SaṅkavāsuttaAt Paṅkadhā
Ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ yena saṅkavā nāma kosalānaṁ nigamo tadavasari.
saṅkavā → paṅkadhā (bj, sya-all, km, pts1ed) | saṅkavā → paṁkadhā (sya-all, pts) | paṅkadhā → saṅkhavā nāma (bj: machasaṁ) | saṅkavā → paṅkadhā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | + → kosalanidānaṁ (bjt) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (th, ms2005) | tadavasari → tad avasari (pts)At one time the Buddha was wandering in the land of the Kosalans together with a large Saṅgha of mendicants. He arrived at a town of the Kosalans named Paṅkadhā,
Tatra sudaṁ bhagavā saṅkavāyaṁ viharati.
saṅkavāyaṁ → paṅkadhāyaṁ (bj, sya-all); paṅkhadhāyaṁ (pts) | viharati → viharati paṅkadhā nāma kosalānaṁ nigamo (bj, sya-all, pts) | nigamo → nigame (bj: sabbattha) | Paṅkadhā → ChS. Saṅkavā. (pts note) | saṅkavāyaṁ → paṁkadhāyaṁ (th) | + → paṁkadhā nāma kosalānaṁ nigamo (th)and stayed there.
Tena kho pana samayena kassapagotto nāma bhikkhu saṅkavāyaṁ āvāsiko hoti.
saṅkavāyaṁ → paṅkadhāyaṁ (bj, sya-all, pts) | saṅkavāyaṁ → paṁkadhāyaṁ (th)Now, at that time a monk named Kassapagotta was resident at Paṅkadhā.
Tatra sudaṁ bhagavā sikkhāpadapaṭisaṁyuttāya dhammiyā kathāya bhikkhū sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṁseti.
sikkhāpadapaṭisaṁyuttāya → sikkhāpadapaṭisaññuttāya (bjt)There the Buddha educated, encouraged, fired up, and inspired the mendicants with a Dhamma talk about the training rules.
Atha kho kassapagottassa bhikkhuno bhagavati sikkhāpadapaṭisaṁyuttāya dhammiyā kathāya bhikkhū sandassente samādapente samuttejente sampahaṁsente ahudeva akkhanti ahu appaccayo:
bhagavati → bhagavatā (sya-all, pts) | appaccayo → Tr. ahud eva appaccayo. (pts note) | sikkhāpadapaṭisaṁyuttāya → sikkhāpadapaṭisaññuttāya (bjt) | atha kho → athakho (th)Kassapagotta became quite impatient and bitter, thinking,
“adhisallikhatevāyaṁ samaṇo”ti.
adhisallikhatevāyaṁ → adhisallekhatevāyaṁ (sya-all, km, mr) | adhisallikhatevāyaṁ → adhisallekhatevāyaṁ (bj: syā) | adhisallikhatevāyaṁ → adhisallekhatevāyaṁ (cck: syā. kaṁ. ka.) | adhisallikhatevāyaṁ samaṇoti → adhisallikhat evāyaṁ samaṇo ti (pts)“This ascetic is much too strict.”
Atha kho bhagavā saṅkavāyaṁ yathābhirantaṁ viharitvā yena rājagahaṁ tena cārikaṁ pakkāmi.
saṅkavāyaṁ → paṅkadhāyaṁ (bj, sya-all, pts) | atha kho → athakho (th) | saṅkavāyaṁ → paṁkadhāyaṁ (th)When the Buddha had stayed in Paṅkadhā as long as he pleased, he set out for Rājagaha.
Anupubbena cārikaṁ caramāno yena rājagahaṁ tadavasari.
tadavasari → tad avasari (pts)Traveling stage by stage, he arrived at Rājagaha,
Tatra sudaṁ bhagavā rājagahe viharati.
viharati → viharati gijjhakūṭe pabbate (bj, pts) | pabbate → gijjhakūṭe pabbate, nadissate machasaṁ (bj note)and stayed there.
