Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Aṅguttara Nikāya 4.192อังคุตตรนิกาย
  • 20. Mahāvagga

Ṭhānasutta๑๙๒ ฐานสูตร

“Cattārimāni, bhikkhave, ṭhānāni catūhi ṭhānehi veditabbāni.
cattārimāni → cattārīmāni (sya-all); (pts) | catūhi → catuhi (pts)
“ภิกษุทั้งหลาย ฐานะ ๔ ประการนี้อันบุคคลพึงรู้ได้ด้วยฐานะ ๔ ประการ
Katamāni cattāri?
cattāri → See Saṁyutta III. 2. 1, p. 78. (pts note)
ฐานะ ๔ ประการ อะไรบ้าง คือ

Saṁvāsena, bhikkhave, sīlaṁ veditabbaṁ, tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṁ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena.
amanasikarotā → amanasikārā (bj, sya-all, pts) | duppaññena → duppaññenā (pts) | tañca → tañ ca (pts) | ittaraṁ → itaraṁ (pts)
๑. ศีลพึงรู้ได้ด้วยการอยู่ร่วมกัน และศีลนั้นแลพึงรู้ได้โดยใช้เวลานาน ไม่ใช่นิดหน่อย ผู้มนสิการจึงรู้ได้ ผู้ไม่มนสิการหารู้ได้ไม่ ผู้มี ปัญญาจึงรู้ได้ ผู้มีปัญญาทรามหารู้ได้ไม่

Saṁvohārena, bhikkhave, soceyyaṁ veditabbaṁ, tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṁ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena.
amanasikarotā → amanasikārā (bj, sya-all, pts) | tañca → tañ ca (pts) | ittaraṁ → itaraṁ (pts)
๒. ความบริสุทธิ์พึงรู้ได้ด้วยถ้อยคำ และความบริสุทธิ์นั้นแลพึงรู้ได้ โดยใช้เวลานาน ไม่ใช่นิดหน่อย ผู้มนสิการจึงรู้ได้ ผู้ไม่มนสิการ หารู้ได้ไม่ ผู้มีปัญญาจึงรู้ได้ ผู้มีปัญญาทรามหารู้ได้ไม่

Āpadāsu, bhikkhave, thāmo veditabbo, so ca kho dīghena addhunā, na ittaraṁ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena.
amanasikarotā → amanasikārā (bj, sya-all) | veditabbo → veditabbaṁ (pts) | ittaraṁ manasikarotā no amanasikarotā paññavatā no → itaraṁ (pts)
๓. กำลังพึงรู้ได้ในคราวมีอันตราย และกำลังนั้นแลพึงรู้ได้โดยใช้ เวลานาน ไม่ใช่นิดหน่อย ผู้มนสิการจึงรู้ได้ ผู้ไม่มนสิการหารู้ ได้ไม่ ผู้มีปัญญาจึงรู้ได้ ผู้มีปัญญาทรามหารู้ได้ไม่

Sākacchāya, bhikkhave, paññā veditabbā, sā ca kho dīghena addhunā, na ittaraṁ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenāti.
amanasikarotā → amanasikārā (bj, sya-all, pts) | duppaññenāti → duppaññena (bj, sya-all, pts) | itaraṁ → B. K. ittaraṁ, and SS. occasionally. (pts note) | amanasikārā → B. K. amanasikarotā. (pts note)
๔. ปัญญาพึงรู้ได้ด้วยการสนทนา และปัญญานั้นแลพึงรู้ได้โดยใช้ เวลานาน ไม่ใช่นิดหน่อย ผู้มนสิการจึงรู้ได้ ผู้ไม่มนสิการหารู้ ได้ไม่ ผู้มีปัญญาจึงรู้ได้ ผู้มีปัญญาทรามหารู้ได้ไม่

