UpakkilesasuttaСутта Загрязнения
“Pañcime, bhikkhave, jātarūpassa upakkilesā, yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhaṁ jātarūpaṁ na ceva mudu hoti na ca kammaniyaṁ na ca pabhassaraṁ pabhaṅgu ca na ca sammā upeti kammāya.
ca → pabhaṅgu (bj: sīmu) | jātarūpassa → M6 rūpassa. (pts note) | mudu → M6. M7 muduṁ throughout. (pts note) | pabhaṅgu → pabhaṁgu (th) | sammā upeti → sammāupeti (th) | sammā upeti → sammā-upeti (pts)“Монахи, есть эти пять загрязнений золота, имеющее которые, золото ни податливо, ни послушно, ни сияюще – но ломкое и не особо годится для работы [с ним].
Katame pañca?Какие пять?
Ayo, lohaṁ, tipu, sīsaṁ, sajjhaṁ—
sajjhaṁ → sajjhu (bj) | sajjhu → sajjhuṁ (bj: machasaṁ); sajjhā (bj: syā) | sajjhaṁ → sajjhu (cck: sī.)[Примесь] железа, меди, олова, свинца, серебра.
ime kho, bhikkhave, pañca jātarūpassa upakkilesā, yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhaṁ jātarūpaṁ na ceva mudu hoti na ca kammaniyaṁ na ca pabhassaraṁ pabhaṅgu ca na ca sammā upeti kammāya.
ca → omitted by M6. (pts note) | pabhaṅgu → pabhaṁgu (th) | sammā upeti → sammāupeti (th) | sammā upeti → sammā-upeti (pts)Таковы пять загрязнений золота, имеющее которые, золото ни податливо, ни послушно, ни сияюще – но ломкое и не особо годится для работы [с ним].
Yato ca kho, bhikkhave, jātarūpaṁ imehi pañcahi upakkilesehi vimuttaṁ hoti, taṁ hoti jātarūpaṁ mudu ca kammaniyañca pabhassarañca na ca pabhaṅgu sammā upeti kammāya.
vimuttaṁ → vippamuttaṁ (bj) | vippamuttaṁ → vimuttaṁ (bj: machasaṁ) | vimuttaṁ → vippamuttaṁ (cck: sī.) | vimuttaṁ → T. M6. M7 vippamuttaṁ throughout. (pts note) | pabhassarañca → pabhassaraṁ ca (bjt) | kammaniyañca pabhassarañca → kammaniyaṁ ca pabhassaraṁ ca (th, pts) | pabhaṅgu sammā upeti → pabhaṁgu sammāupeti (th) | sammā upeti → sammāupeti (pts)Но когда золото лишено этих пяти загрязнений, оно податливое, послушное, сияющее, гибкое, и годится для работы.
Yassā yassā ca piḷandhanavikatiyā ākaṅkhati—yadi muddikāya yadi kuṇḍalāya yadi gīveyyakāya yadi suvaṇṇamālāya—tañcassa atthaṁ anubhoti.
Yassā yassā ca → yassa kassaci (sya-all, pts1ed) | piḷandhanavikatiyā → pilandhanavikatiyā (bj) | suvaṇṇamālāya → suvaṇṇamālakāya (bj) | anubhoti evamevaṁ → anuhoti evameva (bj) | yassā yassā ca piḷandhanavikatiyā → yassakassaci pilandhanavikatiyā (sya-all, pts) | gīveyyakāya → gīveyyakena (sya-all, pts) | yassā → yassakassaci pilandhanavikatiyā (bj: syā) | gīveyyakāya → gīveyyakena (bj: katthaci) | ca → yassa kassaci (cck: syā. pī.) | gīveyyakāya → gīveyyakena (cck: syā. kaṁ. ka., a. ni. 3.102) | kassaci → M6. M7 yassā yassā ci; T. yassā yassā ca. (pts note) | muddikāya → T. M7 paṇḍitāya; M6 paṁḍikāya. (pts note) | gīveyyakena → M6. M7 gīveyyake; T. gīveyyakāya. (pts note) | yassā yassā ca piḷandhanavikatiyā ākaṅkhati → yassakassaci pilandhanavikatiyā ākaṁkhati (th) | yassā yassā ca piḷandhanavikatiyā → yassa kassaci pilandhanavikatiyā (pts) | tañcassa → tañ cassa (pts)Какое бы украшение человек ни пожелал бы сделать из него – браслет, серьги, ожерелье, золотой венок – он может достичь своей цели.