Atha kho kassapagottassa bhikkhuno acirapakkantassa bhagavato ahudeva kukkuccaṁ ahu vippaṭisāro:
atha kho → gijjhakūṭe pabbate athakho (sya-all) | ahudeva → ahud eva (pts)Soon after the Buddha left, Kassapagotta became quite remorseful and regretful, thinking,
“alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṁ vata me, na vata me suladdhaṁ;“It’s my loss, my misfortune,
yassa me bhagavati sikkhāpadapaṭisaṁyuttāya dhammiyā kathāya bhikkhū sandassente samādapente samuttejente sampahaṁsente ahudeva akkhanti ahu appaccayo:
ahu → ahū (bj) | bhagavati → bhagavatā (sya-all, pts) | bhikkhū → D., Tr. bhikkhusaṅghaṁ. (pts note) | sikkhāpadapaṭisaṁyuttāya dhammiyā kathāya → sikkhāpadapaṭisaññuttāya dhammiyākathāya (bjt) | ahudeva → ahud eva (pts)that when the Buddha was talking about the training rules I became quite impatient and bitter, thinking
‘adhisallikhatevāyaṁ samaṇo’ti.
adhisallikhatevāyaṁ → adhisallekhatevāyaṁ (sya-all) | adhisallikhatevāyaṁ samaṇoti → adhisallikhat evāyaṁ samaṇo ti (pts)he was much too strict.
Yannūnāhaṁ yena bhagavā tenupasaṅkameyyaṁ; upasaṅkamitvā bhagavato santike accayaṁ accayato deseyyan”ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | tenupasaṅkameyyaṁ → ten upasaṅkameyyaṁ (pts) | deseyyanti → deseyyan ti (pts)Why don’t I go to the Buddha and confess my mistake to him?”
Atha kho kassapagotto bhikkhu senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya yena rājagahaṁ tena pakkāmi.
saṁsāmetvā → Ph. saṁhāretvā. (pts note) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, pts) | atha kho → athakho (th)Then Kassapagotta set his lodgings in order and, taking his bowl and robe, set out for Rājagaha.
Anupubbena yena rājagahaṁ yena gijjhakūṭo pabbato yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho kassapagotto bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
yena → (sya-all, pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Eventually he came to Rājagaha and the Vulture’s Peak. He went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and told him what had happened, saying:
“Ekamidaṁ, bhante, samayaṁ bhagavā saṅkavāyaṁ viharati, saṅkavā nāma kosalānaṁ nigamo.
saṅkavāyaṁ → paṅkadhāyaṁ (bj, pts); paṁkudhāyaṁ (sya-all) | saṅkavā → paṅkadhā (bj); paṁkudhā (sya-all) | saṅkavā nāma → paṅkadhā nama (pts) | ekamidaṁ → ekamida (bj: sīmu) | nigamo → nigame (bj: sabbattha) | nigamo → See the note on Cullavagga, VII.1.1. (pts note) | ekamidaṁ → ekam idaṁ (pts)
Tatra, bhante, bhagavā sikkhāpadapaṭisaṁyuttāya dhammiyā kathāya bhikkhū sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi.
bhante → sudaṁ (bj, sya-all, pts) | sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi → sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṁseti (sya-all) | sikkhāpadapaṭisaṁyuttāya → sikkhāpadapaṭisamyuttāya (pts)
Tassa mayhaṁ bhagavati sikkhāpadapaṭisaṁyuttāya dhammiyā kathāya bhikkhū sandassente samādapente samuttejente sampahaṁsente ahudeva akkhanti ahu appaccayo:
mayhaṁ → mayhaṁ bhante (bj) | bhagavati → bhante bhagavatā (sya-all, pts) | sikkhāpadapaṭisaṁyuttāya → sikkhāpadapaṭisaññuttāya (bjt) | ahudeva → ahud eva (pts)
‘adhisallikhatevāyaṁ samaṇo’ti.
adhisallikhatevāyaṁ → adhisallekhatevāyaṁ (sya-all) | adhisallikhatevāyaṁ samaṇoti → adhisallikhat evāyaṁ samaṇo ti (pts)
Atha kho bhagavā saṅkavāyaṁ yathābhirantaṁ viharitvā yena rājagahaṁ tena cārikaṁ pakkāmi. (…)
(…) → (anupubbena cārikaṁ caramāno yena rājagahaṁ tadavasari. tatra sudaṁ bhagavā rājagahe viharati. atha kho) (mr) | kho → kho bhante (bj) | saṅkavāyaṁ → paṅkadhāyaṁ (bj, sya-all, pts) | → (anupubbena cārikaṁ caramāno yena rājagahaṁ tadavasari. tatra sudaṁ bhagavā rājagahe viharati. atha kho (ka.) (cck note) | atha kho → athakho (th) | saṅkavāyaṁ → paṁkadhāyaṁ (th)
Tassa mayhaṁ, bhante, acirapakkantassa bhagavato ahudeva kukkuccaṁ ahu vippaṭisāro:
ahudeva → ahud eva (pts)
‘alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṁ vata me, na vata me suladdhaṁ;
yassa me bhagavati sikkhāpadapaṭisaṁyuttāya dhammiyā kathāya bhikkhū sandassente samādapente samuttejente sampahaṁsente ahudeva akkhanti ahu appaccayo:
bhagavati → bhagavatā (sya-all, pts) | ahudeva → ahud eva (pts) | ahu → ahud (pts)
“adhisallikhatevāyaṁ samaṇo”ti.
