SaṅgāravasuttaСутта Сангарава
Atha kho saṅgāravo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
atha kho saṅgāravo → (sya-all) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi → ten upasaṅkami (pts)И тогда брахман Сангарава подошёл к Благословенному и обменялся с ним вежливыми приветствиями. После обмена вежливыми приветствиями и любезностями он сел рядом.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho saṅgāravo brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (sya-all) | kho → (pts) | saṅgāravo → saṁgāravo (th)Затем, сидя рядом, брахман Сангарава сказал Благословенному:
“mayamassu, bho gotama, brāhmaṇā nāma.
mayamassu → mayam assu (pts)“Мастер Готама, мы, брахманы,
Yaññaṁ yajāmapi yajāpemapi.
pi → Ph. omits yaññaṁ yaj- pi. (pts note) | yajāmapi yajāpemapi → yajāma pi yajāpema pi (pts)совершаем жертвования и предписываем другим совершать жертвования.
Tatra, bho gotama, yo ceva yajati yo ca yajāpeti sabbe te anekasārīrikaṁ puññappaṭipadaṁ paṭipannā honti, yadidaṁ yaññādhikaraṇaṁ.
gotama, yo ceva yajati → yo ceva yaññaṁ yajati (sya-all, km) | puññappaṭipadaṁ → puññapaṭipadaṁ (bj, sya-all, pts1ed) | ceva → ceva yaññaṁ (sya-all) | puññapaṭipadaṁ → puññappaṭipadaṁ (bj: machasaṁ) | yajati → yo ceva yaññaṁ yajati (cck: syā. kaṁ.) | puññapaṭipadaṁ → SS. anekasārīrikaṁ puññapaṭipadaṁ; Ph. anekā sārīrikā paṭipadā. (pts note) | ceva → eva (pts)И тот, кто жертвует сам, и тот, кто предписывает другим совершать жертвования, пускается в практику, приносящую заслуги, которая охватывает многих людей, то есть ту [практику], которая основывается на жертвовании.
Yo panāyaṁ, bho gotama, yassa vā tassa vā kulā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito ekamattānaṁ dameti, ekamattānaṁ sameti, ekamattānaṁ parinibbāpeti, evamassāyaṁ ekasārīrikaṁ puññappaṭipadaṁ paṭipanno hoti, yadidaṁ pabbajjādhikaraṇan”ti.
ekasārīrikaṁ puññappaṭipadaṁ paṭipanno → ekasārīrikā puññapaṭipadā (sya-all) | assāyaṁ → SS. evam assā taṁ yaṁ; Tr. assāyaṁ. (pts note) | ekasārīrikaṁ → Ph. ekā sārīrikā puññapaṭipadā. (pts note) | puññappaṭipadaṁ → puññapaṭipadaṁ (bjt, pts) | ekamattānaṁ → ekam attānaṁ (pts) | evamassāyaṁ → evam assāyaṁ (pts) | pabbajjādhikaraṇanti → pabbajjādhikaraṇan ti (pts)Но тот, кто оставляет свою семью и оставляет жизнь домохозяйскую ради жизни бездомной, укрощает только лишь самого себя, умиротворяет только лишь самого себя, ведёт к ниббане только лишь самого себя. В этом случае он пускается в практику, приносящую заслуги, которая охватывает только одного человека, то есть [ту практику], которая основывается на уходе в бездомную жизнь”.
“Tena hi, brāhmaṇa, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya tathā naṁ byākareyyāsi.
byākareyyāsi → vyākareyyāsi (bjt, pts) | tena hi → tenahi (th) | taññevettha → taṁ yev ettha (pts)“Что ж, брахман, я задам тебе вопрос на эту тему. Отвечай так, как сочтёшь нужным.
Taṁ kiṁ maññasi, brāhmaṇa,Как ты думаешь, брахман?
idha tathāgato loke uppajjati arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.Вот Татхагата появляется в мире – арахант, Правильно Пробуждённый, видением и поведением наделённый, счастливый, знаток мира, непревзойдённый учитель тех, кто готов обучаться, учитель богов и людей, пробуждённый, благословенный.
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)Он говорит так:
‘ethāyaṁ maggo ayaṁ paṭipadā yathāpaṭipanno ahaṁ anuttaraṁ brahmacariyogadhaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedemi;
yathāpaṭipanno → yathā paṭipanno (bjt, th) | ethāyaṁ → etthāyaṁ (th) | yathāpaṭipanno ahaṁ → yathā paṭipanno aham (pts) | sayaṁ → sayam (pts)“Ну же, вот – путь, это – путь.
etha, tumhepi tathā paṭipajjatha, yathāpaṭipannā tumhepi anuttaraṁ brahmacariyogadhaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
etha → etaṁ (mr) | etha → etaṁ (cck: ka.) | Etha → Ph. etaṁ. (pts note) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (bjt, th) | tumhepi → tumhe pi (pts) | yathāpaṭipannā tumhepi → yathā paṭipannā tumhe pi (pts) | viharissathāti → viharissathā ti (pts)Практикуя в соответствии с ним, я реализовал для себя самостоятельно прямым знанием непревзойдённую вершину святой жизни и раскрыл [знание об этом] остальным.
