DhammikasuttaAbout Dhammika
Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate.At one time the Buddha was staying near Rājagaha, on the Vulture’s Peak Mountain.
Tena kho pana samayena āyasmā dhammiko jātibhūmiyaṁ āvāsiko hoti sabbaso jātibhūmiyaṁ sattasu āvāsesu.Now at that time Venerable Dhammika was a resident in all seven monasteries of his native land.
Tatra sudaṁ āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati paribhāsati vihiṁsati vitudati roseti vācāya.
vitudati → M. Ph. vitūdo throughout. (pts note) | dhammiko → dhammako (th)There he abused visiting mendicants; he insulted, harmed, attacked, and harassed them.
Te ca āgantukā bhikkhū āyasmatā dhammikena akkosiyamānā paribhāsiyamānā vihesiyamānā vitudiyamānā rosiyamānā vācāya pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṁ.
na saṇṭhanti → na saṇṭhahanti (bj) | saṇṭhahanti → saṇṭhanti (bj: machasaṁ) | saṇṭhanti → na saṇṭhahanti (cck: sī.) | saṇṭhanti → T. M6. M7 saṇṭhahanti throughout. (pts note)The visiting mendicants who were treated in this way did not stay. They left, abandoning the monastery.
Atha kho jātibhūmakānaṁ upāsakānaṁ etadahosi:
jātibhūmakānaṁ → jātibhūmikānaṁ (sya-all, pts1ed, mr) | jātibhūmakānaṁ → jātibhūmikānaṁ (pts) | jātibhūmakānaṁ → jātabhūmika naṁ (bj: syā) | jātibhūmakānaṁ → jātibhūmikānaṁ (cck: syā. pī. ka.) | etadahosi → etad ahosi (pts)Then the local lay followers thought to themselves,
“mayaṁ kho bhikkhusaṅghaṁ paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena.
paccupaṭṭhitā → T. parāpa- (pts note) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhu saṅghaṁ (bjt) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena → cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārena (bjt, th, pts) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005)“We have supplied the mendicant Saṅgha with robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick.
Atha ca pana āgantukā bhikkhū pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṁ.
saṇṭhanti → saṇṭhahanti (bj) | ca → kho (pts)But the visiting mendicants don’t stay. They leave, abandoning the monastery.
Ko nu kho hetu ko paccayo yena āgantukā bhikkhū pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsan”ti?
saṇṭhanti → saṇṭhahanti (bj) | ko nu → konu (bjt) | nu kho → nukho (th) | āvāsanti → āvāsan ti (pts)What is the cause, what is the reason for this?”
Atha kho jātibhūmakānaṁ upāsakānaṁ etadahosi:
jātibhūmakānaṁ → jātibhūmikānaṁ (sya-all, pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)Then the local lay followers thought to themselves,
“ayaṁ kho āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati paribhāsati vihiṁsati vitudati roseti vācāya.
vitudati → T. vitūdeti. (pts note)“This Venerable Dhammika abuses visiting mendicants; he insults, harms, attacks, and harasses them.
Te ca āgantukā bhikkhū āyasmatā dhammikena akkosiyamānā paribhāsiyamānā vihesiyamānā vitudiyamānā rosiyamānā vācāya pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṁ.
saṇṭhanti → saṇṭhahanti (bj) | vitudiyamānā → T. also vitūd- (pts note)The visiting mendicants who were treated in this way do not stay. They leave, abandoning the monastery.
Yannūna mayaṁ āyasmantaṁ dhammikaṁ pabbājeyyāmā”ti.
yannūna → yaṁnūna (my) | yannūna → yan nūna (pts) | pabbājeyyāmāti → pabbājeyyāmā ti (pts)Why don’t we banish Venerable Dhammika?”
Atha kho jātibhūmakā upāsakā yena āyasmā dhammiko tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ dhammikaṁ etadavocuṁ:
yena āyasmā → yenāyasmā (bj) | jātibhūmakā → jātibhūmikā (sya-all, pts) | tenupasaṅkamiṁsu → ten upasaṅkamiṁsu (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)Then the local lay followers went up to Venerable Dhammika and said to him,
“pakkamatu, bhante, āyasmā dhammiko imamhā āvāsā;“Sir, please leave this monastery.
alaṁ te idha vāsenā”ti.
alaṁ te → alante (th) | alaṁ → alan (pts) | vāsenāti → vāsenā ti (pts)You’ve stayed here long enough.”
Atha kho āyasmā dhammiko tamhā āvāsā aññaṁ āvāsaṁ agamāsi.
āvāsaṁ → avāsaṁ (bj) | āvāsaṁ → M. Ph. aññāvāsaṁ. (pts note)Then Venerable Dhammika left and went to another monastery.
Tatrapi sudaṁ āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati paribhāsati vihiṁsati vitudati roseti vācāya.
Tatra → Ph. aññatra. (pts note) | vitudati → T. vitudeti. (pts note) | tatrapi → tatra pi (pts)There he abused visiting mendicants; he insulted, harmed, attacked, and harassed them.
Te ca āgantukā bhikkhū āyasmatā dhammikena akkosiyamānā paribhāsiyamānā vihesiyamānā vitudiyamānā rosiyamānā vācāya pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṁ.
saṇṭhanti → saṇṭhahanti (bj)The visiting mendicants who were treated in this way did not stay. They left, abandoning the monastery.
Atha kho jātibhūmakānaṁ upāsakānaṁ etadahosi:
jātibhūmakānaṁ → jātibhūmikānaṁ (sya-all, pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)Then the local lay followers thought to themselves: …
“mayaṁ kho bhikkhusaṅghaṁ paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena.
cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena → cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārena (bjt, th, pts) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005)
Atha ca pana āgantukā bhikkhū pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṁ.
saṇṭhanti → saṇṭhahanti (bj)
Ko nu kho hetu ko paccayo yena āgantukā bhikkhū pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsan”ti?
saṇṭhanti → saṇṭhahanti (bj) | āvāsanti → āvāsan ti (pts)
Atha kho jātibhūmakānaṁ upāsakānaṁ etadahosi:
jātibhūmakānaṁ → jātibhūmikānaṁ (sya-all, pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)
“ayaṁ kho āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati paribhāsati vihiṁsati vitudati roseti vācāya.
