VimuttāyatanasuttaGelegenheiten zur Freiheit
“Pañcimāni, bhikkhave, vimuttāyatanāni yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṁ vā cittaṁ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṁ gacchanti, ananuppattaṁ vā anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.
vā → (sya-all) | pañcimāni → (pts) | vā → aparikkhīṇā (bj: syā) | vā → ananupapantaṁ vā (bj: sīmu) | ananuppattaṁ → M6 anuppattaṁ. (pts note)„Mönche und Nonnen, es gibt diese fünf Gelegenheiten zur Freiheit. Wenn ein Mönch bei diesen Gelegenheiten beflissen, eifrig und entschlossen bleibt, wird sein Geist befreit und er erreicht das unübertreffliche Refugium vor dem Joch.
Katamāni pañca?Welche fünf?
Idha, bhikkhave, bhikkhuno satthā dhammaṁ deseti aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī.
garuṭṭhāniyo → garuṭṭhātiko (bj: sīmu) | garuṭṭhāniyo → T. M6. M7 -niko throughout. (pts note)Da lehrt der Lehrer oder ein geachteter geistlicher Gefährte einen Mönch den Dhamma.
Yathā yathā, bhikkhave, tassa bhikkhuno satthā dhammaṁ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī tathā tathā so tasmiṁ dhamme atthapaṭisaṁvedī ca hoti dhammapaṭisaṁvedī ca.
Yathā → Ph. has Tathāgatassa so tasmiṁ dhamme and so on. (pts note) | yathā → T. adds vā. (pts note) | tassa → omitted by T. M6. M7. (pts note)Ganz gleich, wie der Lehrer oder der geachtete geistliche Gefährte diesen Mönch den Dhamma lehrt, er ist immer ergriffen von der Bedeutung und der Lehre in diesem Dhamma.
Tassa atthapaṭisaṁvedino dhammapaṭisaṁvedino pāmojjaṁ jāyati.
pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (pts) | pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (bj: sīmu, syā) | pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (sī. syā. kaṁ.) dī. ni. 3.322 (cck note)Wenn er ergriffen ist, lodert Freude auf.
Pamuditassa pīti jāyati.Wenn er voller Freude ist, lodert Ekstase auf.
Pītimanassa kāyo passambhati.Wenn der Geist in Ekstase ist, wird der Körper still.
Passaddhakāyo sukhaṁ vedeti.
vedeti → vediyati (bj) | vedeti → vediyati (cck: sī.) | passaddhakāyo → Ph. passaddhana- (pts note) | vedeti → T. M6. M7 vediyati throughout. (pts note)Wenn der Körper still ist, empfindet man Seligkeit.
Sukhino cittaṁ samādhiyati.Und wenn man voller Seligkeit ist, versenkt sich der Geist im Samādhi.
Idaṁ, bhikkhave, paṭhamaṁ vimuttāyatanaṁ yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṁ vā cittaṁ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṁ gacchanti, ananuppattaṁ vā anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.
idaṁ → M6 imaṁ. (pts note) | yattha → Ph. inserts bhikkhave. (pts note) | appamattassa → omitted by M6. (pts note)Das ist die erste Gelegenheit zur Freiheit. Wenn ein Mönch bei dieser Gelegenheit beflissen, eifrig und entschlossen bleibt, wird sein Geist befreit und er erreicht das unübertreffliche Refugium vor dem Joch.
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṁ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, api ca kho yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena paresaṁ deseti.
vitthārena → omitted by M6. M7. (pts note)Weiterhin kann es sein, dass weder der Lehrer noch ein geachteter geistlicher Gefährte einen Mönch den Dhamma lehrt. Aber der Mönch lehrt andere ausführlich den Dhamma, wie er ihn gehört und sich eingeprägt hat.
Yathā yathā, bhikkhave, bhikkhu yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena paresaṁ deseti tathā tathā so tasmiṁ dhamme atthapaṭisaṁvedī ca hoti dhammapaṭisaṁvedī ca.
tasmiṁ → M. Ph. tasmi. (pts note)Ganz gleich, wie dieser Mönch das, was er gehört und sich eingeprägt hat, andere ausführlich lehrt, er ist immer ergriffen von der Bedeutung und der Lehre in diesem Dhamma.
Tassa atthapaṭisaṁvedino dhammapaṭisaṁvedino pāmojjaṁ jāyati.
pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (sya-all, pts)Wenn er ergriffen ist, lodert Freude auf.
Pamuditassa pīti jāyati.Wenn er voller Freude ist, lodert Ekstase auf.
