SāḷhasuttaWith Sāḷha
Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.At one time the Buddha was staying near Vesālī, at the Great Wood, in the hall with the peaked roof.
Atha kho sāḷho ca licchavi abhayo ca licchavi yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinno kho sāḷho licchavi bhagavantaṁ etadavoca:
sāḷho → saḷho (pts) | Saḷho → B. K. Sāḷo. (pts note) | atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkamiṁsu → ten upasaṅkamiṁsu (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Then Sāḷha and Abhaya the Licchavis went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him:
“Santi, bhante, eke samaṇabrāhmaṇā dvayena oghassa nittharaṇaṁ paññapenti—
paññapenti → paññāpenti (bj, sya-all, pts)“There are, sir, some ascetics and brahmins who advocate crossing the flood by means of two things:
sīlavisuddhihetu ca tapojigucchāhetu ca.purification of ethics, and mortification in disgust of sin.
Idha, bhante, bhagavā kimāhā”ti?
kimāhāti → kim āhāti (pts)What does the Buddha say about this?”
“Sīlavisuddhiṁ kho ahaṁ, sāḷha, aññataraṁ sāmaññaṅganti vadāmi.
sāḷha → sāḷhā (bj) | sāmaññaṅganti → sāmaññaṅgan ti (pts)“Sāḷha, purification of ethics is one of the factors of the ascetic life, I say.
Ye te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā tapojigucchāvādā tapojigucchāsārā tapojigucchāallīnā viharanti, abhabbā te oghassa nittharaṇāya.
sāḷha → sāḷhā (bj) | tapojigucchāallīnā → tapojigucchaṁ allīnā (bj) | tapojigucchāvādā tapojigucchāsārā tapojigucchāallīnā → tapojigucchavādā tapojigucchasārā tapojigucchaallīnā (sya-all) | tapojigucchāvādā → tapojigucchāhetuvādā (pts) | tapojigucchāallīnā → tapojigucchā-allīnā (pts)But those ascetics and brahmins who teach fervent mortification in disgust of sin—regarding it as essential and sticking to it—are incapable of crossing the flood.
Yepi te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā aparisuddhakāyasamācārā aparisuddhavacīsamācārā aparisuddhamanosamācārā aparisuddhājīvā, abhabbā te ñāṇadassanāya anuttarāya sambodhāya.
sāḷha → sāḷhā (bj) | yepi → ye pi (pts)And those ascetics and brahmins whose livelihood and behavior by way of body, speech, and mind, is not pure are also incapable of knowing and seeing, of supreme awakening.
Seyyathāpi, sāḷha, puriso nadiṁ taritukāmo tiṇhaṁ kuṭhāriṁ ādāya vanaṁ paviseyya.
kuṭhāriṁ → kuṭhariṁ (pts1ed); kudhāriṁ (mr) | kuṭhāriṁ → kuṭhariṁ (pts) | kuṭhāriṁ → kudhāriṁ (cck: ka.)Suppose a man who wanted to cross a river took a sharp axe into a wood.
So tattha passeyya mahatiṁ sālalaṭṭhiṁ ujuṁ navaṁ akukkuccakajātaṁ.
akukkukajātaṁ → akukkuccajātaṁ (bj: machasaṁ); akukkuccakajātaṁ (bj: syā) | sālalaṭṭhiṁ → SS. Sālaladdhiṁ. (pts note) | navaṁ → B. K. ujuṁ navaṁ; S. D. ujuvanaṁ; S. Tr. ujunavam. (pts note)There he’d see a large green sal tree, straight and young and grown unskewed.
