PattakammasuttaFitting Deeds
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ bhagavā etadavoca:
+ → sāvatthinidānaṁ (bjt) | atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Then the householder Anāthapiṇḍika went up to the Buddha, bowed, and sat down to one side. The Buddha said to him:
“Cattārome, gahapati, dhammā iṭṭhā kantā manāpā dullabhā lokasmiṁ.
cattārome → cattāro me (pts)“Householder, these four things, which are likable, desirable, and agreeable are hard to get in the world.
Katame cattāro?What four?
Bhogā me uppajjantu sahadhammenāti, ayaṁ paṭhamo dhammo iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṁ.
sahadhammenāti → saha dhammenāti (pts)The first thing is the wish: ‘May wealth come to me by legitimate means!’
Bhoge laddhā sahadhammena yaso me āgacchatu saha ñātīhi saha upajjhāyehīti, ayaṁ dutiyo dhammo iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṁ.
me āgacchatu → maṁ abbhuggacchatu (sya-all, pts) | iṭṭho kanto manāpo dullabho → (pts) | mam → B. K. me. (pts note) | me āgacchatu saha ñātīhi saha upajjhāyehīti → maṁ abbhuggacchatu sahañātīhi sahaupajjhāyehīti (bjt) | sahadhammena → saha dhammena (pts) | me āgacchatu → mam abbhugacchatu (pts)The second thing, having got wealth by legitimate means, is the wish: ‘May fame come to me, together with my family and mentors.’
Bhoge laddhā sahadhammena yasaṁ laddhā saha ñātīhi saha upajjhāyehi ciraṁ jīvāmi dīghamāyuṁ pālemīti, ayaṁ tatiyo dhammo iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṁ.
dīghamāyuṁ → dīghamaddhāyuṁ (bj, pts) | saha ñātīhi saha upajjhāyehi → sahañātīhi sahaupajjhāyehi (bjt) | sahadhammena → saha dhammena (pts) | dīghamāyuṁ → dīgham addhāyuṁ (pts)The third thing, having got wealth and fame, is the wish: ‘May I live long, keeping alive for a long time!’
Bhoge laddhā sahadhammena yasaṁ laddhā saha ñātīhi saha upajjhāyehi ciraṁ jīvitvā dīghamāyuṁ pāletvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjāmīti, ayaṁ catuttho dhammo iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṁ.
dīghamāyuṁ → dīghamaddhāyuṁ (bj, pts) | upapajjāmīti → uppajjāmīti (pts) | saha ñātīhi saha upajjhāyehi → sahañātīhi sahaupajjhāyehi (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | sahadhammena → saha dhammena (pts) | dīghamāyuṁ → dīgham addhāyuṁ (pts) | paraṁ → param (pts)The fourth thing, having got wealth, fame, and long life, is the wish: ‘When my body breaks up, after death, may I be reborn in a good place, a heavenly realm!’
Ime kho, gahapati, cattāro dhammā iṭṭhā kantā manāpā dullabhā lokasmiṁ.
dullabhā → (pts)These are the four things, which are likable, desirable, and agreeable, but hard to get in the world.
Imesaṁ kho, gahapati, catunnaṁ dhammānaṁ iṭṭhānaṁ kantānaṁ manāpānaṁ dullabhānaṁ lokasmiṁ cattāro dhammā paṭilābhāya saṁvattanti.These next four things lead to the getting of those four things. Katame cattāro?What four? Saddhāsampadā, sīlasampadā, cāgasampadā, paññāsampadā.Accomplishment in faith, ethics, generosity, and wisdom.
Katamā ca, gahapati, saddhāsampadā?And what is accomplishment in faith?
Idha, gahapati, ariyasāvako saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṁ:It’s when a noble disciple has faith in the Realized One’s awakening:
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi, satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.
lokavidū → (pts) | itipi → iti pi (pts) | bhagavāti → bhagavā ti (pts)‘That Blessed One is perfected, a fully awakened Buddha, accomplished in knowledge and conduct, holy, knower of the world, supreme guide for those fit for training, teacher of gods and humans, awakened, blessed.’