Evamevaṁ kho, bhikkhave, pañcime cittassa upakkilesā, yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhaṁ cittaṁ na ceva mudu hoti na ca kammaniyaṁ na ca pabhassaraṁ pabhaṅgu ca na ca sammā samādhiyati āsavānaṁ khayāya.
sammā samādhiyati → sammāsamādhīyati (bj) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | na ceva → naceva (bjt) | pabhaṅgu → pabhaṁgu (th) | sammā samādhiyati → sammāsamādhiyati (th, pts) | evamevaṁ → evam eva (pts)Точно так же, монахи, есть эти пять загрязнений ума, загрязнённый которыми, ум ни податлив, ни послушен, ни сияющ – но ломкий и не сосредотачивается правильным образом для уничтожения пятен [умственных загрязнений].
Katame pañca?Какие пять?
Kāmacchando, byāpādo, thinamiddhaṁ, uddhaccakukkuccaṁ, vicikicchā—
thinamiddhaṁ → thīnamiddhaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | byāpādo thinamiddhaṁ → vyāpādo thīnamiddhaṁ (bj, pts) | thīnamiddhaṁ → thinamiddhaṁ (bj: machasaṁ) | thinamiddhaṁ → thīnamiddhaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)Чувственное желание, недоброжелательность, лень и апатия, неугомонность и сожаление, сомнение.
ime kho, bhikkhave, pañca cittassa upakkilesā yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhaṁ cittaṁ na ceva mudu hoti na ca kammaniyaṁ na ca pabhassaraṁ pabhaṅgu ca na ca sammā samādhiyati āsavānaṁ khayāya.
sammā samādhiyati → sammāsamādhīyati (bj) | ca → omitted by Ph. (pts note) | pabhaṅgu → pabhaṁgu (th) | sammā samādhiyati → sammāsamādhiyati (th, pts)Таковы пять загрязнений ума, загрязнённый которыми, ум ни податлив, ни послушен, ни сияющ – но ломкий и не сосредотачивается правильным образом для уничтожения пятен.
Yato ca kho, bhikkhave, cittaṁ imehi pañcahi upakkilesehi vimuttaṁ hoti, taṁ hoti cittaṁ mudu ca kammaniyañca pabhassarañca na ca pabhaṅgu sammā samādhiyati āsavānaṁ khayāya.
vimuttaṁ → vippamuttaṁ (bj) | sammā samādhiyati → sammāsamādhīyati (bj) | mudu → Ph. also muduṁ. (pts note) | ca → omitted by M. Ph. (pts note) | pabhaṅgu → Ph. adds ca. (pts note) | kammaniyañca pabhassarañca → kammaniyaṁ ca pabhassaraṁ ca (th, pts) | pabhaṅgu sammā samādhiyati → pabhaṁgu sammāsamādhiyati (th) | sammā samādhiyati → sammāsamādhiyati (pts)Но когда ум лишён этих пяти загрязнений, он становится податливым, послушным, сияющим, гибким, и правильно сосредоточен для уничтожения пятен.
Yassa yassa ca abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṁ abhininnāmeti abhiññāsacchikiriyāya tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane.
yassa → omitted by M6. Ph.; M6 omits also ca. (pts note) | abhiññāsacchikaraṇīyassa → Ph. c'abhiññākaraṇiyassa. (pts note) | abhininnāmeti → Ph. abhināmeti; T. abhinnāmeti. (pts note) | abhiññāsacchikiriyāya → M. -karaṇiyāya; Ph. -karaṇiyassa dhammassa cittaṁ abhināmeti abhiññāsacchikaraṇiyā. (pts note) | abhiññāsacchikiriyāya → abhiññā sacchikiriyāya (bjt)И тогда, когда есть [такое] подходящее основание, человек способен реализовать любое состояние, осуществляемое прямым знанием, к которому он бы направил ум.