‘Saṁvāsena, bhikkhave, sīlaṁ veditabbaṁ, tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṁ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’ti,
amanasikarotā → amanasikārā (bj, sya-all) | Saṁvāsena → saṁ. ni. 1.122 (cck note) | tañca → tañ ca (pts) | na ittaraṁ manasikarotā no amanasikarotā paññavatā no duppaññenāti → duppaññenāti--iti pi (pts)
เรากล่าวไว้แล้วเช่นนี้แลว่า ‘ศีลพึงรู้ได้ด้วยการอยู่ร่วมกัน และศีลนั้นแล พึงรู้ได้โดยใช้เวลานาน ไม่ใช่นิดหน่อย ผู้มนสิการจึงรู้ได้ ผู้ไม่มนสิการหารู้ ได้ไม่ ผู้มีปัญญาจึงรู้ได้ ผู้มีปัญญาทรามหารู้ได้ไม่‘
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñc etaṁ (pts)
เพราะอาศัยเหตุอะไร เรา จึงกล่าวไว้เช่นนั้น
Idha, bhikkhave, puggalo puggalena saddhiṁ saṁvasamāno evaṁ jānāti:
saṁvasamāno → vasamāno (bj); saṁvāsamāno (pts)
คือ บุคคลในโลกนี้เมื่ออยู่ร่วมกัน จึงรู้อย่างนี้ว่า
‘dīgharattaṁ kho ayamāyasmā khaṇḍakārī chiddakārī sabalakārī kammāsakārī, na santatakārī na santatavutti;
santatavutti → satatavuttī (sya-all, km) | santatakārī → satatakārī (sya-all) | santatavutti → satatavutti (cck: syā. kaṁ.) | santatakārī → B. K. satatakārī. (pts note) | santatavutti → B. K. santatavuttī; S. Tr. santavuttī. (pts note) | ayamāyasmā → ayaṁ āyasmā (pts)
‘ท่านผู้นี้มีปกติทำให้ขาด ทำให้ทะลุ ทำให้ด่าง ทำให้พร้อย ไม่ทำต่อเนื่อง ไม่ประพฤติต่อเนื่องในศีลทั้งหลาย ตลอดกาลนานแล
sīlesu dussīlo ayamāyasmā, nāyamāyasmā sīlavā’ti.
ayamāyasmā nāyamāyasmā sīlavāti → ayaṁ āyasmā nāyaṁ āyasmā sīlavā ti (pts)
ท่านผู้นี้เป็นผู้ทุศีล ไม่ใช่เป็นผู้มีศีล’

Idha pana, bhikkhave, puggalo puggalena saddhiṁ saṁvasamāno evaṁ jānāti:
saṁvasamāno → vasamāno (bj); saṁvāsamāno (pts)
อนึ่ง บุคคลในโลกนี้เมื่ออยู่ร่วมกัน จึงรู้อย่างนี้ว่า
‘dīgharattaṁ kho ayamāyasmā akhaṇḍakārī acchiddakārī asabalakārī akammāsakārī santatakārī santatavutti;
santatakārī santatavutti → satatakārī satatavuttī (sya-all) | ayamāyasmā → ayaṁ āyasmā (pts)
‘ท่านผู้นี้มีปกติไม่ทำให้ขาด ไม่ทำให้ทะลุ ไม่ทำให้ด่าง ไม่ทำให้พร้อย มีปกติทำต่อเนื่อง ประพฤติต่อเนื่องใน ศีลทั้งหลายตลอดกาลนานแล
sīlesu sīlavā ayamāyasmā, nāyamāyasmā dussīlo’ti.
ayamāyasmā → cāyamāyasmā (bj) | ayamāyasmā nāyamāyasmā dussīloti → ayaṁ āyasmā nāyaṁ āyasmā dussīlo ti (pts)
ท่านผู้นี้เป็นผู้มีศีล ไม่ใช่เป็นผู้ทุศีล’
‘Saṁvāsena, bhikkhave, sīlaṁ veditabbaṁ, tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṁ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’ti, iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
amanasikarotā → amanasikārā (bj, sya-all, pts) | idametaṁ paṭicca → idam etaṁ paticca (pts) | yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt, th) | tañca → tañ ca (pts) | ittaraṁ → itaraṁ (pts) | duppaññenāti iti → duppaññenāti--iti (pts)
ข้อที่เรากล่าวว่า ‘ศีลพึงรู้ได้ด้วยการอยู่ร่วมกัน และศีลนั้นแลพึงรู้ได้โดยใช้ เวลานาน ไม่ใช่นิดหน่อย ผู้มนสิการจึงรู้ได้ ผู้ไม่มนสิการหารู้ได้ไม่ ผู้มีปัญญาจึงรู้ได้ ผู้มีปัญญาทรามหารู้ได้ไม่’ เรากล่าวเพราะอาศัยเหตุนี้

