UggahasuttaСутта Уггаха
Ekaṁ samayaṁ bhagavā bhaddiye viharati jātiyā vane.
bhaddiye → bhaddike (bj: aṭṭhakathā) | Bhaddiye → Ph. Bhaddike; M. Baddike. (pts note) | Jātiyāvane → Ph. Jatiyāvane; M7 Jotiyā- (pts note)Одно время Благословенный располагается в Бхаддии в роще Джатии.
Atha kho uggaho meṇḍakanattā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho uggaho meṇḍakanattā bhagavantaṁ etadavoca:
tenupasaṅkami → tenupaṅkami (bj) | etadavoca adhivāsetu → etad avoca adhivāsesu (pts) | Meṇḍakanattā → Ph. -netto. (pts note) | meṇḍakanattā → meṇḍaka nattā (bjt) | atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)И тогда Уггаха, правнук Мендаки, отправился к Благословенному, поклонился ему, сел рядом, и сказал Благословенному:
“Adhivāsetu me, bhante, bhagavā svātanāya attacatuttho bhattan”ti.
attacatuttho → T. attanā catuttho. (pts note) | adhivāsetu → adhivāsesu (pts) | bhattanti → bhattan ti (pts)“Почтенный, пусть Благословенный вместе с тремя другими монахами согласится принять от меня приглашение на завтрашний обед”.
Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.Благословенный молча согласился.
Atha kho uggaho meṇḍakanattā bhagavato adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.
atha kho → athakho (th)И когда Уггаха понял, что Благословенный согласился, он поднялся с сиденья, поклонился Благословенному, и, обойдя его с правой стороны, ушёл.
Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena uggahassa meṇḍakanattuno nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | Meṇḍakanattuno → M. Ph. -nattassa. (pts note) | atha kho → athakho (th) | pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)И, когда минула ночь, утром Благословенный оделся, взял чашу и одеяние и отправился в дом Уггахи, где сел на подготовленное для него сиденье. Затем Уггаха, правнук Мендаки, собственноручно обслужил Благословенного различными видами превосходной пищи.
Atha kho uggaho meṇḍakanattā bhagavantaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.
meṇḍakanattā → meṇḍaka nattā (bjt) | atha kho → athakho (th) | khādanīyena bhojanīyena → khādaniyena bhojaniyena (pts)И когда Благословенный закончил есть и убрал чашу,
Atha kho uggaho meṇḍakanattā bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ ekamantaṁ nisīdi.
atha kho → athakho (th)
Ekamantaṁ nisinno kho uggaho meṇḍakanattā bhagavantaṁ etadavoca:
Meṇḍakanattā → Ph. -natto. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)Уггаха сел рядом и сказал Благословенному:
“imā me, bhante, kumāriyo patikulāni gamissanti.“Почтенный, эти мои девушки отправятся [жить] в дома своих мужей.
Ovadatu tāsaṁ, bhante, bhagavā;Пусть Благословенный наставит их так,
anusāsatu tāsaṁ, bhante, bhagavā, yaṁ tāsaṁ assa dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.
sukhāyāti → sukhāyā ti (pts)чтобы это привело к их благополучию и приятному на долгое время”.
Atha kho bhagavā tā kumāriyo etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)Тогда Благословенный сказал этим девушкам:
“tasmātiha, kumāriyo, evaṁ sikkhitabbaṁ:
tasmātiha → tasmā tiha (th) | tasmātiha → tasmā ti ha (pts)“В таком случае, девушки, вот как вы должны тренироваться:
‘yassa vo mātāpitaro bhattuno dassanti atthakāmā hitesino anukampakā anukampaṁ upādāya, tassa bhavissāma pubbuṭṭhāyiniyo pacchānipātiniyo kiṅkārapaṭissāviniyo manāpacāriniyo piyavādiniyo’ti.
yassa vo → yassa kho (si, sya-all, km); yassa (pts1ed) | vo → (pts) | vo → yassa kho (bj: sīmu) | vo → yassa kho (cck: sī. syā. kaṁ.) | yassa → Ph. S. insert kho, M. has vo. (pts note) | kiṅkārapaṭissāviniyo → kiṁkārapaṭissāviniyo (my, bjt, th, ms2005, pts) | mātāpitaro → mātā pitaro (bjt) | piyavādiniyoti → piyavādiniyo ti evaṁ (pts)“К какому бы мужу нас ни отдали бы наши родители – делая так из желания нашего блага, в поисках нашего благополучия, проявляя сострадание к нам, исходя из сострадания к нам – мы будем [почтительно] вставать перед ним и уходить [только] после того, как он ушёл, беря на себя все [дела по дому], которые должны быть сделаны, будучи приятными своим поведением и милыми своей речью”.