Ayaṁ vuccati, gahapati, saddhāsampadā.This is called accomplishment in faith.
Katamā ca, gahapati, sīlasampadā?And what is accomplishment in ethics? Idha, gahapati, ariyasāvako pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti.It’s when a noble disciple doesn’t kill living creatures, steal, commit sexual misconduct, lie, or consume intoxicants of beer, wine, and liquor. Ayaṁ vuccati, gahapati, sīlasampadā.This is called accomplishment in ethics.
Katamā ca, gahapati, cāgasampadā?And what is accomplishment in generosity?
Idha, gahapati, ariyasāvako vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vosaggarato yācayogo dānasaṁvibhāgarato.
vigatamalamaccherena → vigatamalamaccherena maccherena (sya-all) | payatapāṇi vosaggarato → payatapāṇī vossaggarato (pts)It’s when a noble disciple lives at home with heart rid of the stain of stinginess, freely generous, open-handed, loving to let go, committed to charity, loving to give and to share.
Ayaṁ vuccati, gahapati, cāgasampadā.This is called accomplishment in generosity.
Katamā ca, gahapati, paññāsampadā?And what is accomplishment in wisdom?
Abhijjhāvisamalobhābhibhūtena, gahapati, cetasā viharanto akiccaṁ karoti, kiccaṁ aparādheti.
abhijjhāvisamalobhābhibhūtena → abhijjhā-visamalobhābhibhūtena cetasā (pts)When your heart is mastered by covetousness and immoral greed, you do what you shouldn’t, and fail to do what you should.
Akiccaṁ karonto kiccaṁ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṁsati.Your fame and happiness fall to dust.
Byāpādābhibhūtena, gahapati, cetasā viharanto akiccaṁ karoti, kiccaṁ aparādheti.
byāpādābhibhūtena → vyāpādābhibhūtena cetasā (pts) | gahapati → gahapati viharanto dhaṁsati thīnamiddhābhibhūtena (pts) | cetasā → cetasā gahapati (pts)When your heart is mastered by ill will …
Akiccaṁ karonto kiccaṁ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṁsati.
Thinamiddhābhibhūtena, gahapati, cetasā viharanto akiccaṁ karoti kiccaṁ aparādheti.
thinamiddhābhibhūtena → thīnamiddhābhibhūtena (sya-all)dullness and drowsiness …
Akiccaṁ karonto kiccaṁ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṁsati.
Uddhaccakukkuccābhibhūtena, gahapati, cetasā viharanto akiccaṁ karoti, kiccaṁ aparādheti.restlessness and remorse …
Akiccaṁ karonto kiccaṁ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṁsati.
Vicikicchābhibhūtena, gahapati, cetasā viharanto akiccaṁ karoti, kiccaṁ aparādheti.
+ → cetasā (pts)doubt, you do what you shouldn’t, and fail to do what you should.
Akiccaṁ karonto kiccaṁ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṁsati.Your fame and happiness fall to dust.
Sa kho so, gahapati, ariyasāvako abhijjhāvisamalobho cittassa upakkilesoti, iti viditvā abhijjhāvisamalobhaṁ cittassa upakkilesaṁ pajahati.
so → B. K. Atha kho so. (pts note) | upakkilesoti → upakkileso ti (pts)Knowing that ‘covetousness and immoral greed are corruptions of the mind’, that noble disciple gives them up.