‘Saṁvohārena, bhikkhave, soceyyaṁ veditabbaṁ, tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṁ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’ti,
amanasikarotā → amanasikārā (bj, sya-all) | tañca → tañ ca (pts) | na ittaraṁ manasikarotā no amanasikarotā paññavatā no duppaññenāti → duppaññenāti--iti (pts)
เรากล่าวไว้เช่นนี้แลว่า ‘ความบริสุทธิ์พึงรู้ได้ด้วยถ้อยคำ และความบริสุทธิ์ นั้นแลพึงรู้ได้โดยใช้เวลานาน ไม่ใช่นิดหน่อย ผู้มนสิการจึงรู้ได้ ผู้ไม่มนสิการ หารู้ได้ไม่ ผู้มีปัญญาจึงรู้ได้ ผู้มีปัญญาทรามหารู้ได้ไม่‘
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñc etaṁ (pts)
เพราะอาศัยเหตุอะไร เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
Idha, bhikkhave, puggalo puggalena saddhiṁ saṁvoharamāno evaṁ jānāti:
saṁvoharamāno → saṁvohāramāno (bj, pts)
คือ บุคคลในโลกนี้เมื่อสนทนากัน จึงรู้อย่างนี้ว่า
‘aññathā kho ayamāyasmā ekena eko voharati, aññathā dvīhi, aññathā tīhi, aññathā sambahulehi;
ayamāyasmā → ayaṁ āyasmā (pts)
‘ท่านผู้นี้พูดกันตัวต่อตัว เป็นอย่างหนึ่ง พูดกับคนสองคนเป็นอย่างหนึ่ง พูดกับคนสามคนเป็นอย่างหนึ่ง พูดกับคนหลายคนเป็นอย่างหนึ่ง
vokkamati ayamāyasmā purimavohārā pacchimavohāraṁ;
pacchimavohāraṁ → pacchimavohārā (pts) | ayamāyasmā → ayaṁ āyasmā (pts)
ท่านผู้นี้พูดคราวหลังต่างไปจากพูดคราวก่อน
aparisuddhavohāro ayamāyasmā, nāyamāyasmā parisuddhavohāro’ti.
ayamāyasmā nāyamāyasmā parisuddhavohāroti → ayaṁ āyasmā nāyaṁ āyasmā parisuddhavohāro ti (pts)
ท่านผู้นี้มีถ้อยคำไม่บริสุทธิ์ หามีถ้อยคำบริสุทธิ์ไม่’

Idha pana, bhikkhave, puggalo puggalena saddhiṁ saṁvoharamāno evaṁ jānāti:
saṁvoharamāno → saṁvohāramāno (bj, pts)
อนึ่ง บุคคลในโลกนี้เมื่อสนทนากัน จึงรู้อย่างนี้ว่า
‘yatheva kho ayamāyasmā ekena eko voharati, tathā dvīhi, tathā tīhi, tathā sambahulehi.
yatheva → yathā (sya-all) | yatheva → yath eva (pts) | ayamāyasmā → ayam āyasmā (pts)
‘ท่านผู้นี้พูดกันตัวต่อตัว เป็นอย่างไร พูดกับคนสองคน สามคน หลายคนก็อย่างนั้น
Nāyamāyasmā vokkamati purimavohārā pacchimavohāraṁ;
pacchimavohāraṁ → pacchimavohārā (pts) | nāyamāyasmā → nāyam āyasmā (pts)
ท่านผู้นี้พูดคราวหลัง ก็ไม่ต่างจากพูดคราวก่อน
parisuddhavohāro ayamāyasmā, nāyamāyasmā aparisuddhavohāro’ti.
nāyamāyasmā → na (bj) | ayamāyasmā nāyamāyasmā aparisuddhavohāroti → ayaṁ āyasmā nāyaṁ āyasmā aparisuddhavohāro ti (pts)
ท่านผู้นี้มีถ้อยคำบริสุทธิ์ หามีถ้อยคำไม่บริสุทธิ์ไม่’
‘Saṁvohārena, bhikkhave, soceyyaṁ veditabbaṁ, tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṁ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’ti, iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
amanasikarotā → amanasikārā (bj, sya-all) | yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt, th)
ข้อที่เรากล่าวว่า ‘ความบริสุทธิ์พึงรู้ได้ด้วยถ้อยคำ และความบริสุทธิ์นั้นแล พึงรู้ได้โดยใช้เวลานาน ไม่ใช่นิดหน่อย ผู้มนสิการจึงรู้ได้ ผู้ไม่มนสิการหารู้ได้ไม่ ผู้มีปัญญาจึงรู้ได้ ผู้มีปัญญาทรามหารู้ได้ไม่’ เรากล่าวเพราะอาศัยเหตุนี้