So sace ākaṅkhati: ‘anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhaveyyaṁ—ekopi hutvā bahudhā assaṁ, bahudhāpi hutvā eko assaṁ; āvibhāvaṁ, tirobhāvaṁ; tirokuṭṭaṁ tiropākāraṁ tiropabbataṁ asajjamāno gaccheyyaṁ, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ kareyyaṁ, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāno gaccheyyaṁ, seyyathāpi pathaviyaṁ; ākāsepi pallaṅkena kameyyaṁ, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve pāṇinā parimaseyyaṁ parimajjeyyaṁ yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vatteyyan’ti,
candimasūriye → candimasuriye (bj, sya-all, km, pts1ed) | parimaseyyaṁ → parāmaseyyaṁ (sya-all, pts1ed, mr) | tirokuṭṭaṁ → tirokuḍḍaṁ (sya-all, pts) | pathaviyāpi → paṭhaviyāpi (sya-all, pts) | abhijjamāno → abhijjamāne (sya-all) | pathaviyaṁ → paṭhaviyā (sya-all) | udakepi abhijjamāno → udake pi abhijjamāne (pts) | imepi candimasūriye → ime pi candimasuriye (pts) | parimaseyyaṁ → parāmaseyyaṁ (pts) | candimasūriye → candimasuriye (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | parimaseyyaṁ → parāmaseyyaṁ (cck: ka.) | paccanubhaveyyaṁ → Ph. paccanupab-; M. M6 paccanubhaveyya; M7 -yyā throughout. (pts note) | assaṁ → T. M6. M7 have after assaṁ: pe, then yavā br-; M. assa throughout. (pts note) | bahudhā → Ph. bahu. (pts note) | gaccheyyaṁ → also Ph. -yya (pts note) | abhijjamāne → M. -no; Ph. -nena. (pts note) | paṭhaviyā → M. Ph. -viyaṁ. (pts note) | kameyyaṁ → Ph. kareyya. (pts note) | saṁvatteyyan → M6 vā saṁ- (pts note) | ākaṅkhati → ākaṁkhati (th) | yāva brahmalokāpi → yāvabrahmalokāpi (th) | ekopi → eko pi (pts) | bahudhāpi → bahudhā pi (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | pathaviyāpi → paṭhaviyā pi (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi udake (pts) | seyyathāpi pathaviyaṁ ākāsepi → seyyathā pi paṭhaviyā ākāse pi (pts) | brahmalokāpi → brahmalokā pi (pts) | vasaṁ vatteyyanti → va saṁvatteyyan ti (pts)Если он пожелает: “Пусть я буду овладевать различными видами сверхъестественных сил: будучи одним, я буду становиться многими… достигать даже мира Брахмы” –
tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane.он способен реализовать это, ведь есть для этого подходящее основание.
So sace ākaṅkhati: ‘dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇeyyaṁ—dibbe ca mānuse ca ye dūre santike cā’ti,
mānuse → M. Ph. manusse throughout. (pts note) | dūre → M. Ph. add ye. (pts note) | ākaṅkhati → ākaṁkhati (th) | cāti → cā ti (pts)Если он пожелает: “Пусть я буду слышать за счёт божественного уха, очищенного и превосходящего человеческое, различные виды звуков: божественные и человеческие, далёкие и близкие” –
tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane.
sati → omitted by M6. (pts note)он способен реализовать это, ведь есть для этого подходящее основание.
So sace ākaṅkhati: ‘parasattānaṁ parapuggalānaṁ cetasā ceto paricca pajāneyyaṁ—
ākaṅkhati → ākaṁkhati (th)Если он пожелает: “Пусть я буду знать умы других…
sarāgaṁ vā cittaṁ sarāgaṁ cittanti pajāneyyaṁ,
pajāneyyaṁ → T. M6. M7 have pe after pajo, and then vimuttaṁ and so on. (pts note) | cittanti → cittan ti (pts)
vītarāgaṁ vā cittaṁ vītarāgaṁ cittanti pajāneyyaṁ,
vā → omitted by Ph. (pts note) | cittanti → cittan ti (pts)
sadosaṁ vā cittaṁ sadosaṁ cittanti pajāneyyaṁ,
cittanti → cittan ti (pts)
vītadosaṁ vā cittaṁ vītadosaṁ cittanti pajāneyyaṁ,
cittanti → cittan ti (pts)
samohaṁ vā cittaṁ samohaṁ cittanti pajāneyyaṁ,
samohaṁ → Ph. sammohaṁ. (pts note) | cittanti → cittan ti (pts)
vītamohaṁ vā cittaṁ vītamohaṁ cittanti pajāneyyaṁ,
cittanti → cittan ti (pts)
saṅkhittaṁ vā cittaṁ saṅkhittaṁ cittanti pajāneyyaṁ,
saṅkhittaṁ → saṁkhittaṁ (my, th, ms2005, pts) | saṅkhittaṁ cittanti → saṁkhittaṁ cittan ti (pts)
vikkhittaṁ vā cittaṁ vikkhittaṁ cittanti pajāneyyaṁ,
cittanti → cittan ti (pts)
mahaggataṁ vā cittaṁ mahaggataṁ cittanti pajāneyyaṁ,
cittanti → cittan ti (pts)
amahaggataṁ vā cittaṁ amahaggataṁ cittanti pajāneyyaṁ,
cittanti → cittan ti (pts)
sauttaraṁ vā cittaṁ sauttaraṁ cittanti pajāneyyaṁ,
sauttaraṁ → sa-uttaraṁ (pts) | sauttaraṁ cittanti → sa-uttaraṁ cittan ti (pts)
anuttaraṁ vā cittaṁ anuttaraṁ cittanti pajāneyyaṁ,
cittanti → cittan ti (pts)
samāhitaṁ vā cittaṁ samāhitaṁ cittanti pajāneyyaṁ,
cittanti → cittan ti (pts)
asamāhitaṁ vā cittaṁ asamāhitaṁ cittanti pajāneyyaṁ,
cittanti → cittan ti (pts)
vimuttaṁ vā cittaṁ vimuttaṁ cittanti pajāneyyaṁ,
vā → omitted by M6. (pts note) | vimuttaṁ → M6 omits all from vimuttaṁ to tatra, but it has pajānāti instead of pajāneyyan ti; T. M7 have after cittan ti: pajāneyyan ti tatra. (pts note)различать освобождённый ум как освобождённый ум,
avimuttaṁ vā cittaṁ avimuttaṁ cittanti pajāneyyan’ti,
ti → omitted by Ph. (pts note) | cittanti pajāneyyanti → cittan ti pajāneyyan ti (pts)а не-освобождённый ум как не-освобождённый ум” –
tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane.он способен реализовать это, ведь есть для этого подходящее основание.