adhisallikhatevāyaṁ → adhisallekhatevāyaṁ (sya-all) | samaṇoti → samaṇo ti (ms2005) | adhisallikhatevāyaṁ samaṇoti → adhisallikhat evāyaṁ samaṇo ti (pts)
Yannūnāhaṁ yena bhagavā tenupasaṅkameyyaṁ; upasaṅkamitvā bhagavato santike accayaṁ accayato deseyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | tenupasaṅkameyyaṁ → ten upasaṅkameyyaṁ (pts) | deseyyanti → deseyyan ti (pts)
Accayo maṁ, bhante, accagamā yathābālaṁ yathāmūḷhaṁ yathāakusalaṁ yassa me bhagavati sikkhāpadapaṭisaṁyuttāya dhammiyā kathāya bhikkhū sandassente samādapente samuttejente sampahaṁsente ahudeva akkhanti ahu appaccayo:
bhagavati → bhagavatā (sya-all, pts) | sikkhāpadapaṭisaṁyuttāya → sikkhāpadapaṭisaññuttāya (bjt) | yathāakusalaṁ → yathā-akusalaṁ (pts) | ahudeva → ahud eva (pts)“I made a mistake, sir. It was foolish, stupid, and unskillful of me to become impatient and bitter when the Buddha was educating, encouraging, firing up, and inspiring the mendicants with a Dhamma talk about the training rules, and to think,
‘adhisallikhatevāyaṁ samaṇo’ti.
adhisallikhatevāyaṁ → adhisallekhatevāyaṁ (sya-all) | adhisallikhatevāyaṁ samaṇoti → adhisallikhat evāyaṁ samaṇo ti (pts)‘This ascetic is much too strict.’
Tassa me, bhante, bhagavā accayaṁ accayato paṭiggaṇhātu, āyatiṁ saṁvarāyā”ti.
paṭiggaṇhātu → patigaṇhātu (bj); paṭiganhātu (pts) | saṁvarāyāti → saṁvarāyā ti (pts)Please, sir, accept my mistake for what it is, so I will restrain myself in future.”
“Taggha taṁ, kassapa, accayo accagamā yathābālaṁ yathāmūḷhaṁ yathāakusalaṁ, yassa te mayi sikkhāpadapaṭisaṁyuttāya dhammiyā kathāya bhikkhū sandassente samādapente samuttejente sampahaṁsente ahudeva akkhanti ahu appaccayo:
Taggha taṁ → taggha tvaṁ (bj, pts1ed) | mayi → mayā (sya-all, pts) | taṁ → tvaṁ (pts) | taṁ → taggha tvaṁ (cck: sī. pī.) | yathāakusalaṁ → yathā-akusalaṁ (pts) | ahudeva → ahud eva (pts)“Indeed, Kassapa, you made a mistake.
‘adhisallikhatevāyaṁ samaṇo’ti.
adhisallikhatevāyaṁ → adhisallekhatevāyaṁ (sya-all) | adhisallikhatevāyaṁ samaṇoti → adhisallikhat evāyaṁ samaṇo ti (pts)
Yato ca kho tvaṁ, kassapa, accayaṁ accayato disvā yathādhammaṁ paṭikarosi, taṁ te mayaṁ paṭiggaṇhāma.
paṭiggaṇhāma vuddhihesā → patigaṇhāma vuddhi hesā (bj); paṭigaṇhāma vuḍḍhi hesā (sya-all) | taṁ te → tante (th)But since you have recognized your mistake for what it is, and have dealt with it properly, I accept it.
Vuddhihesā, kassapa, ariyassa vinaye yo accayaṁ accayato disvā yathādhammaṁ paṭikaroti, āyatiṁ saṁvaraṁ āpajjati.
vuddhihesā → vuddhi hesā (bjt) | vuddhihesā → vuḍḍhi hesā (th) | vuddhihesā → vuddhi h esā (pts)For it is growth in the training of the Noble One to recognize a mistake for what it is, deal with it properly, and commit to restraint in the future.