Tamenaṁ mūle chindeyya;
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)He’d cut it down at the base,
mūle chetvā agge chindeyya;
agge → B. K. aggaṁ. (pts note)cut off the top,
agge chetvā sākhāpalāsaṁ suvisodhitaṁ visodheyya;and completely strip off the branches and foliage.
sākhāpalāsaṁ suvisodhitaṁ visodhetvā kuṭhārīhi taccheyya;
kuṭhārīhi → kuthārīhi (pts)Then he’d trim it with axes and
kuṭhārīhi tacchetvā vāsīhi taccheyya;
kuṭhārīhi → kuthārīhi (pts)machetes,
vāsīhi tacchetvā lekhaṇiyā likheyya;
likheyya → B. K. lekheyya . . . lekhitvā. (pts note)plane it,
lekhaṇiyā likhitvā pāsāṇaguḷena dhoveyya;
dhoveyya → dhopeyya (bj, sya-all, km, pts1ed) | dhoveyya → dhopeyya (pts) | dhopeyya → dhoveyya (bj: machasaṁ) | dhoveyya → dhopeyya (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | pāsāṇaguḷena → S. T. -gulena. See M. N. p. 233. (pts note)and sand it with a rock.
pāsāṇaguḷena dhovetvā nadiṁ patāreyya.
dhovetvā → dhopetvā (sya-all, pts)Finally, he’d launch out on the river.
Taṁ kiṁ maññasi, sāḷha,
sāḷha → sāḷhā (bjt)What do you think, Sāḷha?
bhabbo nu kho so puriso nadiṁ taritun”ti?
taritunti → taritun ti (pts)Is that man capable of crossing the river?”
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)“No, sir.
“Taṁ kissa hetu”?Why not?
“Asu hi, bhante, sālalaṭṭhi bahiddhā suparikammakatā anto avisuddhā.
asu → amu (sya-all) | sālalaṭṭhi → sālalaṭṭhī (pts) | hi → B. K. amuṁ hi; S. D. ayūhi. (pts note)Because that green sal tree is well worked on the outside, but inside it’s still not cleared out.
Tassetaṁ pāṭikaṅkhaṁ—sālalaṭṭhi saṁsīdissati, puriso anayabyasanaṁ āpajjissatī”ti.
tassetaṁ pāṭikaṅkhaṁ sālalaṭṭhi → tass etaṁ pāṭikaṅkhaṁsālalaṭṭhī (pts) | anayabyasanaṁ āpajjissatīti evamevaṁ → anayavyasanaṁ āpajjatīti evaṁ eva (pts)I’d expect that green sal tree to sink, and the man to come to ruin.”
“Evamevaṁ kho, sāḷha, ye te samaṇabrāhmaṇā tapojigucchāvādā tapojigucchāsārā tapojigucchāallīnā viharanti, abhabbā te oghassa nittharaṇāya.
tapojigucchāvādā tapojigucchāsārā tapojigucchāallīnā → tapojigucchavādā tapojigucchasārā tapojigucchaallīnā (sya-all) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | sāḷha → sāḷhā (bjt) | tapojigucchāallīnā → tapojigucchaṁ allīnā (bjt) | evamevaṁ → eva (pts) | tapojigucchāallīnā → tapojigucchā-allīnā (pts)“In the same way, Sāḷha, those ascetics and brahmins who teach fervent mortification in disgust of sin—regarding it as essential and sticking to it—are incapable of crossing the flood.
Yepi te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā aparisuddhakāyasamācārā aparisuddhavacīsamācārā aparisuddhamanosamācārā aparisuddhājīvā, abhabbā te ñāṇadassanāya anuttarāya sambodhāya.
aparisuddhavacīsamācārā aparisuddhamanosamācārā → (pts) | sāḷha → sāḷhā (bjt) | yepi → ye pi (pts)And those ascetics and brahmins whose livelihood and behavior by way of body, speech, and mind is not pure are also incapable of knowing and seeing, of supreme awakening.
