- Aṅguttara Nikāya 2Восходящие Наставления 2.32-41
4. SamacittavaggaРаздел Сама Читта
321
“Asappurisabhūmiñca vo, bhikkhave, desessāmi sappurisabhūmiñca.
desessāmi → desissāmi (bj) | desissāmi → desessāmi (bj: machasaṁ, syā, sī) | + → sāvatthinidānaṁ (bjt) | asappurisabhūmiñca → asappurisabhūmiñ ca (pts) | desessāmi sappurisabhūmiñca → desissāmi sappurisabhūmiñ ca (pts)“Монахи, я научу вас состоянию плохого человека и состоянию хорошего человека.
Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha. bhāsissāmī”ti.
manasi karotha → manasikarotha (th) | manasi karotha bhāsissāmīti → manasikarotha bhāsissāmī ti (pts)Слушайте внимательно. Я буду говорить”.
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
evaṁ bhanteti → evambhanteti (bjt, th) | bhanteti → bhante ti (pts)“Да, почтенный” – ответили те монахи.
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Благословенный сказал:
“Katamā ca, bhikkhave, asappurisabhūmi?“И что такое состояние плохого человека?
Asappuriso, bhikkhave, akataññū hoti akatavedī.Плохой человек является непризнательным и неблагодарным.
Asabbhi hetaṁ, bhikkhave, upaññātaṁ yadidaṁ akataññutā akataveditā.
asabbhi hetaṁ → asabbhihetaṁ (bjt, th) | hetaṁ → h etaṁ (pts)Отсутствие признательности и неблагодарность восхваляются плохими [людьми].
Kevalā esā, bhikkhave, asappurisabhūmi yadidaṁ akataññutā akataveditā. (…)
(…) → (katamā ca bhikkhave sappurisabhūmi.) (bj)Отсутствие признательности и неблагодарность всецело относятся к состоянию плохого человека… И что такое состояние хорошего человека?
Sappuriso ca kho, bhikkhave, kataññū hoti katavedī.Хороший человек является признательным и благодарным.
Sabbhi hetaṁ, bhikkhave, upaññātaṁ yadidaṁ kataññutā kataveditā.
sabbhi hetaṁ → sabbhihetaṁ (bjt, th) | hetaṁ → h etaṁ (pts)Признательность и благодарность восхваляются хорошими [людьми].
Kevalā esā, bhikkhave, sappurisabhūmi yadidaṁ kataññutā kataveditā”ti.
kataveditāti → kataveditā ti (pts)Признательность и благодарность всецело относятся к состоянию хорошего человека”.
332
“Dvinnāhaṁ, bhikkhave, na suppatikāraṁ vadāmi.
suppatikāraṁ → suppaṭikāraṁ (sya-all) | vadāmi → katamesaṁ dvinnaṁ (bj: machasaṁ)“Монахи, этим двум личностям невозможно легко отплатить.
Katamesaṁ dvinnaṁ?
katamesaṁ dvinnaṁ → mātucca (bjt)Каким двум?
Mātu ca pitu ca.
pitucca → mātu ca, pitu ca (bj: machasaṁ, syā)Собственному отцу и матери.
Ekena, bhikkhave, aṁsena mātaraṁ parihareyya, ekena aṁsena pitaraṁ parihareyya vassasatāyuko vassasatajīvī so ca nesaṁ ucchādanaparimaddananhāpanasambāhanena.
ucchādanaparimaddananhāpanasambāhanena te ca → ucchādanaparimaddananahāpanasambāhanena tepi (bj) | nesaṁ ucchādanaparimaddananhāpanasambāhanena → tesaṁ ucchādanaparimaddananahāpanasambāhanena (pts) | nesaṁ ucchādanaparimaddananhāpanasambāhanena → tesaṁ ucchādana-parimaddana-nahāpana-sambāhanena (pts)Даже если кто-либо нёс бы свою мать на одном плече, а отца на другом, и у него был бы срок жизни равный сотне лет, он жил бы сотню лет; и если бы он ухаживал за ними, растирая их бальзамом, делая массаж, купая, растирая их члены тела,
Te ca tattheva muttakarīsaṁ cajeyyuṁ, na tveva, bhikkhave, mātāpitūnaṁ kataṁ vā hoti paṭikataṁ vā.
paṭikataṁ → patikataṁ (bj) | mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj, sya-all, pts) | te ca → paṭijaggeyya tepi (sya-all) | ca tattheva → pi tatth eva (pts) | paṭikataṁ → patikataṁ (pts) | patikataṁ → paṭikataṁ vā (bj: machasaṁ, syā) | na tveva → natveva (bjt)а они бы изливали [на него] свою мочу и фекалии, он всё равно не сделал бы достаточно для своих родителей, как и не смог бы отплатить им.
Imissā ca, bhikkhave, mahāpathaviyā pahūtarattaratanāya mātāpitaro issarādhipacce rajje patiṭṭhāpeyya, na tveva, bhikkhave, mātāpitūnaṁ kataṁ vā hoti paṭikataṁ vā.
pahūtarattaratanāya → pahūtasattaratanāya (bj, sya-all, km, pts1ed) | mahāpathaviyā pahūtarattaratanāya → mahāpaṭhaviyā pahūtasattaratanāya (bj, sya-all, pts) | mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj, sya-all, pts) | paṭikataṁ → patikataṁ (bj, pts) | pahūtasattaratanāya → pahūtarattaratanāya (bj: machasaṁ) | patikataṁ → paṭikataṁ vā (bj: machasaṁ, syā) | pahūtarattaratanāya → pahūtasattaratanāya (sī. syā. kaṁ. pī.) tikanipāte mahāvagge dasamasuttaṭīkāyaṁ dassitapāḷiyā sameti (cck note) | na tveva → natveva (bjt) | mahāpathaviyā pahūtarattaratanāya → mahāpaṭhaviyā pahūta-sattaratanāya (pts)Даже если бы он сделал своих родителей величайшими владыками и управителями над этой великой землёй, имеющими семь сокровищ, всё равно он бы не сделал достаточно для своих родителей, как и не смог бы отплатить им.
Taṁ kissa hetu?И почему?
Bahukārā, bhikkhave, mātāpitaro puttānaṁ āpādakā posakā imassa lokassa dassetāro.
Bahukārā → bahūkārā (bj); bahupakārā (cck, sya1ed); bahūpakārā (sya2ed, mr) | bahukārā → bahūpakārā (sya-all) | Bahukārā → bahūpakārā (cck: ka.)[Потому что] родители неимоверно полезны своим детям. Они взращивают их, кормят их, открывают для них мир.
