ĀdhipateyyasuttaГосподство
“Tīṇimāni, bhikkhave, ādhipateyyāni.
tīṇimāni → tīṇīmāni (sya-all); (pts) | ādhipateyyāni → Morris adhi- throughout. (pts note)“Монахи, есть эти три авторитета.
Katamāni tīṇi?Какие три?
Attādhipateyyaṁ, lokādhipateyyaṁ, dhammādhipateyyaṁ.Сам себе авторитет, мир как чей-либо авторитет, Дхамма как чей-либо авторитет.
Katamañca, bhikkhave, attādhipateyyaṁ?
katamañca → katamaṁ ca (bjt, pts)И что такое, монахи, сам себе авторитет?
Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati:Вот, уйдя в лес, к подножью дерева или в пустую хижину, монах рассуждает так:
‘na kho panāhaṁ cīvarahetu agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.“Я покинул жизнь домохозяйскую ради жизни бездомной не ради одеяний, еды, жилищ, или же ради становления таким или эдаким, но [с мыслью]:
Na piṇḍapātahetu, na senāsanahetu, na itibhavābhavahetu agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.“Удручён я рождением, старостью, умиранием, страданиями, плачами, болями, недовольствами, тяготами,
Api ca khomhi otiṇṇo jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto.
jarāya maraṇena → jarāmaraṇena (bj, sya-all) | jarāmaraṇena → jarāya maraṇena (bj: machasaṁ) | api ca → apica (th) | khomhi → kho mhi (pts)болью-удручён, болью-покорён.
Appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethāti.
appeva nāma → appevanāma (bjt, th) | paññāyethāti → paññāyethā ti (pts)Вероятно, [как-нибудь] можно достичь окончания всей этой груды боли”.
Ahañceva kho pana yādisake kāme ohāya agārasmā anagāriyaṁ pabbajito tādisake vā kāme pariyeseyyaṁ tato vā pāpiṭṭhatare, na metaṁ patirūpan’ti.
yādisake → yādisake vā (bj, pts1ed, mr) | vā → ca (mr) | vā → ca (mr) | metaṁ → metaṁ assa (bj) | pāpiṭṭhatare → pāpiṭṭhataraṁ (sya-all) | patirūpanti → assa paṭirūpanti (sya-all) | yādisake → yādisake vā (pts) | yādisake → yādisake (bj: machasaṁ) | metaṁ → na metaṁ patirūpanti (bj: machasaṁ) | yādisake → yādisake vā (cck: sī. pī. ka.) | vā → ca (cck: ka.) | vā → ca (cck: ka.) | ahañceva → ahañ eva (pts) | metaṁ patirūpanti → me tam assa paṭirūpan ti (pts)Будучи тем, кто покинул жизнь домохозяйскую ради жизни бездомной, было бы неподобающе для меня выискивать желания наподобие тех, что я оставил, или даже те, которые хуже, чем эти”.
So iti paṭisañcikkhati:Затем он рассуждает так:
‘āraddhaṁ kho pana me vīriyaṁ bhavissati asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṁ cittaṁ ekaggan’ti.
asammuṭṭhā → appamuṭṭhā (sya-all) | asammuṭṭhā → apammuṭṭhā (bj: sīmu) | asammuṭṭhā → SS. apammuṭṭhā. (pts note) | asāraddho → MSS. asāraddho. (pts note) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | ekagganti → ekaggan ti (pts)“Неослабевающее усердие возникнет у меня. Незамутнённое памятование будет установлено. Моё тело будет безмятежным, невзволнованным. Мой ум будет сосредоточенным и однонаправленным”.
So attānaṁyeva adhipatiṁ karitvā akusalaṁ pajahati, kusalaṁ bhāveti, sāvajjaṁ pajahati, anavajjaṁ bhāveti, suddhaṁ attānaṁ pariharati.
adhipatiṁ → ādhipateyyaṁ (sya-all) | attānaṁyeva adhipatiṁ → attānaṁ yeva ādhipateyyaṁ (pts) | ādhipateyyaṁ → ChS., Comy (4) adhipatiṁ throughout. (pts note) | attānaṁyeva → attānaññeva (bjt)Взяв в качестве своего авторитета самого себя, он отбрасывает неблагое и развивает благое. Он отбрасывает то, что достойно порицания, и развивает безукоризненное. Он поддерживает себя в чистоте.
Idaṁ vuccati, bhikkhave, attādhipateyyaṁ.Вот что такое “сам себе авторитет”.
Katamañca, bhikkhave, lokādhipateyyaṁ?
katamañca → katamañ ca (pts)И что такое, монахи, мир как чей-либо авторитет?
Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati:Вот, уйдя в лес, к подножью дерева или в пустую хижину, монах рассуждает:
‘na kho panāhaṁ cīvarahetu agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.“Я покинул жизнь домохозяйскую…
Na piṇḍapātahetu, na senāsanahetu, na itibhavābhavahetu agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.
agārasmā → āgārasmā (sya-all) | itibhavābhavahetu → iti bhavābhavahetu (pts)
Api ca khomhi otiṇṇo jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto.
jarāya maraṇena → jarāmaraṇena (bj, sya-all) | api ca → apica (th) | khomhi → kho mhi (pts)
Appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.
appeva nāma → appevanāma (bjt, th) | paññāyethāti → paññāyethā ti (pts)Вероятно, [как-нибудь] можно достичь окончания всей этой груды боли”.
Ahañceva kho pana evaṁ pabbajito samāno kāmavitakkaṁ vā vitakkeyyaṁ, byāpādavitakkaṁ vā vitakkeyyaṁ, vihiṁsāvitakkaṁ vā vitakkeyyaṁ, mahā kho panāyaṁ lokasannivāso.
ahañceva → ahaṁ ceva (bjt) | byāpādavitakkaṁ → vyāpādavitakkaṁ (bjt, pts) | ahañceva → ahañ eva (pts)Будучи тем, кто покинул жизнь домохозяйскую ради жизни бездомной, я могу обдумывать чувственные мысли, недоброжелательные мысли, мысли о причинении вреда. Но обитель мира обширна.
Mahantasmiṁ kho pana lokasannivāse santi samaṇabrāhmaṇā iddhimanto dibbacakkhukā paracittaviduno.В обширной обители мира есть шраманы и брахманы, обладающие сверхъестественными силами и божественным глазом, которые знают умы других. Они видят вещи издалека, но их самих не увидеть, даже если они близко.
Te dūratopi passanti, āsannāpi na dissanti, cetasāpi cittaṁ pajānanti.
pajānanti → jānanti (pts1ed, mr) | pajānanti tepi maṁ → jānanti te pi mam (pts) | pajānanti → jānanti (bj: machasaṁ) | pajānanti → jānanti (cck: ka.) | āsannā → Ph. āsanno. (pts note) | dūratopi → dūrato pi (pts) | āsannāpi → āsannā pi (pts) | cetasāpi → cetasā pi (pts)Они знают умы [других] своим собственным умом.
Tepi maṁ evaṁ jāneyyuṁ:
tepi maṁ → te pi mam (pts)Они могут узнать обо мне так:
‘passatha, bho, imaṁ kulaputtaṁ saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito samāno vokiṇṇo viharati pāpakehi akusalehi dhammehī’ti.
dhammehīti → dhammehī ti (pts)“Посмотри-ка на этого представителя клана. Хоть он благодаря вере и покинул жизнь домохозяйскую ради жизни бездомной, он запятнан плохими, неблагими состояниями”.
devatāpi kho santi iddhimantiniyo dibbacakkhukā paracittaviduniyo.
paracittaviduniyo → paricittaviduniyo (sya-all) | iddhimantiniyo → Ph. dissanti iddhimantiyo. (pts note) | devatāpi → devatā pi (pts)Есть также и божества со сверхъестественными силами и божественным глазом, которые знают умы других.
Tā dūratopi passanti, āsannāpi na dissanti, cetasāpi cittaṁ jānanti.
jānanti → pajānanti (bj, sya-all) | pajānanti → jānanti (bj: machasaṁ) | dūrato → Bb. for te dūrato has te dūrasmā hi taṁ cittato. (pts note) | na → Omitted by Ph. (pts note) | dūratopi → dūrato pi (pts) | āsannāpi → āsannā pi (pts) | cetasāpi → cetasā pi (pts)Они видят вещи издалека, но их самих не увидеть, даже если они близко. Они тоже знают умы [других] своим собственным умом.
Tāpi maṁ evaṁ jāneyyuṁ:
tāpi maṁ → tā pi mam (pts)Они тоже могут узнать обо мне так:
‘passatha, bho, imaṁ kulaputtaṁ saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito samāno vokiṇṇo viharati pāpakehi akusalehi dhammehī’ti.
dhammehīti → dhammehī ti (pts)“Посмотри-ка на этого представителя клана. Хоть он благодаря вере и покинул жизнь домохозяйскую ради жизни бездомной, он запятнан плохими, неблагими состояниями”.