Ye ca kho te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā na tapojigucchāvādā na tapojigucchāsārā na tapojigucchāallīnā viharanti, bhabbā te oghassa nittharaṇāya.
tapojigucchāvādā → tapojigucchavādā (sya-all) | tapojigucchāsārā → tapojigucchasārā (sya-all) | tapojigucchāallīnā → tapojigucchaallīnā (sya-all) | sāḷha → sāḷhā (bjt) | tapojigucchāallīnā → tapojigucchaṁ allīnā (bjt)But those ascetics and brahmins who don’t teach mortification in disgust of sin—not regarding it as essential or sticking to it—are capable of crossing the flood.
Yepi te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā parisuddhakāyasamācārā parisuddhavacīsamācārā parisuddhamanosamācārā parisuddhājīvā, bhabbā te ñāṇadassanāya anuttarāya sambodhāya.
ñāṇadassanāya → ñāṇadassānaya (pts) | sāḷha → sāḷhā (bjt) | yepi → ye pi (pts) | parisuddhavacīsamācārā parisuddhamanosamācārā parisuddhājīvā → parisuddhājivā (pts)And those ascetics and brahmins whose behavior by way of body, speech, and mind is pure are also capable of knowing and seeing, of supreme awakening.
Seyyathāpi, sāḷha, puriso nadiṁ taritukāmo tiṇhaṁ kuṭhāriṁ ādāya vanaṁ paviseyya.
kuṭhāriṁ → kuṭhariṁ (pts) | sāḷha → sāḷhā (bjt)Suppose a man who wanted to cross a river took a sharp axe into a wood.
So tattha passeyya mahatiṁ sālalaṭṭhiṁ ujuṁ navaṁ akukkuccakajātaṁ.
akukkuccakajātaṁ → ‘ujuṁ navaṁ akukkukajāta’nti majjhimāgamādisu kadalikkhandhādiṁ sandhāya bhāsitaṁ (bj note)There he’d see a large green sal tree, straight and young and grown unskewed.
Tamenaṁ mūle chindeyya;
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)He’d cut it down at the base,
mūle chinditvā agge chindeyya;
chinditvā → chetvā (bj, sya-all) | chinditvā → chetvā (sya-all, pts)cut off the top,
agge chinditvā sākhāpalāsaṁ suvisodhitaṁ visodheyya;
chinditvā → chetvā (bj, sya-all) | chinditvā → chetvā (sya-all, pts)and completely strip off the branches and foliage.
sākhāpalāsaṁ suvisodhitaṁ visodhetvā kuṭhārīhi taccheyya;Then he’d trim it with axes and
kuṭhārīhi tacchetvā vāsīhi taccheyya;machetes.
vāsīhi tacchetvā nikhādanaṁ ādāya anto suvisodhitaṁ visodheyya;Then he’d take a chisel and completely clear it out inside.
anto suvisodhitaṁ visodhetvā lekhaṇiyā likheyya;Then he’d plane it,
lekhaṇiyā likhitvā pāsāṇaguḷena dhoveyya;
dhoveyya → dhopeyya (bj, sya-all, pts)sand it with a rock,
pāsāṇaguḷena dhovetvā nāvaṁ kareyya;
dhovetvā → dhopetvā (bj, sya-all, pts) | kareyya → kareyya piyārittaṁ bandheyya (pts)and make it into a boat.
nāvaṁ katvā phiyārittaṁ bandheyya;
phiyārittaṁ → piyārittaṁ (bj, pts1ed); jiyārittaṁ (sya-all) | katvā phiyārittaṁ → karitvā piyārittaṁ (bj) | phiyārittaṁ bandheyya phiyārittaṁ → piyārittaṁ (pts) | phiyārittaṁ → piyārittaṁ (cck: sī. pī.)Finally he’d fix it with oars and rudder,
phiyārittaṁ bandhitvā nadiṁ patāreyya.
phiyārittaṁ → piyārittaṁ (bj); jiyārittaṁ (sya-all)and launch out on the river.
Taṁ kiṁ maññasi, sāḷha,
sāḷha → sāḷhā (bj)What do you think, Sāḷha?
bhabbo nu kho so puriso nadiṁ taritun”ti?
taritunti → taritun ti (pts)Is that man capable of crossing the river?”
