ParibbājakasuttaWanderers
Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate.
+ → evaṁ me sutaṁ (bjt)At one time the Buddha was staying near Rājagaha, on the Vulture’s Peak Mountain.
Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā paribbājakā sippinikātīre paribbājakārāme paṭivasanti, seyyathidaṁ annabhāro varadharo sakuludāyī ca paribbājako aññe ca abhiññātā abhiññātā paribbājakā.
sippinikātīre → sappiniyātīre (bj, pts1ed); sippiniyā tīre (sya-all, km); sippiniyā nadiyā tīre (mr) | varadharo sakuludāyī → vadharo sakuludāyi (sya-all) | sippinikātīre → sappiniyā tīre (pts) | abhiññātā → (pts) | sappiniyātīre → sippinikātīre (bj: machasaṁ) | sippinikātīre → sappiniyā tīre (cck: sī. pī.); sippiniyā tīre (cck: syā. kaṁ.); sippiniyā nadiyā tīre (cck: ka.) | tīre → B. K. Sippiniyā nadiyā tīre. (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bjt, th, pts)Now at that time several very well-known wanderers were residing in their monastery on the bank of the Serpentine River. They included Annabhāra, Varadhara, Sakuludāyī, and other very well-known wanderers.
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena sippinikātīraṁ paribbājakārāmo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā te paribbājake etadavoca:
sippinikātīraṁ → sippiniyātīraṁ (bj, sya-all); sappiniyā tīraṁ (pts) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all, pts) | atha kho → athakho (th) | sippinikātīraṁ → sippiniyā tīraṁ (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Then in the late afternoon, the Buddha came out of retreat and went to the wanderer’s monastery on the bank of the Serpentine River. He sat down on the seat spread out and said to the wanderers:
“Cattārimāni, paribbājakā, dhammapadāni aggaññāni rattaññāni vaṁsaññāni porāṇāni asaṅkiṇṇāni asaṅkiṇṇapubbāni, na saṅkīyanti na saṅkīyissanti, appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.
appaṭikuṭṭhāni → appatikuṭṭhāni (bj) | cattārimāni → cattārīmāni (sya-all) | samaṇehi → samaṇehi vā (pts) | brāhmaṇehi → brāhmaṇehi vā (pts) | asaṅkiṇṇāni asaṅkiṇṇapubbāni → asaṁkiṇṇāni asaṁkiṇṇapubbāni (my, th, ms2005) | saṅkīyanti → saṁkīyanti (my, th) | saṅkīyissanti → saṁkīyissanti (my, th) | cattārimāni → cattār imāni (pts)“Wanderers, these four footprints of the Dhamma are primordial, long-standing, customary, and traditional. They are uncorrupted, as they have been since the beginning. They’re not being corrupted now nor will they be. Sensible ascetics and brahmins don’t look down on them.
Katamāni cattāri?What four?
Anabhijjhā, paribbājakā, dhammapadaṁ aggaññaṁ rattaññaṁ vaṁsaññaṁ porāṇaṁ asaṅkiṇṇaṁ asaṅkiṇṇapubbaṁ, na saṅkīyati na saṅkīyissati, appaṭikuṭṭhaṁ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.
appaṭikuṭṭhaṁ → appatikuṭṭhaṁ (bj) | samaṇehi → samaṇehi vā (pts) | brāhmaṇehi → brāhmaṇehi vā (pts) | asaṅkiṇṇaṁ asaṅkiṇṇapubbaṁ → asaṁkiṇṇaṁ asaṁkiṇṇapubbaṁ (my, th, ms2005) | saṅkīyati → saṁkīyati (my, th) | saṅkīyissati → saṁkīyissati (my, th)Contentment …
Abyāpādo, paribbājakā, dhammapadaṁ …pe… sammāsati, paribbājakā, dhammapadaṁ …pe… sammāsamādhi, paribbājakā, dhammapadaṁ aggaññaṁ rattaññaṁ vaṁsaññaṁ porāṇaṁ asaṅkiṇṇaṁ asaṅkiṇṇapubbaṁ, na saṅkīyati na saṅkīyissati, appaṭikuṭṭhaṁ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.
abyāpādo → avyāpādaṁ (bj) | vaṁsaññaṁ → (bj) | appaṭikuṭṭhaṁ → appatikuṭṭhaṁ (bj) | asaṅkiṇṇaṁ asaṅkiṇṇapubbaṁ → asaṁkiṇṇaṁ asaṁkiṇṇapubbaṁ (my, th, ms2005) | saṅkīyati → saṁkīyati (my, th) | saṅkīyissati → saṁkīyissati (my, th)Good will … Right mindfulness … Right immersion …
Imāni kho, paribbājakā, cattāri dhammapadāni aggaññāni rattaññāni vaṁsaññāni porāṇāni asaṅkiṇṇāni asaṅkiṇṇapubbāni, na saṅkīyanti na saṅkīyissanti, appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.