Byāpādo cittassa upakkilesoti, iti viditvā byāpādaṁ cittassa upakkilesaṁ pajahati.
byāpādo → vyāpādo (bjt, pts) | byāpādaṁ → vyāpādaṁ (bjt, pts) | upakkilesoti → upakkileso ti (pts)Knowing that ‘ill will …’ …
Thinamiddhaṁ cittassa upakkilesoti, iti viditvā thinamiddhaṁ cittassa upakkilesaṁ pajahati.
thinamiddhaṁ → thīnamiddhaṁ (sya-all)‘dullness and drowsiness …’ …
Uddhaccakukkuccaṁ cittassa upakkilesoti, iti viditvā uddhaccakukkuccaṁ cittassa upakkilesaṁ pajahati.‘restlessness and remorse …’ …
Vicikicchā cittassa upakkilesoti, iti viditvā vicikicchaṁ cittassa upakkilesaṁ pajahati.‘doubt is a corruption of the mind’, that noble disciple gives it up.
Yato ca kho, gahapati, ariyasāvakassa abhijjhāvisamalobho cittassa upakkilesoti, iti viditvā abhijjhāvisamalobho cittassa upakkileso pahīno hoti.
pahīno → pahīṇo (bj) | ariyasāvakassa → ariyasāvako (pts) | upakkilesoti → upakkileso ti (pts)When a noble disciple has given up these things,
Byāpādo cittassa upakkilesoti, iti viditvā byāpādo cittassa upakkileso pahīno hoti.
pahīno → pahīṇo (bj) | upakkilesoti iti viditvā byāpādo → upakkileso thīnamiddhaṁ (sya-all) | byāpādo → vyāpādo (bjt)
Thinamiddhaṁ cittassa upakkilesoti, iti viditvā thinamiddhaṁ cittassa upakkileso pahīno hoti.
viditvā → thividitvā (bj) | pahīno → pahīṇo (bj)
Uddhaccakukkuccaṁ cittassa upakkilesoti, iti viditvā uddhaccakukkuccaṁ cittassa upakkileso pahīno hoti.
upakkileso pahīno → upakileso pahīṇo (bj) | pahīno hoti → (sya-all)
Vicikicchā cittassa upakkilesoti, iti viditvā vicikicchā cittassa upakkileso pahīno hoti.
pahīno → pahīṇo (bj)
Ayaṁ vuccati, gahapati, ariyasāvako mahāpañño puthupañño āpātadaso paññāsampanno.
āpātadaso → āpāthadaso (bj, sya-all, km, pts1ed) | paññāsampanno → hāsapañño (mr) | āpātadaso → āpāthadaso (pts) | āpātadaso → āpāthadaso (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | paññāsampanno → hāsapañño (cck: ka.) | puthupañño → B. K. hāsapañño. (pts note)they’re called ‘a noble disciple of great wisdom, of widespread wisdom, who sees what matters, and is accomplished in wisdom’.
Ayaṁ vuccati, gahapati, paññāsampadā.
gahapati → (pts)This is called accomplishment in wisdom.
Imesaṁ kho, gahapati, catunnaṁ dhammānaṁ iṭṭhānaṁ kantānaṁ manāpānaṁ dullabhānaṁ lokasmiṁ ime cattāro dhammā paṭilābhāya saṁvattanti.
dhammā → dhamme (pts)These are the four things that lead to the getting of the four things, which are likable, desirable, and agreeable, but hard to get in the world.
Sa kho so, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi cattāri pattakammāni kattā hoti.
pattakammāni → kammāni (bj, pts) | uṭṭhānavīriyādhigatehi → uṭṭhānaviriyādhigatehi (bjt, th, pts)There are four fitting deeds that a noble disciple does with the legitimate wealth he has earned by his efforts and initiative, built up with his own hands, gathered by the sweat of the brow.
Katamāni cattāri?What four?
Idha, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi attānaṁ sukheti pīṇeti sammā sukhaṁ pariharati.
pīṇeti → pīneti (bj, pts) | uṭṭhānavīriyādhigatehi → uṭṭhānaviriyādhigatehi (bjt, th, pts)To start with, with his legitimate wealth he makes himself happy and pleased, keeping himself properly happy.
