KathāvatthusuttaDiskussionsthemen
“Tīṇimāni, bhikkhave, kathāvatthūni.
tīṇimāni → tīṇīmāni (sya-all); (pts)„Mönche und Nonnen, es gibt drei Diskussionsthemen.
Katamāni tīṇi?Welche drei?
Atītaṁ vā, bhikkhave, addhānaṁ ārabbha kathaṁ katheyya:Man spricht über die Vergangenheit:
‘evaṁ ahosi atītamaddhānan’ti.‚So war es in der Vergangenheit.‘
Anāgataṁ vā, bhikkhave, addhānaṁ ārabbha kathaṁ katheyya:Man spricht über die Zukunft:
‘evaṁ bhavissati anāgatamaddhānan’ti.‚So wird es in der Zukunft sein.‘
Etarahi vā, bhikkhave, paccuppannaṁ addhānaṁ ārabbha kathaṁ katheyya:
addhānaṁ → (bj) | katheyya → Ph. katheyyaṁ. (pts note)Oder man spricht über die Gegenwart:
‘evaṁ hoti etarahi paccuppannamaddhānan’ti.
evaṁ hoti etarahi paccuppannamaddhānan’ti → evaṁ etarahi paccuppannanti (bj, pts1ed, mr); evaṁ hoti etarahi paccuppannanti (sya-all, km) | hoti → (bj, pts) | paccuppannamaddhānanti → paccuppannanti (bj, sya-all, pts) | paccuppannamaddhāna’’’nti → evaṁ etarahi paccuppannanti (cck: sī. pī. ka.); evaṁ hoti etarahi paccuppannanti (cck: syā. kaṁ.)‚So ist es jetzt in der Gegenwart.‘
Kathāsampayogena, bhikkhave, puggalo veditabbo yadi vā kaccho yadi vā akacchoti.
kaccho → = kathetuṁ yutto. (Com.) (pts note)An der Art, wie eine Person an einer Diskussion teilnimmt, kann man erkennen, ob sie zum Diskutieren fähig ist oder nicht.
Sacāyaṁ, bhikkhave, puggalo pañhaṁ puṭṭho samāno ekaṁsabyākaraṇīyaṁ pañhaṁ na ekaṁsena byākaroti, vibhajjabyākaraṇīyaṁ pañhaṁ na vibhajja byākaroti, paṭipucchābyākaraṇīyaṁ pañhaṁ na paṭipucchā byākaroti, ṭhapanīyaṁ pañhaṁ na ṭhapeti, evaṁ santāyaṁ, bhikkhave, puggalo akaccho hoti.
ṭhapanīyaṁ pañhaṁ na ṭhapeti → thapanīyaṁ pañhaṁ na thapeti (mr) | ṭhapeti → thapanīyaṁ pañhaṁ na thapeti (cck: ka.) | hoti → See Childers'; Dictionary s. v. pañho, and Mil. p. 144. (pts note)Wenn eine Person etwas gefragt wird, das kategorisch beantwortet werden muss, und sie beantwortet es nicht kategorisch; oder wenn es eine Aufgliederung benötigt, und sie antwortet, ohne es aufzugliedern; oder wenn eine Gegenfrage gestellt werden muss, und sie antwortet ohne Gegenfrage; oder wenn eine Frage ausgelassen werden muss, und sie lässt sie nicht aus – dann ist diese Person nicht zum Diskutieren fähig.
Sace panāyaṁ, bhikkhave, puggalo pañhaṁ puṭṭho samāno ekaṁsabyākaraṇīyaṁ pañhaṁ ekaṁsena byākaroti, vibhajjabyākaraṇīyaṁ pañhaṁ vibhajja byākaroti, paṭipucchābyākaraṇīyaṁ pañhaṁ paṭipucchā byākaroti, ṭhapanīyaṁ pañhaṁ ṭhapeti, evaṁ santāyaṁ, bhikkhave, puggalo kaccho hoti.Wenn eine Person etwas gefragt wird, das kategorisch beantwortet werden muss, und sie beantwortet es kategorisch; oder wenn es eine Aufgliederung benötigt, und sie antwortet, nachdem sie es aufgegliedert hat; oder wenn eine Gegenfrage gestellt werden muss, und sie antwortet mit einer Gegenfrage; oder wenn eine Frage ausgelassen werden muss, und sie lässt sie aus – dann ist diese Person zum Diskutieren fähig.