Te ca āgantukā bhikkhū āyasmatā dhammikena akkosiyamānā paribhāsiyamānā vihesiyamānā vitudiyamānā rosiyamānā vācāya pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṁ.
ca → va (bj) | saṇṭhanti → saṇṭhahanti (bj)
Yannūna mayaṁ āyasmantaṁ dhammikaṁ pabbājeyyāmā”ti.
yannūna → yaṁnūna (my) | yannūna → yan nūna (pts) | pabbājeyyāmāti → pabbājeyyāmā ti (pts)
Atha kho jātibhūmakā upāsakā yenāyasmā dhammiko tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ dhammikaṁ etadavocuṁ:
jātibhūmakā → jātibhūmikā (sya-all, pts) | yenāyasmā → yena āyasmā (sya-all, pts) | tenupasaṅkamiṁsu → ten upasaṅkamiṁsu (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)They said to Venerable Dhammika,
“pakkamatu, bhante, āyasmā dhammiko imamhāpi āvāsā;
imamhāpi → imamhā pi (pts)“Sir, please leave this monastery.
alaṁ te idha vāsenā”ti.
alaṁ te → alante (bjt, th) | alaṁ → alan (pts) | vāsenāti → vāsenā ti (pts)You’ve stayed here long enough.”
Atha kho āyasmā dhammiko tamhāpi āvāsā aññaṁ āvāsaṁ agamāsi.
tamhāpi → tamhā pi (pts)Then Venerable Dhammika left and went to another monastery.
Tatrapi sudaṁ āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati paribhāsati vihiṁsati vitudati roseti vācāya.
paribhāsati → T. M6. M7 pe|| roseti. (pts note) | vihiṁsati → M. Ph. vihesati. (pts note) | tatrapi → tatra pi (pts)There he abused visiting mendicants; he insulted, harmed, attacked, and harassed them.
Te ca āgantukā bhikkhū āyasmatā dhammikena akkosiyamānā paribhāsiyamānā vihesiyamānā vitudiyamānā rosiyamānā vācāya pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṁ.
saṇṭhanti → saṇṭhahanti (bj) | akkosiyamānā → T. M6. M7 have after akko-: rosiya- and so on. (pts note)The visiting mendicants who were treated in this way did not stay. They left, abandoning the monastery.
Atha kho jātibhūmakānaṁ upāsakānaṁ etadahosi:
jātibhūmakānaṁ → jātibhūmikānaṁ (sya-all, pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)Then the local lay followers thought to themselves,
“mayaṁ kho bhikkhusaṅghaṁ paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena.
cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārena → Ph. -rehi. (pts note) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005)
Atha ca pana āgantukā bhikkhū pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṁ.
ca → kho (bj) | saṇṭhanti → saṇṭhahanti (bj)
Ko nu kho hetu ko paccayo yena āgantukā bhikkhū pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsan”ti?
saṇṭhanti → saṇṭhahanti (bj) | āvāsanti → āvāsan ti (pts)
Atha kho jātibhūmakānaṁ upāsakānaṁ etadahosi: “ayaṁ kho āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati …pe….
jātibhūmakānaṁ → jātibhūmikānaṁ (sya-all, pts) | ayaṁ → M. la; Ph. pa; S. pe ||yan nūna. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Yannūna mayaṁ āyasmantaṁ dhammikaṁ pabbājeyyāma sabbaso jātibhūmiyaṁ sattahi āvāsehī”ti.
yannūna → yaṁnūna (my)“Why don’t we banish Venerable Dhammika from all seven monasteries in our native land?”
Atha kho jātibhūmakā upāsakā yenāyasmā dhammiko tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ dhammikaṁ etadavocuṁ:
jātibhūmakā → jātibhūmikā (sya-all, pts) | yenāyasmā → yena āyasmā (sya-all, pts) | tenupasaṅkamiṁsu → ten upasaṅkamiṁsu (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)Then the local lay followers went up to Venerable Dhammika and said to him,
“pakkamatu, bhante, āyasmā dhammiko sabbaso jātibhūmiyaṁ sattahi āvāsehī”ti.
āvāsehīti → āvāsehī ti (pts)“Sir, please leave all seven monasteries in our native land.”
Atha kho āyasmato dhammikassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)Then Venerable Dhammika thought,
“pabbājito khomhi jātibhūmakehi upāsakehi sabbaso jātibhūmiyaṁ sattahi āvāsehi.
jātibhūmakehi → jātibhūmikehi (sya-all) | khomhi jātibhūmakehi → kho mhi jātibhūmikehi (pts)“I’ve been banished by the local lay followers from all seven monasteries in my native land.
Kahaṁ nu kho dāni gacchāmī”ti?
kho dāni → khodāni (th) | kahaṁ → kahan (pts) | gacchāmīti → gacchāmī ti (pts)Where am I to go now?”
Atha kho āyasmato dhammikassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)He thought,
“yannūnāhaṁ yena bhagavā tenupasaṅkameyyan”ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | tenupasaṅkameyyanti → ten upasaṅkammeyyan ti (pts)“Why don’t I go to see the Buddha?”
Atha kho āyasmā dhammiko pattacīvaramādāya yena rājagahaṁ tena pakkāmi.
pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts)Then Venerable Dhammika took his bowl and robe and set out for Rājagaha.
Anupubbena yena rājagahaṁ gijjhakūṭo pabbato yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ dhammikaṁ bhagavā etadavoca:
rājagahaṁ → rājagahaṁ yena (bj) | Gijjhakūṭo → M6 -ṭe. (pts note) | pabbato → M6 -te. (pts note) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Eventually he came to Rājagaha and the Vulture’s Peak. He went up to the Buddha, bowed, and sat down to one side. The Buddha said to him,
“handa kuto nu tvaṁ, brāhmaṇa dhammika, āgacchasī”ti?
āgacchasīti → āgacchasī ti (pts)“So, Brahmin Dhammika, where have you come from?”
“Pabbājito ahaṁ, bhante, jātibhūmakehi upāsakehi sabbaso jātibhūmiyaṁ sattahi āvāsehī”ti.
jātibhūmakehi → jātibhūmikehi (sya-all, pts) | āvāsehīti → āvāsehī ti (pts)“Sir, I’ve been banished by the local lay followers from all seven monasteries in my native land.”