Evañhi vo, kumāriyo, sikkhitabbaṁ.
hi → M. Ph. evañ hi throughout. (pts note) | evañhi → evaṁ hi (bjt, th)Вот как вы должны тренироваться.
Tasmātiha, kumāriyo, evaṁ sikkhitabbaṁ:
tasmātiha → tasmā tiha (th) | tasmātiha → tasmā ti ha (pts)И вот ещё как вы должны тренироваться:
‘ye te bhattu garuno bhavissanti mātāti vā pitāti vā samaṇabrāhmaṇāti vā, te sakkarissāma garuṁ karissāma mānessāma pūjessāma abbhāgate ca āsanodakena paṭipūjessāmā’ti.
garuno → guruno (mr) | garuṁ karissāma → garukarissāma (bj, sya-all, km, pts1ed) | paṭipūjessāmā’ti → patipūjessāmāti (bj); paṭipūjissāmāti (pts1ed) | garuṁ karissāma mānessāma → garukarissāma mānissāma (bj) | abbhāgate ca → abbhāgateva (bj) | paṭipūjessāmāti evañhi → patipūjessāmāti evaṁ hi (bj); paṭipūjissāmā ti evaṁ hi (pts) | garuṁ karissāma mānessāma pūjessāma → garukarissāma mānissāma pūjissāma (pts) | garukarissāma → garuṁ karissāma (bj: machasaṁ) | patipūjessāmāti → paṭipūjessāmāti (bj: syā, machasaṁ) | garuno → guruno (cck: ka.) | karissāma → garukarissāma (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | paṭipūjessāmā’ti → pūjessāmāti (cck: sī.) | bhavissanti → T. dassanti. (pts note) | vā → omitted by Ph. (pts note) | pūjissāma → S. -essāma. (pts note) | paṭipūjissāmā → S. -essāmā; T. M6. M7 pūjessāma. (pts note) | mātāti → mātā ti (pts) | pitāti → pitā ti (pts) | samaṇabrāhmaṇāti → samaṇabrāhmaṇā ti (pts)“Мы будем чтить, ценить, уважать, и почитать тех, кого уважает наш муж – его отца и мать, шраманов и брахманов – а когда они приходят [в дом], мы будем предлагать им сиденье и воду”.
Evañhi vo, kumāriyo, sikkhitabbaṁ.
evañhi → evaṁ hi (bjt, th, pts)Вот как вы должны тренироваться.
Tasmātiha, kumāriyo, evaṁ sikkhitabbaṁ:
tasmātiha → tasmā tiha (th) | tasmātiha → tasmā ti ha (pts)И вот ещё как вы должны тренироваться:
‘ye te bhattu abbhantarā kammantā uṇṇāti vā kappāsāti vā, tattha dakkhā bhavissāma analasā, tatrupāyāya vīmaṁsāya samannāgatā, alaṁ kātuṁ alaṁ saṁvidhātun’ti.
tatrupāyāya → tatrūpāyāya (bj) | abbhantarā → M. Ph. -tara. (pts note) | uṇṇāti → uṇṇā ti (pts) | kappāsāti → kappāsā ti (pts) | saṁvidhātunti → saṁvidhātun ti evaṁ (pts)“Мы будем умелыми и прилежными в исполнении хозяйственных работ по дому мужа, будь то вязание или шитьё. Мы будем судить об этих работах уже только после их выполнения, чтобы довести их до конца и выполнить их подобающим образом”.
Evañhi vo, kumāriyo, sikkhitabbaṁ.
evañhi → evaṁ hi (bjt, th) | evañhi → hi (pts)Вот как вы должны тренироваться.