Pītimanassa kāyo passambhati.Wenn der Geist in Ekstase ist, wird der Körper still.
Passaddhakāyo sukhaṁ vedeti.Wenn der Körper still ist, empfindet man Seligkeit.
Sukhino cittaṁ samādhiyati.Und wenn man voller Seligkeit ist, versenkt sich der Geist im Samādhi.
Idaṁ, bhikkhave, dutiyaṁ vimuttāyatanaṁ yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṁ vā cittaṁ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṁ gacchanti, ananuppattaṁ vā anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.
yattha → M. Ph. add bhikkhave. (pts note) | appamattassa → S. has after -ttassa: pe, then yogakkhemaṁ and so on. (pts note)Das ist die zweite Gelegenheit zur Freiheit …
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṁ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena paresaṁ deseti, api ca kho yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena sajjhāyaṁ karoti.
nāpi → napi (sya-all, pts) | bhikkhave → omitted by T. (pts note) | pi → M. Ph. nāpi throughout. (pts note) | sajjhāyaṁ → M6 sajjāyaṁ throughout. (pts note)Weiterhin kann es sein, dass weder der Lehrer noch … der Mönch den Dhamma lehrt. Aber der Mönch sagt die Lehre ausführlich auf, wie er sie gehört und sich eingeprägt hat.
Yathā yathā, bhikkhave, bhikkhu yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena sajjhāyaṁ karoti tathā tathā so tasmiṁ dhamme atthapaṭisaṁvedī ca hoti dhammapaṭisaṁvedī ca.
sajjhāyaṁ → Ph. inserts na. (pts note)Ganz gleich, wie dieser Mönch das, was er gehört und sich eingeprägt hat, ausführlich aufsagt, er ist immer ergriffen von der Bedeutung und der Lehre in diesem Dhamma.
Tassa atthapaṭisaṁvedino dhammapaṭisaṁvedino pāmojjaṁ jāyati.
pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (sya-all, pts)Wenn er ergriffen ist, lodert Freude auf.
Pamuditassa pīti jāyati.Wenn er voller Freude ist, lodert Ekstase auf.
Pītimanassa kāyo passambhati.Wenn der Geist in Ekstase ist, wird der Körper still.
Passaddhakāyo sukhaṁ vedeti.
vedeti → suggahitaṁ sugābhī vediyati (bj: sīmu)Wenn der Körper still ist, empfindet man Seligkeit.
Sukhino cittaṁ samādhiyati.Und wenn man voller Seligkeit ist, versenkt sich der Geist im Samādhi.
Idaṁ, bhikkhave, tatiyaṁ vimuttāyatanaṁ yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino …pe… yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.
pe → M. Ph. la; T. M6. M7 give the full sentence; M6, however, repeats after aparikkhīṇā vā one preceding line, viz. -no pāmujjaṁ jāyati and so on. (pts note)Das ist die dritte Gelegenheit zur Freiheit …
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṁ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena paresaṁ deseti, nāpi yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena sajjhāyaṁ karoti;
nāpi → napi (sya-all, pts) | bhikkhave → omitted by Ph. (pts note) | yathāsutaṁ → M. Ph. -bhūtaṁ. (pts note)Weiterhin kann es sein, dass weder der Lehrer noch … der Mönch den Dhamma lehrt … noch sagt der Mönch die Lehre auf.
api ca kho yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati.
anuvitakketi anuvicāreti → anuvittaketi anuvicarati (pts) | anuvicarati → S. -vicāreti throughout. (pts note)Aber der Mönch denkt im Herzen über die Lehre nach und erwägt sie, untersucht sie mit dem Geist, wie er sie gehört und sich eingeprägt hat.
Yathā yathā, bhikkhave, bhikkhu yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati tathā tathā so tasmiṁ dhamme atthapaṭisaṁvedī ca hoti dhammapaṭisaṁvedī ca.
anuvicāreti → anuvicarati (pts) | tathā → Ph. yathā yathā. (pts note)Ganz gleich, wie dieser Mönch über das, was er gehört und sich eingeprägt hat, im Herzen nachdenkt, es erwägt und mit dem Geist untersucht, er ist immer ergriffen von der Bedeutung und der Lehre in diesem Dhamma.
Tassa atthapaṭisaṁvedino dhammapaṭisaṁvedino pāmojjaṁ jāyati.
pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (sya-all, pts)Wenn er ergriffen ist, lodert Freude auf.
Pamuditassa pīti jāyati.Wenn er voller Freude ist, lodert Ekstase auf.