appaṭikuṭṭhāni → appatikuṭṭhāni (bj) | asaṅkiṇṇāni asaṅkiṇṇapubbāni → asaṁkiṇṇāni asaṁkiṇṇapubbāni (my, th, ms2005) | saṅkīyanti → saṁkīyanti (my, th) | saṅkīyissanti → saṁkīyissanti (my, th)These four footprints of the Dhamma are primordial, long-standing, customary, and traditional. They are uncorrupted, as they have been since the beginning. They’re not being corrupted now nor will they be. Sensible ascetics and brahmins don’t look down on them.
Yo kho, paribbājakā, evaṁ vadeyya:
paribbājakā → B. K. reads paribbājako throughout. (pts note) | vadeyya → vadeyya--aham (pts)Wanderers, if someone should say:
‘ahametaṁ anabhijjhaṁ dhammapadaṁ paccakkhāya abhijjhāluṁ kāmesu tibbasārāgaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā paññāpessāmī’ti, tamahaṁ tattha evaṁ vadeyyaṁ:
ahametaṁ → etaṁ (pts) | tibbasārāgaṁ → tibba-sārāgaṁ (pts) | tamahaṁ tattha evaṁ vadeyyaṁ → tam ahaṁ tath eva vadeyyaṁ--etu (pts)‘I’ll deny this Dhamma footprint of contentment, and describe a true ascetic or brahmin who covets sensual pleasures with acute lust.’ Then I’d say to them:
‘etu vadatu byāharatu passāmissānubhāvan’ti.
byāharatu passāmissānubhāvanti → vyāharatu passāmissa ānubhāvanti (bj) | ānubhāvan → B. K. ssānubhāvanti. (pts note)‘Let them come, speak, and discuss. We’ll see how powerful they are.’
So vata, paribbājakā, anabhijjhaṁ dhammapadaṁ paccakkhāya abhijjhāluṁ kāmesu tibbasārāgaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā paññāpessatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
netaṁ → n etaṁ (pts)It is quite impossible to deny this Dhamma footprint of contentment, and point out a true ascetic or brahmin who covets sensual pleasures with acute lust.
Yo kho, paribbājakā, evaṁ vadeyya:
vadeyya ahametaṁ abyāpādaṁ → vadeyyaaham etaṁ avyāpadaṁ (pts) | vadeyya → vadeyya--aham (pts)If someone should say:
‘ahametaṁ abyāpādaṁ dhammapadaṁ paccakkhāya byāpannacittaṁ paduṭṭhamanasaṅkappaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā paññāpessāmī’ti, tamahaṁ tattha evaṁ vadeyyaṁ:
abyāpādaṁ → avyāpādaṁ (bjt) | byāpannacittaṁ → vyāpannacittaṁ (bjt, pts) | paduṭṭhamanasaṅkappaṁ → paduṭṭhamanasaṁkappaṁ (th) | ahametaṁ abyāpādaṁ → etaṁ avyāpadaṁ (pts) | tamahaṁ tattha evaṁ vadeyyaṁ → tam ahaṁ tath eva vadeyyaṁ--etu (pts)‘I’ll deny this Dhamma footprint of good will, and describe a true ascetic or brahmin who has ill will and malicious intent.’ Then I’d say to them:
‘etu vadatu byāharatu passāmissānubhāvan’ti.
byāharatu passāmissānubhāvanti → vyāharatu passāmissa ānubhāvanti (bj)‘Let them come, speak, and discuss. We’ll see how powerful they are.’
So vata, paribbājakā, abyāpādaṁ dhammapadaṁ paccakkhāya byāpannacittaṁ paduṭṭhamanasaṅkappaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā paññāpessatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
abyāpādaṁ → avyāpadaṁ (pts) | samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā → (pts) | paduṭṭhamanasaṅkappaṁ → paduṭṭhamanasaṁkappaṁ (th) | byāpannacittaṁ → vyāpannacittaṁ (pts) | netaṁ → n etaṁ (pts)It is quite impossible to deny this Dhamma footprint of good will, and point out a true ascetic or brahmin who has ill will and malicious intent.