Tasmātiha, kumāriyo, evaṁ sikkhitabbaṁ:
tasmātiha → tasmā tiha (th) | tasmātiha → tasmā ti ha (pts)И вот ещё как вы должны тренироваться:
‘yo so bhattu abbhantaro antojano dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā, tesaṁ katañca katato jānissāma akatañca akatato jānissāma, gilānakānañca balābalaṁ jānissāma, khādanīyaṁ bhojanīyañcassa paccaṁsena saṁvibhajissāmā’ti.
abbhantaro → abbhantare (mr) | paccaṁsena → paccayaṁsena (si, sya-all, km); paccayaṁ senāsanaṁ paccattaṁsena (mr) | saṁvibhajissāmā’ti → vibhajissāmāti (bj, sya-all, km, pts1ed) | saṁvibhajissāmāti evañhi → vibhajissāmā ti evaṁ hi (pts) | vibhajissāmāti → paccayaṁsena vibhajissāmāti (bj: syā, sī) | abbhantaro → abbhantare (cck: ka.) | paccaṁsena → paccayaṁ tena (ka. sī.), paccayaṁsena (syā. kaṁ.), paccayaṁ senāsanaṁ paccattaṁsena (ka.) a. ni. 8.46 (cck note) | saṁvibhajissāmā’ti → vibhajissāmāti (cck: sī. syā. kaṁ.) | so → T. ye te. (pts note) | abbhantaro → omitted by T. (pts note) | paccaṁsena → S. c'assa paccayaṁsena; T. c'assa paccayena; M. Ph. c'assa paccayasenāsanaṁ paccattaṁsena saṁvibh- (pts note) | dāsāti vā → dāsātivā (bjt) | bhojanīyañcassa paccaṁsena saṁvibhajissāmāti → bhojanīyaṁ cassa paccayena vibhajissāmāti evaṁ (bjt) | bhojanīyañcassa paccaṁsena saṁvibhajissāmāti → bhojanīyaṁ cassa paccayaṁsena vibhajissāmāti evaṁ (th) | dāsāti → dāsā ti (pts) | pessāti → pessā ti (pts) | kammakarāti → kammakarā ti (pts) | katañca → katañ ca (pts) | akatañca → akatañ ca (pts) | gilānakānañca → gilānakānañ ca (pts) | khādanīyaṁ bhojanīyañcassa → khādaniyaṁ bhojaniyañ ca (pts)“Мы будем выяснять, что сделали, а чего не сделали помощники по дому нашего мужа – рабы, посыльные, рабочие. Мы будем справляться о здоровье тех, кто болен. Мы будем распределять для каждого должную порцию еды”.
Evañhi vo, kumāriyo, sikkhitabbaṁ.
evañhi → hi (bjt, th) | evañhi → evaṁ hi (pts)Вот как вы должны тренироваться.
Tasmātiha, kumāriyo, evaṁ sikkhitabbaṁ:
tasmātiha → tasmā tiha (th) | tasmātiha → tasmā ti ha (pts)И вот ещё как вы должны тренироваться:
‘yaṁ bhattā āharissati dhanaṁ vā dhaññaṁ vā rajataṁ vā jātarūpaṁ vā, taṁ ārakkhena guttiyā sampādessāma, tattha ca bhavissāma adhuttī athenī asoṇḍī avināsikāyo’ti.
ārakkhena → ārakkhāya (si) | tattha ca → tassa (bj) | avināsikāyoti evañhi → avināsikāti evaṁ hi (sya-all) | ārakkhena → ārakkhāya (bj: sīmu) | ārakkhena → taṁ ārakkhāya (cck: sī.) | āharissati → M. Ph. -rissanti. (pts note) | taṁ → omitted by M. Ph. M6. (pts note) | ca → T. tassa instead of tattha ca; M7 omits ca, but has tattha. (pts note) | avināsikāyo → S. -kā. (pts note) | avināsikāyoti → avināsikāyo ti evaṁ (pts)“Мы будем сохранять и оберегать любой доход, который муж приносит домой – деньги, зерно, серебро, или золото. Мы не будем расточительницами, воровками, транжирками, мотовками в отношении его накоплений”.
Evañhi vo, kumāriyo, sikkhitabbaṁ.
evañhi → evaṁ hi (bjt) | evañhi → hi (th, pts)Вот как вы должны тренироваться.
Imehi kho, kumāriyo, pañcahi dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā manāpakāyikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjatīti.