“Evaṁ, bhante”.“Yes, sir.
“Taṁ kissa hetu”?Why is that?
“Asu hi, bhante, sālalaṭṭhi bahiddhā suparikammakatā, anto suvisuddhā nāvākatā phiyārittabaddhā.
suvisuddhā nāvākatā → suvisuddhakatā (mr) | asu → amu (sya-all) | nāvākatā phiyārittabaddhā → nāvā katā jiyārittaṁ baddhā (sya-all) | sālalaṭṭhi → sālalaṭṭhī (pts) | nāvākatā phiyārittabaddhā tassetaṁ pāṭikaṅkhaṁ → (pts) | nāvākatā → suvisuddhakatā (cck: ka.) | suvisuddhā nāvākatā phiyārittabaddhā → susuddhā nāvā katā piyārittaṁ baddhā (bjt)Because that green sal tree is well worked on the outside, cleared out on the inside, made into a boat, and fixed with oars and rudder.
Tassetaṁ pāṭikaṅkhaṁ:I’d expect
‘nāvā na saṁsīdissati, puriso sotthinā pāraṁ gamissatī’”ti.
katā → B. K. omits navā katā. (pts note) | bhaddā → B. K. piyarittā bandhānā; S. D. piyāritta baddhāna. (pts note) | + → katā piyārittā bhaddā tass etaṁ pāṭikaṅkhaṁ--nāvā (pts)that boat to not sink, and the man to safely make it to the far shore.”
“Evamevaṁ kho, sāḷha, ye te samaṇabrāhmaṇā na tapojigucchāvādā na tapojigucchāsārā na tapojigucchāallīnā viharanti, bhabbā te oghassa nittharaṇāya.
sāḷha → sāḷhā (bj) | tapojigucchāallīnā → tapojigucchaṁ allīnā (bj); tapojigucchaallīnā (sya-all) | tapojigucchāvādā → tapojigucchavādā (sya-all) | tapojigucchāsārā → tapojigucchasārā (sya-all) | tapojigucchāsārā na → (pts) | evamevaṁ → evameva (th) | evamevaṁ → evam eva (pts) | tapojigucchāsārā na tapojigucchāallīnā → tapojigucchā-allīnā (pts)“In the same way, Sāḷha, those ascetics and brahmins who don’t teach fervent mortification in disgust of sin—not regarding it as essential or sticking to it—are capable of crossing the flood.
Yepi te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā parisuddhakāyasamācārā parisuddhavacīsamācārā parisuddhamanosamācārā parisuddhājīvā, bhabbā te ñāṇadassanāya anuttarāya sambodhāya.
sāḷha → sāḷhā (bj) | parisuddhavacīsamācārā parisuddhamanosamācārā → (pts) | yepi → ye pi (pts)And those ascetics and brahmins whose behavior by way of body, speech, and mind is pure are also capable of knowing and seeing, of supreme awakening.
Seyyathāpi, sāḷha, yodhājīvo bahūni cepi kaṇḍacitrakāni jānāti;
sāḷha → sāḷhā (bj) | kaṇḍacitrakāni → kaṇḍacittakāni (bj, sya-all) | cepi kaṇḍacitrakāni → ce pi kaṇḍacittakāni (pts) | pi → B. K. -mitspi. (pts note) | kaṇḍacittakāni → B. K. citrāni; S. D. cittatāni. (pts note)Suppose there was a warrior who knew lots of fancy archery tricks.
atha kho so tīhi ṭhānehi rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṁ gacchati.
aṅganteva → aṅgenatvava (bj); aṅgantveva (sya-all) | atha kho → athakho (th) | aṅganteva saṅkhaṁ → aṅgantveva saṁkhaṁ (th) | aṅganteva → aṅgan t eva (pts)It is only with these three factors that he becomes worthy of a king, fit to serve a king, and is reckoned a factor of kingship.