Kathāsampayogena, bhikkhave, puggalo veditabbo yadi vā kaccho yadi vā akacchoti.An der Art, wie eine Person an einer Diskussion teilnimmt, kann man erkennen, ob sie zum Diskutieren fähig ist oder nicht.
Sacāyaṁ, bhikkhave, puggalo pañhaṁ puṭṭho samāno ṭhānāṭhāne na saṇṭhāti parikappe na saṇṭhāti aññātavāde na saṇṭhāti paṭipadāya na saṇṭhāti, evaṁ santāyaṁ, bhikkhave, puggalo akaccho hoti.
aññātavāde → aññavāde (bj, sya-all, km, pts1ed); aññātavāre (mr) | ṭhānāṭhāne → ṭhānaṭṭhāne (sya-all) | aññātavāde → aññavāde (pts) | aññātavāde → aññavāde (cck: sī. syā. kaṁ. pī.); aññātavāre (cck: ka.) | aññavāde → ChS. aññātavāde. (pts note)Wenn eine Person etwas gefragt wird und sie ist nicht widerspruchsfrei in Bezug darauf, was ihr Standpunkt ist und was nicht; in Bezug auf das, was sie vorschlägt; in Bezug auf ihr Verständnis einer Aussage; und in Bezug auf das richtige Vorgehen – dann ist diese Person nicht zum Diskutieren fähig.
Sace panāyaṁ, bhikkhave, puggalo pañhaṁ puṭṭho samāno ṭhānāṭhāne saṇṭhāti parikappe saṇṭhāti aññātavāde saṇṭhāti paṭipadāya saṇṭhāti, evaṁ santāyaṁ, bhikkhave, puggalo kaccho hoti.
aññātavāde → aññavāde (bj, sya-all, pts) | ṭhānāṭhāne → ṭhānaṭṭhāne (sya-all)Wenn eine Person etwas gefragt wird und sie ist widerspruchsfrei in Bezug darauf, was ihr Standpunkt ist und was nicht; in Bezug auf das, was sie vorschlägt; in Bezug auf ihr Verständnis einer Aussage; und in Bezug auf das richtige Vorgehen – dann ist diese Person zum Diskutieren fähig.
Kathāsampayogena, bhikkhave, puggalo veditabbo yadi vā kaccho yadi vā akacchoti.An der Art, wie eine Person an einer Diskussion teilnimmt, kann man erkennen, ob sie zum Diskutieren fähig ist oder nicht.
Sacāyaṁ, bhikkhave, puggalo pañhaṁ puṭṭho samāno aññenaññaṁ paṭicarati, bahiddhā kathaṁ apanāmeti, kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti, evaṁ santāyaṁ, bhikkhave, puggalo akaccho hoti.
aññenaññaṁ → aññenāññaṁ (sya-all, pts) | paṭicarati → See above III. 64. 5, and Cullavagga IV. 11, 1. (pts note)Wenn eine Person etwas gefragt wird und sie weicht dem Problem aus, lenkt das Gespräch auf Nebensächlichkeiten oder zeigt Ärger, Hass und Unmut, dann ist diese Person nicht zum Diskutieren fähig.
Sace panāyaṁ, bhikkhave, puggalo pañhaṁ puṭṭho samāno na aññenaññaṁ paṭicarati na bahiddhā kathaṁ apanāmeti, na kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti, evaṁ santāyaṁ, bhikkhave, puggalo kaccho hoti.
na aññenaññaṁ → nāññenāññaṁ (bj, sya-all, pts)Wenn eine Person etwas gefragt wird und sie weicht dem Problem nicht aus, lenkt das Gespräch nicht auf Nebensächlichkeiten und zeigt keinen Ärger, Hass oder Unmut, dann ist diese Person zum Diskutieren fähig.