Iti ayañceva satthā dhammaṁ deseti, pare ca tathatthāya paṭipajjanti, tāni kho pana honti anekānipi satāni anekānipi sahassāni anekānipi satasahassāni.
ayañceva → sayaṁ ceva (mr) | tathatthāya → tathattāya (bj, sya-all, pts) | ayañceva → sayaṁ ceva (cck: ka.) | ayaṁ → Ph. sayaṁ; SS. ayaṁ. (pts note) | paṭipajjanti → Ph. deseti pare ceva satthā dh- deseti pare ca tatatthāya satthā dhammaṁ deseti paṭip-. (pts note) | ayañceva → ayaṁ ceva (bjt, th) | ayañceva → ayaṁ eva (pts) | anekānipi → anekāni pi (pts)Ну же, практикуйте также. Практикуя в соответствии с этим, вы тоже реализуете для себя самостоятельно прямым знанием непревзойдённую вершину святой жизни и будете пребывать в ней”. Вот так учитель учит этой Дхамме, и другие практикуют соответственно. Многие сотни, многие тысячи, многие сотни тысяч делают так.
Taṁ kiṁ maññasi, brāhmaṇa,Как ты думаешь?
iccāyaṁ evaṁ sante ekasārīrikā vā puññappaṭipadā hoti anekasārīrikā vā, yadidaṁ pabbajjādhikaraṇan”ti?
puññappaṭipadā → puññapaṭipadā (bjt, th, pts) | pabbajjādhikaraṇanti → pabbajjādhikaraṇan ti (pts)Если такова ситуация, то является ли уход в бездомную жизнь приносящей заслуги практикой, которая охватывает одного человека или же многих людей?”
“Iccāyampi, bho gotama, evaṁ sante anekasārīrikā puññappaṭipadā hoti, yadidaṁ pabbajjādhikaraṇan”ti.
Iccāyampi → iccāyante (mr) | iccāyampi → iccāyapi (bj: machasaṁ) | Iccāyampi → iccāyante (cck: ka.) | puññapaṭipadā → T. puññā-. (pts note) | iccāyampi → iccāyaṁpi (th) | iccāyampi → iccāyam pi (pts) | pabbajjādhikaraṇanti → pabbajjādhikaraṇan ti (pts)“В этой ситуации, Мастер Готама, это приносящая заслуги практика, которая охватывает многих людей, то есть [та практика], которая основывается на уходе в бездомную жизнь”.
Evaṁ vutte, āyasmā ānando saṅgāravaṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:
saṅgāravaṁ → saṁgāravaṁ (th) | brāhmaṇaṁ etadavoca → brāhmaṇam etad avoca (pts)Когда так было сказано, уважаемый Ананда обратился к брахману Сангараве:
“imāsaṁ te, brāhmaṇa, dvinnaṁ paṭipadānaṁ katamā paṭipadā khamati appatthatarā ca appasamārambhatarā ca mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā cā”ti?
appatthatarā → appaṭṭhatarā (bj, sya-all, pts) | cāti → cā ti (pts)“Из этих двух практик, брахман, какая представляется тебе более простой и наименее вредной, а также более плодотворной и полезной?”
Evaṁ vutte, saṅgāravo brāhmaṇo āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:
saṅgāravo → saṁgāravo (th) | etadavoca → etad avoca (pts)И тогда брахман Сангарава сказал уважаемому Ананде:
“seyyathāpi bhavaṁ gotamo bhavaṁ cānando.
bhavaṁ cānando → bhavañcānando (th) | bhavaṁ cānando → bhavañ ānando (pts)“Я считаю, что Мастер Готама и Мастер Ананда
Ete me pujjā, ete me pāsaṁsā”ti.
pāsaṁsāti → pāsaṁsā ti (pts)достойны уважения и похвалы”.
Dutiyampi kho āyasmā ānando saṅgāravaṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:
saṅgāravaṁ → saṁgāravaṁ (th) | dutiyampi → dutiyam pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)И во второй раз уважаемый Ананда обратился к брахману:
“na kho tyāhaṁ, brāhmaṇa, evaṁ pucchāmi:
Na → T. omits na. (pts note)“Брахман, я не спрашиваю тебя о том,
‘ke vā te pujjā ke vā te pāsaṁsā’ti?
pāsaṁsāti → pāsaṁsā ti evañ (pts)кого ты считаешь достойным уважения и похвалы.
Evaṁ kho tyāhaṁ, brāhmaṇa, pucchāmi:
evaṁ → evañca (bj, sya-all) | evañca → evaṁ kho (bj: machasaṁ) | evaṁ → ca (pts)Я спрашиваю тебя о том,
‘imāsaṁ te, brāhmaṇa, dvinnaṁ paṭipadānaṁ katamā paṭipadā khamati appatthatarā ca appasamārambhatarā ca mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā cā’”ti?
appatthatarā → appaṭṭhatarā (bj, sya-all, pts) | appaṭṭhatarā → apapatthatarāca (bj: machasaṁ) | cāti → cā ti (pts)какая из этих двух практик представляется тебе более простой и наименее вредной, а также более плодотворной и полезной”.
Dutiyampi kho saṅgāravo brāhmaṇo āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:
saṅgāravo → saṁgāravo (th) | dutiyampi → dutiyam pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Но и во второй раз брахман Сангарава ответил:
“seyyathāpi bhavaṁ gotamo bhavaṁ cānando.
bhavaṁ cānando → bhavañcānando (th) | bhavaṁ cānando → bhavañ ānando (pts)“Я считаю, что Мастер Готама и Мастер Ананда
Ete me pujjā, ete me pāsaṁsā”ti.
pāsaṁsāti → pāsaṁsā ti (pts)достойны уважения и похвалы”.