Yo kho, paribbājakā, evaṁ vadeyya:
vadeyya → vadeyya--aham (pts)If someone should say:
‘ahametaṁ sammāsatiṁ dhammapadaṁ paccakkhāya muṭṭhassatiṁ asampajānaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā paññāpessāmī’ti, tamahaṁ tattha evaṁ vadeyyaṁ:
asampajānaṁ → asampājānaṁ (pts) | ahametaṁ → etaṁ (pts) | tamahaṁ tattha evaṁ vadeyyaṁ → tam ahaṁ tath eva vadeyyam--etu (pts)‘I’ll deny this Dhamma footprint of right mindfulness, and describe a true ascetic or brahmin who is unmindful, with no situational awareness.’ Then I’d say to them:
‘etu vadatu byāharatu passāmissānubhāvan’ti.
byāharatu passāmissānubhāvanti → vyāharatu pasmissa ānubhāvanti (bj)‘Let them come, speak, and discuss. We’ll see how powerful they are.’
So vata, paribbājakā, sammāsatiṁ dhammapadaṁ paccakkhāya muṭṭhassatiṁ asampajānaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā paññāpessatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
netaṁ → n etaṁ (pts)It is quite impossible to deny this Dhamma footprint of right mindfulness, and point out a true ascetic or brahmin who is unmindful, with no situational awareness.
Yo kho, paribbājakā, evaṁ vadeyya:
vadeyya → vadeyya--aham (pts)If someone should say:
‘ahametaṁ sammāsamādhiṁ dhammapadaṁ paccakkhāya asamāhitaṁ vibbhantacittaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā paññāpessāmī’ti, tamahaṁ tattha evaṁ vadeyyaṁ:
ahametaṁ → etaṁ (pts) | paññāpessāmīti tamahaṁ tattha evaṁ vadeyyaṁ → pāññāpessāmīti tam ahaṁ tath eva vadeyyaṁ--etu (pts)‘I’ll deny this Dhamma footprint of right immersion, and describe a true ascetic or brahmin who is scattered, with straying mind.’ Then I’d say to them:
‘etu vadatu byāharatu passāmissānubhāvan’ti.
byāharatu passāmissānubhāvanti → vyāharatu passāmissa ānubhāvanti (bj)‘Let them come, speak, and discuss. We’ll see how powerful they are.’
So vata, paribbājakā, sammāsamādhiṁ dhammapadaṁ paccakkhāya asamāhitaṁ vibbhantacittaṁ samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā paññāpessatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.It is quite impossible to deny this Dhamma footprint of right immersion, and point out a true ascetic or brahmin who is scattered, with straying mind.
Yo kho, paribbājakā, imāni cattāri dhammapadāni garahitabbaṁ paṭikkositabbaṁ maññeyya, tassa diṭṭheva dhamme cattāro sahadhammikā vādānupātā gārayhā ṭhānā āgacchanti.
gārayhā → garayhā (pts) | ṭhānā → vādānuvādā gārayhaṁ ṭhānaṁ (cck: ma. ni. 3.8) | tassa → B. K. tattha. (pts note) | diṭṭheva → diṭṭh eva (pts)If anyone imagines they can criticize and reject these four footprints of the Dhamma, they deserve rebuttal and criticism on four legitimate grounds in this very life.
Katame cattāro?What four?
Anabhijjhañce bhavaṁ dhammapadaṁ garahati paṭikkosati, ye ca hi abhijjhālū kāmesu tibbasārāgā samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā te bhoto pāsaṁsā.
tibbasārāgā → tibbasāragā (bj) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇā vā brāhmaṇā vā (sya-all) | hi → ye ca (cck: ma. ni. 3.142-143) | hi → B. K. omits hi. (pts note) | anabhijjhañce → anabhijjhaṁ ce (my, bjt, th, pts) | abhijjhālū kāmesu → abhijjhālūkāmesu (pts)If you reject the Dhamma footprint of contentment, then you must honor and praise those ascetics and brahmins who covet sensual pleasures with acute lust.
Abyāpādañce bhavaṁ dhammapadaṁ garahati paṭikkosati, ye ca hi byāpannacittā paduṭṭhamanasaṅkappā samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā te bhoto pāsaṁsā.
samaṇabrāhmaṇā → samaṇā vā brāhmaṇā vā (sya-all); (pts) | pujjā → B. K. pujā. (pts note) | abyāpādañce → abyāpādaṁ ce (my, th) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇa brāhmaṇā (bjt) | paduṭṭhamanasaṅkappā samaṇabrāhmaṇā → paduṭṭhamanasaṁkappā samaṇā vā brāhmaṇā vā (th) | abyāpādañce → avyāpādañ ce (pts) | byāpannacittā → vyāpannacittā (pts)If you reject the Dhamma footprint of good will, you must honor and praise those ascetics and brahmins who have ill will and malicious intent.