Thero cepi, kassapa, bhikkhu hoti na sikkhākāmo na sikkhāsamādānassa vaṇṇavādī, ye caññe bhikkhū na sikkhākāmā te ca na sikkhāya samādapeti, ye caññe bhikkhū sikkhākāmā tesañca na vaṇṇaṁ bhaṇati bhūtaṁ tacchaṁ kālena, evarūpassāhaṁ, kassapa, therassa bhikkhuno na vaṇṇaṁ bhaṇāmi.
ca → ca pana sikkhāya (bj, pts) | sikkhāya → (bj, pts) | + → sikkhāsamādānassa (bjt, th, pts) | ye caññe → yecaññe (th) | cepi → ce pi (pts) | caññe → aññe (pts) | tesañca → tesañ ca (pts)Kassapa, take the case of a senior mendicant who is not eager to train and doesn’t praise taking up the training. They don’t encourage other mendicants who are not eager to train to take up the training. And they don’t truthfully and correctly praise at the right time those mendicants not eager to train. I don’t praise that kind of senior mendicant.
Taṁ kissa hetu?Why is that?
Satthā hissa vaṇṇaṁ bhaṇatīti aññe naṁ bhikkhū bhajeyyuṁ, ye naṁ bhajeyyuṁ tyāssa diṭṭhānugatiṁ āpajjeyyuṁ, yyāssa diṭṭhānugatiṁ āpajjeyyuṁ tesaṁ taṁ assa dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyāti.
tyāssa → tyassa (sya-all) | yyāssa → yassa (sya-all) | bhikkhū → bhikkhuṁ (pts) | naṁ → taṁ (cck: sī. pī.) | bhajeyyuṁ → D. bhañjeyyum for bhajjeyyum. (pts note) | āpajjeyyuṁ → Tr. omits "yassa . . . āpajjeyyuṁ." (pts note) | tesaṁ taṁ → tesantaṁ (th) | hissa → hi ssa (pts) | bhaṇatīti → bhaṇatī ti (pts) | yyāssa → yāssa (pts) | dukkhāyāti → dukkhāyā ti (pts)Because, hearing that I praised that mendicant, other mendicants might want to keep company with them. Then they might follow their example, which would be for their lasting harm and suffering.
Tasmāhaṁ, kassapa, evarūpassa therassa bhikkhuno na vaṇṇaṁ bhaṇāmi.That’s why I don’t praise that kind of senior mendicant.
Majjhimo cepi, kassapa, bhikkhu hoti …pe…
cepi → ce pi (pts)Take the case of a middle mendicant who doesn’t want to train …
navo cepi, kassapa, bhikkhu hoti na sikkhākāmo na sikkhāsamādānassa vaṇṇavādī, ye caññe bhikkhū na sikkhākāmā te ca na sikkhāya samādapeti, ye caññe bhikkhū sikkhākāmā tesañca na vaṇṇaṁ bhaṇati bhūtaṁ tacchaṁ kālena, evarūpassāhaṁ, kassapa, navassa bhikkhuno na vaṇṇaṁ bhaṇāmi.
ca → ca pana sikkhāya (bj, pts) | sikkhāya → (bj, pts) | + → sikkhāsamādānassa (bjt, th, pts) | cepi → ce pi (pts) | caññe → aññe (pts) | tesañca → tesañ ca (pts)Take the case of a junior mendicant who is not eager to train …
Taṁ kissa hetu?
taṁ → tam (pts)
Satthā hissa vaṇṇaṁ bhaṇatīti aññe naṁ bhikkhū bhajeyyuṁ, ye naṁ bhajeyyuṁ tyāssa diṭṭhānugatiṁ āpajjeyyuṁ, yyāssa diṭṭhānugatiṁ āpajjeyyuṁ tesaṁ taṁ assa dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyāti.
tyāssa → tyassa (sya-all) | yyāssa → yassa (sya-all, pts) | bhikkhū → bhikkhuṁ (pts) | tesaṁ taṁ → tesantaṁ (th) | hissa → hi ssa (pts) | bhaṇatīti → bhaṇatī ti (pts) | dukkhāyāti → dukkhāyā ti (pts)
Tasmāhaṁ, kassapa, evarūpassa navassa bhikkhuno na vaṇṇaṁ bhaṇāmi.That’s why I don’t praise that kind of junior mendicant.
