“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.
cattārome → (pts)ดูกรภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ จำพวกนี้ มีปรากฏอยู่ในโลก Katame cattāro?๔ จำพวกเป็น ไฉน

Idha, bhikkhave, ekacco puggalo mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
catutthaṁ → catutthiṁ (bj, pts) | abyāpajjena → abyāpajjhena (sya-all, pts)ดูกรภิกษุทั้งหลาย บุคคลบางคนในโลกนี้ มีใจประกอบด้วยเมตตาแผ่ไปตลอดทิศหนึ่งอยู่ ทิศที่สอง ที่สาม ที่สี่ก็เหมือนกัน ตามนัยนี้ ทั้งเบื้องบน เบื้องล่าง เบื้องขวาง แผ่ไปตลอดโลก ทั่วสัตว์ทุกเหล่าในที่ทุกสถานด้วยใจประกอบด้วยเมตตาอันไพบูลย์ ถึงความเป็นใหญ่ หาประมาณมิได้ ไม่มีเวรไม่มีความเบียดเบียนอยู่ So tadassādeti, taṁ nikāmeti, tena ca vittiṁ āpajjati.บุคคลนั้นพอใจ ชอบใจเมตตาฌานและถึงความปลื้มใจด้วยเมตตา ฌานนั้น ยับยั้งอยู่ในเมตตาฌานนั้น Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṁ kurumāno brahmakāyikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.
sahabyataṁ upapajjati → sahavyataṁ uppajjati (pts)น้อมใจไปในเมตตาฌานนั้น อยู่จนคุ้นด้วยเมตตาฌานนั้น ไม่เสื่อม เมื่อกระทำกาละ ย่อมเข้าถึงความเป็นสหายของ เทวดาเหล่าพรหมกายิกา Brahmakāyikānaṁ, bhikkhave, devānaṁ kappo āyuppamāṇaṁ.ดูกรภิกษุทั้งหลาย กัปหนึ่งเป็นประมาณอายุของเทวดา เหล่าพรหมกายิกา Tattha puthujjano yāvatāyukaṁ ṭhatvā yāvatakaṁ tesaṁ devānaṁ āyuppamāṇaṁ taṁ sabbaṁ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati.
pettivisayampi → pittivisayaṁpi (sya-all)ปุถุชนดำรงอยู่ในชั้นพรหมกายิกานั้น ตราบ เท่าตลอดอายุ ยังประมาณอายุทั้งหมดของเทวดาเหล่านั้นให้สิ้นไปแล้ว ย่อมเข้าถึงนรกบ้างกำเนิด ดิรัจฉานบ้าง เปรตวิสัยบ้าง Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṁ ṭhatvā yāvatakaṁ tesaṁ devānaṁ āyuppamāṇaṁ taṁ sabbaṁ khepetvā tasmiṁyeva bhave parinibbāyati.ส่วนสาวกของพระผู้มีพระภาค ดำรงอยู่ในชั้นพรหม กายิกานั้นตราบ เท่าตลอดอายุ ยังประมาณอายุทั้งหมดของเทวดาเหล่านั้นให้สิ้น ไปแล้ว ย่อมปรินิพพานในภพนั้น เอง Ayaṁ kho, bhikkhave, viseso ayaṁ adhippayāso idaṁ nānākaraṇaṁ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṁ gatiyā upapattiyā sati.
adhippayāso → adhippayāyo (bj); adhippāyaso (sya-all); adhippāyāso (pts) | upapattiyā → uppattiyā (pts)ดูกรภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นความพิเศษผิดแผก แตกต่างกัน ระหว่างอริยสาวกผู้ได้สดับกับปุถุชน ผู้ไม่ได้สดับ คือ ในเมื่อคติ อุบัติมีอยู่ ฯ

Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco puggalo karuṇāsahagatena cetasā …pe…อีกประการหนึ่ง บุคคลบางคนในโลกนี้ มีใจประกอบด้วยกรุณาแผ่ไปตลอดทิศหนึ่งอยู่​ ... muditāsahagatena cetasā …pe…มีใจประกอบด้วยมุทิตาแผ่ไปตลอดทิศหนึ่งอยู่​ ​... upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
catutthaṁ → catutthiṁ (bj, pts) | abyāpajjena → abyāpajjhena (bj, sya-all, pts) | upekkhāsahagatena → karuṇāsahagatena (sya-all)อีกประการหนึ่ง บุคคลบางคนในโลกนี้ มีใจประกอบด้วยอุเบกขาแผ่ไปตลอดทิศหนึ่ง อยู่ ทิศที่สอง ที่สาม ที่สี่ก็เหมือนกัน ตามนัยนี้ ทั้งเบื้องบน เบื้องล่าง เบื้องขวาง แผ่ไป ตลอดโลก ทั่วสัตว์ทุกเหล่า ในที่ทุกสถาน ด้วยใจประกอบด้วยอุเบกขาอันไพบูลย์ ถึงความ เป็นใหญ่ หาประมาณมิได้ ไม่มีเวรไม่มีความเบียดเบียนอยู่ So tadassādeti, taṁ nikāmeti, tena ca vittiṁ āpajjati.บุคคลนั้นพอใจ ชอบใจอุเบกขาฌาน นั้น และถึงความปลื้มใจด้วยอุเบกขาฌานนั้น ยับยั้งอยู่ในอุเบกขาฌานนั้น Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṁ kurumāno ābhassarānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.
ābhassarānaṁ → sya-all potthakesu pana karuṇādayo tayo vihārā ābhassarā-subhakiṇhā-vehapphalāhi visuṁ visuṁ yojetvā paripuṇṇameva | sahabyataṁ upapajjati → sahavyataṁ uppajjati (pts) | ābhassarānaṁ → syāmapotthake pana karuṇādayo tayo vihārā ābhassarādīhi tīhi visuṁ visuṁ yojetvā paripuṇṇameva dassitaṁ (cck note)น้อมใจไปในอุเบก ขาฌานนั้น อยู่จนคุ้นด้วยอุเบกขาฌานนั้น ไม่เสื่อม เมื่อกระทำกาละ ย่อมเข้าถึงความเป็นสหาย ของเทวดาชั้นเวหัปผละ Ābhassarānaṁ, bhikkhave, devānaṁ dve kappā āyuppamāṇaṁ …pe… subhakiṇhānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.
devānaṁ → (pts) | sahabyataṁ upapajjati → sahavyataṁ uppajjati (pts) | subhakiṇhānaṁ → syāmapotthake pana karuṇādayo tayo vihārā ābhassarādīhi tīhi visuṁ visuṁ yojetvā paripuṇṇameva dassitaṁ (cck note)ดูกรภิกษุทั้งหลาย ๒ กัปเป็นประมาณอายุของเทวดาเหล่าอาภัสสระ ... ย่อมเข้าถึงความเป็นสหายของเทวดาเหล่าสุภกิณหะ Subhakiṇhānaṁ, bhikkhave, devānaṁ cattāro kappā āyuppamāṇaṁ …pe… vehapphalānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.
sahabyataṁ upapajjati → sahavyataṁ uppajjāti (pts) | pe → imesaṁ suttappadesānaṁ peyyālamukhāni ‘sīmu, machasaṁ’ potthakesu aṭṭhānapatitāni dissanti. syāmapotthake suttaṁ sampuṇṇameva dissati (bj note)ดูกรภิกษุทั้งหลาย ๔ กัปเป็นประมาณอายุของเทวดาเหล่าสุภกิณหะ​ ... ย่อมเข้าถึงความเป็นสหาย ของเทวดาชั้นเวหัปผละ Vehapphalānaṁ, bhikkhave, devānaṁ pañca kappasatāni āyuppamāṇaṁ.
devānaṁ pañca kappasatāni → pañcakappasatāni (pts)ดูกรภิกษุทั้งหลาย ๕๐๐ กัปเป็นประมาณอายุของเทวดาเหล่าเวหัปผละ Tattha puthujjano yāvatāyukaṁ ṭhatvā yāvatakaṁ tesaṁ devānaṁ āyuppamāṇaṁ taṁ sabbaṁ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati.
pettivisayampi → pittivisayaṁpi (sya-all, pts)ปุถุชนดำรงอยู่ในเวหัปผละนั้นตราบเท่าตลอดอายุ ยังประมาณอายุทั้งหมดของเทวดาเหล่านั้นให้สิ้น ไปแล้ว ย่อมเข้าถึงนรกบ้าง กำเนิดดิรัจฉานบ้าง เปรตวิสัยบ้าง Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṁ ṭhatvā yāvatakaṁ tesaṁ devānaṁ āyuppamāṇaṁ taṁ sabbaṁ khepetvā tasmiṁyeva bhave parinibbāyati.
ṭhatvā → thatvā (pts) | āyuppamāṇaṁ → ayuppamāṇaṁ (pts)ส่วนสาวกของพระผู้มีพระภาค ดำรงอยู่ในชั้นเวหัปผละนั้นตราบเท่าตลอดอายุ ยังประมาณอายุทั้งหมดของเทวดาเหล่านั้นให้สิ้น ไปแล้ว ย่อมปรินิพพานในภพนั้นเอง Ayaṁ kho, bhikkhave, viseso ayaṁ adhippayāso idaṁ nānākaraṇaṁ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṁ gatiyā upapattiyā sati.
adhippayāso → adhippayāyo (bj); adhippāyāso (pts) | upapattiyā → uppattiyā (pts)ดูกรภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นความพิเศษผิดแผกแตกต่างกันระหว่าง อริยสาวกผู้ได้สดับกับปุถุชนผู้ไม่ได้สดับ คือ ในเมื่อคติ อุบัติมีอยู่

Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmin”ti.
lokasminti pañcamaṁ → lokasmin ti cattāro me (pts)ดูกรภิกษุทั้งหลายบุคคล ๔ จำพวกนี้แล มีปรากฏในโลก ฯ

Pañcamaṁ.จบ สูตรที่ ๕