SukhumālasuttaСутта Утончённость
“Sukhumālo ahaṁ, bhikkhave, paramasukhumālo accantasukhumālo.“Монахи, меня воспитывали утончённым, необычайно утончённым, неимоверно утончённым.
Mama sudaṁ, bhikkhave, pitu nivesane pokkharaṇiyo kāritā honti.
pokkharaṇiyo → pokkharaṇīyo (pts) | kāritā → Ph. kāriyākā. (pts note)В резиденции моего отца были сделаны лотосовые пруды просто ради моего удовольствия:
Ekattha sudaṁ, bhikkhave, uppalaṁ vappati, ekattha padumaṁ, ekattha puṇḍarīkaṁ, yāvadeva mamatthāya.
bhikkhave, uppalaṁ → sudaṁ uppalaṁ (bj, pts1ed) | vappati → pupphati (bj, pts1ed) | bhikkhave → (bj, pts) | vappati → pupphati (pts) | yāvadeva mamatthāya → yāvad eva mama atthāya (pts) | sudaṁ → sudaṁ bhikkhave (bj: machasaṁ) | pupphati → vappati (bj: syā, machasaṁ) | vappati → pupphati (cck: sī. pī.) | sudaṁ → Ph. sukhaṁ. (pts note) | pupphati → Ph., ChS. vappatī. (pts note)один с цветущими красными лотосами, другой с цветущими белыми лотосами, и третий с цветущими голубыми лотосами.
Na kho panassāhaṁ, bhikkhave, akāsikaṁ candanaṁ dhāremi. Kāsikaṁ, bhikkhave, su me taṁ veṭhanaṁ hoti, kāsikā kañcukā, kāsikaṁ nivāsanaṁ, kāsiko uttarāsaṅgo.
akāsikaṁ candanaṁ dhāremi → kāsikaṁ candanaṁ dhāremi (sya-all, km, mr); akāsikaṁ dhāremi (?) | akāsikaṁ → kāsikaṁ (sya-all) | akāsikaṁ → kāsikaṁ (bj: syā, kām) | dhāremi → kāsikaṁ candanaṁ dhāremi (cck: syā. kaṁ. ka.); akāsikaṁ dhāremi (cck: ?) | akāsikaṁ → Ph. kāsikaṁ. (pts note) | + → bhikkhave (bjt, th, pts) | panassāhaṁ → pan assāhaṁ (pts)Я не пользовался иным сандаловым деревом, кроме как привезённым из Каси. Мой тюрбан, как и моя туника, нижние одеяния, верхние одеяния были сделаны из касийской ткани.
Rattindivaṁ kho pana me su taṁ, bhikkhave, setacchattaṁ dhārīyati:
Rattindivaṁ → rattidivaṁ (mr) | pana me su taṁ → panassu me taṁ (bj); pana su me taṁ (sya-all, pts1ed) | pana me su taṁ → panassu metaṁ (bj) | dhārīyati → dhāriyati (sya-all, pts) | panassu → kho pana me sutaṁ (bj: machasaṁ, PTS) | Rattindivaṁ → rattidivaṁ (cck: ka.) | taṁ → T. kho pan'; assu me taṁ. (pts note)Днём и ночью надо мной держали белый навес, чтобы
‘mā naṁ phusi sītaṁ vā uṇhaṁ vā tiṇaṁ vā rajo vā ussāvo vā’ti.
phusi → (sya-all) | vā → vā rajo vā (pts) | rajo → ussāvo (pts) | ussāvo vāti → ti (pts) | naṁ → ba. yu. mā naṁ phussi (sya-all note) | phussi → Ph. dhāreyya mā naṁ phussi; SS. dhāriyati, but omit phussi. ChS. phusi. (pts note)защитить меня от жары и холода, пыли, травы и росы.
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, tayo pāsādā ahesuṁ—eko hemantiko, eko gimhiko, eko vassiko.
gimhiko → Ph. gimhantiko. (pts note)У меня было три дворца: один для зимнего сезона, один для летнего, один для сезона дождей.