Tatiyampi kho āyasmā ānando saṅgāravaṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:
saṅgāravaṁ → saṁgāravaṁ (th) | tatiyampi → tatiyam pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)И в третий раз уважаемый Ананда обратился к брахману:
“na kho tyāhaṁ, brāhmaṇa, evaṁ pucchāmi:
evaṁ → (sya-all)“Брахман, я не спрашиваю тебя о том,
‘ke vā te pujjā ke vā te pāsaṁsā’ti?
pāsaṁsāti → pāsaṁsā ti evañ (pts)кого ты считаешь достойным уважения и похвалы.
Evaṁ kho tyāhaṁ, brāhmaṇa, pucchāmi:
evaṁ → evañca (bj, sya-all) | evañca → evaṁ kho (bj: machasaṁ) | ca → Ph. omits ca. (pts note)Я спрашиваю тебя о том,
‘imāsaṁ te, brāhmaṇa, dvinnaṁ paṭipadānaṁ katamā paṭipadā khamati appatthatarā ca appasamārambhatarā ca mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā cā’”ti?
appatthatarā → appaṭṭhatarā (bj, sya-all, pts) | mahapphalatarā → mahāpphalatarā (pts) | appaṭṭhatarā → apapatthatarāca (bj: machasaṁ) | imāsaṁ → imāsan (pts) | cāti → cā ti (pts)какая из этих двух практик представляется тебе более простой и наименее вредной, а также более плодотворной и полезной”.
Tatiyampi kho saṅgāravo brāhmaṇo āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:
saṅgāravo → saṁgāravo (th) | tatiyampi → tatiyam pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Но и в третий раз брахман Сангарава ответил:
“seyyathāpi bhavaṁ gotamo bhavaṁ cānando.
bhavaṁ cānando → bhavañcānando (th) | bhavaṁ cānando → bhavañ ānando (pts)“Я считаю, что Мастер Готама и Мастер Ананда
Ete me pujjā, ete me pāsaṁsā”ti.
pujjā → Ph. pūjā; SS. pujjā. (pts note) | pāsaṁsā → SS. pāsaṁsā; Ph. pasaṁsā. (pts note) | pāsaṁsāti → pāsaṁsā ti (pts)достойны уважения и похвалы”.
Atha kho bhagavato etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Тогда Благословенный подумал:
“yāva tatiyampi kho saṅgāravo brāhmaṇo ānandena sahadhammikaṁ pañhaṁ puṭṭho saṁsādeti no vissajjeti.
saṁsādeti → ni. 1.337 (cck: ma.) | saṁsādeti → Ph. saṁsāreti. (pts note) | yāva tatiyampi → yāvatatiyampi (bjt, th) | saṅgāravo → saṁgāravo (th) | tatiyampi → tatiyam pi (pts)“Даже в третий раз брахман Сангарава мямлит и не отвечает, хотя Ананда задаёт ему справедливый вопрос.
Yannūnāhaṁ parimoceyyan”ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ parimoceyyanti → yan nūnāhaṁ parimoceyyan ti (pts)Почему бы мне не освободить его [от надобности отвечать]?”
Atha kho bhagavā saṅgāravaṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | saṅgāravaṁ → saṁgāravaṁ (th) | etadavoca → etad avoca (pts)И тогда Благословенный сказал брахману Сангараве:
“kā nvajja, brāhmaṇa, rājantepure rājapurisānaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ antarākathā udapādī”ti?
nvajja → kānujja (bj, pts1ed) | rājapurisānaṁ → rājaparisāyaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | kā nvajja → kānujja (bj, sya-all) | nvajja → nu jja (pts) | rājapurisānaṁ → rājaparisāyaṁ (pts) | kānujja → kānavajja (bj: machasaṁ) | rājaparisāyaṁ → rājapurisānaṁ (bj: machasaṁ) | rājapurisānaṁ → rājaparisāyaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | jja → Ph. kadajja; Bb. kunujja; D. kho nujja; T., Tr. kā nujja. (pts note) | antarākathā → antarā kathā (bjt) | antarākathā udapādīti → antarā kathā udapādī ti (pts)“Брахман, какая беседа случилась сегодня среди царской свиты, когда они собрались вместе и сидели в царском дворце?”
“Ayaṁ khvajja, bho gotama, rājantepure rājapurisānaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ antarākathā udapādi:
rājapurisānaṁ → rājaparisāyaṁ (bj, sya-all, pts) | antarākathā → antarā kathā (bjt, pts)“Вот какая, Мастер Готама:
‘pubbe sudaṁ appatarā ceva bhikkhū ahesuṁ bahutarā ca uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ dassesuṁ;
pubbe sudaṁ → pubbassudaṁ (sya-all, pts) | uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (th, pts) | ceva → eva (pts)“Прежде было меньше монахов, но больше тех, кто демонстрировал сверхчеловеческие чудеса посредством сверхъестественных сил.
etarahi pana bahutarā ceva bhikkhū appatarā ca uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ dassentī’ti.
pana → kho (bj, sya-all, pts) | uttari manussadhammā → uttarimanussadhammā (bjt, th, pts) | ceva → eva (pts) | dassentīti → dassentī ti (pts)Но теперь монахов больше, но меньше тех, кто демонстрирует сверхчеловеческие чудеса посредством сверхъестественных сил”.