Yo ca kho, bhikkhave, mātāpitaro assaddhe saddhāsampadāya samādapeti niveseti patiṭṭhāpeti, dussīle sīlasampadāya samādapeti niveseti patiṭṭhāpeti, maccharī cāgasampadāya samādapeti niveseti patiṭṭhāpeti, duppaññe paññāsampadāya samādapeti niveseti patiṭṭhāpeti, ettāvatā kho, bhikkhave, mātāpitūnaṁ katañca hoti paṭikatañcā”ti.
paṭikatañcā”ti → patikatañca atikatañcāti (bj, pts1ed) | mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj, sya-all) | paṭikatañcāti → patikatañca atikatañcāti (bj) | atikatañcāti → ayaṁ pāṭho syā, machasaṁ potthake na dissate (bj note) | paṭikatañcā’’ti → paṭikatañca atikatañcāti (cck: sī. pī.) | + → athakho (th) | saddhāsampadāya → saddhā-sampadāya (pts) | sīlasampadāya → sīla-sampadāya (pts) | cāgasampadāya → cāga-sampadāya (pts) | paññāsampadāya → paññā-sampadāya (pts) | mātāpitūnaṁ katañca → mātāpitunnaṁ katañ ca (pts) | paṭikatañcāti → patikatañ ca atikatañ cā ti (pts)Но, монахи, если у чьих-либо родителей отсутствует вера, и он побуждает, укореняет, утверждает их в вере; если чьи-либо родители безнравственны, и он побуждает, укореняет, утверждает их в нравственности; если чьи-либо родители скупы, и он побуждает, укореняет, утверждает их в щедрости; если чьи-либо родители не мудры, и он побуждает, укореняет, утверждает их в понимании – то тогда он сделал достаточно для своих родителей, отплатил им, сделал для них больше, чем требуется”.
343
Atha kho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi. Sammodanīyaṁ kathaṁ …pe… ekamantaṁ nisinno kho so brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:
sammodanīyaṁ kathaṁ → (bj, pts) | + → sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)И тогда некий брахман подошёл к Благословенному и обменялся с ним вежливыми приветствиями. После обмена вежливыми приветствиями и любезностями он сел рядом и сказал Благословенному:
“kiṁvādī bhavaṁ gotamo kimakkhāyī”ti?
kimakkhāyīti → kimakkhāyīti bhagavā (bj) | kimakkhāyīti → kimakkhāyī ti (pts)“Что Мастер Готама утверждает, что он провозглашает?”
“Kiriyavādī cāhaṁ, brāhmaṇa, akiriyavādī cā”ti.
cāti → cāti brāhmaṇo (bj) | + → bhagavā (bjt) | cāti → cā ti (pts)“Брахман, я утверждаю доктрину поступков и доктрину не-делания”.
“Yathākathaṁ pana bhavaṁ gotamo kiriyavādī ca akiriyavādī cā”ti?
cāti → cāti bhagavā (bj) | + → brāhmaṇo (bjt) | yathākathaṁ → yathā kathaṁ (pts) | cāti → cā ti (pts)“Но каким образом Мастер Готама утверждает доктрину поступков и доктрину не-делания?”
“Akiriyaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, vadāmi kāyaduccaritassa vacīduccaritassa manoduccaritassa, anekavihitānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ akiriyaṁ vadāmi.
+ → bhagavā (bjt)“Я утверждаю не-делание в отношении телесного, словесного, и умственного неблагого поведения. Я утверждаю не-делание в отношении многочисленных видов плохих, неблагих качеств.
Kiriyañca kho ahaṁ, brāhmaṇa, vadāmi kāyasucaritassa vacīsucaritassa manosucaritassa, anekavihitānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ kiriyaṁ vadāmi.
kiriyañca → kiriyañ ca (pts)Я утверждаю делание в отношении телесного, словесного, и умственного благого поведения. Я утверждаю делание в отношении многочисленных видов благих качеств.
Evaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, kiriyavādī ca akiriyavādī cā”ti.
cāti → cāti brāhmaṇo (bj) | cāti → cā ti (pts)Вот каким образом, брахман, я утверждаю доктрину поступков и доктрину не-делания”.
“Abhikkantaṁ, bho gotama …pe… upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
+ → brāhmaṇo (bjt) | + → athakho (th) | gatanti → gatan ti (pts)“Великолепно, Мастер Готама! Великолепно, Мастер Готама!… Пусть Мастер Готама помнит меня как мирского последователя, принявшего прибежище с этого дня и на всю жизнь”.
354
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho anāthapiṇḍiko gahapati bhagavantaṁ etadavoca:
tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)И тогда домохозяин Анатхапиндика подошёл к Благословенному, поклонился ему, сел рядом и сказал ему:
“kati nu kho, bhante, loke dakkhiṇeyyā, kattha ca dānaṁ dātabban”ti?
dātabbanti → dātabban ti (pts)“Почтенный, кто в мире достоин подношений, и куда следует давать дар?”
“Dve kho, gahapati, loke dakkhiṇeyyā—“Домохозяин, в мире есть двое достойных подношений:
sekho ca asekho ca.ученик и тот, кто завершил тренировку.
Ime kho, gahapati, dve loke dakkhiṇeyyā, ettha ca dānaṁ dātabban”ti.
dātabbanti → dātabban ti (pts)Таковы двое в мире, кто достоин подношений, и им следует давать дар”.
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idaṁ avoca (pts)Так сказал Благословенный.
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
vatvāna → vatvā (bj, pts1ed) | vatvā → idaṁ vatvāna (bj: machasaṁ) | vatvāna → vatvā (sī. pī.) evamīdisesu ṭhānesu (cck note) | etadavoca → etad avoca (pts)И сказав так, Счастливейший, Учитель, далее добавил:
“Sekho asekho ca imasmiṁ loke, āhuneyyā yajamānānaṁ honti;
sekho → sekho ca (sya-all) āhuneyyā → āhuṇeyyā (pts)“Ученики есть в мире этом, И тот, окончил тренировку кто. даров такие личности достойны От тех, кто подаяния даёт.
Te ujjubhūtā kāyena, vācāya uda cetasā;
ujjubhūtā → ujubhūtā (sya-all, km, mr) | ujjubhūtā → ujubhūtā (cck: syā. kaṁ. ka.)Они чисты и телом, и умом, и речью, поле [заслуг] для тех, кто подаяния даёт.
Khettaṁ taṁ yajamānānaṁ, ettha dinnaṁ mahapphalan”ti.
khettaṁ taṁ → khettantaṁ (th) | khettaṁ → khettan (pts) mahapphalanti → mahapphalan ti (pts)И всё подаренное личностям подобным [Впоследствии] большой приносит плод”.
365
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ → evam (pts)Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.Одно время Благословенный располагается в Саваттхи в роще Джеты в парке Анатхапиндики.
Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto sāvatthiyaṁ viharati pubbārāme migāramātupāsāde.
migāramātupāsāde → migāramātu pāsāde (pts)И в то время уважаемый Сарипутта пребывал в Саваттхи в особняке Мигараматы в Восточном Парке.
Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi:Здесь уважаемый Сарипутта обратился к монахам:
“āvuso bhikkhave”ti.
bhikkhaveti → bhikkhavoti (bj, sya-all) | bhikkhaveti āvusoti → bhikkhavo ti āvuso ti (pts) | bhikkhavoti → bhikkhaveti (bj: machasaṁ)“Товарищи монахи!”
“Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ.
āvusoti → āvuso ti (pts)“Товарищ!” – ответили те монахи.
Āyasmā sāriputto etadavoca:
etadavoca → etad avoca ajjhattasaññojanañ (pts)Уважаемый Сарипутта сказал:
“ajjhattasaṁyojanañca, āvuso, puggalaṁ desessāmi bahiddhāsaṁyojanañca.
desessāmi bahiddhāsaṁyojanañca → desissāmi bahiddhāsaññojanañca (bj) | ajjhattasaṁyojanañca → ajjhattasaññojanañca (th)“Товарищи, я научу вас личности, которая опутана внутренне, и личности, которая опутана внешне.
Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.
manasi karotha → manasikarotha (th) | manasi karotha bhāsissāmīti → manasikarotha bhāsissāmī ti (pts)Слушайте внимательно, я буду говорить”.
“Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ.
evamāvusoti → evaṁ āvusoti (th) | evamāvusoti → evaṁ āvuso ti (pts)“Да, товарищ” – ответили те монахи.
Āyasmā sāriputto etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Уважаемый Сарипутта сказал:
“Katamo cāvuso, ajjhattasaṁyojano puggalo?
ajjhattasaṁyojano → ajjhattasaññojano (bjt, th, pts)“И кто, товарищи, является личностью, опутанной внутренне?
Idhāvuso, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.
pātimokkhasaṁvarasaṁvuto → pātimokkha-saṁvarasaṁvuto (pts) | ācāragocarasampanno → ācāra-gocara-sampanno (pts)Вот монах нравственен. Он пребывает, обуздывая себя Патимоккхой, обладая хорошим поведением и [подобающими] средствами, видя опасность в мельчайших проступках. Возложив на себя правила тренировки, он тренируется в них.
So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā aññataraṁ devanikāyaṁ upapajjati.
upapajjati → uppajjati (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ → param (pts)С распадом тела, после смерти, он перерождается среди некоей группы дэвов.
So tato cuto āgāmī hoti, āgantā itthattaṁ.Умерев там, он является возвращающимся, тем, кто вернётся в это состояние существования.
Ayaṁ vuccati, āvuso, ajjhattasaṁyojano puggalo āgāmī hoti, āgantā itthattaṁ.
vuccati āvuso ajjhattasaṁyojano → vuccatāvuso ajjhattasaññojano (bj, sya-all) | hoti → (bj, sya-all, pts)Такой зовётся тем, кто опутан внутренне, кто является возвращающимся, тем, кто вернётся в это состояние существования.
Katamo cāvuso, bahiddhāsaṁyojano puggalo?
bahiddhāsaṁyojano → bahiddhāsaññojano (bjt, th, pts)И кто, товарищи, является личностью, опутанной внешне?
Idhāvuso, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.Вот монах нравственен. Он пребывает, обуздывая себя Патимоккхой, обладая хорошим поведением и [подобающими] средствами, видя опасность в мельчайших проступках. Возложив на себя правила тренировки, он тренируется в них.
So aññataraṁ santaṁ cetovimuttiṁ upasampajja viharati.Войдя в некое умиротворённое освобождение ума, он пребывает в нём.
So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā aññataraṁ devanikāyaṁ upapajjati.
upapajjati → uppajjati (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ → param (pts)С распадом тела, после смерти, он перерождается среди некой группы дэвов.
So tato cuto anāgāmī hoti, anāgantā itthattaṁ.Умерев там, он является не-возвращающимся, тем, кто не вернётся в это состояние существования.
Ayaṁ vuccatāvuso, bahiddhāsaṁyojano puggalo anāgāmī hoti, anāgantā itthattaṁ.
hoti → (bj, sya-all, pts) | vuccatāvuso bahiddhāsaṁyojano → vuccati āvuso bahiddhāsaññojano (pts) | anāgāmī → anāgāmī hoti (bj: machasaṁ)Такой зовётся тем, кто опутан внешне, кто является не-возвращающимся, тем, кто не вернётся в это состояние существования.
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu sīlavā hoti …pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu.
caparaṁ → ca paraṁ (th, pts) | + → pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī (th)Далее, товарищи, вот монах нравственен… тренируется в них.
So kāmānaṁyeva nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti.
kāmānaṁyeva → kāmānaṁ yeva (bjt, pts)Он практикует ради разочарования по отношению к желаниям, ради бесстрастия к ним, ради их прекращения.
So bhavānaṁyeva nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti.
bhavānaṁyeva → bhavānaṁ yeva (bjt, pts)Он практикует ради разочарования по отношению к состояниям существования, ради бесстрастия к ним, ради их прекращения.
So taṇhākkhayāya paṭipanno hoti.
taṇhākkhayāya → taṇhakkhayāya (bj, sya-all, pts) | taṇhakkhayāya → taṇhākkhayāya (bj: machasaṁ)Он практикует ради уничтожения жажды.
So lobhakkhayāya paṭipanno hoti.Он практикует ради уничтожения влечения.
So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā aññataraṁ devanikāyaṁ upapajjati.
upapajjati → uppajjati (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ → param (pts)С распадом тела, после смерти, он перерождается среди некой группы дэвов.
So tato cuto anāgāmī hoti, anāgantā itthattaṁ.Умерев там, он является не-возвращающимся, тем, кто не вернётся в это состояние существования.
Ayaṁ vuccatāvuso, bahiddhāsaṁyojano puggalo anāgāmī hoti, anāgantā itthattan”ti.
hoti → (bj, sya-all, pts) | vuccatāvuso bahiddhāsaṁyojano → vuccati āvuso bahiddhāsaññojano (pts) | itthattanti → itthattaṁ (pts) | vuccatāvuso bahiddhāsaṁyojano → vuccati āvuso bahiddhā-saññojano (pts)Такой зовётся тем, кто опутан внешне, кто является не-возвращающимся, тем, кто не вернётся в это состояние существования”.
Atha kho sambahulā samacittā devatā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu. Ekamantaṁ ṭhitā kho tā devatā bhagavantaṁ etadavocuṁ:
devatā → devatāyo (pts) | atha kho → athakho (bjt, th) | tenupasaṅkamiṁsu → ten upasaṅkamiṁsu (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)И тогда группа божеств с одинаковыми умами подошла к Благословенному, они поклонились ему, встали рядом и сказали:
“eso, bhante, āyasmā sāriputto pubbārāme migāramātupāsāde bhikkhūnaṁ ajjhattasaṁyojanañca puggalaṁ deseti bahiddhāsaṁyojanañca.
ajjhattasaṁyojanañca → ajjhattasaññojanañca (bjt, th) | bahiddhāsaṁyojanañca → bahiddhāsaññojanañca (bjt, th) | migāramātupāsāde → migāramātu pāsāde (pts) | ajjhattasaṁyojanañca → ajjhattasaññojanañ ca (pts) | bahiddhāsaṁyojanañca → bahiddhāsaññojanañ ca (pts)“Почтенный, в особняке Мигараматы в Восточном Парке уважаемый Сарипутта обучает монахов личности, которая опутана внутренне, и личности, которая опутана внешне.
Haṭṭhā, bhante, parisā.Собрание заинтриговано.
Sādhu, bhante, bhagavā yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā”ti.
yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkamatu → ten upasaṅkamatu (pts) | upādāyāti → upādāyā ti (pts)Было бы хорошо, если бы Благословенный отправился к уважаемому Сарипутте из сострадания”.
Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.Благословенный молча согласился.
Atha kho bhagavā—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evamevaṁ—jetavane antarahito pubbārāme migāramātupāsāde āyasmato sāriputtassa sammukhe pāturahosi.
samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | sammukhe → pamukhe (bj, sya-all, pts) | sammiñjitaṁ → samiñjitaṁ (bj: machasaṁ) | samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | pamukhe → ba. sammukhe (sya-all note) | samiñjeyya evamevaṁ → sammiñjeyya evameva (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | samiñjeyya evamevaṁ → sammiñjeyya evam eva (pts) | migāramātupāsāde → migāramātu pāsāde (pts)И тогда, также быстро, как сильный человек мог бы распрямить согнутую руку или согнуть распрямлённую, Благословенный исчез из рощи Джеты и возник в особняке Мигараматы в Восточном Парке перед уважаемым Сарипуттой.