‘Āpadāsu, bhikkhave, thāmo veditabbo, so ca kho dīghena addhunā, na ittaraṁ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’ti,
amanasikarotā → amanasikārā (bj, sya-all)
เรากล่าวเช่นนี้แลว่า ‘กำลังพึงรู้ได้ในคราวมีอันตราย และกำลังนั้นแลพึงรู้ ได้โดยใช้เวลานาน ไม่ใช่นิดหน่อย ผู้มนสิการจึงรู้ได้ ผู้ไม่มนสิการหารู้ได้ไม่ ผู้มีปัญญาจึงรู้ได้ ผู้มีปัญญาทรามหารู้ได้ไม่‘
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñc etaṁ (pts)
เพราะอาศัยเหตุอะไร เราจึง กล่าวไว้เช่นนั้น
Idha, bhikkhave, ekacco ñātibyasanena vā phuṭṭho samāno, bhogabyasanena vā phuṭṭho samāno, rogabyasanena vā phuṭṭho samāno na iti paṭisañcikkhati:
na → (pts) | ñātibyasanena → ñātivyasanena (bjt, pts) | bhogabyasanena → bhogavyasanena (bjt, pts) | rogabyasanena → rogavyasanena (bjt, pts)
คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ประสบความเสื่อมญาติ ความเสื่อมโภคทรัพย์ หรือ ความเสื่อมเพราะโรค ย่อมไม่พิจารณาเห็นอย่างนี้ว่า
‘tathābhūto kho ayaṁ lokasannivāso tathābhūto ayaṁ attabhāvapaṭilābho yathābhūte lokasannivāse yathābhūte attabhāvapaṭilābhe aṭṭha lokadhammā lokaṁ anuparivattanti loko ca aṭṭha lokadhamme anuparivattati—
ayaṁ → (bj, sya-all, pts)
‘โลกสันนิวาสนี้เป็นอย่างนี้เอง การได้อัตภาพนี้เป็นอย่างนั้นในโลกสันนิวาสตามความเป็นจริง ในการได้อัตภาพตาม ความเป็นจริง โลกธรรม ๘ คือ
lābho ca, alābho ca, yaso ca, ayaso ca, nindā ca, pasaṁsā ca, sukhañca, dukkhañcā’ti.
+ → ayaso ca (bjt, pts) | sukhañca dukkhañcāti → sukhañ ca dukkhañ cāti (pts)
(๑) ได้ลาภ (๒) เสื่อมลาภ (๓) ได้ยศ (๔) เสื่อมยศ (๕) นินทา (๖) สรรเสริญ (๗) สุข (๘) ทุกข์ หมุนเวียนไปตามโลก และโลกก็ หมุนเวียนไปตามโลกธรรม ๘’
So ñātibyasanena vā phuṭṭho samāno bhogabyasanena vā phuṭṭho samāno rogabyasanena vā phuṭṭho samāno socati kilamati paridevati, urattāḷiṁ kandati, sammohaṁ āpajjati.
urattāḷiṁ kandati → urattāḷīkandati (sya-all) | ñātibyasanena → ñātivyasanena (bjt, pts) | rogabyasanena → rogavyasanena (bjt) | bhogabyasanena → rogavyasanena (pts)
บุคคลนั้นประสบความเสื่อมญาติ ความเสื่อมโภคทรัพย์ หรือความเสื่อมเพราะโรค ย่อมเศร้าโศก ลำบากใจ ร่ำไร ทุบอกคร่ำครวญ ถึง ความเลอะเลือน