So kho ahaṁ, bhikkhave, vassike pāsāde vassike cattāro māse nippurisehi tūriyehi paricārayamāno na heṭṭhāpāsādaṁ orohāmi.
paricārayamāno → paricāriyamāno (bj, sya-all, km, mr); parivāriyamāno (pts1ed) | tūriyehi paricārayamāno → turiyehi paricāriyamāno (sya-all); turiyehi parivāriyamāno (pts) | paricāriyamāno → paricārayamāno (bj: aṭṭhakathā, machasaṁ) | paricārayamāno → paricāriyamāno (cck: syā. kaṁ. pī. ka.) | vassike → Ph. vassiha. (pts note) | parivāriyamāno → Ph., Tr. paricāriyamāno; ChS., Comy (4) paricāra-. (pts note) | pāsādaṁ → Ph. pasādā. (pts note) | heṭṭhāpāsādaṁ → heṭṭhā pāsādaṁ (pts)Четыре месяца я проводил во дворце для сезона дождей, где меня развлекали музыканты, и среди них [были только женщины и] не было ни одного мужчины. И я ни разу не покидал дворца.
Yathā kho pana, bhikkhave, aññesaṁ nivesane dāsakammakaraporisassa kaṇājakaṁ bhojanaṁ dīyati bilaṅgadutiyaṁ, evamevassu me, bhikkhave, pitu nivesane dāsakammakaraporisassa sālimaṁsodano dīyati.
nivesane → nivesanesu (bj, sya-all, pts1ed) | nivesane → nivesanesu (pts) | kaṇājakaṁ → kaṇajakaṁ (pts) | dīyati → diyyati (pts) | nivesanesu → nivesane (bj: machasaṁ) | nivesanesu → Ph. nivesana. (pts note) | kaṇajakaṁ → ChS. kanā-. (pts note) | me → D. evam evassu bh.(o); T. evam evassa; Ph. evam eva sa me. (pts note) | evamevassu → evaṁ evassu (pts)Тогда как рабов, слуг и рабочих в других домах кормили разбитым рисом и кислой кашей, в доме моего отца им давали выбранный горный рис, мясо, варёный рис.
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, evarūpāya iddhiyā samannāgatassa evarūpena ca sukhumālena etadahosi:
sukhumālena → accantasukhumālena (sya-all) | sukhumālena etadahosi assutavā → accantasukhumālena etad ahosiassutavā (pts) | accantasukhumālena → ba. evarūpassa accantasukhumālassa (sya-all note) | accantasukhumālena → Ph. evarūpassa accantasukhumālassa. (pts note)Среди такой роскоши и утончённой жизни мысль пришла ко мне:
‘assutavā kho puthujjano attanā jarādhammo samāno jaraṁ anatīto paraṁ jiṇṇaṁ disvā aṭṭīyati harāyati jigucchati attānaṁyeva atisitvā, ahampi khomhi jarādhammo jaraṁ anatīto.
atisitvā → atiyitvā (bj) | attānaṁyeva atisitvā → attānaññeva atiyitvā (bj) | aṭṭīyati → aṭṭiyati (sya-all, pts) | atiyitvā → atisitvā (bj: sīmu, machasaṁ, PTS, syā, sī) | aṭṭiyati → T., Tr. addhīyati. (pts note) | atisitvā → SS. atisitvā; Ph. aṭṭiyitvā. (pts note) | ahampi → ahaṁpi (th) | + → ahosi (pts) | attānaṁyeva → attānaṁ yeva (pts) | ahampi khomhi → aham pi kho mhi (pts)“Необученный заурядный человек, будучи сам подверженным старости и не способный избежать старости, чувствует отторжение, унижение, отвращение, когда видит того, кто стар, [но в этом случае] он не замечает собственной ситуации.
Ahañceva kho pana jarādhammo samāno jaraṁ anatīto paraṁ jiṇṇaṁ disvā aṭṭīyeyyaṁ harāyeyyaṁ jiguccheyyaṁ na metaṁ assa patirūpan’ti.