“Alaṁ, brāhmaṇa dhammika, kiṁ te iminā, yaṁ taṁ tato tato pabbājenti, so tvaṁ tato tato pabbājito mameva santike āgacchasi.
taṁ → tvaṁ (bj) | santike → santikaṁ (bj) | santikaṁ → santike (bj: machasaṁ) | kiṁ te → kinte (th) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | kiṁ → kin (pts) | yaṁ → yan (pts) | mameva → mam eva (pts)“Enough, Brahmin Dhammika, what’s that to you? Now that you’ve been banished from all of those places, you have come to me.
Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa dhammika, sāmuddikā vāṇijā tīradassiṁ sakuṇaṁ gahetvā nāvāya samuddaṁ ajjhogāhanti.
ajjhogāhanti → T. -gāyanti. (pts note)Once upon a time, some sea-merchants set sail for the ocean deeps, taking with them a land-spotting bird.
Te atīradakkhiṇiyā nāvāya tīradassiṁ sakuṇaṁ muñcanti.
atīradakkhiṇiyā → atīradassaniyā (sya-all); atīradassiyā (mr) | atīradakkhiṇiyā → atīradassaniyā (cck: syā.); atīradassiyā (cck: ka.) | atīradassaniyā → atīradakkhiniyā (sya-all: sī.) | Te → M. Ph. add hi. (pts note) | atīradakkhiṇiyā → M. Ph. -dassiyā; S. -dassaniyā (v. l. -dakkhiniyā). (pts note)When their ship was out of sight of land, they released the bird.
So gacchateva puratthimaṁ disaṁ, gacchati pacchimaṁ disaṁ, gacchati uttaraṁ disaṁ, gacchati dakkhiṇaṁ disaṁ, gacchati uddhaṁ, gacchati anudisaṁ.
gacchat'eva → M. Ph. gacchati. (pts note)It flew right away to the east, the west, the north, the south, upwards, and in-between.
Sace so samantā tīraṁ passati, tathāgatakova hoti.
tathāgatakova → tathāgato (mr) | tathāgatakova → tathāgato (ka.) dī. ni. 1.497 passitabbaṁ (cck note) | gatako → M. Ph. gato . (pts note) | va → omitted by Ph. (pts note) | tathāgatakova → tathā gatakova (bjt) | tathāgatakova → tathā gatako va (pts)If it saw land on any side, it went there and stayed.
Sace pana so samantā tīraṁ na passati tameva nāvaṁ paccāgacchati.
tameva → tam eva (pts)But if it saw no land on any side it returned to the ship.
Evamevaṁ kho, brāhmaṇa dhammika, yaṁ taṁ tato tato pabbājenti so tvaṁ tato tato pabbājito mameva santike āgacchasi.
taṁ → tvaṁ (bj) | santike → santikaṁ (bj) | santikaṁ → santike (bj: machasaṁ) | santike → T. M7 -kaṁ. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | evamevaṁ → evam eva (pts) | yaṁ → yan (pts)In the same way, now that you’ve been banished from all of those places, you have come to me.
Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa dhammika, rañño korabyassa suppatiṭṭho nāma nigrodharājā ahosi pañcasākho sītacchāyo manoramo.
Suppatiṭṭho → M. Supa- throughout. (pts note) | manoramo → Ph. -rammo. (pts note) | korabyassa → koravyassa (pts)Once upon a time, King Koravya had a royal banyan tree with five trunks called ‘Well Planted’. It was shady and lovely.
Suppatiṭṭhassa kho pana, brāhmaṇa dhammika, nigrodharājassa dvādasayojanāni abhiniveso ahosi, pañca yojanāni mūlasantānakānaṁ.
suppatiṭṭhassa → suppatiṭṭho (bj) | pañca yojanāni mūlasantānakānaṁ → pañcayojanāni mulakasantānakānaṁ (bj) | mūlasantānakānaṁ → T. M6. M7 mūlaka-; Ph. -kāni. (pts note) | dvādasayojanāni → dvādasa yojanāni (th, pts)Its canopy spread over twelve leagues, while the network of roots spread for five leagues.
Suppatiṭṭhassa kho pana, brāhmaṇa dhammika, nigrodharājassa tāva mahantāni phalāni ahesuṁ;
nigrodharājassa → nigodharājassa (bj) | tāva → (sya-all) | mahantāni → tāva mahantāni (sya-all: sī.) | tāva → omitted by S.; but mentioned as v. l. (pts note)Its fruits were as large as
seyyathāpi nāma āḷhakathālikā.
āḷhakathālikā → M. Ph. aḷha- (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)a rice pot.
Evamassa sādūni phalāni ahesuṁ;
evamassa → evam assa (pts)And they were as sweet as
seyyathāpi nāma khuddaṁ madhuṁ anelakaṁ.
khuddaṁ madhuṁ anelakaṁ → khuddamadhuṁ aneḷakaṁ (sya-all) | anelakaṁ → anīlakaṁ (pts) | anelakaṁ → sīlakaṁ (bj: sīmu) | madhuṁ → M. S. khudda- (M. -dhu). (pts note) | anīlakaṁ → M. Ph. S. aneḷakaṁ; M9 (Com. ) anīlan ti niddosaṁ. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)pure wild honey.
Suppatiṭṭhassa kho pana, brāhmaṇa dhammika, nigrodharājassa ekaṁ khandhaṁ rājā paribhuñjati saddhiṁ itthāgārena, ekaṁ khandhaṁ balakāyo paribhuñjati, ekaṁ khandhaṁ negamajānapadā paribhuñjanti, ekaṁ khandhaṁ samaṇabrāhmaṇā paribhuñjanti, ekaṁ khandhaṁ migā paribhuñjanti.
khandhaṁ migā → migapakkhino (bj, sya-all); migapakkhiyo (pts1ed) | migā → migapakkhiyo (pts) | migapakkhino → migā pakkhiṇo (bj: machasaṁ) | migā → migapakkhino (cck: sī. syā. pī.) | negamajānapadā → M. Ph. T. -janapadā. (pts note) | migapakkhiyo → M6 -kkhino; S. -kkhiniyo; M. migā; Ph. migamā. (pts note)The king and harem made use of one trunk, the troops another, the people of town and country another, ascetics and brahmins another, and beasts and birds another.