Idha pana, bhikkhave, ekacco ñātibyasanena vā phuṭṭho samāno bhogabyasanena vā phuṭṭho samāno rogabyasanena vā phuṭṭho samāno iti paṭisañcikkhati:
ñātibyasanena → ñātivyasanena (bjt) | bhogabyasanena → bhogavyasanena (bjt) | rogabyasanena → rogavyasanena (bjt) | ñātibyasanena → ñātivyasanena rogavyasanena (pts)
ส่วนบุคคลบางคนในโลกนี้ประสบความเสื่อมญาติ ความเสื่อมโภคทรัพย์ หรือ ความเสื่อมเพราะโรค ย่อมพิจารณาเห็นอย่างนี้ว่า
‘tathābhūto kho ayaṁ lokasannivāso tathābhūto ayaṁ attabhāvapaṭilābho yathābhūte lokasannivāse yathābhūte attabhāvapaṭilābhe aṭṭha lokadhammā lokaṁ anuparivattanti loko ca aṭṭha lokadhamme anuparivattati—
ayaṁ → (bj, sya-all)
‘โลกสันนิวาสนี้เป็นอย่างนี้เอง การได้อัตภาพนี้เป็นอย่างนั้นในโลกสันนิวาสตามความเป็นจริง ในการได้อัตภาพ ตามความเป็นจริง โลกธรรม ๘ คือ
lābho ca, alābho ca, yaso ca, ayaso ca, nindā ca, pasaṁsā ca, sukhañca, dukkhañcā’ti.
+ → ayaso ca (bjt)
(๑) ได้ลาภ (๒) เสื่อมลาภ (๓) ได้ยศ (๔) เสื่อมยศ (๕) นินทา (๖) สรรเสริญ (๗) สุข (๘) ทุกข์ หมุนเวียนไปตามโลก และโลกก็หมุนเวียนไปตามโลกธรรม ๘’
So ñātibyasanena vā phuṭṭho samāno bhogabyasanena vā phuṭṭho samāno rogabyasanena vā phuṭṭho samāno na socati na kilamati na paridevati, na urattāḷiṁ kandati, na sammohaṁ āpajjati.
urattāḷiṁ → urattāḷī (sya-all) | ñātibyasanena → ñātivyasanena (bjt, pts) | bhogabyasanena → bhogavyasanena (bjt) | rogabyasanena → rogavyasanena (bjt) | bhogabyasanena → rogavyasanena (pts)
บุคคลนั้นประสบความเสื่อมญาติ ความ เสื่อมโภคทรัพย์ หรือความเสื่อมเพราะโรค ย่อมไม่เศร้าโศก ไม่ลำบากใจ ไม่ร่ำไร ไม่ทุบอกคร่ำครวญ ไม่ถึงความเลอะเลือน
‘Āpadāsu, bhikkhave, thāmo veditabbo, so ca kho dīghena addhunā, na ittaraṁ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’ti,
amanasikarotā → amanasikārā (bj, sya-all)
ข้อที่เรากล่าวว่า ‘กำลังพึงรู้ได้ในคราวมีอันตราย และกำลังนั้นแลพึงรู้ได้ โดยใช้เวลานาน ไม่ใช่นิดหน่อย ผู้มนสิการจึงรู้ได้ ผู้ไม่มนสิการหารู้ได้ไม่ ผู้มีปัญญาจึงรู้ได้ ผู้มีปัญญาทรามหารู้ได้ไม่‘
iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt, th)
เรากล่าวเพราะอาศัยเหตุนี้

