхи.
Nandiyopi kho sakko sāvatthiyaṁ vassāvāsaṁ upagacchi.
upagacchi → upagañchi (bj, pts) | upagañchi → M. Ph. S. -gacchi. (pts note) | nandiyopi → nandiyo pi (pts)Нандия из клана Сакьев также начал проводить сезон дождей в Саваттхи,
Tattha kammantañceva adhiṭṭhāsi, bhagavantañca labhi kālena kālaṁ dassanāya.
adhiṭṭhāsi → adhiṭṭhāya (sya-all); adhiṭṭhāti (mr) | labhi → lacchati (sya-all, mr) | adhiṭṭhāsi → adhiṭṭhāya (cck: syā.); adhiṭṭhāti (cck: ka.) | labhi → lacchati (cck: syā. ka.) | adhiṭṭhāsi → M. Ph. -ṭṭhāti; S. -ṭṭhāya. (pts note) | labhi → T. M7 labhati; M. Ph. S. lacchati. (pts note) | kammantañceva → kammantañ eva (pts) | bhagavantañca → bhagavantañ ca (pts)где стал работать и время от времени посещать Благословенного.
Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bhagavato cīvarakammaṁ karonti:
bhikkhū → bhikkhu (bj)И в то время группа монахов изготавливала одеяние для Благословенного, размышляя так:
“niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṁ pakkamissatī”ti.
pakkamissatīti → pakkamissatī ti (pts)“По истечении трёх месяцев [сезона дождей], когда эта одежда будет готова, Благословенный отправится в странствие”.
Assosi kho nandiyo sakko:Нандия из клана Сакьев услышал об этом,
“sambahulā kira bhikkhū bhagavato cīvarakammaṁ karonti:
bhikkhū → bhikkhu (bj)
‘niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṁ pakkamissatī’”ti.
pakkamissatīti → pakkamissatī ti (pts)
Atha kho nandiyo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho nandiyo sakko bhagavantaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)подошёл к Благословенному, поклонился ему, сел рядом и сказал:
“sutaṁ metaṁ, bhante:
taṁ → Ph. S. sutam etaṁ. (pts note) | sutaṁ metaṁ → sutametaṁ (th) | metaṁ → me taṁ (pts)“Почтенный, я услышал [вот о чём]:
‘sambahulā kira bhikkhū bhagavato cīvarakammaṁ karonti—
bhikkhū → bhikkhu (bj)“Группа монахов изготавливает одеяние для Благословенного, размышляя так:
niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṁ pakkamissatī’ti.
pakkamissatīti → pakkamissatī ti (pts)“По истечении трёх месяцев [сезона дождей], когда эта одежда будет готова, Благословенный отправится в странствие”.
Tesaṁ no, bhante, nānāvihārehi viharataṁ kenassa vihārena vihātabban”ti?
viharataṁ kenassa → viharitaṁ ken assa (pts) | assa → Ph. S. kena. (pts note) | vihātabbanti → vihātabban ti (pts)Господин, как нам следует пребывать со всеми нашими делами и обязанностями?”
“Sādhu sādhu, nandiya.
Sādhu → M7 omits this sentence. (pts note)“Хорошо, хорошо, Нандия!
Etaṁ kho, nandiya, tumhākaṁ patirūpaṁ kulaputtānaṁ, yaṁ tumhe tathāgataṁ upasaṅkamitvā puccheyyātha:
tumhākaṁ → tumhādisānaṁ (bj) | patirūpaṁ → paṭirūpaṁ (sya-all) | kulaputtānaṁ → kulapattānaṁ (pts) | tumhādisānaṁ → tumhākaṁ (bj: sīmu)Вам подобает подходить к Татхагате и спрашивать его так:
‘tesaṁ no, bhante, nānāvihārehi viharataṁ kenassa vihārena vihātabban’ti?
viharataṁ kenassa → viharitaṁ kena (sya-all); viharitaṁ ken assa (pts) | assa → M. Ph. S. kena. (pts note) | vihātabbanti → vihātabban ti (pts)“Почтенный, как нам следует пребывать со всеми нашими делами и обязанностями?”