Nisīdi bhagavā paññatte āsane.Он сел на подготовленное для него сиденье.
Āyasmāpi kho sāriputto bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
āyasmāpi → āyasmā pi (pts)Уважаемый Сарипутта поклонился Благословенному и сел рядом.
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ sāriputtaṁ bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Затем Благословенный сказал уважаемому Сарипутте:
“Idha, sāriputta, sambahulā samacittā devatā yenāhaṁ tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu. Ekamantaṁ ṭhitā kho, sāriputta, tā devatā maṁ etadavocuṁ:
sāriputta → sāriputto (sya-all) | yenāhaṁ tenupasaṅkamiṁsu → yen āhaṁ ten upasaṅkamiṁsu (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)“Сарипутта, группа божеств с одинаковыми умами подошла ко мне, они поклонились мне, встали рядом и сказали:
‘eso, bhante, āyasmā sāriputto pubbārāme migāramātupāsāde bhikkhūnaṁ ajjhattasaṁyojanañca puggalaṁ deseti bahiddhāsaṁyojanañca.
ajjhattasaṁyojanañca → ajjhattasaññojanañca (bjt, th) | bahiddhāsaṁyojanañca → bahiddhāsaññojanañca (bjt, th) | migāramātupāsāde → migāramātu pāsāde (pts) | ajjhattasaṁyojanañca → ajjhattaṁ saññojanañ ca (pts) | bahiddhāsaṁyojanañca → bahiddhāsaññojanañ ca (pts)“Почтенный, в особняке Мигараматы в Восточном Парке уважаемый Сарипутта обучает монахов личности, которая опутана внутренне, и личности, которая опутана внешне.
Haṭṭhā, bhante, parisā.Собрание заинтриговано.
Sādhu, bhante, bhagavā yena āyasmā sāriputto tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā’ti.
yena āyasmā → yenāyasmā (bj, sya-all, pts) | tenupasaṅkamatu → ten upasaṅkamatu (pts) | upādāyāti → upādāyā ti (pts)Было бы хорошо, если бы Благословенный отправился к уважаемому Сарипутте из сострадания”.
Tā kho pana, sāriputta, devatā dasapi hutvā vīsampi hutvā tiṁsampi hutvā cattālīsampi hutvā paññāsampi hutvā saṭṭhipi hutvā āraggakoṭinitudanamattepi tiṭṭhanti, na ca aññamaññaṁ byābādhenti.
byābādhenti → byābādhentīti (sabbattha) | cattālīsampi → cattārīsampi (bj, pts); cattāḷīsampi (sya-all) | saṭṭhipi → saṭṭhimpi (bj, sya-all, pts) | vīsampi → vīsatimpi (sya-all, pts) | tiṁsampi → tiṁsatim pi (pts) | byābādhenti → vyābādhentī ti (pts) | vīsampi → vīsatimpi (bj: katthaci) | āraggakoṭinittuddanamattepi → āraggakoṭinitudanamattepi (bj: machasaṁ) | byābādhenti → byābādhentīti (cck: sabbattha) | byābādhenti → vyābādhenti (bjt) | dasapi → dasa pi (pts) | vīsampi → vīsatim pi (pts) | cattālīsampi → cattārīsam pi (pts) | paññāsampi → paññāsam pi (pts) | saṭṭhipi → saṭṭhim pi (pts) | āraggakoṭinitudanamattepi → āraggakoṭi-nittuddanamatte pi (pts)Те божества – численностью в десять, двадцать, тридцать, сорок, пятьдесят, и даже шестьдесят – стоят на участке такой малой [площади], какую [занимает] острие шила, и всё же не задевают друг друга.
Siyā kho pana, sāriputta, evamassa:
pana → pana te (bj, sya-all, km, pts1ed) | pana → pana te (pts) | kho → siyā kho pana sāriputta (bj: machasaṁ) | pana → pana te (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | evamassa → evaṁ assa (pts)Быть может, Сарипутта, ты подумаешь:
‘tattha nūna tāsaṁ devatānaṁ tathā cittaṁ bhāvitaṁ yena tā devatā dasapi hutvā vīsampi hutvā tiṁsampi hutvā cattālīsampi hutvā paññāsampi hutvā saṭṭhipi hutvā āraggakoṭinitudanamattepi tiṭṭhanti na ca aññamaññaṁ byābādhentī’ti.
cattālīsampi → cattārīsampi (bj, pts); cattāḷīsampi (sya-all) | saṭṭhipi → saṭṭhimpi (bj, sya-all) | byābādhentīti → vyābādhenti (bj) | vīsampi → vīsatimpi (sya-all, pts) | tiṁsampi → tiṁsatim pi (pts) | vīsampi → vīsatimpi (bj: katthaci) | āraggakoṭinittuddanamattepi → āraggakoṭinitudanamattepi (bj: machasaṁ) | tathā cittaṁ → tathācittaṁ (th) | dasapi → dasa pi (pts) | vīsampi → vīsatiṁ pi (pts) | cattālīsampi → cattārīsam pi (pts) | paññāsampi hutvā saṭṭhipi hutvā āraggakoṭinitudanamattepi → āraggakoṭinittuddanamatte pi (pts) | byābādhentīti → vyābādhentī ti (pts)“Вне сомнений, [где-то] там божества развили свои умы так, что численностью в десять… какую [занимает] острие шила, и всё же не задевают друг друга”.
Na kho panetaṁ, sāriputta, evaṁ daṭṭhabbaṁ.
panetaṁ → pan etaṁ (pts)Но не стоит так думать.
Idheva kho, sāriputta, tāsaṁ devatānaṁ tathā cittaṁ bhāvitaṁ, yena tā devatā dasapi hutvā …pe… na ca aññamaññaṁ byābādhenti.
kho → (bj, sya-all) | byābādhenti → vyābādhentīti (bj) | idheva kho → idh eva (pts) | vīsampi → vīsatimpi (bj: katthaci) | āraggakoṭinittuddana → āraggakoṭinitudanamattepi (bj: machasaṁ) | pe → spelled out in full (bjt) | tathā cittaṁ → tathācittaṁ (th)Именно здесь эти божества развили свои умы так… стоят на участке такой малой [площади], какую [занимает] острие шила, и всё же не задевают друг друга.
Tasmātiha, sāriputta, evaṁ sikkhitabbaṁ:
tasmātiha → tasmā tiha (th) | tasmātiha → tasmāt iha (pts)Поэтому, Сарипутта, вот как вы должны тренироваться:
‘santindriyā bhavissāma santamānasā’ti.
santamānasāti → santamānasā ti evaṁ (pts)“У нас будут умиротворённые органы чувств и умиротворённые умы”.
Evañhi vo, sāriputta, sikkhitabbaṁ.
vo → te (sya-all) | evañhi → evaṁ hi (bjt) | evañhi → hi (pts)Вот как вы должны тренироваться.
‘Santindriyānañhi vo, sāriputta, santamānasānaṁ santaṁyeva kāyakammaṁ bhavissati santaṁ vacīkammaṁ santaṁ manokammaṁ.
vo → te (sya-all) | santindriyānañhi → santindriyānaṁ hi (bjt, pts) | santaṁyeva → santaṁ yeva (bjt, pts)Когда у вас умиротворённые органы чувств и умиротворённые умы, ваши телесные действия будут умиротворёнными, ваши словесные действия будут умиротворёнными, и ваши умственные действия будут умиротворёнными.