‘Sākacchāya, bhikkhave, paññā veditabbā, sā ca kho dīghena addhunā, na ittaraṁ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’ti,
amanasikarotā → amanasikārā (bj, sya-all)
เรากล่าวไว้เช่นนี้แลว่า ‘ปัญญาพึงรู้ได้ด้วยการสนทนา และปัญญานั้นแล พึงรู้ได้โดยใช้เวลานาน ไม่ใช่นิดหน่อย ผู้มนสิการจึงรู้ได้ ผู้ไม่มนสิการหารู้ ได้ไม่ ผู้มีปัญญาจึงรู้ได้ ผู้มีปัญญาทรามหารู้ได้ไม่‘
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñc etaṁ (pts)
เพราะอาศัยเหตุอะไร เรา จึงกล่าวไว้เช่นนั้น
Idha, bhikkhave, puggalo puggalena saddhiṁ sākacchāyamāno evaṁ jānāti:คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เมื่อสนทนากัน จึงรู้อย่างนี้ว่า ‘yathā kho imassa āyasmato ummaggo yathā ca abhinīhāro yathā ca pañhāsamudāhāro, duppañño ayamāyasmā, nāyamāyasmā paññavā.
ummaggo → ummaṅgo (sya-all) | pañhāsamudāhāro → pañhasamudācāro (pts) | ayamāyasmā nāyamāyasmā → ayaṁ āyasmā nāyaṁ āyasmā (pts)
‘ท่านผู้นี้มีการ แสวงหาปัญหา อย่างไร เตรียมปัญหา อย่างไร และถามปัญหาอย่างไร ท่านผู้นี้ มีปัญญาทราม ไม่ใช่มีปัญญา
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร Tathā hi ayamāyasmā na ceva gambhīraṁ atthapadaṁ udāharati santaṁ paṇītaṁ atakkāvacaraṁ nipuṇaṁ paṇḍitavedanīyaṁ.
ayamāyasmā → ayaṁ āyasmā (pts) | ceva → eva (pts)
เพราะท่านผู้นี้ไม่อ้างบทที่มี ความหมาย ลึกซึ้ง สงบ ประณีต ที่สามัญชนคาดไม่ถึง ละเอียด อันบัณฑิตพึงรู้ได้
Yañca ayamāyasmā dhammaṁ bhāsati tassa ca nappaṭibalo saṅkhittena vā vitthārena vā atthaṁ ācikkhituṁ desetuṁ paññāpetuṁ paṭṭhapetuṁ vivarituṁ vibhajituṁ uttānīkātuṁ.
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | nappaṭibalo → na paṭibalo (bjt, pts) | paññāpetuṁ → paññapetuṁ (bjt) | nappaṭibalo saṅkhittena → na paṭibalo saṁkhittena (th) | yañca ayamāyasmā → yañ ca ayaṁ āyasmā (pts)
ท่านผู้นี้กล่าวธรรมอันใด ก็ไม่สามารถจะบอก แสดง บัญญัติ กำหนด เปิดเผย จำแนก ทำให้ง่ายซึ่งเนื้อความแห่งธรรมนั้นทั้งโดยย่อหรือโดยพิสดาร
Duppañño ayamāyasmā, nāyamāyasmā paññavā’ti.
paññavāti → paññavā (bjt)
ท่านผู้นี้มี ปัญญาทราม ไม่ใช่มีปัญญา’ บุคคลเมื่อสนทนากัน จึงรู้อย่างนี้ว่า ‘ท่านผู้นี้มีการแสวงหาปัญหาอย่างไร ฯลฯ ท่านผู้นี้มีปัญญาทราม ไม่ใช่มีปัญญา’