Saddho kho, nandiya, ārādhako hoti, no assaddho;
assaddho → asaddho (th, pts)Нандия, преуспевает [лишь] человек, обладающий верой, а не тот, кто не обладает верой.
sīlavā ārādhako hoti, no dussīlo;Преуспевает [лишь] человек нравственный, а не безнравственный.
āraddhavīriyo ārādhako hoti, no kusīto;
āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (bjt, th, pts)Преуспевает [лишь] человек, обладающий усердием, а не тот, кто ленив.
upaṭṭhitassati ārādhako hoti, no muṭṭhassati;
upaṭṭhitassati → upaṭṭhitasati (bjt, th, pts)Преуспевает [лишь] тот, у кого утверждено памятование, а не тот, ум кого замутнён.
samāhito ārādhako hoti, no asamāhito;Преуспевает [лишь] тот, кто сосредоточен, а не тот, кто не сосредоточен.
paññavā ārādhako hoti, no duppañño.Преуспевает [лишь] понимающий, а не тот, кто не понимающий.
Imesu kho te, nandiya, chasu dhammesu patiṭṭhāya pañcasu dhammesu ajjhattaṁ sati upaṭṭhāpetabbā.
upaṭṭhāpetabbā → upaṭṭhapetabbā (sya-all, pts) | upaṭṭhapetabbā → M. upaṭṭhā- always; Ph. mostly. (pts note)Утвердив в себе эти шесть качеств, тебе следует утвердить памятование внутренне в отношении пяти явлений.
Idha tvaṁ, nandiya, tathāgataṁ anussareyyāsi:Нандия, тебе следует памятовать о Татхагате:
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi, satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.
itipi → iti pi (pts) | bhagavāti → bhagavā ti (pts)“Благословенный – арахант, Правильно Пробуждённый, видением и поведением наделённый, достигший блага, знаток мира, непревзойдённый учитель тех, кто готов обучаться, учитель богов и людей, пробуждённый, благословенный”.
Iti kho te, nandiya, tathāgataṁ ārabbha ajjhattaṁ sati upaṭṭhāpetabbā.
upaṭṭhāpetabbā → upaṭṭhapetabbā (sya-all, pts)Вот как тебе следует утвердить памятование внутренне, опираясь на Татхагату.
Puna caparaṁ tvaṁ, nandiya, dhammaṁ anussareyyāsi:
tvaṁ → (sya-all) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)Далее, Нандия, тебе следует памятовать о Дхамме:
‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhī’ti.
opaneyyiko → opanayiko (bj, sya-all, pts) | svākkhāto → M. Ph. svākhyāto. (pts note) | opanayiko → M. Ph. -neyyiko. (pts note) | viññūhīti → viññūhī ti (bjt, pts)“Дхамма превосходно разъяснена Благословенным, видимая здесь и сейчас, не зависящая от времени, приглашающая пойти и увидеть, ведущая к цели, познаваемая мудрыми самостоятельно”.
Iti kho te, nandiya, dhammaṁ ārabbha ajjhattaṁ sati upaṭṭhāpetabbā.
upaṭṭhāpetabbā → upaṭṭhapetabbā (sya-all, pts)Вот как тебе следует утвердить памятование внутренне, опираясь на Дхамму.
Puna caparaṁ tvaṁ, nandiya, kalyāṇamitte anussareyyāsi:
tvaṁ nandiya → nandi (sya-all) | caparaṁ tvaṁ → ca paraṁ (pts)Далее, Нандия, тебе следует памятовать о хороших друзьях:
‘lābhā vata me, suladdhaṁ vata me,“Воистину, велика моя удача и благо,
yassa me kalyāṇamittā anukampakā atthakāmā ovādakā anusāsakā’ti.
me → (sya-all) | anusāsakāti → anusāsitāti (sya-all) | me → T. assa me; M. Ph. S. omit me. (pts note) | anusāsakā → S. -sāsitā. (pts note) | anusāsakāti → anusāsakā ti (pts)что у меня есть хорошие друзья, которые проявляют сострадание ко мне, желают моего благополучия, которые дают мне совет и наставляют меня”.