So iti paṭisañcikkhati:Затем он рассуждает так:
‘āraddhaṁ kho pana me vīriyaṁ bhavissati asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṁ cittaṁ ekaggan’ti.
asammuṭṭhā → appamuṭṭhā (sya-all) | asāraddho → asāraddho hoti (pts) | asammuṭṭhā → apammuṭṭhā (bj: sīmu) | asammuṭṭhā → SS. apammuṭṭhā; Ph. asamuṭṭhā; Ke appamuṭṭhā; (pts note) | asāraddho → MSS. asāraddho. (pts note) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | ekagganti → ekaggan ti (pts)“Неослабевающее усердие возникнет у меня. Незамутнённое памятование будет установлено. Моё тело будет безмятежным, невзволнованным. Мой ум будет сосредоточенным и однонаправленным”.
So lokaṁyeva adhipatiṁ karitvā akusalaṁ pajahati, kusalaṁ bhāveti, sāvajjaṁ pajahati, anavajjaṁ bhāveti, suddhaṁ attānaṁ pariharati.
adhipatiṁ → ādhipateyyaṁ (sya-all) | lokaṁyeva adhipatiṁ → lokaṁ yeva ādhipateyyaṁ (pts) | lokaṁyeva → lokaññeva (bjt)Взяв в качестве своего авторитета мир, он отбрасывает неблагое и развивает благое. Он отбрасывает то, что достойно порицания, и развивает безукоризненное. Он поддерживает себя в чистоте.
Idaṁ vuccati, bhikkhave, lokādhipateyyaṁ.Вот что такое “мир как чей-либо авторитет”.
Katamañca, bhikkhave, dhammādhipateyyaṁ?
katamañca → katamañ ca (pts)И что такое, монахи, Дхамма как чей-либо авторитет?
Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati:
paṭisañcikkhati → paṭisaṁcikkhati (bjt)Вот, уйдя в лес, к подножью дерева или в пустую хижину, монах рассуждает:
‘na kho panāhaṁ cīvarahetu agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.“Я покинул жизнь домохозяйскую…
Na piṇḍapātahetu, na senāsanahetu, na itibhavābhavahetu agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.
itibhavābhavahetu → iti bhavābhavahetu (bjt)
Api ca khomhi otiṇṇo jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto.
jarāya maraṇena → jarāmaraṇena (bj, sya-all) | jarāmaraṇena → jarāya maraṇena (bj note) | api ca → apica (th) | khomhi → kho mhi (pts)
Appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethāti.
appeva nāma → appevanāma (bjt, th) | paññāyethāti → paññāyethā ti (pts)Вероятно, [как-нибудь] можно достичь окончания всей этой груды боли”.
Svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhīti.
opaneyyiko → opanayiko (bj, sya-all, pts) | viññūhīti → viññūhi (pts) | opanayiko → opaneyyako (bj: machasaṁ) | opanayiko → Ph. opaneyiko. (pts note)Эта Дхамма превосходно разъяснена Благословенным, видимая здесь и сейчас, не зависящая от времени, приглашающая пойти и увидеть, ведущая к цели, познаваемая мудрыми самостоятельно.
Santi kho pana me sabrahmacārī jānaṁ passaṁ viharanti.
me → (sya-all)У меня есть товарищи-монахи, которые знают и видят.
Ahañceva kho pana evaṁ svākkhāte dhammavinaye pabbajito samāno kusīto vihareyyaṁ pamatto, na metaṁ assa patirūpan’ti.
patirūpanti → paṭirūpanti (sya-all, pts) | assa → Ph. tassa; T. tam assa. (pts note) | ahañceva → ahaṁ ceva (bjt) | ahañceva → ahañ eva (pts) | metaṁ → me taṁ (pts) | patirūpanti → paṭirūpan ti (pts)Будучи тем, кто покинул жизнь домохозяйскую ради жизни бездомной в этой хорошо провозглашённой Дхамме и Винае, было бы неподобающе для меня быть ленивым и беспечным”.
So iti paṭisañcikkhati:Затем он рассуждает так:
‘āraddhaṁ kho pana me vīriyaṁ bhavissati asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṁ cittaṁ ekaggan’ti.
asammuṭṭhā → appamuṭṭhā (sya-all) | asammuṭṭhā → D., T. apammuṭṭhā; Ph. asamuṭṭhā. (pts note) | asāraddho → MSS. asāraddho. (pts note) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | ekagganti → ekaggan ti (pts)“Неослабевающее усердие возникнет у меня. Незамутнённое памятование будет установлено. Моё тело будет безмятежным, невзволнованным. Мой ум будет сосредоточенным и однонаправленным”.