Ahañceva → ahañce (?) | aṭṭīyeyyaṁ → aṭṭiyeyyaṁ (sya-all, pts) | patirūpanti → paṭirūpanti (sya-all, pts) | Ahañceva → ahañce (cck: ?) | eva → T. aham eva. (pts note) | aṭṭiyeyyaṁ → SS. addhiyeyyaṁ. (pts note) | ahañceva → ahaṁ ceva (bjt) | metaṁ → me taṁ (bjt, pts) | ahañceva → ahañ eva (pts) | patirūpanti → paṭirūpan ti (pts)Ведь и я тоже подвержен старости и не способен избежать старости. Поскольку это так, то если бы я ощутил отторжение, унижение, отвращение при виде того, кто стар, то это было бы неподобающе для меня”.
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, iti paṭisañcikkhato yo yobbane yobbanamado so sabbaso pahīyi.
pahīyi → pahiyyi (pts) | sabbaso → Ph. sabbo. (pts note)И когда я обдумал это, моё опьянение молодостью было всецело отброшено.
Assutavā kho puthujjano attanā byādhidhammo samāno byādhiṁ anatīto paraṁ byādhitaṁ disvā aṭṭīyati harāyati jigucchati attānaṁyeva atisitvā:
attānaṁyeva atisitvā → attānaññeva atiyitvā (bj) | aṭṭīyati → aṭṭiyati (sya-all, pts) | atiyitvā → atisitvā (bj: sīmu, machasaṁ, PTS, syā, sī) | byādhidhammo → vyādhidhammo (bjt, pts) | byādhiṁ → vyādhiṁ (bjt, pts) | byādhitaṁ → vyādhitaṁ (bjt, pts) | attānaṁyeva → attānaṁ yeva (pts)“Необученный заурядный человек, будучи сам подверженным болезням и не способный избежать болезней, чувствует отторжение, унижение, отвращение, когда видит того, кто болен, [но в этом случае] он не замечает собственной ситуации.
‘ahampi khomhi byādhidhammo byādhiṁ anatīto, ahañceva kho pana byādhidhammo samāno byādhiṁ anatīto paraṁ byādhikaṁ disvā aṭṭīyeyyaṁ harāyeyyaṁ jiguccheyyaṁ, na metaṁ assa patirūpan’ti.
byādhikaṁ → vyādhitaṁ (bj, sya-all, pts) | aṭṭīyeyyaṁ → aṭṭiyeyyaṁ (sya-all, pts) | patirūpanti → paṭirūpanti (sya-all, pts) | byādhidhammo byādhiṁ → vyādhidhammo vyādhiṁ (bjt) | ahañceva → ahaṁ ceva (bjt) | byādhidhammo → vyādhidhammo (bjt, pts) | byādhiṁ → vyādhiṁ (bjt, pts) | metaṁ → me taṁ (bjt, pts) | ahampi → ahaṁpi (th) | byādhikaṁ → byādhitaṁ (th) | ahampi khomhi byādhidhammo byādhiṁ → aham pi kho mhi vyādhidhammo vyādhiṁ (pts) | ahañceva → ahañ eva (pts) | patirūpanti → paṭirūpan ti (pts)Ведь и я тоже подвержен болезням и не способен избежать болезней. Поскольку это так, то если бы я ощутил отторжение, унижение, отвращение при виде того, кто болен, то это было бы неподобающе для меня”.
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, iti paṭisañcikkhato yo ārogye ārogyamado so sabbaso pahīyi.
pahīyi → pahiyyi (pts) | sabbaso → Ph. sabbo. (pts note) | pahiyyi → Ph. pahiyyati; T. pahīyi; D. pahiyaṁ; Ba. pahiyya; Bb. pahīya. (pts note)И когда я обдумал это, моё опьянение здоровьем было всецело отброшено.