Iti kho te, nandiya, kalyāṇamitte ārabbha ajjhattaṁ sati upaṭṭhāpetabbā.
upaṭṭhāpetabbā → upaṭṭhapetabbā (sya-all, pts)Вот как тебе следует утвердить памятование внутренне, опираясь на хороших друзей.
Puna caparaṁ tvaṁ, nandiya, attano cāgaṁ anussareyyāsi:
caparaṁ → ca paraṁ (pts)Далее, Нандия, тебе следует памятовать о своей щедрости:
‘lābhā vata me, suladdhaṁ vata me,“Воистину, велика моя удача и благо,
yohaṁ maccheramalapariyuṭṭhitāya pajāya vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasāmi muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṁvibhāgarato’ti.
payatapāṇi → payatapāṇī (bj, sya-all, pts) | yohaṁ → yo haṁ (pts) | dānasaṁvibhāgaratoti → dānasaṁvibhāgarato ti (pts)что среди людей, охваченных загрязнением скупости, я пребываю дома с умом, лишённым скупости, щедрым, открытым, радуюсь оставлению, предан благотворительности, радуюсь дарению и разделению”.
Iti kho te, nandiya, cāgaṁ ārabbha ajjhattaṁ sati upaṭṭhāpetabbā.
upaṭṭhāpetabbā → upaṭṭhapetabbā (sya-all, pts)Вот как тебе следует утвердить памятование внутренне, опираясь на щедрость.
Puna caparaṁ tvaṁ, nandiya, devatā anussareyyāsi:
caparaṁ → ca paraṁ (pts)Далее, Нандия, тебе следует памятовать о божествах:
‘yā devatā atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ devatānaṁ sahabyataṁ aññataraṁ manomayaṁ kāyaṁ upapannā, tā karaṇīyaṁ attano na samanupassanti katassa vā paticayaṁ’.
kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ → kabaliṅkārāhārabhakkhānaṁ (bj); kabaliṅkārabhakkhānaṁ (si); kabaḷīkārabhakkhānaṁ (sya-all, km, pts1ed) | kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ devatānaṁ sahabyataṁ → kabaliṅkārāhārabhakkhānaṁ devānaṁ sahavyataṁ (bj) | paticayaṁ → paṭiccayaṁ (sya-all) | kabaliṅkārāhārabhakkhānaṁ → kabaliṅkārabhakkhānaṁ (bj: sīmu, syā, PTS) | kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ → kabaḷiṁkārabhakkhānaṁ (cck: sī.); kabaḷīkārabhakkhānaṁ (cck: syā. kaṁ. pī.) | kabaḷīkārabhakkhānaṁ → T. M7 -liṁkāra-; M. Ph. -kārāhārabh- throughout. (pts note) | manomayaṁ → T. panāmayaṁ; M7 pāṇamayaṁ. (pts note) | paticayaṁ → S. paṭiccayaṁ throughout. (pts note) | + → tā (th, pts) | atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ devatānaṁ sahabyataṁ → atikkamm eva kabaḷīkārabhakkhānaṁ devānaṁ sahavyataṁ (pts)“Эти божества, которые переродились в теле, состоящем-из-разума, вместе с теми дэвами, которые превзошли тех, что кормятся съестной едой, не видят в себе чего-либо, что ещё нужно было бы осуществить или же [потребности] взрастить то, что уже было осуществлено.
Seyyathāpi, nandiya, bhikkhu asamayavimutto karaṇīyaṁ attano na samanupassati katassa vā paticayaṁ;
karaṇīyaṁ → akaraṇīyaṁ (sya-all) | paticayaṁ evamevaṁ → paṭiccayaṁ evameva (sya-all) | asamayavimutto → T. M7 asamavi- (pts note) | katassa → T. katamāssa and kātassa; M7 katamassa both times. (pts note) | vā → omitted by M. Ph. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Подобно освободившемуся насовсем монаху, который не видит в себе чего-либо, что ещё нужно было бы осуществить или же [потребности] взрастить то, что уже было осуществлено –
evamevaṁ kho, nandiya, yā tā devatā atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ devatānaṁ sahabyataṁ aññataraṁ manomayaṁ kāyaṁ upapannā, tā karaṇīyaṁ attano na samanupassanti katassa vā paticayaṁ.
kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ devatānaṁ sahabyataṁ → kabaliṅkārāhārabhakkhānaṁ devānaṁ sahavyataṁ (bj) | kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ devatānaṁ → kabaḷīkārabhakkhānaṁ devānaṁ (sya-all) | paticayaṁ → paṭiccayanti (sya-all) | yā → omitted by T. M7. (pts note) | manomayaṁ → T. eva hemayaṁ; M. paṇamahetayaṁ (sic). (pts note) | tā → T. uppannāṇaṁ. (pts note) | na → omitted by T. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts) | atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṁ devatānaṁ sahabyataṁ → atikkamm eva kabaḷīkārabhakkhānaṁ devānaṁ sahavyataṁ (pts) | paticayaṁ → paticayan ti (pts)точно так же и с теми божествами, которые переродились в теле, состоящем-из-разума, вместе с теми дэвами, которые превзошли тех, что кормятся съестной едой”.
Iti kho te, nandiya, devatā ārabbha ajjhattaṁ sati upaṭṭhāpetabbā.
upaṭṭhāpetabbā → upaṭṭhapetabbā (sya-all, pts)Вот как тебе следует утвердить памятование внутренне, опираясь на божеств.
Imehi kho, nandiya, ekādasahi dhammehi samannāgato ariyasāvako pajahateva pāpake akusale dhamme, na upādiyati.
pajahateva → pajahat eva (pts)Нандия, ученик Благородных, наделённый этими одиннадцатью качествами, отбрасывает неблагие состояния [ума] и не подбирает их.
Seyyathāpi, nandiya, kumbho nikkujjo vamateva udakaṁ, no vantaṁ paccāvamati;
nikkujjo → nikujjo (mr) | paccāvamati → pacchā vamati (bj); paccāmasati (sya-all) | paccāvamati seyyathāpi → pacchā vamati seyyathā (bj) | vamateva udakaṁ → (sya-all) | nikkujjo → nikujjo (bj: machasaṁ) | nikkujjo → nikujjo (cck: ka.) | paccāvamati → paccāmasati (cck: syā.) | eva → M. Ph. mato 'va; omitted by S. (pts note) | paccāvamati → S. paccāmasati. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | vamateva → va tam eva (pts)Это как перевёрнутый горшок не вбирает воду, которая вылилась [из него],
seyyathāpi vā pana, nandiya, sukkhe tiṇadāye aggi mutto ḍahaññeva gacchati, no daḍḍhaṁ paccudāvattati;
aggi mutto ḍahaññeva → aggimukko ḍahaṁ yeva (bj) | vā pana → (sya-all) | sukkhe tiṇadāye → tiṇā (sya-all) | vā → seyyathāpi cā (bj: machasaṁ) | aggimukko → aggimutto (bj: sīmu) | pana → omitted by M. Ph. S. (pts note) | sukkhe → omitted by T. M7. S. (pts note) | tiṇadāye → S. tiṇā. (pts note) | mutto → Ph. phuṭṭho. (pts note) | daḍḍhaṁ → T. daḍḍha; M7 adds vā. (pts note) | paccudāvattati → T. vāccudāvatti. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā (bjt) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)или подобно огню, вышедшему из-под контроля, что движется, выжигая сухие участки леса, и не возвращается назад к тому, что уже было сожжено –
evamevaṁ kho, nandiya, imehi ekādasahi dhammehi samannāgato ariyasāvako pajahateva pāpake akusale dhamme, na upādiyatī”ti.
upādiyatīti tatiyaṁ → upādiyatī ti (pts) | evamevaṁ → eva meva (bjt) | pajahateva → pajahate va (bjt) | evamevaṁ → evameva (th) | evamevaṁ → evam eva (pts) | pajahateva → pajahat eva (pts)точно так же ученик Благородных, наделённый этими одиннадцатью качествами, отбрасывает неблагие состояния [ума] и не подбирает их”.
Tatiyaṁ.
tatiyaṁ → athakho (sya-all) | tatiyaṁ → ti (pts)Третья.