Ayaṁ khvajja, bho gotama, rājantepure rājapurisānaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ antarākathā udapādī”ti.
rājapurisānaṁ → rājaparisāyaṁ (bj, sya-all, pts) | rājaparisāyaṁ → ChS. -purisānaṁ. (pts note) | antarākathā → antarā kathā (bjt) | antarākathā udapādīti → antarā kathā udapādī ti (pts)Вот какая беседа случилась сегодня среди царской свиты, когда они собрались вместе и сидели в царском дворце”.
“Tīṇi kho imāni, brāhmaṇa, pāṭihāriyāni.
pāṭihāriyāni → pāṭihāriyāṇi (pts) | Tīṇi → paṭi. ma. 3.30; dī. ni. 1.483 (cck note)“Брахман, есть три вида чудес.
Katamāni tīṇi?Какие три?
Iddhipāṭihāriyaṁ, ādesanāpāṭihāriyaṁ, anusāsanīpāṭihāriyaṁ.
anusāsanīpāṭihāriyaṁ → Comp. Cullavagga, VII. 4, 3. (pts note)Чудо сверхъестественной силы, чудо чтения ума, чудо наставления.
Katamañca, brāhmaṇa, iddhipāṭihāriyaṁ?
iddhipāṭihāriyaṁ → On this paragraph see Rhys Davids's note on Ākankheyya Sutta, 14, in "Buddhist Suttas," p. 214 (pts note) | katamañca → katamañ ca (pts)И что такое, брахман, чудо сверхъестественной силы?
Idha, brāhmaṇa, ekacco anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhoti: ‘ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṁ, tirobhāvaṁ; tirokuṭṭaṁ tiropākāraṁ tiropabbataṁ asajjamāno gacchati, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ karoti, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchati, seyyathāpi pathaviyaṁ; ākāsepi pallaṅkena kamati, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve pāṇinā parimasati parimajjati, yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vatteti’.
abhijjamāne → abhejjamāne (bj); abhijjamāno (pts1ed) | āvibhāvaṁ → āvībhāvaṁ (bj) | tirokuṭṭaṁ → tirokuḍḍaṁ (bj, sya-all, pts) | asajjamāno → asajjamānova (bj, pts) | pathaviyāpi → paṭhaviyāpi (bj, sya-all, pts) | pathaviyaṁ → paṭhaviyaṁ (bj); paṭhaviyā (sya-all) | pakkhī sakuṇo → pakkhisakuṇo (sya-all) | candimasūriye → candimasuriye (sya-all) | udakepi abhijjamāne → udake pi abhijjamāno (pts) | pathaviyaṁ ākāsepi → paṭhaviyaṁ ākāse pi (pts) | asajjamānova → asajjamāno (bj: machasaṁ) | paṭhaviyāpi → pathaviyāpi (bj: machasaṁ) | abhijjamāne → abhejjamāne (bj: sīmu) | parimasati → parāmasati (dī. ni. 1.484; paṭi. ma. 1.102 (cck note) | candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve → candimasuriye evaṁ mahiddhike evaṁ mahānubhāve (bjt) | yāva brahmalokāpi → yāvabrahmalokāpi (th) | ekopi → eko pi (pts) | bahudhāpi → bahudhā pi (pts) | + → va (pts) | pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ → paṭhaviyā pi ummujja-nimujjaṁ (pts) | pakkhī sakuṇo imepi candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve → pakkhisakuṇo ime pi candimasuriye evaṁ mahiddhike evaṁ mahānubhāve (pts) | brahmalokāpi → brahmalokā pi (pts)Вот монах владеет различными видами сверхъестественных сил: будучи одним, он становится многими; будучи многими, он становится одним. Он появляется. Он исчезает. Он беспрепятственно проходит сквозь стены, бастионы, горы, как если бы шёл сквозь пустое пространство. Он ныряет и выныривает из земли, как если бы она была водой. Он ходит по воде и не тонет, как если бы вода была сушей. Сидя со скрещёнными ногами, он летит по воздуху, как крылатая птица. Своей рукой он касается и ударяет даже солнце и луну, настолько он силён и могущественен. Он так влияет на тело, что достигает даже мира Брахмы.
Idaṁ vuccati, brāhmaṇa, iddhipāṭihāriyaṁ.
iddhipāṭihāriyaṁ → Ph. pubbe sudaṁ. (pts note)Это называется чудом сверхъестественной силы.
Katamañca, brāhmaṇa, ādesanāpāṭihāriyaṁ?
katamañca → katamañ ca (pts)И что такое, брахман, чудо чтения ума?
Idha, brāhmaṇa, ekacco nimittena ādisati:Бывает такой человек, который посредством некоторых подсказок заявляет:
‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te cittan’ti.
evampi → evam pi (pts) | itthampi → ittham pi (pts) | itipi → iti pi (pts) | cittanti → cittan ti (pts)“Твои мысли таковы, вот о чём ты думаешь, твой ум в таком-то и таком-то состоянии”.