Seyyathāpi, bhikkhave, cakkhumā puriso udakarahadassa tīre ṭhito passeyya parittaṁ macchaṁ ummujjamānaṁ.เปรียบเหมือนบุคคลผู้มีตาดียืนอยู่ ริมฝั่งห้วงน้ำ พึงเห็นปลาตัวเล็ก ๆ ผุดอยู่ Tassa evamassa:
tassa evamassa → tass evam assa (pts)
เขาพึงทราบอย่างนี้ว่า
‘yathā kho imassa macchassa ummaggo yathā ca ūmighāto yathā ca vegāyitattaṁ, paritto ayaṁ maccho, nāyaṁ maccho mahanto’ti.
ummaggo → ummaṅgo (th) | mahantoti → mahanto ti evam (pts)
‘ปลาตัวนี้มี กิริยาผุดเป็นอย่างไร ทำให้เกิดคลื่นเพียงไหน และมีความเร็วเพียงไร ปลานี้ตัวเล็ก ไม่ใช่ตัวไหญ่’
Evamevaṁ kho, bhikkhave, puggalo puggalena saddhiṁ sākacchāyamāno evaṁ jānāti:
evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → eva (pts) | + → paññavā ti idha bhikkhave puggalo puggalena saddhiṁ sākacchāyamano evaṁ jānāti (pts)
‘yathā kho imassa āyasmato ummaggo yathā ca abhinīhāro yathā ca pañhāsamudāhāro, duppañño ayamāyasmā, nāyamāyasmā paññavā.
pañhāsamudāhāro → pañhasamudācāro (bjt) | pañhāsamudāhāro duppañño ayamāyasmā nāyamāyasmā → pañhasamudācāro (pts) | + → ayaṁ āyasmā nāyam āyasmā duppaññā (pts)
Taṁ kissa hetu?
taṁ → tam (pts)
Tathā hi ayamāyasmā na ceva gambhīraṁ atthapadaṁ udāharati santaṁ paṇītaṁ atakkāvacaraṁ nipuṇaṁ paṇḍitavedanīyaṁ.
ayamāyasmā na ceva → ayaṁ āyasmā (pts)
Yañca ayamāyasmā dhammaṁ bhāsati, tassa ca na paṭibalo saṅkhittena vā vitthārena vā atthaṁ ācikkhituṁ desetuṁ paññāpetuṁ paṭṭhapetuṁ vivarituṁ vibhajituṁ uttānīkātuṁ.
saṅkhittena → saṁkhittena (my, bjt, ms2005) | paññāpetuṁ → paññapetuṁ (bjt)
Duppañño ayamāyasmā, nāyamāyasmā paññavā’ti.ฉะนั้น

Idha pana, bhikkhave, puggalo puggalena saddhiṁ sākacchāyamāno evaṁ jānāti:ส่วนบุคคลในโลกนี้เมื่อสนทนากัน จึงรู้อย่างนี้ว่า ‘yathā kho imassa āyasmato ummaggo yathā ca abhinīhāro yathā ca pañhāsamudāhāro, paññavā ayamāyasmā, nāyamāyasmā duppañño.
pañhāsamudāhāro → pañhasamudācāro (bj, sya-all, pts) | ummaggo → ummaṅgo (sya-all) | abhinīhāro → abhinihāro (sya-all)
‘ท่านผู้นี้มีการแสวงหา ปัญหาอย่างไร เตรียมปัญหาอย่างไร และถามปัญหาอย่างไร ท่านผู้นี้มีปัญญา ไม่ใช่มีปัญญาทราม
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร Tathā hi ayamāyasmā gambhīrañceva atthapadaṁ udāharati santaṁ paṇītaṁ atakkāvacaraṁ nipuṇaṁ paṇḍitavedanīyaṁ.
udāharati → udārahati (sya-all) | ayamāyasmā gambhīrañceva → ayaṁ āyasmā gambhīraṁ (pts) | gambhīrañceva → gambhīraṁ ceva (bjt)
เพราะท่านผู้นี้ อ้างบทที่มีความหมาย ลึกซึ้ง สงบ ประณีต สามัญชนคาดไม่ถึง ละเอียด บัณฑิตพึงรู้ได้
Yañca ayamāyasmā dhammaṁ bhāsati, tassa ca paṭibalo saṅkhittena vā vitthārena vā atthaṁ ācikkhituṁ desetuṁ paññāpetuṁ paṭṭhapetuṁ vivarituṁ vibhajituṁ uttānīkātuṁ.
paññāpetuṁ → paññapetuṁ (bj) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, th, ms2005) | yañca ayamāyasmā → ayaṁ āyasmā (pts)
และท่านผู้นี้ กล่าวธรรมใด ก็สามารถที่จะบอก แสดง บัญญัติ กำหนด เปิดเผย จำแนก ทำให้ง่ายซึ่งเนื้อความแห่งธรรมนั้นทั้งโดยย่อหรือโดยพิสดาร
Paññavā ayamāyasmā, nāyamāyasmā duppañño’ti.
duppaññoti → duppañño (bjt)
ท่านผู้นี้มีปัญญา ไม่ ใช่มีปัญญาทราม” บุคคลเมื่อสนทนากัน จึงรู้อย่างนี้ว่า ‘ท่านผู้นี้แสวงหาปัญหาอย่างไร ฯลฯ ท่านผู้นี้มีปัญญา ไม่ใช่มีปัญญาทราม’