Santaṁyeva upahāraṁ upaharissāma sabrahmacārīsū’ti.
santaṁyeva upahāraṁ → santaṁyevupahāraṁ (sya-all) | sabrahmacārīsūti evañhi → sabrahmacārisū ti evaṁ hi (pts) | santaṁyeva → santaṁ yeva (pts)“Будем оказывать только умиротворённое услужение нашим товарищам-монахам”.
‘Evañhi vo, sāriputta, sikkhitabbaṁ.
vo → te (sya-all) | evañhi → evaṁ hi (bjt) | evañhi → hi (pts)Вот каким образом, Сарипутта, вы должны тренироваться.
Anassuṁ kho, sāriputta, aññatitthiyā paribbājakā ye imaṁ dhammapariyāyaṁ nāssosun’”ti.
nāssosunti evaṁ me sutaṁ → na assosunti (bj) | nāssosunti → na assosun ti (pts)Сарипутта, те странники-приверженцы других учений, которым не удалось услышать это изложение Дхаммы, потеряны”.
376
Evaṁ me sutaṁ—Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ āyasmā mahākaccāno varaṇāyaṁ viharati bhaddasāritīre.
bhaddasāritīre → kaddamadahatīre (bj, sya-all, km, pts1ed) | bhaddasāritīre atha kho → kaddamadahatīre athakho (sya-all) | mahākaccāno → mahākaccāyano (pts) | bhaddasāritīre → kaddamadahatīre (pts) | ekaṁ → evaṁ me sutaṁ (bj: machasaṁ) | bhaddasāritīre → kaddamadahatīre (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | varaṇāyaṁ → ba. varuṇāyaṁ (sya-all note) | kaddamadahatīre → ba. bhaddasāritīre (sya-all note)Одно время уважаемый Махакаччана пребывал в Варане на берегу озера Каддамы.
Atha kho ārāmadaṇḍo brāhmaṇo yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākaccānena saddhiṁ sammodi.
atha kho → athakho (th) | yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami → yen āyasmā mahākaccāyano ten upasaṅkami (pts)И тогда брахман Арамаданда подошёл к уважаемому Махакаччане и обменялся с ним вежливыми приветствиями.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho ārāmadaṇḍo brāhmaṇo āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all) | sārāṇīyaṁ → sāraṇīyaṁ (bj: machasaṁ) | etadavoca → etad avoca (pts)После обмена вежливыми приветствиями и любезностями он сел рядом и сказал ему:
“ko nu kho, bho kaccāna, hetu ko paccayo yena khattiyāpi khattiyehi vivadanti, brāhmaṇāpi brāhmaṇehi vivadanti, gahapatikāpi gahapatikehi vivadantī”ti?
vivadantīti kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu → vivadantī ti kāmarāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosāna hetu (pts) | khattiyāpi → khattiyā pi (pts) | brāhmaṇāpi → brāhmaṇā pi (pts) | gahapatikāpi → gahapatikā pi (pts) | vivadantīti → vivadantī ti kāmarāga-vinivesa-vinibandha-paligedha-pariyuṭṭhānajjhosāna (pts)“Почему, Мастер Каччана, кхаттии воюют с кхаттиями, брахманы с брахманами, а домохозяева с домохозяевами?”
“Kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu kho, brāhmaṇa, khattiyāpi khattiyehi vivadanti, brāhmaṇāpi brāhmaṇehi vivadanti, gahapatikāpi gahapatikehi vivadantī”ti.
Kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu → kāmarāgavinivesavinibandha (bj, sya-all, km, pts1ed) | kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu → mahākaccāno kāmarāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu (bj); kāmarāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu (sya-all) | vivadantīti → vivadantīti ārāmadaṇḍo (bj) | kāmarāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu → kāmarāgābhinivesa vinibaddha (bj: machasaṁ) | Kāmarāgābhinivesavinibandha → kāmarāgavinivesavinibaddha (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu → kāmarāgābhinivesavinibandha paligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu (my) | kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu → hetu (pts) | khattiyāpi → khattiyā pi (pts) | brāhmaṇāpi → brāhmaṇā pi (pts) | gahapatikāpi → gahapatikā pi (pts) | vivadantīti → vivadantī ti (pts)“Брахман, из-за приверженности страсти к желаниям, из-за зависимости [от них], из-за связанности [с ними], из-за охваченности [ими], из-за прочного [их] удержания кхаттии воюют с кхаттиями, брахманы с брахманами, а домохозяева с домохозяевами”.
“Ko pana, bho kaccāna, hetu ko paccayo yena samaṇāpi samaṇehi vivadantī”ti?
vivadantīti diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu → vivadantī ti diṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosāna hetu (pts) | + → ārāmadaṇḍo (bjt) | samaṇāpi → samaṇā pi (pts) | vivadantīti → vivadantī ti diṭṭhirāga-vinivesa-vinibandha-paligedha-pariyuṭṭhānajjhosāna (pts)“Но почему, Мастер Каччана, отшельники воюют с отшельниками?”
“Diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu kho, brāhmaṇa, samaṇāpi samaṇehi vivadantī”ti.
diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu → mahākaccāno diṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu (bj); diṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu (sya-all) | vivadantīti → vivadantīti ārāmadaṇḍo (bj) | diṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu → diṭṭhirāgābhinivesa vinibaddha (bj: machasaṁ) | diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu → hetu (pts) | samaṇāpi → samaṇā pi (pts) | vivadantīti → vivadantī ti (pts)“Брахман, из-за приверженности страсти к взгляду, из-за зависимости [от них], из-за связанности [с ними], из-за охваченности [ими], из-за прочного [их] удержания отшельники воюют с отшельниками”.
“Atthi pana, bho kaccāna, koci lokasmiṁ yo imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto, imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto”ti?
imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → imaṁ ceva kāmarāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (bj) | imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → imaṁ ca diṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (bj) | samatikkantoti → samatikkantoti mahākaccāno (bj) | kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → kāmarāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (sya-all) | diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → diṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (sya-all) | diṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → diṭṭhirāgābhinivesa vinibaddha (bj: machasaṁ) | + → ārāmadaṇḍo (bjt) | imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → imañ eva kāmarāga-vinivesa-vinibandha-paligedha-pariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto idañ ca diṭṭhirāgavinivesa (pts) | imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkantoti → ti (pts)“Но есть ли кто-либо в мире, кто преодолел эту приверженность страсти к желаниям… прочное [их] удержание и эту приверженность страсти к взгляду… прочное [их] удержание?”
“Atthi, brāhmaṇa, lokasmiṁ yo imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto, imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto”ti.
kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → kāmarāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (bj, sya-all) | imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → imañcadiṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (bj) | samatikkantoti → samatikkantoti ārāmadaṇḍo (bj) | diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → diṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (sya-all) | imañcadiṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → diṭṭhirāgābhinivesa vinibaddha (bj: machasaṁ) | + → mahākaccāno (bjt) | imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → imañ eva kāmarāgavinivesa-vinibandha-paligedha-pariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto idañ ca diṭṭhirāga-vinivesa-vinibandha-paligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (pts) | imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkantoti → ti (pts)“Есть”.
“Ko pana so, bho kaccāna, lokasmiṁ yo imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto, imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto”ti?
kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → kāmagarāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (bj); kāgarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (cck); kāmarāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (sya-all) | diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → diṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (bj, sya-all) | samatikkantoti → samatikkantoti mahākaccāno (bj) | + → ārāmadaṇḍo (bjt) | imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → imañ eva kāmarāgavinivesa-vinibandha-paligedha-pariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto idañ ca diṭṭhirāga-vinivesa-vinibandha-paligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (pts) | imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkantoti → ti (pts)“И кто же это?”