So bahuñcepi ādisati tatheva taṁ hoti, no aññathā.
bahuñcepi → bahuṁ cepi (my, bjt) | bahuñcepi → bahuñ ce pi (pts) | tatheva → tath eva (pts)И даже если он делает много таких заявлений, они [раскрывают всё] именно так, [как и есть на самом деле], а не иначе.
Idha pana, brāhmaṇa, ekacco na heva kho nimittena ādisati, api ca kho manussānaṁ vā amanussānaṁ vā devatānaṁ vā saddaṁ sutvā ādisati:
na heva → naheva (bjt) | api ca → apica (th) | heva → h eva (pts)Далее, некий человек не заявляет [о состоянии ума другого] на основании подсказок, но он слышит звуки людей, духов, или божеств, [которые говорят о состоянии ума этого человека], и заявляет:
‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te cittan’ti.
evampi → evam pi (pts) | itthampi → ittham pi (pts) | itipi → iti pi (pts) | cittanti → cittan ti (pts)“Твои мысли таковы, вот о чём ты думаешь, твой ум в таком-то и таком-то состоянии”.
So bahuñcepi ādisati tatheva taṁ hoti, no aññathā.
bahuñcepi → bahuṁ cepi (my) | bahuñcepi → bahuñ ce pi (pts) | tatheva → tath eva (pts)И даже если он делает много таких заявлений, они [раскрывают всё] именно так, [как и есть на самом деле], а не иначе.
Idha pana, brāhmaṇa, ekacco na heva kho nimittena ādisati napi manussānaṁ vā amanussānaṁ vā devatānaṁ vā saddaṁ sutvā ādisati, api ca kho vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṁ sutvā ādisati:
vitakkavipphārasaddaṁ → vitakkavicārasaddaṁ (sya-all) | na heva → naheva (bjt) | api ca → apica (th) | heva → h eva (pts) | napi → na pi (pts)Далее, некий человек не заявляет [о состоянии ума другого] на основании подсказок, или же из-за слышания звуков людей, духов, или божеств, [которые говорят о состоянии ума этого человека], но слышит звук отражённой мысли [другого человека] по мере того, как тот направляет и удерживает [на некой идее свой ум], и тогда заявляет:
‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te cittan’ti.
evampi → evam pi kho (pts) | itthampi → ittham pi (pts) | itipi → iti pi (pts) | cittanti → cittan ti (pts)“Твои мысли таковы, вот о чём ты думаешь, твой ум в таком-то и таком-то состоянии”.
So bahuñcepi ādisati tatheva taṁ hoti, no aññathā.
bahuñcepi → bahuṁ cepi (my) | bahuñcepi → bahuñ ce pi (pts) | tatheva → tath eva (pts)И даже если он делает много таких заявлений, они [раскрывают всё] именно так, [как и есть на самом деле], а не иначе.
Idha pana, brāhmaṇa, ekacco na heva kho nimittena ādisati, napi manussānaṁ vā amanussānaṁ vā devatānaṁ vā saddaṁ sutvā ādisati, napi vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṁ sutvā ādisati, api ca kho avitakkaṁ avicāraṁ samādhiṁ samāpannassa cetasā ceto paricca pajānāti:
vitakkayato → vitakkayato napi (bj, pts) | vicārayato → vicārayato na (bj, pts) | vitakkavipphārasaddaṁ → vitakkavicārasaddaṁ (sya-all) | cetasā → citasā (pts) | api ca → apica (th) | heva → h eva (pts) | napi → na pi (pts) | + → na pi (pts) | ādisati → ādisat (pts)Далее, некий человек не заявляет на основании подсказок… или же из-за слышания звуков… или же из-за слышания звука отражённой мысли… но своим собственным умом он охватывает ум того, кто достиг сосредоточения без направления и удержания, и понимает:
‘yathā imassa bhoto manosaṅkhārā paṇihitā imassa cittassa anantarā amuṁ nāma vitakkaṁ vitakkessatī’ti.
vitakkessatīti → vitakkissatīti (bj, sya-all, pts) | manosaṅkhārā → manosaṅkhāre (pts) | amuṁ nāma → amunnāma (bjt, th) | amuṁ → amun (pts) | vitakkessatīti → vitakkissatī ti (pts)“Судя по тому, как расположены составляющие ума этого человека, он прямо сейчас подумает вот эту мысль”.
So bahuñcepi ādisati tatheva taṁ hoti, no aññathā.
bahuñcepi → bahuṁ cepi (my) | bahuñcepi → bahuñ ce pi (pts) | tatheva → tath eva (pts)И даже если он делает много таких заявлений, они [раскрывают всё] именно так, [как и есть на самом деле], а не иначе.
Idaṁ vuccati, brāhmaṇa, ādesanāpāṭihāriyaṁ.Это называется чудом чтения ума.
Katamañca, brāhmaṇa, anusāsanīpāṭihāriyaṁ?
katamañca → katamañ ca (pts)И что такое, брахман, чудо наставления?
Idha, brāhmaṇa, ekacco evamanusāsati:
evamanusāsati → evaṁ anusāsati (th) | evamanusāsati → evam anusāsati (pts)Вот некий человек наставляет [других] так:
‘evaṁ vitakketha, mā evaṁ vitakkayittha; evaṁ manasi karotha, mā evaṁ manasākattha; idaṁ pajahatha, idaṁ upasampajja viharathā’ti.
manasi karotha → manasikarotha (th, pts) | viharathāti → viharathā ti (pts)“Думай вот так, а не так! Уделяй этому внимание так, а не так! Отбрось это и войди и пребывай в том!”