Mātāpitaro sukheti pīṇeti sammā sukhaṁ pariharati.
pīṇeti → pīneti (bj, pts)He makes his mother and father happy …
Puttadāradāsakammakaraporise sukheti pīṇeti sammā sukhaṁ pariharati.
pīṇeti → pīneti (pts)He makes his children, partners, bondservants, workers, and staff happy …
Mittāmacce sukheti pīṇeti sammā sukhaṁ pariharati.
pīṇeti → pīneti (bj, pts)He makes his friends and colleagues happy …
Idamassa paṭhamaṁ ṭhānagataṁ hoti pattagataṁ āyatanaso paribhuttaṁ.
ṭhānagataṁ → ṭhānaṁ gataṁ (sya-all, pts) | idamassa → idam assa (pts)This is his first usage within means on a deserved and fitting cause.
Puna caparaṁ, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi yā tā honti āpadā aggito vā udakato vā rājato vā corato vā appiyato vā dāyādato, tathārūpāsu āpadāsu pariyodhāya saṁvattati.
āpadāsu → āpadāsu bhogehi (bj, sya-all, pts) | saṁvattati → vattati (bj, sya-all) | dāyādato → dāyādato vā (pts) | saṁvattati sotthiṁ → vattanti sotthim (pts) | appiyato → appiyato vā (bj: machasaṁ) | dāyādato → a. ni. 5.41 (cck note) | honti → B. K. yathā ca honti. (pts note) | vattanti → B. K. saṁvattati. (pts note) | uṭṭhānavīriyādhigatehi → uṭṭhānaviriyādhigatehi (bjt, th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)Furthermore, with his legitimate wealth he defends himself against threats from such things as fire, flood, rulers, bandits, or unloved heirs.
Sotthiṁ attānaṁ karoti.
sotthiṁ → sotthim (pts)He keeps himself safe.
Idamassa dutiyaṁ ṭhānagataṁ hoti pattagataṁ āyatanaso paribhuttaṁ.
ṭhānagataṁ → ṭhānaṁ gataṁ (sya-all, pts) | idamassa → idaṁ assa (pts)This is his second usage within means on a deserved and fitting cause.
Puna caparaṁ, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi pañcabaliṁ kattā hoti—
pañcabaliṁ → pañcabalī (bj, sya-all) | uṭṭhānavīriyādhigatehi → uṭṭhānaviriyādhigatehi (bjt, th) | pañcabaliṁ → pañca balī (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi → uṭṭhāna (pts)Furthermore, with his legitimate wealth he makes five spirit-offerings:
ñātibaliṁ, atithibaliṁ, pubbapetabaliṁ, rājabaliṁ, devatābaliṁ.to relatives, guests, ancestors, king, and deities.
Idamassa tatiyaṁ ṭhānagataṁ hoti pattagataṁ āyatanaso paribhuttaṁ.
ṭhānagataṁ → ṭhānaṁ gataṁ (sya-all, pts) | idamassa → idam assa (pts)This is his third expenditure in an appropriate sphere on a deserved and fitting cause.
Puna caparaṁ, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi ye te samaṇabrāhmaṇā madappamādā paṭiviratā khantisoracce niviṭṭhā ekamattānaṁ damenti, ekamattānaṁ samenti, ekamattānaṁ parinibbāpenti, tathārūpesu samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṁ dakkhiṇaṁ patiṭṭhāpeti sovaggikaṁ sukhavipākaṁ saggasaṁvattanikaṁ.
uṭṭhānavīriyādhigatehi → uṭṭhānaviriyādhigatehi (bjt, th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi → uṭṭhāna (pts) | ekamattānaṁ → ekam attānaṁ (pts)Furthermore, with his legitimate wealth he establishes an uplifting religious donation for ascetics and brahmins—those who refrain from intoxication and negligence, are settled in patience and gentleness, and who tame, calm, and extinguish themselves—that’s conducive to heaven, ripens in happiness, and leads to heaven.