“Atthi, brāhmaṇa, puratthimesu janapadesu sāvatthī nāma nagaraṁ.
sāvatthī → sāvatthi (pts) | + → mahākaccāno (bjt)“К востоку отсюда есть, брахман, город под названием Саваттхи.
Tattha so bhagavā etarahi viharati arahaṁ sammāsambuddho.
sammāsambuddho → sammā sambuddho (pts)Там сейчас проживает Благословенный, Арахант, Правильно Пробуждённый.
So hi, brāhmaṇa, bhagavā imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto, imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto”ti.
kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → kāmarāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (bj, sya-all) | diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → diṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (bj, sya-all) | imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → imañ ca kāmarāgavinivesa-vinibandha-paligedha-pariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto idañ ca diṭṭhirāga-vinivesa-vinibhanda-paligedha-pariyuṭṭhānajjhosānaṁ (pts) | imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkantoti → ti (pts)Благословенный преодолел эту приверженность страсти к желаниям, зависимость [от них], связанность [с ними], охваченность [ими], прочное [их] удержание, и он преодолел эту приверженность страсти к взгляду… прочное [их] удержание”.
Evaṁ vutte, ārāmadaṇḍo brāhmaṇo uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā dakkhiṇaṁ jāṇumaṇḍalaṁ pathaviyaṁ nihantvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā tikkhattuṁ udānaṁ udānesi:
pathaviyaṁ → puthuviyaṁ (bj) | dakkhiṇaṁ jāṇumaṇḍalaṁ pathaviyaṁ → dakkhiṇajānumaṇḍalaṁ paṭhaviyaṁ (sya-all) | jāṇumaṇḍalaṁ pathaviyaṁ → jānumaṇḍalaṁ puthuviyaṁ (pts) | udānesi → udānesu (pts) | puthuviyaṁ → pathaviyaṁ (bj: katthaci) | tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpaṇāmetvā (th) | jāṇumaṇḍalaṁ pathaviyaṁ → jānu-maṇḍalaṁ puthuviyaṁ (pts) | tenañjaliṁ → ten añjaliṁ (pts)Когда так было сказано, брахман Арамаданда поднялся с сиденья, закинул верхнее одеяние за плечо, встал на правое колено, выразил почтение в направлении Благословенного и произнёс это вдохновенное изречение три раза:
“Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
sammāsambuddhassa → sammā sambuddhassa (pts)“Почтение Благословенному, Араханту, Правильно Пробуждённому.
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
sammāsambuddhassa → sammā sambuddhassa (pts)Почтение Благословенному, Араханту, Правильно Пробуждённому.
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
sammāsambuddhassa → sammā sambuddhassa (pts)Почтение Благословенному, Араханту, Правильно Пробуждённому.
Yo hi so bhagavā imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto, imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto”ti.
kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → kāmarāgavinivesavinibandha paligedha pariyuṭṭhānajjhosānaṁ (bj, sya-all) | diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → diṭṭhirāgavinivesavinibandha paligedha pariyuṭṭhānajjhosānaṁ (bj, sya-all) | kāmarāgavinivesavinibandha → diṭṭhirāgābhinivesa vinibaddha (bj: machasaṁ) | diṭṭhirāgavinivesavinibandha → diṭṭhirāgābhinivesa vinibaddha (bj: machasaṁ) | kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → kāmarāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (th) | diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → diṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (th) | imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → imañ eva kāmarāga-vinivesa-vinibandha-paligedha-pariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto idañ ca diṭṭhirāga (pts) | imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkantoti → ti (pts)Воистину, Благословенный преодолел эту приверженность страсти к желаниям… и он преодолел приверженность страсти к взгляду… прочное [их] удержание.
“Abhikkantaṁ, bho kaccāna, abhikkantaṁ, bho kaccāna.Великолепно, Мастер Каччана! Великолепно, Мастер Каччана!
Seyyathāpi, bho kaccāna, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya; andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā kaccānena anekapariyāyena dhammo pakāsito.
dakkhantīti → dakkhintīti (bj) | dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintī ti evam evaṁ (pts) | dakkhintīti → dakkhantīti (bj: machasaṁ) | telapajjotaṁ → telappajjotaṁ (th)Как если бы он поставил на место то, что было перевёрнуто, раскрыл бы спрятанное, показал путь тому, кто потерялся, внёс бы лампу во тьму, чтобы зрячий да мог увидеть, точно так же Мастер Каччана различными способами прояснил Дхамму.
Esāhaṁ, bho kaccāna, taṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.
bhavantaṁ → bhagavantaṁ (bj, pts) | bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (th, ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhusaṅghañ ca (pts)Я принимаю прибежище в Мастере Готаме, прибежище в Дхамме, и прибежище в Сангхе монахов.
Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ kaccāno dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
gatanti → gatan ti (pts)Пусть Мастер Каччана помнит меня как мирского последователя, принявшего прибежище с этого дня и на всю жизнь”.
387
Ekaṁ samayaṁ āyasmā mahākaccāno madhurāyaṁ viharati gundāvane.Одно время уважаемый Махакаччана пребывал в Мадхуре в роще Чунды.
Atha kho kandarāyano brāhmaṇo yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākaccānena saddhiṁ …pe… ekamantaṁ nisinno kho kandarāyano brāhmaṇo āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etadavoca:
kandarāyano → kaṇḍarāyaṇo (bj); kaṇḍarāyano (sya-all, km, pts1ed) | atha kho kandarāyano → athakho kaṇḍarāyano (sya-all) | saddhiṁ → saddhiṁ sammodi (sya-all) | kandarāyano → kaṇḍarāyano (pts) | kaṇḍarāyaṇo → kandarāyano (bj: machasaṁ) | kaṇḍarāyaṇo → kandarāyano (bj: machasaṁ) | kandarāyano → kaṇḍarāyano (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)И тогда брахман Кандараяна подошёл к уважаемому Махакаччане и обменялся с ним вежливыми приветствиями. После обмена вежливыми приветствиями и любезностями он сел рядом и сказал ему:
“sutaṁ metaṁ, bho kaccāna, ‘na samaṇo kaccāno brāhmaṇe jiṇṇe vuddhe mahallake addhagate vayoanuppatte abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimantetī’ti.
vuddhe → vuḍḍhe (sya-all) | nimantetīti tayidaṁ → nimantetī ti yadidaṁ (pts) | vayoanuppatte → vayo anuppatte (bjt) | sutaṁ metaṁ → sutammetaṁ (th) | sutaṁ metaṁ → sutam me taṁ (pts) | vayoanuppatte → vayo-anuppatte (pts)“Мастер Каччана, я слышал следующее: “Этот отшельник Каччана не выражает почтения тем брахманам, которые старые, пожилые, отягощены годами, много прожившие, чьи дни подходят к концу. Он не встаёт перед ними и не предлагает им сиденья”.
Tayidaṁ, bho kaccāna, tatheva?
tayidaṁ → yadidaṁ (pts) | tatheva → tath eva (pts)И это действительно правда?