Suppatiṭṭhassa kho pana, brāhmaṇa dhammika, nigrodharājassa na koci phalāni rakkhati, na ca sudaṁ aññamaññassa phalāni hiṁsanti.
na ca sudaṁ → na ca puna (mr) | sudaṁ → na ca puna (cck: ka.) | rakkhati → T. pakkhati. (pts note) | sudam → M. Ph. puna. (pts note) | aññamaññassa → Ph. aññassa. (pts note)No one guarded the fruit, yet no one damaged another’s fruits.
Atha kho, brāhmaṇa dhammika, aññataro puriso suppatiṭṭhassa nigrodharājassa yāvadatthaṁ phalāni bhakkhitvā sākhaṁ bhañjitvā pakkāmi.
bhakkhitvā → M6 pakkhitvā. (pts note)Then a certain person ate as much as he liked of the fruit, then broke off a branch and left.
Atha kho, brāhmaṇa dhammika, suppatiṭṭhe nigrodharāje adhivatthāya devatāya etadahosi:
Suppatiṭṭhe → M. Ph. -tiṭṭhassa. (pts note) | nigrodharāje → M. Ph. -rājassa. (pts note) | etadahosi → etad ahosi (pts)Then the deity haunting the royal banyan tree thought,
‘acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho.‘Oh lord, how incredible, how amazing!
Yāva pāpo manusso, yatra hi nāma suppatiṭṭhassa nigrodharājassa yāvadatthaṁ phalāni bhakkhitvā sākhaṁ bhañjitvā pakkamissati, yannūna suppatiṭṭho nigrodharājā āyatiṁ phalaṁ na dadeyyā’ti.
Yāva pāpo manusso → yāva pāpamanusso (sya-all); yāvatā pāpamanusso (mr) | manusso → yāva pāpamanusso (cck: syā.); yāvatā pāpamanusso (cck: ka.) | yāva → M. Ph. yāvatā. (pts note) | pāpo → M. Ph. S. pāpa- (pts note) | bhañjitvā → Ph. bhijjitvā. (pts note) | yannūna → yaṁnūna (my) | yannūna → yan nūna (pts) | dadeyyāti → dadeyyā ti (pts)How wicked this person is, to eat as much as they like, then break off a branch and leave! Why don’t I make sure that the royal banyan tree gives no fruit in future?’
Atha kho, brāhmaṇa dhammika, suppatiṭṭho nigrodharājā āyatiṁ phalaṁ na adāsi.
na adāsi → nādāsi (bj, pts) | nādāsi → Ph. S. na ad- (pts note)Then the royal banyan tree gave no more fruit.
Atha kho, brāhmaṇa dhammika, rājā korabyo yena sakko devānamindo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā sakkaṁ devānamindaṁ etadavoca:
devānamindo → dvonamindo (bj) | upasaṅkamitvā → upasakamitvā (bj) | korabyo → koravyo (pts) | devānamindo tenupasaṅkami → devānam indo ten upasaṅkami (pts) | devānamindaṁ etadavoca → devānam indaṁ etad avoca (pts)Then King Koravya went up to Sakka, lord of gods, and said to him,
‘yagghe, mārisa, jāneyyāsi suppatiṭṭho nigrodharājā phalaṁ na detī’ti.
detīti → detī ti (pts)‘Please good fellow, you should know that the royal banyan tree called Well Planted gives no fruit.’
Atha kho, brāhmaṇa dhammika, sakko devānamindo tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāsi, yathā bhusā vātavuṭṭhi āgantvā suppatiṭṭhaṁ nigrodharājaṁ pavattesi ummūlamakāsi.
abhisaṅkhāsi → abhisaṅkhāresi (sya-all, mr) | pavattesi → pātesi (bj, pts1ed) | abhisaṅkhāsi → abhisaṁkhāresi (sya-all) | bhusā → bhūsā (sya-all) | pavattesi ummūlamakāsi → pātesi ummūlam akāsi (pts) | pavattesi → pātesi (bj: sīmu) | abhisaṅkhāsi → abhisaṅkhāresi (cck: syā. ka.) | pavattesi → pātesi (cck: sī. pī.) | pavattesi → pātesi (sya-all: sī.) | abhisaṅkhāsi → M. Ph. S. -khāresi; M6 iddhiyābh- abhi- (pts note) | bhusā → M. Ph. S. bhūsā throughout. (pts note) | vātavuṭṭhi → T. vāta-uṭṭhi; M6 vātāvu- (pts note) | pātesi → M. Ph. S. pavattesi (S. v. l. pātesi). (pts note) | akāsi → T. -lañ c'; ak- (pts note) | yathā bhusā → yathābhusā (bjt) | iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāsi → iddhābhisaṁkhāraṁ abhisaṁkhāresi (th) | devānamindo → devānam indo (pts)Then Sakka used his psychic powers to will that a violent storm come. And it felled and uprooted the royal banyan tree.
Atha kho, brāhmaṇa dhammika, suppatiṭṭhe nigrodharāje adhivatthā devatā dukkhī dummanā assumukhī rudamānā ekamantaṁ aṭṭhāsi.Then the deity haunting the tree stood to one side, miserable and sad, weeping, with a tearful face.
Atha kho, brāhmaṇa dhammika, sakko devānamindo yena suppatiṭṭhe nigrodharāje adhivatthā devatā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā suppatiṭṭhe nigrodharāje adhivatthaṁ devataṁ etadavoca:
devānamindo → devānam indo (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Then Sakka went up to that deity, and said,
‘kiṁ nu tvaṁ, devate, dukkhī dummanā assumukhī rudamānā ekamantaṁ ṭhitā’ti?
rudamānā → Ph. continues: etā Supp- nigrodha- adhi- devatā etad ahosi. Tathā and so on. (pts note) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | kiṁ → kin (pts) | ṭhitāti → ṭhitā ti (pts)‘Why, god, are you standing to one side, miserable and sad, weeping, with a tearful face?’
‘Tathā hi pana me, mārisa, bhusā vātavuṭṭhi āgantvā bhavanaṁ pavattesi ummūlamakāsī’ti.
bhusā → bhūsā (sya-all) | pavattesi ummūlamakāsīti → pātesi ummūlam akāsī ti (pts) | pavattesi → pātesi (bj: sīmu)‘Because, my good fellow, a violent storm came and felled and uprooted my home.’