Idaṁ vuccati, brāhmaṇa, anusāsanīpāṭihāriyaṁ.Вот что называется чудом наставления.
Imāni kho, brāhmaṇa, tīṇi pāṭihāriyāni.Таковы, брахман, три вида чудес.
Imesaṁ te, brāhmaṇa, tiṇṇaṁ pāṭihāriyānaṁ katamaṁ pāṭihāriyaṁ khamati abhikkantatarañca paṇītatarañcā”ti?
imesaṁ → imesan (pts) | abhikkantatarañca paṇītatarañcāti → abhikkantatarañ ca paṇītatarañ cā ti (pts)Какое из этих чудес кажется тебе наиболее превосходным и возвышенным?”
“Tatra, bho gotama, yadidaṁ pāṭihāriyaṁ idhekacco anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhoti …pe…
yadidaṁ → yamidaṁ (sya-all, km, pts1ed) | yadidaṁ → yaṁ idaṁ (pts) | yadidaṁ → yamidaṁ (bj: syā, kām) | yadidaṁ → yamidaṁ (cck: syā. kaṁ. pī.) | idaṁ → Ph. yadidaṁ. (pts note) | idhekacco → idh ekacco (pts)“Что касается этих [чудес], Мастер Готама, то когда кто-либо совершает это чудо, посредством которого он владеет различными видами сверхъестественных сил…
yāva brāhmalokāpi kāyena vasaṁ vatteti,
brāhmalokāpi → brahmalokāpi (bj); brahmalokā (pts) | yāva brāhmalokāpi → yāvabrahmalokāpi (sya-all) | vatteti → vattetīti (sya-all)достигает даже мира Брахмы –
idaṁ, bho gotama, pāṭihāriyaṁ yova naṁ karoti sova naṁ paṭisaṁvedeti, yova naṁ karoti tasseva taṁ hoti.
yova → yo ca (sya-all, km, pts1ed, mr) | sova → so ca (sya-all, km, pts1ed, mr) | yova → yo ca (sya-all, km, pts1ed, mr) | tasseva → tassa ceva (sya-all, km, pts1ed) | yova → yo ca (pts) | sova → so ca (pts) | yova → yoca (bj: syā, kām, PTS); soca (bj: syā , kām, PTS) | sova → tassameva (bj: sīmu) | yova → yo ca (cck: syā. kaṁ. pī. ka.) | sova → soca ca (cck: syā. kaṁ pī. ka.) | yova → yo ca (cck: syā. kaṁ. pī. ka.) | tasseva → tassameva (cck: sī. ka.); tassa ceva (cck: syā. kaṁ. pī.) | tasseva → tassa eva (pts)это переживает только тот, кто совершает это, и это происходит только с ним.
Idaṁ me, bho gotama, pāṭihāriyaṁ māyāsahadhammarūpaṁ viya khāyati.
idaṁ me → idam eva (pts)Это чудо кажется похожим мне на магический трюк.
Yampidaṁ, bho gotama, pāṭihāriyaṁ idhekacco nimittena ādisati:
yampidaṁ → yam pi idaṁ (pts) | pi → Ph. yadidaṁ. (pts note)Далее, Мастер Готама, когда кто-либо совершает это чудо, посредством которого он заявляет о состоянии ума [другого] на основании подсказок…
‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te cittan’ti, so bahuñcepi ādisati tatheva taṁ hoti, no aññathā.
bahuñcepi → bahuṁ cepi (my)
Idha pana, bho gotama, ekacco na heva kho nimittena ādisati, api ca kho manussānaṁ vā amanussānaṁ vā devatānaṁ vā saddaṁ sutvā ādisati …pe…
vā → (pts) | ādisati → (pts) | na heva → naheva (bjt) | api ca → apica (th)или же из-за слышания звуков…
napi manussānaṁ vā amanussānaṁ vā devatānaṁ vā saddaṁ sutvā ādisati, api ca kho vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṁ sutvā ādisati …pe…
manussānaṁ → manusasānaṁ (sya-all) | vitakkavipphārasaddaṁ → vitakkavicārasaddaṁ (sya-all) | ādisati → (pts) | api ca → apica (th)или же из-за слышания звука отражённой мысли…
napi vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṁ sutvā ādisati, api ca kho avitakkaṁ avicāraṁ samādhiṁ samāpannassa cetasā ceto paricca pajānāti:
vitakkavipphārasaddaṁ → vitakkavicārasaddaṁ (sya-all) | api ca → apica (th)или же своим собственным умом охватив ум… понимает:
‘yathā imassa bhoto manosaṅkhārā paṇihitā imassa cittassa anantarā amhaṁ nāma vitakkaṁ vitakkessatī’ti, so bahuñcepi ādisati tatheva taṁ hoti, no aññathā.
amhaṁ nāma → amunnāma (bj, sya-all) | vitakkessatīti → vitakkissatīti (bj, sya-all) | aññathā → aññathāti (sya-all) | bahuñcepi → bahuṁ cepi (my)“Судя по тому, как расположены составляющие ума этого человека, он прямо сейчас подумает вот эту мысль”, и даже если он делает много таких заявлений, они [раскрывают всё] именно так, [как и есть на самом деле], а не иначе –
Idampi, bho gotama, pāṭihāriyaṁ yova naṁ karoti sova naṁ paṭisaṁvedeti, yova naṁ karoti tasseva taṁ hoti.
yova → yo ca (sya-all, pts) | sova → so ca (sya-all, pts) | tasseva → tassa ceva (sya-all) | tasseva → tassameva (bj: sīmu)то, опять-таки, это переживает только тот, кто совершает это, и это происходит только с ним.