Na hi bhavaṁ kaccāno brāhmaṇe jiṇṇe vuddhe mahallake addhagate vayoanuppatte abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimanteti.
vuddhe → vuḍḍhe (sya-all) | nimanteti → nimantetī ti (pts) | na hi → nahi (bjt) | vayoanuppatte → vayo anuppatte (bjt) | vayoanuppatte → vayo-anuppatte (pts)Мастер Каччана не выражает почтения тем брахманам, которые старые, пожилые, отягощены годами, много прожившие, чьи дни подходят к концу, не встаёт перед ними и не предлагает им сиденья.
Tayidaṁ, bho kaccāna, na sampannamevā”ti.
sampannamevāti → sampannam evā ti (pts)Не подобает так делать, Мастер Каччана”.
“Atthi, brāhmaṇa, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena vuddhabhūmi ca akkhātā daharabhūmi ca.
vuddhabhūmi → vuḍḍhibhūmi (th) | sammāsambuddhena vuddhabhūmi → sammā sambuddhena vuddha-bhūmi (pts)“Брахман, Благословенный, Арахант, Правильно Пробуждённый, зная и видя, провозгласил уровень старца и уровень юнца.
Vuddho cepi, brāhmaṇa, hoti āsītiko vā nāvutiko vā vassasatiko vā jātiyā, so ca kāme paribhuñjati kāmamajjhāvasati kāmapariḷāhena pariḍayhati kāmavitakkehi khajjati kāmapariyesanāya ussuko.
vuddho → vuḍḍho (sya-all) | āsītiko → asītiko (sya-all) | nāvutiko → navutiko (sya-all) | kāmamajjhāvasati → kāmamajjhe vasati (sya-all, pts) | ussuko → ussukko (bjt, th, pts) | cepi → ce pi (pts)Даже если некий человек стар и [ему] восемьдесят, девяносто, или же сто лет от рождения, [и при этом] он потребляет желания, пребывает в желаниях, сгорает во взбудораженности желаний, поглощён мыслями о желаниях, жаждет поисков желаний,
Atha kho so bālo na therotveva saṅkhyaṁ gacchati.
na therotveva saṅkhyaṁ → ttheva saṅkhaṁ (bj); thero tveva saṅkhaṁ (pts) | saṅkhyaṁ → saṁkhaṁ (sya-all) | bālo → na therottheva (bj: machasaṁ) | atha kho → athakho (th)то тогда он глуп и не считается старцем.
Daharo cepi, brāhmaṇa, hoti yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā.
susukāḷakeso → susukālakeso (bj); susū kāḷakeso (sya-all) | bhadrena → bhaddena (pts) | cepi → ce pi (pts)Но даже если некий человек молод, черноволос, наделён благословением молодости на первом этапе жизни,
So ca na kāme paribhuñjati na kāmamajjhāvasati, na kāmapariḷāhena pariḍayhati, na kāmavitakkehi khajjati, na kāmapariyesanāya ussuko.
kāmamajjhāvasati → kāmamajjhe vasati (sya-all, pts) | ussuko → ussukko (bjt, th, pts)[и при этом] если он не потребляет желания, не пребывает в желаниях, не сгорает во взбудораженности желаний, не поглощён мыслями о желаниях, не жаждет поисков желаний,
Atha kho so paṇḍito therotveva saṅkhyaṁ gacchatī”ti.
saṅkhyaṁ → saṅkhaṁ (bj, sya-all) | atha kho → athakho (th) | saṅkhyaṁ → saṁkhaṁ (th) | therotveva saṅkhyaṁ gacchatīti → thero tveva saṅkhaṁ gacchatī ti (pts)то тогда он считается мудрым старцем”.
Evaṁ vutte, kandarāyano brāhmaṇo uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā daharānaṁ sataṁ bhikkhūnaṁ pāde sirasā vandati:
sataṁ → sudaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | kandarāyano → kaṇḍarāyaṇo (bj); kaṇḍarāyano (sya-all, pts) | sataṁ → sudaṁ (pts) | sataṁ → sudaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)Когда так было сказано, брахман Кандараяна поднялся с сиденья, закинул верхнее одеяние за плечо, припал своей головой к ногам юных монахов [и сказал]:
“vuddhā bhavanto, vuddhabhūmiyaṁ ṭhitā.
vuddhā → vuḍḍhā (sya-all) | vuddhabhūmiyaṁ → vuḍḍhabhūmiyaṁ (sya-all)“Вы, старцы, находитесь на уровне старцев.
Daharā mayaṁ, daharabhūmiyaṁ ṭhitā”ti.
ṭhitāti → ṭhitā (th) | ṭhitāti → ṭhitā ti (pts)Мы юнцы, и находимся на уровне юнцов.
“Abhikkantaṁ, bho kaccāna …pe… upāsakaṁ maṁ bhavaṁ kaccāno dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
gatanti → gatanti sāvatthinidānaṁ (bj) | gatanti → gatan ti (pts)Великолепно, Мастер Каччана! Великолепно, Мастер Каччана!… Пусть Мастер Каччана помнит меня как мирского последователя, принявшего прибежище с этого дня и на всю жизнь”.
398
“Yasmiṁ, bhikkhave, samaye corā balavanto honti, rājāno tasmiṁ samaye dubbalā honti.
+ → sāvatthinidānaṁ (bjt)“Монахи, когда разбойники сильны, то цари слабы.
Tasmiṁ, bhikkhave, samaye rañño na phāsu hoti atiyātuṁ vā niyyātuṁ vā paccantime vā janapade anusaññātuṁ.
niyyātuṁ → nīyātuṁ (bjt)В это время царю непросто въехать [в свою столицу] или же выехать или же отправиться в путешествие по дальним областям.
Brāhmaṇagahapatikānampi tasmiṁ samaye na phāsu hoti atiyātuṁ vā niyyātuṁ vā bāhirāni vā kammantāni paṭivekkhituṁ.
niyyātuṁ → nīyātuṁ (bjt) | brāhmaṇagahapatikānampi → brāhmaṇagahapatikānaṁpi (th) | brāhmaṇagahapatikānampi → brāhmaṇa-gahapatikānam pi (pts) | niyyātuṁ → niyyātum (pts)В это время брахманам и домохозяевам также непросто въехать [в свои города и селения], выехать или же взяться за работу [вне поселения].
Evamevaṁ kho, bhikkhave, yasmiṁ samaye pāpabhikkhū balavanto honti, pesalā bhikkhū tasmiṁ samaye dubbalā honti.
evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts)Точно так же, монахи, когда порочные монахи сильны, то хорошо себя ведущие монахи слабы.
Tasmiṁ, bhikkhave, samaye pesalā bhikkhū tuṇhībhūtā tuṇhībhūtāva saṅghamajjhe saṅkasāyanti paccantime vā janapade acchanti.
saṅkasāyanti → sañcāyanti (bj-a); saṅkamma jhāyanti (mr) | acchanti → bhajanti (bj, sya-all, km, pts1ed) | tuṇhībhūtāva → tuṇhībhūtā vā (pts) | acchanti → bhajanti (pts) | saṁkasāyanti → sañjhāyanti (bj: aṭṭhakathā); saṁkāyanti (bj: katthaci) | saṅkasāyanti → saṅkamma jhāyanti (cck: ka.); sañcāyanti (cck: sī. aṭṭha.) | acchanti → bhajanti (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | saṅghamajjhe saṅkasāyanti → saṁghamajjhe saṁkasāyanti (th) | saṅghamajjhe → saṁghamajjhe (ms2005) | tuṇhībhūtāva saṅghamajjhe → tuṇhībhūtā vā saṅgha-majjhe (pts)В это время хорошо себя ведущие монахи сидят молча в Сангхе или же уходят в дальние области.