So dhammaṁyeva adhipatiṁ karitvā akusalaṁ pajahati, kusalaṁ bhāveti, sāvajjaṁ pajahati, anavajjaṁ bhāveti, suddhaṁ attānaṁ pariharati.
adhipatiṁ → ādhipateyyaṁ (sya-all) | dhammaṁyeva adhipatiṁ → dhammaṁ yeva ādhipateyyaṁ (pts)Взяв в качестве своего авторитета Дхамму, он отбрасывает неблагое и развивает благое. Он отбрасывает то, что достойно порицания, и развивает безукоризненное. Он поддерживает себя в чистоте.
Idaṁ vuccati, bhikkhave, dhammādhipateyyaṁ.Вот что такое “Дхамма как чей-либо авторитет”.
Imāni kho, bhikkhave, tīṇi ādhipateyyānīti.
ādhipateyyānīti → ādhipateyyānī ti (pts)Таковы, монахи, три авторитета”.
Natthi loke raho nāma, pāpakammaṁ pakubbato;
natthi → n atthi (pts) pakubbato → See Jāt. III. p. 19. (pts note)“Нет места в мире, что могло б назваться “скрытым” для того, кто совершает злодеяния, Attā te purisa jānāti, saccaṁ vā yadi vā musā.И, человек, ты сам внутри ведь знаешь, правда ли это, или же ложь.Kalyāṇaṁ vata bho sakkhi, attānaṁ atimaññasi;
atimaññasi → SS., Com. atimaññesi. (pts note)Воистину, господин, ты свидетель, благое “я” который отвергает, Yo santaṁ attani pāpaṁ, attānaṁ parigūhasi.
attani → attanī (sya-all, pts) | Yo → Ph. so. (pts note) attānaṁ → atha naṁ (sya-all) | attānaṁ → Ph. atha naṁ. (pts note)А также “я” порочное скрывает, находится которое в тебе же.Passanti devā ca tathāgatā ca, lokasmiṁ bālaṁ visamaṁ carantaṁ;
lokasmiṁ → lokasmi (th)Глупца такого дэвы, будды знают, что нечестиво поступает в этом мире. Tasmā hi attādhipateyyako ca, lokādhipo ca nipako ca jhāyī;
attādhipateyyako ca → attādhipako sato care (bj, sya-all, km, pts1ed) | attādhipateyyako ca → attādhipako sato care (pts) | attādhipako → attādhipateyyako ca (bj: machasaṁ) | ca → attādhipako sako care (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | care → Ph. sato ca; D. sato caro; Bb., T., Tr. sato care; ChS. attādhipateyyako ca. (pts note) jhāyī → Ph. jāyisi. (pts note)Себя возьми своим авторитетом. и мир берёт за свой авторитет он. Он рассудительный, он медитирует, Dhammādhipo ca anudhammacārī, na hīyati saccaparakkamo muni.
hīyati → Ph. hīyāti; T. nihīyati. (pts note)Живёт в согласии он с Дхаммой, Авторитетом он её считает. К старанию себя склоняя, этот мудрец упадку не подвержен.Pasayha māraṁ abhibhuyya antakaṁ, yo ca phusī jātikkhayaṁ padhānavā;
ca → Omitted by Ph. (pts note) | jātikkhayaṁ → jātikhayaṁ (bjt, th)И когда Мару одолеть сумел он, Повергнув созидателя кончины, этот борец покончить смог с рождением. So tādiso lokavidū sumedho, sabbesu dhammesu atammayo munī”ti.
so → sa (bj, pts) | sa → so (bj note) | Sa → Ph., ChS. so; D., T. sā; Tr., Bb. sa. (pts note) atammayo → Ph. akammayo; D., T. atammayo. (pts note) | munīti → munī (pts)Этот мудрец, провидец, знаток мира в мире ни с чем себя не соотносит”.
Devadūtavaggo catuttho.
catuttho → tassuddānaṁ:- brahma ānanda sāriputto (bj: nidānaṁ hatthakena ca dūtā duve ca rājāno - sukhumālādhipateyyena cāti – machasaṁ) | devadūtavaggo → devadūta vaggo (bjt)
Brahma ānanda sāriputto, nidānaṁ hatthakena ca;
brahma ānanda sāriputto → brahmā ānandasārīputto (sya-all) nidānaṁ hatthakena ca → ti (pts) Dūtā duve ca rājāno, sukhumālādhipateyyena cāti.
sukhumālādhipateyyena → sukhumālā adhipateyyena (sya-all) | + → cūḷavaggo pañcamo (th)