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th, pts) | sahabyataṁ → sahavyataṁ (bjt) | sahabyataṁ upapajjatīti → sahavyataṁ upapajjatī ti (pts)Этими, Ануруддха, восемью явлениями наделённая женщина с отделением от тела, после умирания возрождается среди божеств привлекательных телом.
Yo naṁ bharati sabbadā, niccaṁ ātāpi ussuko;
bharati → M6 harati. (pts note)“Мужа она не презирает, того, поддерживает кто её, Sabbakāmaharaṁ posaṁ, bhattāraṁ nātimaññati.
sabbakāmaharaṁ → sabbakāmarahaṁ (pts) | sabbakāmaharaṁ → sabbakāmakaraṁ (bj: sīmu) | sabbakāmarahaṁ → T. S. -kāmaharaṁ; -kāmabharaṁ; M. Ph. T. M6 have taṁ before sabba- (pts note) nātimaññati → nāti maññeti (bj)Ведь он охотно и старательно всегда приносит то, что ей желанно.Na cāpi sotthi bhattāraṁ, issācārena rosaye;
cāpi → M6 vā pi. (pts note) | bhattāraṁ → Ph. attānaṁ. (pts note) issācārena → icchācārena (bj); issāvādena (pts1ed) | issācārena → issāvādena (pts) | rosaye → issācārena rosaye (bj: syā, machasaṁ); issāvādena (bj: PTS) | issācārena → icchācārena (cck: sī.); issāvādena (cck: pī.) | issāvādena → Ph. issāvārena; S. issācārena. (pts note) | rosaye → Ph. vāsaye. (pts note)Как мужа и бранить такая женщина не будет речами, в ревности которые берут своё начало. Bhattu ca garuno sabbe, paṭipūjeti paṇḍitā.
bhattu → T. bhattuñ; M6. M7 bhattañ. (pts note) | sabbe → M. Ph. sabbaṁ. (pts note) paṇḍitā → M6 adds ti; Ph. paṇḍito. (pts note)Мудрая женщина почтение выражает всем тем, кто почитаем её собственным супругом.Uṭṭhāhikā analasā, saṅgahitaparijjanā;
Uṭṭhāhikā → uṭṭhāyikā (sya-all, km, mr) | uṭṭhāhikā → uṭṭhāyikā (sya-all) | uṭṭhāhikā → uṭṭhāyikā (bj: syā) | Uṭṭhāhikā → uṭṭhāyikā (cck: syā. kaṁ. ka.) | Uṭṭhāhikā → M. Ph. S. uṭṭhāyikā. (pts note) saṅgahitaparijjanā → saṁgahītaparijjanā (bj) | saṁgahītaparijjanā → M. Ph. -parijanā; M6 sahaṅgitaparivajjanā. (pts note) | saṅgahitaparijjanā → saṁgahitaparijjanā (th)Встаёт с кровати рано и работает прилежно, и управляет она [разными] работами по дому. Bhattu manāpaṁ carati, sambhataṁ anurakkhati.
manāpaṁ → manāpā (bj) | manāpā → bhattumanāpaṁ (bj: machasaṁ) | manāpaṁ → manāpā (cck: sī.) | bhattu → Ph. tattha. (pts note) | manāpaṁ → M6 bhattuṁ ca nāmaṁ. (pts note) anurakkhati → M6 -rakkhitaṁ. (pts note) | sambhataṁ → saṁbhataṁ (th)Приятная в манерах, обходительная с мужем, она хранит богатство, что супруг смог заработать.Yā evaṁ vattatī nārī, bhattuchandavasānugā;
nārī bhattuchandavasānugā → nāri bhattucchandavasānugā (bj) | evaṁ → T. evaṁ yā. (pts note) | vattatī → vattati (pts) chandavasānugā → T. M6. M7 cchanda- (pts note) | bhattuchandavasānugā → bhattucchandavasānugā (bjt) | bhattuchandavasānugā → bhattu chandavasānugā (th, pts)Та женщина, что долг исполнит так, что мужа волю и желания исполняет, Manāpā nāma te devā, yattha sā upapajjatī”ti.
te → omitted by T. (pts note) upapajjatīti tatiyaṁ → upapajjatī ti (bj, pts) | upapajjatī → M6 has here quite correctly upap- (pts note)Переродится среди тех божеств, что именуются “приятные телами”.