Idamassa catutthaṁ ṭhānagataṁ hoti pattagataṁ āyatanaso paribhuttaṁ.
ṭhānagataṁ → ṭhānaṁ gataṁ (sya-all, pts) | idamassa → idam assa (pts)This is his fourth usage within means on a deserved and fitting cause.
Sa kho so, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi imāni cattāri pattakammāni kattā hoti.
uṭṭhānavīriyādhigatehi → uṭṭhānaviriyādhigatehi (bjt, th, pts) | sedāvakkhittehi → sedāvakkhitehi (pts)These are the four fitting deeds that a noble disciple does with the legitimate wealth he has earned by his efforts and initiative, built up with his own hands, gathered by the sweat of the brow.
Yassa kassaci, gahapati, aññatra imehi catūhi pattakammehi bhogā parikkhayaṁ gacchanti, ime vuccanti, gahapati, bhogā aṭṭhānagatā apattagatā anāyatanaso paribhuttā.
apattagatā → appattagatā (bjt) | yassa kassaci → yassakassaci (th) | apattagatā anāyatanaso paribhuttā → appattagatā anāyatanasoparibhuttā (th) | catūhi → catuhi (pts)Whatever wealth is spent on something other than these four fitting deeds is said to not be usage within means on a deserved and fitting cause.
Yassa kassaci, gahapati, imehi catūhi pattakammehi bhogā parikkhayaṁ gacchanti, ime vuccanti, gahapati, bhogā ṭhānagatā pattagatā āyatanaso paribhuttāti.
yassa kassaci → yassakassaci (th) | catūhi → catuhi (pts) | paribhuttāti → paribhuttā ti (pts)But whatever wealth is spent on these four fitting deeds is said to be usage within means on a deserved and fitting cause.
Bhuttā bhogā bhatā bhaccā, vitiṇṇā āpadāsu me;
bhatā → bhaṭā (sya-all) | bhaccā → bhaṭā bhaccā (sya-all, km); gatā bhūtā (mr) | bhatā → bhaṭā (bj: syā, kām) | bhaccā → gatā bhūtā (cck: ka.); bhaṭā bhaccā (cck: syā. kaṁ.) vitiṇṇā → B. K. bhogato bhutā vitiṇṇā. (pts note)‘I’ve enjoyed my wealth,supporting those who depend on me; I’ve overcome losses; Uddhaggā dakkhiṇā dinnā, atho pañcabalī katā;
pañcabalī katā → pañca baliṁkatā (pts) | pañcabalī → pañca balī (th)I’ve given uplifting religious donations; and made the five spirit-offerings. Upaṭṭhitā sīlavanto, saññatā brahmacārayo.
sīlavanto → B. K. sīlavantā. (pts note) brahmacārayo → brahmacarayo (pts) | brahmacarayo → B. K. -cariyā. (pts note)I have served the ethical and disciplined spiritual practitioners.Yadatthaṁ bhogaṁ iccheyya, paṇḍito gharamāvasaṁ;
bhogaṁ iccheyya → bhogamiccheyya (th) āvasaṁ → See A. N. v. 14. (pts note) | gharamāvasaṁ → gharam āvasaṁ (pts)I’ve achieved the goal for which an astute layperson So me attho anuppatto, kataṁ ananutāpiyaṁ.wishes to gain wealth. I don’t regret what I’ve done.’Etaṁ anussaraṁ macco, ariyadhamme ṭhito naro;
Etaṁ → evaṁ (mr) | Etaṁ → evaṁ (cck: ka.) | etaṁ → etam (pts)A mortal man who recollects this stands firm in the teaching of the noble ones. Idheva naṁ pasaṁsanti, pecca sagge pamodatī”ti.
idheva → idha ceva (bj) | eva → MSS. Idha ceva. (pts note) | idheva → idh eva (pts) pamodatīti paṭhamaṁ → ca modatīti (bj, pts)They’re praised in this life, and they depart to rejoice in heaven.”