Assutavā kho puthujjano attanā maraṇadhammo samāno maraṇaṁ anatīto paraṁ mataṁ disvā aṭṭīyati harāyati jigucchati attānaṁyeva atisitvā:
attānaṁyeva atisitvā → attānaññeva atiyitvā (bj) | aṭṭīyati → aṭṭiyati (sya-all, pts) | atiyitvā → atisitvā (bj: machasaṁ) | atisitvā → Ph. aṭṭiyitvā; SS. atisitvā. (pts note) | attānaṁyeva → attānaṁ yeva (pts)“Необученный заурядный человек, будучи сам подверженным смерти и не способный избежать смерти, чувствует отторжение, унижение, отвращение, когда видит того, кто умер, [но в этом случае] он не замечает собственной ситуации.
‘ahampi khomhi maraṇadhammo, maraṇaṁ anatīto, ahaṁ ceva kho pana maraṇadhammo samāno maraṇaṁ anatīto paraṁ mataṁ disvā aṭṭīyeyyaṁ harāyeyyaṁ jiguccheyyaṁ, na metaṁ assa patirūpan’ti.
aṭṭīyeyyaṁ → aṭṭiyeyyaṁ (sya-all, pts) | patirūpanti → paṭirūpanti (sya-all, pts) | ahampi → ahaṁpi (th) | ahaṁ ceva → ahañceva (th) | ahampi khomhi → aham pi kho mhi (pts) | ahaṁ ceva → ahañ eva (pts) | metaṁ → me taṁ (pts) | patirūpanti → paṭirūpan ti (pts)Ведь и я тоже подвержен смерти и не способен избежать смерти. Поскольку это так, то если бы я ощутил отторжение, унижение, отвращение при виде того, кто умер, то это было бы неподобающе для меня”.
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, iti paṭisañcikkhato yo jīvite jīvitamado so sabbaso pahīyīti.
pahīyīti tayome → pahiyyī ti tayo me (pts) | pahiyyī → Ph. pahiyyati; T., ChS. pahīyi; Ba. pahīyya; Bb. pahīyiṁ; Tr. pahīyyayiti. (pts note)И когда я обдумал это, моё опьянение жизнью было всецело отброшено.
Tayome, bhikkhave, madā.
tayome → tayo me (pts)Монахи, есть такие три вида опьянения.
Katame tayo?Какие три?
Yobbanamado, ārogyamado, jīvitamado.Опьянение молодостью, опьянение здоровьем, опьянение жизнью.
Yobbanamadamatto vā, bhikkhave, assutavā puthujjano kāyena duccaritaṁ carati, vācāya duccaritaṁ carati, manasā duccaritaṁ carati.Опьянённый молодостью, необученный заурядный человек пускается в неблагое поведение телом, речью, и умом.
So kāyena duccaritaṁ caritvā, vācāya duccaritaṁ caritvā, manasā duccaritaṁ caritvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.
upapajjati → uppajjati (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ → param (pts)С распадом тела, после смерти, он перерождается в состоянии лишений, в неблагом уделе, в нижних мирах, в аду.
Ārogyamadamatto vā, bhikkhave, assutavā puthujjano …pe…
puthujjano → puthujjano kāyena duccaritaṁ carati vācāya (pts) | pe → spelled out in full (pts)Опьянённый здоровьем…
jīvitamadamatto vā, bhikkhave, assutavā puthujjano kāyena duccaritaṁ carati, vācāya duccaritaṁ carati, manasā duccaritaṁ carati.опьянённый жизнью…
So kāyena duccaritaṁ caritvā, vācāya duccaritaṁ caritvā, manasā duccaritaṁ caritvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.
upapajjati → uppajjati (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ → param (pts)перерождается в состоянии лишений, в неблагом уделе, в нижних мирах, в аду.
Yobbanamadamatto vā, bhikkhave, bhikkhu sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattati.
hīnāyāvattati → Ph. vaṭṭati. (pts note)Опьянённый молодостью, монах оставляет [монашескую] тренировку и возвращается к низкой жизни [домохозяина].
Ārogyamadamatto vā, bhikkhave, bhikkhu …pe…
+ → sikkhaṁ paccakāya hīnāyāvattati (bjt)Или опьянённый здоровьем…
jīvitamadamatto vā, bhikkhave, bhikkhu sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattatīti.
hīnāyāvattatīti → hīnāyāvattatī ti (pts)Или опьянённый жизнью, он оставляет [монашескую] тренировку и возвращается к низкой жизни [домохозяина]”.