Idampi me, bho gotama, pāṭihāriyaṁ māyāsahadhammarūpaṁ viya khāyati.
me → (bj) | idampi me → idam pi (pts)Это чудо также кажется похожим мне на магический трюк.
Yañca kho idaṁ, bho gotama, pāṭihāriyaṁ idhekacco evaṁ anusāsati:
idaṁ → Bm. 24 and Ph. add ahaṁ. (pts note) | evaṁ anusāsati → evamanusāsati (bjt) | yañca → yañ ca (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts)Но, Мастер Готама, когда некий человек совершает это чудо, посредством которого он наставляет [других] так:
‘evaṁ vitakketha, mā evaṁ vitakkayittha; evaṁ manasi karotha, mā evaṁ manasākattha; idaṁ pajahatha, idaṁ upasampajja viharathā’ti.
manasi karotha → manasikarotha (th)“Думай вот так, а не так! Уделяй этому внимание так, а не так! Отбрось это и войди и пребывай в том!” –
Idameva, bho gotama, pāṭihāriyaṁ khamati imesaṁ tiṇṇaṁ pāṭihāriyānaṁ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
idameva → idaṁ me (sya-all) | abhikkantatarañca paṇītatarañca → abhikkantatarañ ca paṇītatarañ ca (pts)это чудо кажется мне наиболее превосходным и возвышенным среди этих трёх чудес.
Acchariyaṁ, bho gotama, abbhutaṁ, bho gotama.Удивительно и поразительно, Мастер Готама, как хорошо сказал об этом Мастер Готама!
Yāvasubhāsitamidaṁ bhotā gotamena imehi ca mayaṁ tīhi pāṭihāriyehi samannāgataṁ bhavantaṁ gotamaṁ dhārema.
yāvasubhāsitamidaṁ → yāva subhāsitañcidaṁ (sya-all) | yāvasubhāsitamidaṁ → yāva subhāsitamidaṁ (bjt) | yāvasubhāsitamidaṁ → yāva subhāsitaṁ idaṁ (pts)И мы считаем Мастера Готаму тем, кто может совершать эти три чуда.
Bhavañhi gotamo anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhoti …pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vatteti,
bhavañhi → bhavaṁ hi (bjt) | brahmalokāpi → brahma lokāpi (bjt) | yāva brahmalokāpi → yāvabrahmalokāpi (th) | bhavañhi → bhavañ hi (pts) | brahmalokāpi → brahmalokā pi (pts)Ведь Мастер Готама владеет различными видами сверхъестественных сил… достигает даже мира Брахмы.
bhavañhi gotamo avitakkaṁ avicāraṁ samādhiṁ samāpannassa cetasā ceto paricca pajānāti:
bhavañhi → bhavaṁ hi (bjt) | bhavañhi → bhavañ hi (pts)Мастер Готама своим собственным умом, охватив ум… понимает:
‘yathā imassa bhoto manosaṅkhārā paṇihitā imassa cittassa anantarā amuṁ nāma vitakkaṁ vitakkessatī’ti.
vitakkessatīti bhavañhi → vitakkissatīti bhavaṁ hi (bj) | vitakkessatīti → vitakkissatīti (sya-all) | vitakkissatī → D ., Bm 24. vitakkessatī. (pts note) | amuṁ nāma → amunnāma (bjt, th) | amuṁ → amun (pts) | vitakkessatīti → vitakkissatī ti (pts)“Судя по тому, как расположены составляющие ума этого человека, он прямо сейчас подумает вот эту мысль”.
Bhavañhi gotamo evamanusāsati:
bhavañhi → hi (bjt) | evamanusāsati → evaṁ anusāsati (th, pts) | bhavañhi → bhavañ hi (pts)И Мастер Готама наставляет [других] так:
‘evaṁ vitakketha, mā evaṁ vitakkayittha; evaṁ manasi karotha, mā evaṁ manasākattha; idaṁ pajahatha, idaṁ upasampajja viharathā’”ti.
manasi karotha → manasikarotha (th, pts) | viharathāti → viharathā ti (pts)“Думай вот так, а не так! Уделяй этому внимание так, а не так! Отбрось это и войди и пребывай в том!”
“Addhā kho tyāhaṁ, brāhmaṇa, āsajja upanīya vācā bhāsitā;
tyāhaṁ → tyāyaṁ (bj) | upanīya vācā → upanīyavācā (bjt, th) | upanīya vācā → upanīya-vācā (pts)“Вне сомнений, брахман, ты нахален и назойлив в своих словах,
api ca tyāhaṁ byākarissāmi.
byākarissāmi → vyākarissāmi ahaṁ (bjt, pts) | api ca → apica (th)но, тем не менее, я отвечу тебе.