Sammāsatiñce bhavaṁ dhammapadaṁ garahati paṭikkosati, ye ca hi muṭṭhassatī asampajānā samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā te bhoto pāsaṁsā.
samaṇabrāhmaṇā → samaṇā vā brāhmaṇā vā (sya-all) | hi → B. K. cahi altered to ca. (pts note) | sammāsatiñce → sammāsatiṁ ce (my, th) | sammāsatiñce → sammāsatiñ ce (pts)If you reject the Dhamma footprint of right mindfulness, then you must honor and praise those ascetics and brahmins who are unmindful, with no situational awareness.
Sammāsamādhiñce bhavaṁ dhammapadaṁ garahati paṭikkosati, ye ca hi asamāhitā vibbhantacittā samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā te bhoto pāsaṁsā.
samaṇabrāhmaṇā → samaṇā vā brāhmaṇā vā (sya-all) | dhammapadaṁ → (pts) | sammāsamādhiñce → sammāsamādhiṁ ce (my, th) | sammāsamādhiñce → sammāsamādhiñ ce (pts) | vibbhantacittā → vibhantacittā (pts)If you reject the Dhamma footprint of right immersion, you must honor and praise those ascetics and brahmins who are scattered, with straying minds.
Yo kho, paribbājakā, imāni cattāri dhammapadāni garahitabbaṁ paṭikkositabbaṁ maññeyya, tassa diṭṭheva dhamme ime cattāro sahadhammikā vādānupātā gārayhā ṭhānā āgacchanti.
gārayhā → garayhā (pts) | ime → B. K. omits ime. (pts note) | ṭhānā → B. K. garayhaṁ ṭhānaṁ. (pts note) | diṭṭheva → diṭṭh eva (pts)If anyone imagines they can criticize and reject these four footprints of the Dhamma, they deserve rebuttal and criticism on four legitimate grounds in this very life.
Yepi te, paribbājakā, ahesuṁ ukkalā vassabhaññā ahetukavādā akiriyavādā natthikavādā, tepi imāni cattāri dhammapadāni na garahitabbaṁ na paṭikkositabbaṁ amaññiṁsu.
vassabhaññā → vassaṁ bhaññā (pts1ed); vassabhiññā (mr) | ahetukavādā → ahetuvādā (bj) | vassabhaññā ahetukavādā → vassaṁ bhaññā ahetuvādā (pts) | vassabhaññā → vassabhiññā (ka.) saṁ. ni. 3.62 passitabbaṁ (cck note) | bhaññā → B. K. vassabhiññā. (pts note) | vassabhaññā ahetukavādā → vassa-bhaññā ahetuvādā (bjt) | paṭikkositabbaṁ → paṭikkosi tabbaṁ (bjt) | yepi → ye pi (pts) | tepi → te pi (pts)Even those who were loud and bold advocates of the doctrines of no-cause, inaction, and nihilism didn’t imagine that these four footprints of the Dhamma should be criticized or rejected.
Taṁ kissa hetu?Why is that?
Nindābyārosanaupārambhabhayāti.
Nindābyārosanaupārambhabhayāti → nindābyārosā upārambhabhayati (bj); … upavādabhayāti (mr) | nindābyārosanaupārambhabhayāti → nindābyārosā upārambhabhayāti (bj) | Nindābyārosanaupārambhabhayā’’ti → upavādabhayāti (ka.) ma. ni. 3.150; saṁ. ni. 3.62 passitabbaṁ (cck note) | Nindābyārosanaupārambhabhayāti → B. K. -upavādabhayāti. (pts note)For fear of being blamed, provoked, and faulted.
Abyāpanno sadā sato, ajjhattaṁ susamāhito;
sadā sato → sadāsato (th) | abyāpanno → avyāpanno (pts)One who has good will, ever mindful, serene within, Abhijjhāvinaye sikkhaṁ, appamattoti vuccatī”ti.
abhijjhāvinaye → abhijjhā-vinaye (pts) appamattoti → appamatto ti (pts) | + → tass uddānaṁ (pts)training to remove desire, is called ‘a diligent one’.”
Dve uruvelā loko kāḷako, brahmacariyena pañcamaṁ;
kāḷako → kāliko (bj); kāḷiko (pts1ed); koḷiko (mr) | kāḷako → kāḷiko (pts) | kāḷako → koḷiko (cck: ka.) | kāḷiko → S. D. loke kālako. (pts note) brahmacariyena pañcamaṁ → brahmacariyapañcamaṁ (sya-all) Kuhaṁ santuṭṭhi vaṁso ca, dhammapadaṁ paribbājakena cāti.
ca → (bj, pts) | ca → ba. cāti natthi (sya-all: yu.) | vaṁso → S. D. vasse; S. Tr. vaso. (pts note) cāti → cāti cattār imāni (pts)