‘Api nu tvaṁ, devate, rukkhadhamme ṭhitāya bhusā vātavuṭṭhi āgantvā bhavanaṁ pavattesi ummūlamakāsī’ti?
ṭhitāya bhusā → ṭhitā bhūsā (sya-all) | pavattesi ummūlamakāsīti → pātesi ummūlam akāsī ti (pts) | pavattesi → pātesi (bj: sīmu) | ṭhitāya → S. -tā. (pts note)‘Well, did you stand by your tree’s duty when the storm came?’
‘Kathaṁ pana, mārisa, rukkho rukkhadhamme ṭhito hotī’ti?
hotīti idha → hotī ti idheva (pts) | rukkho → omitted by Ph. (pts note)‘But my good fellow, how does a tree stand by its duty?’
‘Idha, devate, rukkhassa mūlaṁ mūlatthikā haranti, tacaṁ tacatthikā haranti, pattaṁ pattatthikā haranti, pupphaṁ pupphatthikā haranti, phalaṁ phalatthikā haranti.
phalatthikā → phalatthika (pts) | Idh'eva → M. Ph. S. idha. (pts note)‘It’s when those who need the tree’s roots, bark, leaves, flowers, or fruit take what they need.
Na ca tena devatāya anattamanatā vā anabhinandi vā karaṇīyā.
anabhinandi → anabhiraddhi (bj) | vā → anabhinandi (bj: machasaṁ) | anabhinandi → anabhiraddhi (cck: sī.) | vā → anabhiraddhi vā (sya-all: sī.) | tena → Ph. te. (pts note) | devatāya → T. -tā. (pts note) | anabhinandi → T. M6 -raddhi (also v. l. in S.); M7 -ratī. (pts note)Yet the deity is not displeased or upset because of this.
Evaṁ kho, devate, rukkho rukkhadhamme ṭhito hotī’ti.
hotīti → hotī ti (pts)This is how a tree stands by its duty.’
‘Aṭṭhitāyeva kho me, mārisa, rukkhadhamme bhusā vātavuṭṭhi āgantvā bhavanaṁ pavattesi ummūlamakāsī’ti.
bhusā → bhūsā (sya-all) | pavattesi ummūlamakāsīti → pātesi ummūlam akāsī ti (pts) | pavattesi → pātesi (bj: sīmu) | pātesi → T. papātesi; M7 pāpatehi and -tesi; M. Ph. S. pavattesi. (pts note) | aṭṭhitāyeva → aṭṭhitā yeva (th) | aṭṭhitāyeva → aṭṭhitāy eva (pts)‘I was not standing by a tree’s duty when the storm came and felled and uprooted my home.’
‘Sace kho tvaṁ, devate, rukkhadhamme tiṭṭheyyāsi, siyā te bhavanaṁ yathāpure’ti.
yathāpureti ṭhassāmahaṁ → yathā pureti tiṭṭheyyāmahaṁ (sya-all); yathāpure ti thassām ahaṁ (pts) | siyā → siyā pi (pts) | siyā → siyāpi (cck: sī. pī.) | rukkhadhamme → T. -dhammo. (pts note) | pi → omitted by M. Ph. S. (pts note)‘God, if you were to stand by a tree’s duty, your home may be as it was before.’
‘Ṭhassāmahaṁ, mārisa, rukkhadhamme, hotu me bhavanaṁ yathāpure’ti.
Ṭhassāmahaṁ → tiṭṭheyyāmahaṁ (sya-all) | Ṭhassāmahaṁ → tiṭṭheyyāmahaṁ (cck: syā.) | Thassām → S. tiṭṭheyyām'; M6 is spoiled. (pts note) | yathāpureti → yathā pureti (th) | ṭhassāmahaṁ → thassām ahaṁ (pts) | yathāpureti → yathāpure ti (pts)‘I will stand by a tree’s duty! May my home be as it was before!’
Atha kho, brāhmaṇa dhammika, sakko devānamindo tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāsi, yathā bhusā vātavuṭṭhi āgantvā suppatiṭṭhaṁ nigrodharājaṁ ussāpesi, sacchavīni mūlāni ahesuṁ.
abhisaṅkhāsi → abhisaṅkhāri (sya-all, mr) | abhisaṅkhāsi → abhisaṁkhāri (sya-all) | bhusā → bhūsā (sya-all) | ussāpesi → ussāpeti (sya-all) | abhisaṅkhāsi → abhisaṅkhāri (cck: syā. ka.) | abhisaṅkhāsi → M. S. -khāri; Ph. khari. (pts note) | sacchavīni → T. sacca-; M. sañcha-; Ph. pañcavidhāni. (pts note) | iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāsi → iddhābhisaṁkhāraṁ abhisaṁkhāri (th) | devānamindo → devānam indo (pts) | suppatiṭṭhaṁ → suppatiṭṭham (pts)Then Sakka used his psychic power to will that a violent storm come. And it raised up that mighty banyan tree and the bark of the roots was healed.
Evamevaṁ kho, brāhmaṇa dhammika, api nu taṁ samaṇadhamme ṭhitaṁ jātibhūmakā upāsakā pabbājesuṁ sabbaso jātibhūmiyaṁ sattahi āvāsehī”ti?
jātibhūmakā → jātabhūmakā (bj); jātibhūmikā (sya-all, pts) | jātibhūmiyaṁ → jātabhūmiyaṁ (bj) | pabbājesuṁ → pabbājeyyuṁ (pts) | pabbājesuṁ → ba. pabbājeyyuṁ (sya-all: yu.) | taṁ → Ph. tvaṁ. (pts note) | samaṇadhamme → T. asa- (pts note) | pabbājeyyuṁ → all MSS. exc. M. have -jesuṁ. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | api nu → apinu (th) | evamevaṁ → evam eva (pts) | āvāsehīti → āvāsehī ti (pts)In the same way, Brahmin Dhammika, were you standing by an ascetic’s duty when the local lay followers banished you from all seven of the monasteries in your native land?”
“Kathaṁ pana, bhante, samaṇo samaṇadhamme ṭhito hotī”ti?
pana → M. nu kho. (pts note) | samaṇadhamme → T. -dhammo. (pts note) | hotīti → hotī ti (pts)“But sir, how do I stand by an ascetic’s duty?”