Seyyathāpi, bhikkhave, cakkhumā puriso udakarahadassa tīre ṭhito passeyya mahantaṁ macchaṁ ummujjamānaṁ.เปรียบเหมือนบุรุษผู้มีตาดียืนอยู่ริมฝั่ง ห้วงน้ำ พึงเห็นปลาตัวใหญ่ผุดอยู่ Tassa evamassa:
tassa evamassa → tass evaṁ assa (pts)
เขาพึงทราบอย่างนี้ว่า
‘yathā kho imassa macchassa ummaggo yathā ca ūmighāto yathā ca vegāyitattaṁ, mahanto ayaṁ maccho, nāyaṁ maccho paritto’ti.
ummaggo → ummaṅgo (sya-all) | parittoti → paritto ti evam (pts)
‘ปลาตัวนี้มีกิริยาผุด เป็นอย่างไร ทำให้เกิดคลื่นเพียงไหน และมีความเร็วเพียงไร ปลานี้ตัวใหญ่ ไม่ใช่ ตัวเล็ก
Evamevaṁ kho, bhikkhave, puggalo puggalena saddhiṁ sākacchāyamāno evaṁ jānāti:
evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → eva (pts)
‘yathā kho imassa āyasmato ummaggo yathā ca abhinīhāro yathā ca pañhāsamudāhāro, paññavā ayamāyasmā, nāyamāyasmā duppañño.
pañhāsamudāhāro → pañhasamudācāro (bj) | ayamāyasmā nāyamāyasmā duppañño → (pts) | abhinīhāro yathā ca pañhāsamudāhāro → pañhasamudācāro duppañño ayaṁ āyasmā nāyaṁ āyasmā (pts)
Taṁ kissa hetu? Tathā hi ayamāyasmā gambhīrañceva atthapadaṁ udāharati santaṁ paṇītaṁ atakkāvacaraṁ nipuṇaṁ paṇḍitavedanīyaṁ.
gambhīrañceva → gambhīraṁ ceva (bjt) | ayamāyasmā gambhīrañceva → ayaṁ āyasmā gambhīrañ eva (pts)
Yañca ayamāyasmā dhammaṁ bhāsati, tassa ca paṭibalo saṅkhittena vā vitthārena vā atthaṁ ācikkhituṁ desetuṁ paññāpetuṁ paṭṭhapetuṁ vivarituṁ vibhajituṁ uttānīkātuṁ.
paññāpetuṁ → paññapetuṁ (bj) | uttānīkātuṁ → uttānikātuṁ (pts) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, bjt, ms2005) | yañca → yaṁ ca (bjt) | yañca ayamāyasmā → yañ ca ayaṁ āyasmā (pts)
Paññavā ayamāyasmā, nāyamāyasmā duppañño’ti.
ayamāyasmā nāyamāyasmā duppaññoti → ayaṁ āyasmā nāyaṁ āyasmā duppañño ti (pts)
ฉะนั้น

‘Sākacchāya, bhikkhave, paññā veditabbā, sā ca kho dīghena addhunā, na ittaraṁ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’ti, iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
amanasikarotā → amanasikārā (bj, sya-all, pts) | yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt, th) | ittaraṁ → itaram (pts) | duppaññenāti iti → duppaññenāti--iti (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)
ข้อที่เรากล่าวว่า “ปัญญาพึงรู้ได้ด้วยการสนทนา และปัญญานั้นแลพึงรู้ ได้โดยใช้เวลานาน ไม่ใช่นิดหน่อย ผู้มนสิการจึงรู้ได้ ผู้ไม่มนสิการหารู้ได้ไม่ ผู้มีปัญญาจึงรู้ได้ ผู้มีปัญญาทรามหารู้ได้ไม่‘ เรากล่าวเพราะอาศัยเหตุนี้

Imāni kho, bhikkhave, cattāri ṭhānāni imehi catūhi ṭhānehi veditabbānī”ti.
catūhi → catuhi (pts)
ภิกษุทั้งหลาย ฐานะ ๔ ประการนี้แลอันบุคคลพึงรู้ได้ด้วยฐานะ ๔ ประการนี้”

Dutiyaṁ.ฐานสูตรที่ ๒ จบ

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · Lietuvių · ไทย