Byādhidhammā jarādhammā, atho maraṇadhammino;
jarādhammā → Ph. -dhammo. (pts note) | byādhidhammā → vyādhidhammā (bjt, pts)“Болезням, старости и смерти Yathādhammā tathāsantā, jigucchanti puthujjanā.
Yathādhammā → atho maraṇadhammiko. yathā dhammo (mr) | Yathādhammā → byādhidhammo jarādhammo, atho maraṇadhammiko; yathā dhammo (cck: ka.) | santā → Ph. santi. (pts note) | yathādhammā tathāsantā → yathā dhammā tathā santā (bjt, th, pts)Подвержены простые люди.Ahañce taṁ jiguccheyyaṁ, evaṁdhammesu pāṇisu;
ce → Ph., D. ca. (pts note) | ahañce taṁ → ahaṁ cetaṁ (bjt) | ahañce taṁ → ahañcetaṁ (th) | ahañce → ahañ ce (pts) evaṁdhammesu → evaṁ dhammesu (bjt, th, pts)Им отвратительны [все те], кто соответствуют природе. Na metaṁ patirūpassa, mama evaṁ vihārino.
patirūpassa → paṭirūpassa (sya-all) | metaṁ patirūpassa → me taṁ paṭirūpassa (pts) evaṁ vihārino → evaṁvihārino (th)Если б имел я отвращение ведь я и сам такой же точно.Sohaṁ evaṁ viharanto, ñatvā dhammaṁ nirūpadhiṁ;
sohaṁ → so ham (pts)И когда пребывал я так, без обретений зная состояние, Ārogye yobbanasmiñca, jīvitasmiñca ye madā.
yobbanasmiñca → yobbanasmiṁ (sya-all) | Ārogye → Ph. ārogyena. (pts note) | ca → Omitted by Ph. (pts note) | yobbanasmiñca → yobbanasmiṁ ca (bjt) | yobbanasmiñca → yobbanasmiñ ca (pts) ye madā → yo mado (sya-all) | mado → ChS. madā. (pts note) | jīvitasmiñca → jīvitasmiṁ ca (bjt) | jīvitasmiñca ye madā → jīvitasmiñ ca yo mado (pts)Здоровьем, молодостью, жизнью –Sabbe made abhibhosmi, nekkhamme daṭṭhu khemataṁ;
abhibhosmi → atītosmi (mr) | abhibhosmi nekkhamme → abhibho smi nekkhammaṁ (pts) | abhibhosmi → atītosmi (cck: ka.) | smi → Ph. atito 'smi; D. abhigāto 'smi. (pts note) nekkhamme daṭṭhu khemataṁ → nekkhammaṁ daṭṭhu khemato (si, sya-all, pts1ed) | nekkhamme → nekkhammaṁ (sya-all) | khemataṁ → khemato (pts) | nekkhamme → nekkhammaṁ daṭṭhu vemato (bj: syā, sī, sīmu, PTS) | nekkhammaṁ → D. nikkhammaṁ; Ph. nikkhamme. (pts note) | khemato → Ph., ChS. khemataṁ. (pts note)Преодолел все виды опьянений – защиту видя в отречении. Tassa me ahu ussāho, nibbānaṁ abhipassato.
ahu → āhu (pts) | āhu → Ph. ahu. (pts note)Возникло рвение у меня , когда увидел я ниббану.Nāhaṁ bhabbo etarahi, kāmāni paṭisevituṁ;
paṭisevituṁ → paṭisevitata (sya-all)И неспособен я теперь попасть под наслаждение чувств. Anivatti bhavissāmi, brahmacariyaparāyaṇo”ti.
anivatti → anivattī (bj) brahmacariyaparāyaṇoti navamaṁ → brahmacariyaparāyanoti (bj, sya-all); brahmacariyaparāyano ti tīṇ imāni (pts)Назад уже я не вернусь опершись на святую жизнь”.