Ahañhi, brāhmaṇa, anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhomi …pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vattemi.
ahañhi → hi (bjt, pts) | yāva brahmalokāpi → yāvabrahmalokāpi (th) | + → pi (pts) | brahmalokāpi → brahmalokā pi (pts)[Действительно], я владею различными видами сверхъестественных сил… достигаю даже мира Брахмы.
Ahañhi, brāhmaṇa, avitakkaṁ avicāraṁ samādhiṁ samāpannassa cetasā ceto paricca pajānāmi:
ahañhi → ahaṁ hi (bjt, pts)Своим собственным умом, охватив ум… понимаю:
‘yathā imassa bhoto manosaṅkhārā paṇihitā, imassa cittassa anantarā amuṁ nāma vitakkaṁ vitakkessatī’ti.
vitakkessatīti ahañhi → vitakkissatīti ahaṁ hi (bj); vitakkissatī ti ahaṁ (pts) | vitakkessatīti → vitakkissatīti (sya-all) | vitakkissatīti → vitakkessati (bj: machasaṁ) | anantarā → Tr. here and above anantarā. (pts note) | amuṁ nāma → amunnāma (bjt, th) | amuṁ → amun (pts)“Судя по тому, как расположены составляющие ума этого человека, он прямо сейчас подумает вот эту мысль”.
Ahañhi, brāhmaṇa, evamanusāsāmi:
ahañhi → hi (bjt) | evamanusāsāmi → evaṁ anusāsāmi (th, pts) | ahañhi → ahaṁ (pts)И я наставляю [других] так:
‘evaṁ vitakketha, mā evaṁ vitakkayittha; evaṁ manasi karotha, mā evaṁ manasākattha; idaṁ pajahatha, idaṁ upasampajja viharathā’”ti.
manasi karotha → manasikarotha (th, pts) | viharathāti → viharathā ti (pts)“Думай вот так, а не так! Уделяй этому внимание так, а не так! Отбрось это и войди и пребывай в том!”
“Atthi pana, bho gotama, añño ekabhikkhupi yo imehi tīhi pāṭihāriyehi samannāgato, aññatra bhotā gotamenā”ti?
yo → D., Tr. piyo manāpo. (pts note) | ekabhikkhupi → ekabhikkhu pi (pts) | gotamenāti → gotamenā ti (pts)“Но, Мастер Готама, есть кроме Мастера Готамы хотя бы ещё один монах, который может совершать эти три чуда?”
“Na kho, brāhmaṇa, ekaṁyeva sataṁ na dve satāni na tīṇi satāni na cattāri satāni na pañca satāni, atha kho bhiyyova, ye bhikkhū imehi tīhi pāṭihāriyehi samannāgatā”ti.
ye → te (mr) | tīṇi → tīṇiṁ (sya-all) | ye → te (ka.) passa ma. ni. 2.195 (cck note) | ekaṁyeva → ekaññeva (bjt) | pañca satāni → pañcasatāni (bjt) | atha kho → athakho (th) | ekaṁyeva → ekaṁ yeva (pts) | bhiyyova → bhiyyo va (pts) | samannāgatāti → samannāgatā ti (pts)“Не одна сотня, не две сотни, не три сотни, не четыре сотни, не пять сотен монахов, но куда большее тех [монахов], которые могут совершать эти чудеса”.
“Kahaṁ pana, bho gotama, etarahi te bhikkhū viharantī”ti?
viharantīti → viharantī ti (pts)“Но где же в настоящее время проживают эти монахи?”
“Imasmiṁyeva kho, brāhmaṇa, bhikkhusaṅghe”ti.
imasmiṁyeva → imasmiṁ yeva (bjt, pts) | bhikkhusaṅgheti → bhikkhusaṁgheti (th, ms2005) | bhikkhusaṅgheti → bhikkhusaṅghe ti (pts)“Здесь, брахман, в этой Сангхе монахов”.
“Abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama.“Великолепно, Мастер Готама! Великолепно, Мастер Готама!
Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito.
dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evam eva (pts) | telapajjotaṁ → telappajjotaṁ (th)Как если бы он поставил на место то, что было перевёрнуто…
Esāhaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi, dhammañca bhikkhusaṅghañca.
bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (th, ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhusaṅghañ ca (pts)
Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
saraṇaṁ gatanti dasamaṁ → saraṇaṁgatanti (bj) | gotamo → gotama (pts) | gatanti → gatan ti (pts)Пусть Мастер Готама помнит меня как мирского последователя, принявшего прибежище с этого дня и на всю жизнь”.
Brāhmaṇavaggo paṭhamo.
paṭhamo → tassuddānaṁ :–
devabrāhmaṇā caññataro - paribbājakena nibbutaṁ
palokavajejhā tikaṇṇo - soṇi saṅgāravena cāti. – machasaṁ (bj note)Глава Брахман Первая.
Dve brāhmaṇā caññataro, paribbājakena nibbutaṁ;
dve → dve janā (sya-all) | caññataro → ceva (sya-all) | dve brāhmaṇā caññataro → tīṇ (pts) Palokavaccho tikaṇṇo, soṇi saṅgāravena cāti.
palokavaccho → palobhajappo (sya-all) | palokavaccho tikaṇṇo → imāni (pts) saṅgāravena → saṁgāravena (th) | + → mahāvaggo dutiyo (th)