Kathāsampayogena, bhikkhave, puggalo veditabbo yadi vā kaccho yadi vā akacchoti.An der Art, wie eine Person an einer Diskussion teilnimmt, kann man erkennen, ob sie zum Diskutieren fähig ist oder nicht.
Sacāyaṁ, bhikkhave, puggalo pañhaṁ puṭṭho samāno abhiharati abhimaddati anupajagghati khalitaṁ gaṇhāti, evaṁ santāyaṁ, bhikkhave, puggalo akaccho hoti.
anupajagghati → anusaṁjagghati (mr) | anupajagghati → anusaṁjagghati (cck: ka.) | anupajagghati → Ph. anusañjagghati. (pts note)Wenn eine Person etwas gefragt wird und sie schüchtert ihr Gegenüber ein, macht es herunter, macht es lächerlich oder hängt sich an banalen Fehlern auf, dann ist diese Person nicht zum Diskutieren fähig.
Sace panāyaṁ, bhikkhave, puggalo pañhaṁ puṭṭho samāno nābhiharati nābhimaddati na anupajagghati na khalitaṁ gaṇhāti, evaṁ santāyaṁ, bhikkhave, puggalo kaccho hoti.
nābhiharati nābhimaddati → na abhiharati na abhimaddati (bj, sya-all, pts) | puggalo → (pts)Wenn eine Person etwas gefragt wird und sie schüchtert ihr Gegenüber nicht ein, macht es nicht herunter, macht es nicht lächerlich und hängt sich nicht an banalen Fehlern auf, dann ist diese Person zum Diskutieren fähig.
Kathāsampayogena, bhikkhave, puggalo veditabbo yadi vā saupaniso yadi vā anupanisoti.An der Art, wie eine Person an einer Diskussion teilnimmt, kann man erkennen, ob sie die nötigen Voraussetzungen besitzt oder nicht.
Anohitasoto, bhikkhave, anupaniso hoti, ohitasoto saupaniso hoti.
ohitasoto → ahitasoto (pts)Wenn sie nicht die Ohren spitzt, besitzt sie nicht die nötigen Voraussetzungen; wenn sie die Ohren spitzt, besitzt sie die nötigen Voraussetzungen.
So saupaniso samāno abhijānāti ekaṁ dhammaṁ, parijānāti ekaṁ dhammaṁ, pajahati ekaṁ dhammaṁ, sacchikaroti ekaṁ dhammaṁ.Wer die nötigen Voraussetzungen besitzt, erkennt ein Ding unmittelbar, versteht ein Ding vollständig, legt ein Ding ab und erlangt ein Ding –
So abhijānanto ekaṁ dhammaṁ, parijānanto ekaṁ dhammaṁ, pajahanto ekaṁ dhammaṁ, sacchikaronto ekaṁ dhammaṁ sammāvimuttiṁ phusati.und dann erfährt er vollständige Freiheit.
Etadatthā, bhikkhave, kathā;Das ist der Zweck des Diskutierens,
etadatthā mantanā;des Beratens,
etadatthā upanisā;des Nahebei-Sitzens
etadatthaṁ sotāvadhānaṁ, yadidaṁ anupādā cittassa vimokkhoti.und des guten Zuhörens: die Befreiung des Geistes durch Nicht-Ergreifen.
Ye viruddhā sallapanti, viniviṭṭhā samussitā;
viniviṭṭhā → Ph. vinivuddhā. (pts note)Wer mit Feindseligkeit spricht, seiner selbst zu sicher, überheblich, Anariyaguṇamāsajja, aññoññavivaresino.
anariyaguṇamāsajja aññoññavivaresino → anariyaguṇaṁ āsajja aññamaññaṁ vivaresino (pts) aññoññavivaresino → aññamañña vivaresino (bj) | aññamañña → aññoññavivaresino (bj: machasaṁ)unedel, wer Tugenden angreift, solche suchen nach Fehlern im anderen.Dubbhāsitaṁ vikkhalitaṁ, sampamohaṁ parājayaṁ;
sampamohaṁ → sasammohaṁ (mr) | sampamohaṁ → sasammohaṁ (cck: ka.) | parājayaṁ → Ph. samoham sapārayaṁ. (pts note)Wenn ihr Gegner etwas schlecht sagt, einen Fehler macht, verwirrt ist oder geschlagen wurde, Aññoññassābhinandanti, tadariyo kathanācare.