Katamehi tīhi?What three?
Dūrepātī ca, akkhaṇavedhī ca, mahato ca kāyassa padāletā.
dūrepātī → durepātī (sya-all) | durepātī → ba. dūrepātī (sya-all: yu.) | dūrepātī → dūre pātī (bjt)He’s a long-distance shooter, a marksman, and one who shatters large objects.
Seyyathāpi, sāḷha, yodhājīvo dūrepātī;
sāḷha → sāḷhā (bj) | dūrepātī evamevaṁ → durepātī evameva (sya-all) | durepātī → ba. dūrepātī (sya-all: yu.) | dūrepātī → dūre pātī (bjt)Just as a warrior is a long-distance shooter,
evamevaṁ kho, sāḷha, ariyasāvako sammāsamādhi hoti.
sāḷha → sāḷhā (bj) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts)a noble disciple has right immersion.
Sammāsamādhi, sāḷha, ariyasāvako yaṁ kiñci rūpaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā sabbaṁ rūpaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya passati.
sāḷha → sāḷhā (bj) | dūre → S. Tr. dūre vā. (pts note) | yaṁ kiñci → yaṁkiñci (th) | netaṁ → n etaṁ (pts) | nesohamasmi → n eso ham asmi (pts) | meso attāti evametaṁ → m eso attā ti evam etaṁ (pts)A noble disciple with right immersion truly sees any kind of form at all—past, future, or present; internal or external; solid or subtle; inferior or superior; far or near: all form—with right understanding: ‘This is not mine, I am not this, this is not my self.’
Yā kāci vedanā …
yā kāci → yākāci (th)They truly see any kind of feeling …
yā kāci saññā …
yā kāci → yākāci (th)perception …
ye keci saṅkhārā …
ye keci saṅkhārā → yekeci saṁkhārā (th)choices …
yaṁ kiñci viññāṇaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā, sabbaṁ viññāṇaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya passati.
sammappaññāya → sammāpaññāya (pts) | yaṁ kiñci → yaṁkiñci (th) | netaṁ → n etaṁ (pts) | nesohamasmi → n eso ham asmi (pts) | meso attāti evametaṁ → m eso attā ti evam etaṁ (pts)consciousness at all—past, future, or present; internal or external; solid or subtle; inferior or superior; far or near: all consciousness—with right understanding: ‘This is not mine, I am not this, this is not my self.’
Seyyathāpi, sāḷha, yodhājīvo akkhaṇavedhī;
sāḷha → sāḷhā (bj)Just as a warrior is a marksman,
evamevaṁ kho, sāḷha, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti.
sāḷha → sāḷhā (bj) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts)a noble disciple has right view.
Sammādiṭṭhi, sāḷha, ariyasāvako ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.
sāḷha → sāḷhā (bj) | ayaṁ dukkhanirodhagāminī → dukkhanirodhagāmanī (pts) | dukkhanti → dukkhan ti (pts)A noble disciple with right view truly understands: ‘This is suffering’ … ‘This is the origin of suffering’ … ‘This is the cessation of suffering’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of suffering’.
Seyyathāpi, sāḷha, yodhājīvo mahato kāyassa padāletā;
sāḷha → sāḷhā (bj)Just as a warrior shatters large objects,
evamevaṁ kho, sāḷha, ariyasāvako sammāvimutti hoti.
sāḷha → sāḷhā (bj) | sammāvimutti → sammāvimuttī (bj) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts)a noble disciple has right freedom.
Sammāvimutti, sāḷha, ariyasāvako mahantaṁ avijjākkhandhaṁ padāletī”ti.
sammāvimutti sāḷha → sammāvimuttī sāḷhā (bj) | avijjākkhandhaṁ padāletīti chaṭṭhaṁ → avijjākhandaṁ padāletā ti (pts)A noble disciple with right freedom shatters the great mass of ignorance.”