Pītimanassa kāyo passambhati.Wenn der Geist in Ekstase ist, wird der Körper still.
Passaddhakāyo sukhaṁ vedeti.Wenn der Körper still ist, empfindet man Seligkeit.
Sukhino cittaṁ samādhiyati.Und wenn man voller Seligkeit ist, versenkt sich der Geist im Samādhi.
Idaṁ, bhikkhave, catutthaṁ vimuttāyatanaṁ yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṁ vā cittaṁ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṁ gacchanti, ananuppattaṁ vā anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.
yattha → Ph. adds bhikkhave. (pts note)Das ist die vierte Gelegenheit zur Freiheit …
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṁ deseti aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena paresaṁ deseti, nāpi yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena sajjhāyaṁ karoti, nāpi yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati;
nāpi → napi (sya-all, pts) | anuvicāreti → anuvicarati (pts) | bhikkhuno → M6 bhikkhu. (pts note) | manasānupekkhati → Ph. anupekkhati. (pts note)Weiterhin kann es sein, dass weder der Lehrer noch … der Mönch den Dhamma lehrt … noch sagt der Mönch die Lehre auf … noch denkt er darüber nach.
api ca khvassa aññataraṁ samādhinimittaṁ suggahitaṁ hoti sumanasikataṁ sūpadhāritaṁ suppaṭividdhaṁ paññāya.
suggahitaṁ → suggahītaṁ (bj) | khvassa → M6. M7 khvāssa; T. kho vāssa. (pts note) | suggahitaṁ → M7 duggahitaṁ. (pts note) | sūpadhāritaṁ → M. Ph. supadh- throughout. (pts note)Aber ein Meditationsthema als Basis für die Versenkung ergreift er richtig, richtet den Geist richtig darauf, behält es richtig im Sinn und durchdringt es richtig mit Weisheit.
Yathā yathā, bhikkhave, bhikkhuno aññataraṁ samādhinimittaṁ suggahitaṁ hoti sumanasikataṁ sūpadhāritaṁ suppaṭividdhaṁ paññāya tathā tathā so tasmiṁ dhamme atthapaṭisaṁvedī ca hoti dhammapaṭisaṁvedī ca.
suggahitaṁ → suggahītaṁ (bj) | bhikkhuno → M6. M7 insert here the whole phrase beginning with yathāsutam and ending with bhikkhuno. (pts note)Ganz gleich, wie dieser Mönch ein Meditationsthema als Basis für die Versenkung richtig ergreift, den Geist richtig darauf richtet, es richtig im Sinn behält und es richtig mit Weisheit durchdringt, er ist immer ergriffen von der Bedeutung und der Lehre in diesem Dhamma.
Tassa atthapaṭisaṁvedino dhammapaṭisaṁvedino pāmojjaṁ jāyati.
pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (sya-all, pts)Wenn er ergriffen ist, lodert Freude auf.
Pamuditassa pīti jāyati.Wenn er voller Freude ist, lodert Ekstase auf.
Pītimanassa kāyo passambhati.Wenn der Geist in Ekstase ist, wird der Körper still.
Passaddhakāyo sukhaṁ vedeti.Wenn der Körper still ist, empfindet man Seligkeit.
Sukhino cittaṁ samādhiyati.
cittaṁ → T. oddly adds: sūpadhāritaṁ suppaṭividdhaṁ paññāya tathā tathā cittaṁ. (pts note)Und wenn man voller Seligkeit ist, versenkt sich der Geist im Samādhi.
Idaṁ, bhikkhave, pañcamaṁ vimuttāyatanaṁ yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṁ vā cittaṁ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṁ gacchanti, ananuppattaṁ vā anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.
yattha → M. Ph. add bhikkhave. (pts note) | appamattassa → S. has after -ttassa: pe, then yogakkhemaṁ and so on. (pts note)Das ist die fünfte Gelegenheit zur Freiheit …
Imāni kho, bhikkhave, pañca vimuttāyatanāni yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṁ vā cittaṁ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṁ gacchanti, ananuppattaṁ vā anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇātī”ti.
anupāpuṇātīti chaṭṭhaṁ → anupāpuṇātī ti (pts) | cittaṁ → omitted by Ph. (pts note)Das sind die fünf Gelegenheiten zur Freiheit. Wenn ein Mönch bei diesen Gelegenheiten beflissen, eifrig und entschlossen bleibt, wird sein Geist befreit und er erreicht das unübertreffliche Refugium vor dem Joch.“