Thero cepi, kassapa, bhikkhu hoti sikkhākāmo sikkhāsamādānassa vaṇṇavādī, ye caññe bhikkhū na sikkhākāmā te ca sikkhāya samādapeti, ye caññe bhikkhū sikkhākāmā tesañca vaṇṇaṁ bhaṇati bhūtaṁ tacchaṁ kālena, evarūpassāhaṁ, kassapa, therassa bhikkhuno vaṇṇaṁ bhaṇāmi.
evarūpassāhaṁ → evarūpassa (pts) | cepi → ce pi (pts) | caññe → aññe (pts) | tesañca → tesañ ca (pts)Kassapa, take the case of a senior mendicant who is eager to train and praises taking up the training. They encourage other mendicants who are not eager to train to take up the training. And they truthfully and correctly praise at the right time those mendicants who are eager to train. I praise that kind of senior mendicant.
Taṁ kissa hetu?Why is that?
Satthā hissa vaṇṇaṁ bhaṇatīti aññe naṁ bhikkhū bhajeyyuṁ, ye naṁ bhajeyyuṁ tyāssa diṭṭhānugatiṁ āpajjeyyuṁ, yyāssa diṭṭhānugatiṁ āpajjeyyuṁ tesaṁ taṁ assa dīgharattaṁ hitāya sukhāyāti.
tyāssa → tyassa (sya-all) | yyāssa → yassa (sya-all) | bhikkhū → bhikkhuṁ (pts) | āpajjeyyuṁ → T. omits "yassa . . . āpajjeyyuṁ." (pts note) | tesaṁ taṁ → tesantaṁ (th) | hissa → hi ssa (pts) | bhaṇatīti → bhaṇatī ti (pts) | yyāssa → yāssa (pts) | sukhāyāti → sukhāyā ti (pts)Because, hearing that I praised that mendicant, other mendicants might want to keep company with them. Then they might follow their example, which would be for their lasting welfare and happiness.
Tasmāhaṁ, kassapa, evarūpassa therassa bhikkhuno vaṇṇaṁ bhaṇāmi.That’s why I praise that kind of senior mendicant.
Majjhimo cepi, kassapa, bhikkhu hoti sikkhākāmo …pe…
sikkhākāmo → (bj, sya-all) | cepi → ce pi (pts)Take the case of a middle mendicant who is eager to train …
navo cepi, kassapa, bhikkhu hoti sikkhākāmo sikkhāsamādānassa vaṇṇavādī, ye caññe bhikkhū na sikkhākāmā te ca sikkhāya samādapeti, ye caññe bhikkhū sikkhākāmā tesañca vaṇṇaṁ bhaṇati bhūtaṁ tacchaṁ kālena, evarūpassāhaṁ, kassapa, navassa bhikkhuno vaṇṇaṁ bhaṇāmi.
evarūpassāhaṁ → evarūpassa (pts) | cepi → ce pi (pts) | sikkhāsamādānassa → sikkhāpamādānassa (pts) | caññe → aññe (pts) | tesañca → tesañ ca (pts)Take the case of a junior mendicant who is eager to train …
Taṁ kissa hetu?
Satthā hissa vaṇṇaṁ bhaṇatīti aññe naṁ bhikkhū bhajeyyuṁ, ye naṁ bhajeyyuṁ tyāssa diṭṭhānugatiṁ āpajjeyyuṁ, yyāssa diṭṭhānugatiṁ āpajjeyyuṁ tesaṁ taṁ assa dīgharattaṁ hitāya sukhāyāti.
tyāssa → tyassa (sya-all) | yyāssa → yassa (sya-all) | bhikkhū → bhikkhuṁ (pts) | tesaṁ taṁ → tesantaṁ (th) | hissa → hi ssa (pts) | bhaṇatīti → bhaṇatī ti (pts) | yyāssa → yāssa (pts) | sukhāyāti → sukhāyā ti (pts)
Tasmāhaṁ, kassapa, evarūpassa navassa bhikkhuno vaṇṇaṁ bhaṇāmī”ti.
bhaṇāmīti → bhaṇāmī ti (pts)That’s why I praise that kind of junior mendicant.”
Samaṇavaggo catuttho.
catuttho → navamo (cck) | samaṇavaggo → tassuddānaṁ:-
samaṇo gadrabho khettaṁ - vajjiputto ca sekkhataṁ
tayo ca sikkhanā vuttā dve sikkhā saṁkavāyanāmāti. – machasaṁ (bj note)
Samaṇo gadrabho khettaṁ, vajjiputto ca sekkhakaṁ;
khettaṁ → khetto (sya-all) sekkhakaṁ → sekhinā (sya-all) | vajjiputto ca sekkhakaṁ → tīṇ (pts) Tayo ca sikkhanā vuttā, dve sikkhā saṅkavāya cāti.
sikkhanā → sekhino (sya-all) saṅkavāya → paṅkadhena (sya-all) | + → loṇaphalavaggo pañcamo (th)