aññoññassābhinandanti → aññamaññassābhinandanti (bj, pts); aññamaññābhinandanti (sya-all) | aññamaññassābhinandanti → aññoññassābhinandanti (bj: machasaṁ) tadariyo kathanācare → tadariyo na kathaṁ vade (mr) | kathanācare → tadariyo na kathaṁ vade (cck: ka.) | kathanācare → Ph. nāvedanīyo kathā care. (pts note)freuen sie sich miteinander darüber – aber die Edlen diskutieren nicht so.Sace cassa kathākāmo, kālamaññāya paṇḍito;Wenn ein kluger Mensch diskutieren will, so weiß er, wann die rechte Zeit ist Dhammaṭṭhapaṭisaṁyuttā, yā ariyacaritā kathā.
ariyacaritā → ariyācaritā (bj); ariyañcaritā (si); ariyādikā (mr) | ariyācaritā → yā ariyañcaritā kathā (bj: sīmu); yā ariyacaritā kathā (bj: machasaṁ, PTS) | ariyacaritā → ariyañcaritā (cck: sī.); ariyādikā (cck: ka.) | yā → T. sā. (pts note)für die Diskussion, die Edle führen, verbunden mit der Lehre und Bedeutung.Taṁ kathaṁ kathaye dhīro, aviruddho anussito;Der Bedächtige beginnt die Diskussion ohne Feindschaft und Überheblichkeit, Anunnatena manasā, apaḷāso asāhaso.
anunnatena → anupādinnena (bj); anuttiṇṇena (sya-all); anupādiṇṇena (pts) | anupādinnena → anunanatena (bj: machasaṁ) apaḷāso → apalāso (bj, pts)unaufgeregt, nicht geringschätzig oder angriffslustig.Anusūyāyamāno so, sammadaññāya bhāsati;
Anusūyāyamāno → anusuyyāyamāno (bj); anusuyyamāno (sya-all) | anusūyāyamāno → anusuyyāyamāno (bj); anusuyyamāno (sya-all) | anusūyāyamāno so → anusuyyamāno (pts) | anusuyyāyamāno → anusuyāyamāno (bj: machasaṁ); anusuyyamāno (bj: PTS)Nicht eifersüchtig spricht er über das, was er wohl verstanden hat, Subhāsitaṁ anumodeyya, dubbhaṭṭhe nāpasādaye.
nāpasādaye → nāvasādaye (bj, pts1ed) | dubbhaṭṭhe nāpasādaye → dubbhaṭṭhenāvasādaye (bj) | nāpasādaye → nāvasādaye (pts) | nāpasādaye → nāvasādaye (cck: sī. pī.) | nāvasādaye → Tr. dabbaṭṭhenāvasādaye; D. dubbhaṭṭho nāvas-. (pts note)stimmt dem zu, was gut gesagt wurde, ohne zu schmähen, was schlecht gesagt wurde.Upārambhaṁ na sikkheyya, khalitañca na gāhaye;
na gāhaye → na bhāsaye (mr) | gāhaye → na bhāsaye (cck: ka.)Er beharrt nicht darauf, zu bekritteln, hängt sich nicht an banalen Fehlern auf, Nābhihare nābhimadde, na vācaṁ payutaṁ bhaṇe.
bhaṇe → See Sn. III. 11, 33; IV. 14, 16. (pts note)schüchtert andere nicht ein oder macht sie herunter, noch spricht er in Andeutungen.Aññātatthaṁ pasādatthaṁ, sataṁ ve hoti mantanā;
aññātatthaṁ → aññānatthaṁ (sya-all); aññāṇatthaṁ (pts)Im Interesse von Erkennen und Klarheit beraten sich gute Menschen. Evaṁ kho ariyā mantenti, esā ariyāna mantanā;So beraten sich die Edlen, das ist eine edle Beratung. Etadaññāya medhāvī, na samusseyya mantaye”ti.
mantayeti sattamaṁ → mantaye ti (pts)Mit diesem Erkennen berät ein verständiger Mensch ohne Überheblichkeit.“