“Idha, brāhmaṇa dhammika, samaṇo akkosantaṁ na paccakkosati, rosantaṁ na paṭirosati, bhaṇḍantaṁ na paṭibhaṇḍati.
rosantaṁ → rosentaṁ (bj) | paṭirosati → paṭiroseti (bj) | paṭibhaṇḍati → pibhaṇḍati (sya-all) | rosentaṁ → rosattaṁ (bj: machasaṁ)“When someone abuses, annoys, or argues with an ascetic, the ascetic doesn’t abuse, annoy, or argue back at them.
Evaṁ kho, brāhmaṇa dhammika, samaṇo samaṇadhamme ṭhito hotī”ti.
hotīti → hotī ti (pts)That’s how an ascetic stands by an ascetic’s duty.”
“Aṭṭhitaṁyeva maṁ, bhante, samaṇadhamme jātibhūmakā upāsakā pabbājesuṁ sabbaso jātibhūmiyaṁ sattahi āvāsehī”ti.
aṭṭhitaṁyeva → aṭṭhitañañeva kho (bj); aṭṭhitaññeva kho (sya-all) | jātibhūmakā → jātibhūmikā (sya-all, pts) | Aṭṭhitaṁ → Ph. -tā. (pts note) | aṭṭhitaṁyeva → aṭṭhitaṁ yeva kho (pts) | āvāsehīti → āvāsehī ti (pts)“I was not standing by an ascetic’s duty when the local lay followers banished me from all seven of the monasteries in my native land.”
“Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa dhammika, sunetto nāma satthā ahosi titthakaro kāmesu vītarāgo.
Bhūtapubbaṁ → a. ni. 7.66; 7.73 (cck note)“Once upon a time, there was a teacher named Sunetta. He was a religious founder and was free of desire for sensual pleasures.
Sunettassa kho pana, brāhmaṇa dhammika, satthuno anekāni sāvakasatāni ahesuṁ.He had many hundreds of disciples.
Sunetto satthā sāvakānaṁ brahmalokasahabyatāya dhammaṁ desesi.
desesi → deseti (bj) | brahmalokasahabyatāya → brahmalokasahavyatāya (bjt, pts)He taught them a Dhamma for rebirth in the company of Divinity.
Ye kho pana, brāhmaṇa dhammika, sunettassa satthuno brahmalokasahabyatāya dhammaṁ desentassa cittāni na pasādesuṁ te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjiṁsu.
cittāni → T. cittaṁ. (pts note) | pasādesuṁ → T. M6 padosesuṁ; M7 padesesuṁ. (pts note) | brahmalokasahabyatāya → brahmalokasahavyatāya (bjt, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th, pts)Those lacking confidence in Sunetta were—when their body broke up, after death—reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell.
Ye kho pana, brāhmaṇa dhammika, sunettassa satthuno brahmalokasahabyatāya dhammaṁ desentassa cittāni pasādesuṁ te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjiṁsu.
upapajjiṁsu → T. M6. M7 uppa- (pts note) | brahmalokasahabyatāya → brahmalokasahavyatāya (bjt, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th, pts)Those full of confidence in Sunetta were—when their body broke up, after death—reborn in a good place, a heavenly realm.
Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa dhammika, mūgapakkho nāma satthā ahosi …pe…
mūgapakkho → mugapakkho (pts) | Mugapakkho → T. Mugha-; M7. S. Mūga- (pts note) | pe → omitted by M. Ph. (pts note)Once upon a time, there was a teacher named Mūgapakkha …
Aranemi nāma satthā ahosi …
aranemi → araṇemi (bj) | Aranemi → T. Araṇ- (pts note)Aranemi …
… Kuddālako nāma satthā ahosi …
Kuddālako → Ph. Kudā-; M. Kuṭā- (pts note)Kuddālaka …
… Hatthipālo nāma satthā ahosi …Hatthipāla …
… Jotipālo nāma satthā ahosi titthakaro kāmesu vītarāgo.Jotipāla. He was a religious founder and was free of desire for sensual pleasures.
Jotipālassa kho pana, brāhmaṇa dhammika, satthuno anekāni sāvakasatāni ahesuṁ.He had many hundreds of disciples.
Jotipālo satthā sāvakānaṁ brahmalokasahabyatāya dhammaṁ desesi.
desesi → deseti (bj) | brahmalokasahabyatāya → brahmalokasahavyatāya (bjt, pts)He taught them a Dhamma for rebirth in the company of Divinity.
Ye kho pana, brāhmaṇa dhammika, jotipālassa satthuno brahmalokasahabyatāya dhammaṁ desentassa cittāni na pasādesuṁ te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjiṁsu.
pasādesuṁ → T. M6 padosesuṁ; M7 padesesuṁ. (pts note) | brahmalokasahabyatāya → brahmalokasahavyatāya (bjt, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th, pts)Those lacking confidence in Jotipāla were—when their body broke up, after death—reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell.
Ye kho pana, brāhmaṇa dhammika, jotipālassa satthuno brahmalokasahabyatāya dhammaṁ desentassa cittāni pasādesuṁ te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjiṁsu.
upapajjiṁsu → T. M6. M7 uppa- (pts note) | brahmalokasahabyatāya → brahmalokasahavyatāya (bjt, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th, pts)Those full of confidence in Jotipāla were—when their body broke up, after death—reborn in a good place, a heavenly realm.
Taṁ kiṁ maññasi, brāhmaṇa dhammika,What do you think, Brahmin Dhammika?
yo ime cha satthāre titthakare kāmesu vītarāge, anekasataparivāre sasāvakasaṅghe paduṭṭhacitto akkoseyya paribhāseyya, bahuṁ so apuññaṁ pasaveyyā”ti?
cha → pi (bj) | akkoseyya → akkāseyya (bj) | satthāre → satthāro (sya-all) | paduṭṭhacitto → paduṭṭhaṭhitto (sya-all) | pasaveyyā → Ph. pasā- (pts note) | sasāvakasaṅghe → sasāvakasaṁghe (ms2005) | pasaveyyāti → pasaveyyā ti (pts)If someone with malicious intent were to abuse and insult these six teachers with their hundreds of followers, would they not brim with much wickedness?”