Tayidaṁ, bhikkhave, hoti bahujanāhitāya bahujanāsukhāya, bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṁ.И это ведёт к вреду многих людей, к боли многих людей, к погибели, к вреду, к боли многих божеств и людей.
Yasmiṁ, bhikkhave, samaye rājāno balavanto honti, corā tasmiṁ samaye dubbalā honti.Монахи, когда цари сильны, то разбойники слабы.
Tasmiṁ, bhikkhave, samaye rañño phāsu hoti atiyātuṁ vā niyyātuṁ vā paccantime vā janapade anusaññātuṁ.
niyyātuṁ → nīyātuṁ (bjt)В это время царю просто въехать [в свою столицу] или же выехать или же отправиться в путешествие по дальним областям.
Brāhmaṇagahapatikānampi tasmiṁ samaye phāsu hoti atiyātuṁ vā niyyātuṁ vā bāhirāni vā kammantāni paṭivekkhituṁ.
niyyātuṁ → nīyātuṁ (bjt) | brāhmaṇagahapatikānampi → brāhmaṇagahapatikānaṁpi (th) | brāhmaṇagahapatikānampi → brāhmaṇagahapatikānaṁ pi (pts)В это время брахманам и домохозяевам также просто въехать [в свои города и селения], выехать или же взяться за работу [вне поселения].
Evamevaṁ kho, bhikkhave, yasmiṁ samaye pesalā bhikkhū balavanto honti, pāpabhikkhū tasmiṁ samaye dubbalā honti.
pāpabhikkhū → pāpakā bhikkhū (sya-all) | evamevaṁ → evameva (th) | evamevaṁ → evam eva (pts)Точно так же, когда хорошо себя ведущие монахи сильны, то порочные монахи слабы.
Tasmiṁ, bhikkhave, samaye pāpabhikkhū tuṇhībhūtā tuṇhībhūtāva saṅghamajjhe saṅkasāyanti, yena vā pana tena pakkamanti.
pakkamanti → papatanti (bj, sya-all, km, pts1ed) | pana → (sya-all) | pakkamanti → vā papatanti (sya-all); papatanti (pts) | tuṇhībhūtāva → tuṇhībhūtā vā (pts) | papatanti → pakkamanti (bj: machasaṁ) | pakkamanti → papatanti (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | saṅkasāyanti → saṁkasāyanti (bjt) | saṅghamajjhe saṅkasāyanti → saṁghamajjhe saṁkasāyanti (th) | saṅghamajjhe → saṁghamajjhe (ms2005) | tuṇhībhūtāva saṅghamajjhe → tuṇhībhūtā vā saṅgha-majjhe (pts)В это время порочные монахи сидят молча в Сангхе или же уходят в дальние области.
Tayidaṁ, bhikkhave, hoti bahujanahitāya bahujanasukhāya, bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”ti.
devamanussānanti → devamanussānan ti (pts)И это ведёт к благополучию многих людей, к приятному многих людей, к благу, благополучию и приятному многих божеств и людей”.
409
“Dvinnāhaṁ, bhikkhave, micchāpaṭipattiṁ na vaṇṇemi, gihissa vā pabbajitassa vā.“Монахи, я не восхваляю ошибочной практики этих двух: мирянина и того, кто покинул жизнь домохозяйскую ради бездомной.
Gihī vā, bhikkhave, pabbajito vā micchāpaṭipanno micchāpaṭipattādhikaraṇahetu na ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.
na ārādhako → nārādhako (bj, sya-all, pts) | micchāpaṭipattādhikaraṇahetu na ārādhako → micchā-paṭipattādhikaraṇa-hetu nārādhako (pts)Будь то мирянин, или же тот, кто покинул жизнь домохозяйскую ради бездомной, если он практикует ошибочно, то он не достигает истинного пути, Дхаммы, которая является благой.
Dvinnāhaṁ, bhikkhave, sammāpaṭipattiṁ vaṇṇemi, gihissa vā pabbajitassa vā.Монахи, я восхваляю правильную практику этих двух: мирянина и того, кто покинул жизнь домохозяйскую ради бездомной.
Gihī vā, bhikkhave, pabbajito vā sammāpaṭipanno sammāpaṭipattādhikaraṇahetu ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalan”ti.
sammāpaṭipattādhikaraṇahetu → sammāpaṭipattādhikaraṇa-hetu (pts) | kusalanti → kusalan ti (pts)Будь то мирянин, или же тот, кто покинул жизнь домохозяйскую ради бездомной, если он практикует правильно, то он достигает истинного пути, Дхаммы, которая является благой”.
4110
“Ye te, bhikkhave, bhikkhū duggahitehi suttantehi byañjanappatirūpakehi atthañca dhammañca paṭibāhanti te, bhikkhave, bhikkhū bahujanāhitāya paṭipannā bahujanāsukhāya, bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṁ.
paṭibāhanti → paṭivāhanti (cck) | duggahitehi → duggahītehi (sya-all, pts) | byañjanappatirūpakehi → byañjanapaṭirūpakehi (sya-all) | byañjanappatirūpakehi → byañjanapatirūpakehi (bjt) | byañjanappatirūpakehi atthañca dhammañca → vyañjana-patirūpakehi atthañ ca dhammañ ca (pts)“Монахи, те монахи, которые исключают смысл и Дхамму плохо обретёнными лекциями, чьи формулировки являются [лишь] видимостью [правильных формулировок], действуют ради вреда многих людей, ради боли многих людей, ради погибели, вреда, и боли многих божеств и людей.
Bahuñca te, bhikkhave, bhikkhū apuññaṁ pasavanti, te cimaṁ saddhammaṁ antaradhāpenti.
te cimaṁ → tevimaṁ (bj) | te cimaṁ → tecimaṁ (th) | bahuñca → bahuñ ca (pts) | cimaṁ → imaṁ (pts)Эти монахи порождают множество неблагого и делают так, что благая Дхамма исчезает.
Ye te, bhikkhave, bhikkhū suggahitehi suttantehi byañjanappatirūpakehi atthañca dhammañca anulomenti te, bhikkhave, bhikkhū bahujanahitāya paṭipannā bahujanasukhāya, bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
byañjanappatirūpakehi → na byañjanapatirūpakehi (bj); byañjanapaṭirūpakehi (sya-all) | suggahitehi → suggahītehi (sya-all, pts) | byañjanappatirūpakehi atthañca dhammañca → vyañjanapatirūpakehi atthañ ca dhammañ ca (pts)Монахи, те монахи, которые следуют смыслу и Дхамме хорошо обретёнными лекциями, чьи формулировки не являются [лишь] видимостью [правильных формулировок], действуют ради благополучия многих людей, ради приятного для многих людей, ради блага, благополучия, и приятного для многих божеств и людей.
Bahuñca te, bhikkhave, bhikkhū puññaṁ pasavanti, te cimaṁ saddhammaṁ ṭhapentī”ti.
te cimaṁ → tecimaṁ (th) | bahuñca → bahuñ ca (pts) | cimaṁ → imaṁ (pts) | ṭhapentīti → ṭhapentī ti dve mā (pts)Эти монахи порождают множество благого и продлевают благую Дхамму”.
Samacittavaggo catuttho.Четвёртая Глава Самачитта.