So sace ākaṅkhati: ‘anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussareyyaṁ, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattārīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe—amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ; tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti, iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussareyyan’ti,
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | cattārīsampi → cattāḷīsaṁpi (sya-all, pts) | idhūpapannoti → idhupapannoti (sya-all, pts) | catassopi → catusso pi (pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | jātiyo → T. M6 M7 have after jātiyo: pe, then iti and so on. (pts note) | tiṁsaṁ → Ph. tīsaṁ. (pts note) | cattāḷīsaṁ → M. -rīsaṁ; Ph. -risaṁ. (pts note) | pi → Ph. sataṁ pi jātiyo. (pts note) | pi → Ph. sahassaṁ pi jātiyo. (pts note) | pi → Ph. satasahassaṁ pi jātiyo . (pts note) | evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvedī → Ph. -dukkhaṁpaṭi- (pts note) | udapādiṁ → M. Ph. -di. (pts note) | tatrāpāsiṁ → M. Ph. -si. (pts note) | evaṅgotto → evaṁgotto (my, th, ms2005, pts) | ākaṅkhati → ākaṁkhati (th) | seyyathidaṁ ekampi → seyyathīdaṁ ekaṁpi (th) | vīsampi → vīsaṁpi (th) | tiṁsampi → tiṁsaṁpi (th) | paññāsampi → paññāsaṁpi (th) | jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi → jātisataṁpi jātisahassaṁpi jātisatasahassaṁpi (th) | seyyathidaṁ ekampi → seyyathīdaṁ ekaṁ pi (pts) | dvepi → dve pi (pts) | tissopi → tisso pi (pts) | pañcapi → pañca pi (pts) | dasapi → dasa pi (pts) | vīsampi → vīsaṁ pi (pts) | tiṁsampi → tiṁsaṁ pi (pts) | cattārīsampi → cattāḷīsaṁ pi (pts) | paññāsampi → paññāsaṁ pi (pts) | jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi → jātisataṁ pi jātisahassaṁ pi jātisatasahassaṁ pi aneke pi (pts) | anekepi → aneke pi (pts) | idhūpapannoti → idhupapanno ti (pts) | sauddesaṁ → sa-uddesaṁ (pts) | anussareyyanti → anussareyyan ti (pts)Если он пожелает: “Пусть я буду вспоминать многочисленные прошлые обители: одну жизнь, две жизни… в подробностях и деталях” –
tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane.
tatreva → tatr eva (pts)он способен реализовать это, ведь есть для этого подходящее основание.
So sace ākaṅkhati: ‘dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passeyyaṁ cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajāneyyaṁ—ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā; ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannāti, iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passeyyaṁ cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajāneyyan’ti,
yathākammūpage → yathākammupage (sya-all, pts) | atikkantamānusakena → T. M6. M7 have after -kena: pe, then yathākammupage and so on. (pts note) | sugatiṁ → Ph. -ti. (pts note) | ākaṅkhati → ākaṁkhati (th) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (th, pts) | upapannāti → upapannā ti (pts) | pajāneyyanti → pajāneyyan ti (pts)Если он пожелает: “Пусть я буду видеть за счёт божественного глаза… в соответствии с их каммой” –
tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane.
tatra → tatrakha (sya-all)он способен реализовать это, ведь есть для этого подходящее основание.
So sace ākaṅkhati: ‘āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyan’ti,
paññāvimuttiṁ → omitted by Ph. (pts note) | ākaṅkhati → ākaṁkhati (th) | vihareyyanti → vihareyyan ti (pts)Если он пожелает: “Пусть за счёт уничтожения пятен [умственных загрязнений] в этой самой жизни я войду и буду пребывать в незапятнанном освобождении ума, освобождении пониманием, зная и проявляя эти состояния для себя самостоятельно посредством прямого знания” –
tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane”ti.
āyataneti tatiyaṁ → āyatane ti (pts)он способен реализовать это, ведь есть для этого подходящее основание”.