“Yo kho, brāhmaṇa dhammika, ime cha satthāre titthakare kāmesu vītarāge anekasataparivāre sasāvakasaṅghe paduṭṭhacitto akkoseyya paribhāseyya, bahuṁ so apuññaṁ pasaveyya.
paduṭṭhacitto → duṭṭhacitto (bj) | satthāre → satthāro (sya-all) | kho → omitted by T. (pts note) | satthāre → S. -ro. (pts note) | sasāvakasaṅghe → M. Ph. sāvaka- (pts note) | bahuṁ → all MSS. except S. omit this conclusion; M6 omits also Yo of the following clause. (pts note) | sasāvakasaṅghe → sasāvakasaṁghe (ms2005)“They would indeed.
Yo ekaṁ diṭṭhisampannaṁ puggalaṁ paduṭṭhacitto akkosati paribhāsati, ayaṁ tato bahutaraṁ apuññaṁ pasavati.
ekaṁ → ekaṁ (bj: sīmu) | paduṭṭhacitto → M6. M7 duṭṭha- (pts note) | pasavati → Ph. pasāti. (pts note) | diṭṭhisampannaṁ → diṭṭhisampanna (bjt)But someone who abuses and insults a single individual accomplished in view with malicious intent brims even more with wickedness.
Taṁ kissa hetu?Why is that?
Nāhaṁ, brāhmaṇa dhammika, ito bahiddhā evarūpiṁ khantiṁ vadāmi, yathāmaṁ sabrahmacārīsu.
evarūpiṁ khantiṁ → evarūpaṁ khantaṁ (sya-all) | khantiṁ → evarūpaṁ khantaṁ (cck: syā.) | khantaṁ → ba. khantiṁ (sya-all: yu.) | evarūpiṁ → S. -paṁ. (pts note) | khantiṁ → S. -taṁ. (pts note) | yathāmaṁ → yathā maṁ (bjt, th, pts)Brahmin Dhammika, I say that any injury done by those outside of the Buddhist community does not compare with what is done to one’s own spiritual companions.
Tasmātiha, brāhmaṇa dhammika, evaṁ sikkhitabbaṁ:
tasmātiha → tasmā tiha (th) | tasmātiha → tasmā ti ha (pts)So you should train like this:
‘na no samasabrahmacārīsu cittāni paduṭṭhāni bhavissantī’ti.
na no samasabrahmacārīsu → na no āmasabrahmacārīsu (bj, sya-all); na no sabrahmacārīsu (si, pts1ed) | samasabrahmacārīsu → āmasabrahmacārisu (bj); sabrahmacārīsu (pts) | āmasabrahmacārisu → samasabrahmacārīsu (bj: machasaṁ); nano sabrahmacārīsu (bj: sīmu, PTS) | samasabrahmacārīsu → na no āmasabrahmacārīsu (cck: syā.); na no sabrahmacārīsu (cck: sī. pī.) | no → T. M7 ño; M. Ph. insert after no: sama; S. āma; M7 āvi. (pts note) | bhavissantīti → bhavissantī ti evaṁ (pts)‘We will have no malicious intent for those who we want to have as our spiritual companions.’
Evañhi te, brāhmaṇa dhammika, sikkhitabbanti.
hi → M. kho; omitted by Ph. (pts note) | evañhi → evaṁ hi (bjt, th) | sikkhitabbanti → sikkhitabban ti (pts)That is how you should train.
Sunetto mūgapakkho ca, aranemi ca brāhmaṇo;
mūgapakkho → mugapakkho (pts) | Mugapakkho → T. Mugha-; S. Mūga-; M7 Mūpakkho. (pts note) aranemi → araṇemī (bj) | Aranemi → T. M7 Araṇ- (pts note)Sunetta and Mūgapakkha, and Aranemi the brahmin, Kuddālako ahu satthā, hatthipālo ca māṇavo.
Kuddālako → M. Kuṭā-; Ph. Kudā- (pts note) māṇavo → T. M6 mānavo. (pts note)Hatthipāla the student, and Kuddālaka were Teachers.Jotipālo ca govindo, ahu sattapurohito;
sattapurohito ahiṁsakā → satta purohito ahiṁsete (bj) | sattapurohito → T. sattha- (pts note)And Jotipāla Govinda was priest for seven kings. Ahiṁsakā atītaṁse, cha satthāro yasassino.
Ahiṁsakā → ahiṁsete (bj); abhisekā (sya-all) | ahiṁsakā → abhisekā (sya-all) | ahiṁsete → ahiṁsakā (bj: machasaṁ, sīmu); ahiṁsekā (bj: syā) | Ahiṁsakā → abhisekā (cck: syā.) | Ahiṁsakā → T. M6 ahiṁsete; M7 -sate; S. abhisekā. (pts note)These six famous teachers, harmless ones of the past,Nirāmagandhā karuṇedhimuttā, kāmasaṁyojanātigā;
karuṇedhimuttā → karuṇe vimuttā (bj, sya-all, pts1ed) | karuṇedhimuttā kāmasaṁyojanātigā → karuṇe vimuttā kāmasaññojanātigā (bj, pts); karuṇe vimuttā kāmasaññojanātitā (sya-all) | karuṇedhimuttā → vimuttā (cck: sī. syā. pī.) | karuṇe → T. -ṇa; M6. M7 -no. (pts note) kāmasaṁyojanātigā → kāmasaññojanātitā (sya-all) | kāmasaṁyojanātigā → kāmasaṁyojanātitā (cck: syā.) | kāmasaṁyojanātigā → kāmasaññojanātigā (bjt, pts)were free of putrefaction, compassionate, gone beyond the fetter of sensuality. Kāmarāgaṁ virājetvā, brahmalokūpagā ahuṁ.
ahuṁ → ahū (si); ahu (bahūsu) | ahu → ahuṁ (bj: machasaṁ) | ahuṁ → ahu (cck: bahūsu); ahū (cck: ka. sī.) | ahu → T. ahū; Ph. pahu. (pts note)Detached from sensual desire, they were reborn in the realm of divinity.Ahesuṁ sāvakā tesaṁ, anekāni satānipi;
satānipi → satāni pi (pts)Many hundreds of their disciples were also Nirāmagandhā karuṇedhimuttā, kāmasaṁyojanātigā;
karuṇedhimuttā kāmasaṁyojanātigā → karuṇe vimuttā kāmasaññojanātigā (bj, pts); karuṇe vimuttā kāmasaññojanātitā (sya-all) | karuṇe → M7 -ṇo; T. -no; M6 -nā. (pts note) | vimuttā → M. Ph. dhimuttā. (pts note) kāmasaññojanātigā → Ph. -tītā; S. -titā. (pts note) | kāmasaṁyojanātigā → kāmasaññojanātitā (th)free of putrefaction-stench, compassionate, gone beyond the fetter of sensuality. Kāmarāgaṁ virājetvā, brahmalokūpagā ahuṁ.
ahuṁ → ahū (si); ahu (bahūsu) | ahuṁ yete → ahu ye te (bj, pts); ahu yo te (sya-all) | ahu → ahuṁ (bj: machasaṁ) | ahuṁ → ahu (cck: bahūsu); ahū (cck: ka. sī.) | yo → ba. ye (sya-all: yu.) | ahu → T. ahuṁ. (pts note)Detached from sensual desire, they were reborn in the realm of divinity.Yete isī bāhirake, vītarāge samāhite;
isī → M. M6 isi; Ph. idha; M7 iti. (pts note) | yete → ye te (bjt, pts) | yete → te (th)One who insults with malicious intent Paduṭṭhamanasaṅkappo, yo naro paribhāsati;
paduṭṭhamanasaṅkappo → paduṭṭhamanasaṁkappo (th)these non-Buddhist seers, free of desire, immersed in samādhi; Bahuñca so pasavati, apuññaṁ tādiso naro.
bahuñca → bahuñ ca (pts)such a man brims with much wickedness.Yo cekaṁ diṭṭhisampannaṁ, bhikkhuṁ buddhassa sāvakaṁ;
cekaṁ → ekaṁ (pts) sāvakaṁ → T. buddhassāva-; M6 omits bhikkhuṁ. (pts note)But one who insults with malicious intent Paduṭṭhamanasaṅkappo, yo naro paribhāsati;
paduṭṭhamanasaṅkappo → T. taṁ pa- (pts note) | paduṭṭhamanasaṅkappo → paduṭṭhamanasaṁkappo (th)a single individual accomplished in view, a mendicant disciple of the Buddha; Ayaṁ tato bahutaraṁ, apuññaṁ pasave naro.
ayaṁ → Ph. inserts kho. (pts note) | tato → Ph. adds ca vipassanā. (pts note)that man brims even more with wickedness.Na sādhurūpaṁ āsīde, diṭṭhiṭṭhānappahāyinaṁ;
āsīde → āside (sya-all) | Na → omitted by T. M6. (pts note) diṭṭhiṭṭhānappahāyinaṁ → T. M6. M7 diṭṭhiyā na pahāyinaṁ (M7 -sinaṁ). (pts note)You shouldn’t attack a holy person, who has given up the grounds for views. Sattamo puggalo eso, ariyasaṅghassa vuccati.
ariyasaṅghassa → ariyasaṁghassa (ms2005)This individual is called the seventh of the noble Saṅgha.Avītarāgo kāmesu, yassa pañcindriyā mudū;
mudū → mudu (bj) | mudū → M. Ph. T. M6. M7 -du. (pts note) | pañcindriyā → pañc indriyā (pts)They’re not free of desire for sensual pleasures, and their faculties are still immature: Saddhā sati ca vīriyaṁ, samatho ca vipassanā.
vīriyaṁ → (pts) | ca → M. Ph. S. put ca before vir- (pts note) | sati → satī (bjt) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th) | + → viriyañ (pts) vipassanā → T. -naṁ. (pts note)faith, mindfulness, and energy, serenity and discernment.Tādisaṁ bhikkhumāsajja, pubbeva upahaññati;
bhikkhumāsajja → bhikkhuṁ āsajja (bj: sīmu)If you attack such a mendicant, you first hurt yourself. Attānaṁ upahantvāna, pacchā aññaṁ vihiṁsati.
upahantvāna → upahatvāna (sya-all) | upahantvāna → T. M6 -hantvā; S. -hatvāna; M7 -hattā; T. M6 add so; M7 yo. (pts note)Having hurt yourself, you harm the other.Yo ca rakkhati attānaṁ, rakkhito tassa bāhiro;
rakkhito → Ph. akkhato. (pts note) | tassa → Ph. v'; assa. (pts note)But if you protect yourself, the other is also protected. Tasmā rakkheyya attānaṁ, akkhato paṇḍito sadā”ti.
attānaṁ → M. attā. (pts note) akkhato → M. Ph. akuddho. (pts note) | sadāti → sadā ti (pts)So you should protect yourself. an astute person is always uninjured.”
Nāgamigasālā iṇaṁ, cundaṁ dve sandiṭṭhikā duve;
Nāgamigasālā → M. -sāṇā; T. M6. M7 -sālāya. (pts note) | nāgamigasālā → nāga migasālā (bjt) dve sandiṭṭhikā duve khemaindriya → dveva sandiṭṭhikaṁ khema indriyā (bj) | sandiṭṭhikā duve khemaindriya → va sadiṭṭhikaṁ khemaindriyā (sya-all); va sandiṭṭhikaṁ khema indriya (pts) | sandiṭṭhikaṁ → cundaṁdve sandiṭṭhiko duve (bj: machasaṁ) | cundaṁ → ba. cunada (sya-all: yu.) | Cunda → S. Cundaṁ; Ph. Canda. (pts note) | va → only in S. (pts note) | sandiṭṭhikaṁ → M. -kā; T. M6. M7 yadicchakaṁ. (pts note) Khemaindriya ānanda, khattiyā appamādena dhammikoti.
Ānanda → T. -daṁ. (pts note) | khemaindriya → khema indriyā (bjt) | khemaindriya → khemaindriyā (th) | khemaindriya → khema indriya (pts) appamādena → apmādena (sya-all) | khattiyā → khattiya (pts) | khattiya → M. Ph. S. -yā. (pts note) | appamādena → Ph. -de. (pts note) | ti → M. S. add Paṭhamapaṇṇāsako (S. -ko niṭṭhito). (pts note) | dhammikoti → dhammiko ti (pts)
Paṭhamo paṇṇāsako samatto.
paṭhamo paṇṇāsako samatto → paṭhamapaṇṇāsakaṁ samattaṁ (my) | + → paṭhamapaṇṇāsako niṭṭhito dutiyapaṇṇāsako mahāvaggo (th)