Vassakārasutta๒๒ วัสสการสูตร
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (bjt)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ที่ภูเขาคิชฌกูฏ เขตกรุงราชคฤห์
Tena kho pana samayena rājā māgadho ajātasattu vedehiputto vajjī abhiyātukāmo hoti.
vedehiputto → vedehi putto (bjt)สมัยนั้น พระราชาแห่งแคว้นมคธ พระนามว่าอชาตศัตรู เวเทหิบุตร มีพระประสงค์จะ เสด็จไปปราบแคว้นวัชชี
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)รับสั่งว่า
“ahaṁ hime vajjī evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve ucchecchāmi, vajjī vināsessāmi, vajjī anayabyasanaṁ āpādessāmī”ti.
ucchecchāmi → ucchejjissāmi (sya-all, pts1ed); ucchijjissāmi (mr) | anayabyasanaṁ āpādessāmī”ti → āpādessāmi vajjīti (mr) | hime → ime (bj, sya-all, pts) | ucchecchāmi → ucchejjissāmi (pts) | anayabyasanaṁ āpādessāmīti → anayavyasanaṁ āpādessāmi vajjī ti (pts) | ucchecchāmi → ucachejjissāmi (bj: syā) | ucchecchāmi → ucchejjissāmi (cck: syā.); ucchijjissāmi (cck: ka.) | āpādessāmī’’ti → āpādessāmi vajjīti (ka.) dī. ni. 2.131 (cck note) | evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve → evaṁ mahiddhike evaṁ mahānubhāve (bjt)“เราจะโค่นล้มพวกเจ้าวัชชีผู้มีฤทธิ์ มากอย่างนี้ มีอานุภาพ มากอย่างนี้ ให้พินาศย่อยยับ”
Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto vassakāraṁ brāhmaṇaṁ māgadhamahāmattaṁ āmantesi:
māgadhamahāmattaṁ → magadhamahāmattaṁ (bj, sya-all, pts) | magadhamahāmattaṁ → māgadhamahāmattaṁ (bj: machasaṁ) | vedehiputto → vedehi putto (bjt) | atha kho → athakho (th)พระราชาแห่งแคว้นมคธพระนามว่าอชาตศัตรู เวเทหิบุตร จึงรับสั่งเรียก วัสสการพราหมณ์มหาอำมาตย์แคว้นมคธมาตรัสว่า
“ehi tvaṁ, brāhmaṇa, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ puccha:
vandāhi → vanda (bj, sya-all, pts) | tenupasaṅkama → tenupasaṅkami (sya-all, pts) | tenupasaṅkama → ten upasaṅkami (pts)“มาเถิด พราหมณ์ ท่านจงไป เฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ กราบพระยุคลบาทด้วยเศียรเกล้า แล้วทูลถามถึง พระสุขภาพ ความมีพระโรคาพาธน้อย กระปรี้กระเปร่า มีพระพลานามัยสมบูรณ์ อยู่สำราญตามคำของเราว่า
‘rājā, bhante, māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchatī’ti.
vedehiputto → vedehi putto (bjt) | pucchatīti → pucchatī ti (pts)‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระราชาแห่งแคว้นมคธ พระนาม ว่าอชาตศัตรู เวเทหิบุตร ขอกราบพระยุคลบาทของพระผู้มีพระภาคด้วยพระเศียร ทูลถามถึงพระสุขภาพ ความมีพระโรคาพาธน้อย กระปรี้กระเปร่า มีพระพลานามัย สมบูรณ์ อยู่สำราญ’
Evañca vadehi:
evañca → evañ ca (pts)และท่านจงกราบทูลว่า
‘rājā, bhante, māgadho ajātasattu vedehiputto vajjī abhiyātukāmo.‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระราชาแห่ง แคว้นมคธ พระนามว่าอชาตศัตรู เวเทหิบุตร มีพระประสงค์จะเสด็จไปปราบแคว้น วัชชี
So evamāha—
evamāha → evam āha (pts)มีรับสั่งอย่างนี้ว่า
ahaṁ hime vajjī evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve ucchecchāmi, vajjī vināsessāmi, vajjī anayabyasanaṁ āpādessāmī’ti.
hime → ime (bj, sya-all, pts) | āpādessāmīti → āpādessāmiti (bj) | ucchecchāmi → ujchejjissāmi (sya-all); ucchejjissāmi (pts) | anayabyasanaṁ āpādessāmīti → anayavyasanaṁ āpādessāmi vajjī ti (pts) | ucchecchāmi → ucachejjissāmi (bj: syā) | evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve → evaṁ mahiddhike evaṁ mahānubhāve (bjt)‘เราจะโค่นล้มพวกเจ้าวัชชีผู้มีฤทธิ์มากอย่างนี้ มีอานุภาพมาก อย่างนี้ ให้พินาศย่อยยับ’
Yathā te bhagavā byākaroti, taṁ sādhukaṁ uggahetvā mama āroceyyāsi.
te → (bj, sya-all, pts) | āroceyyāsi → āroceyyāsī (bj) | yathā → yathā te (bj: machasaṁ) | byākaroti → vyākaroti (bjt, pts)พระผู้มีพระภาคทรงพยากรณ์แก่ท่านอย่างไร ท่านพึงจำ คำพยากรณ์นั้นให้ดีแล้วมาบอกเรา
Na hi tathāgatā vitathaṁ bhaṇantī”ti.
bhaṇantīti → bhaṇantī ti (pts)เพราะว่าพระตถาคตทั้งหลายย่อมไม่ตรัสคำเท็จ”
“Evaṁ, bho”ti kho vassakāro brāhmaṇo māgadhamahāmatto rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
māgadhamahāmatto → magadhamahāmatto (bj, sya-all, pts) | paṭissutvā → paṭissutvā uṭṭhāyāsanā (bj); paṭissuṇitvā (sya-all, pts) | magadhamahāmatto → māgadhamahāmatto (bj: machasaṁ) | Māgadhassa → M8 Magadhassa. (pts note) | paṭissuṇitvā → M. Ph. M8 paṭisu-; T. M7 paṭissutvā; M6 paṭisāsutvā (sic); T. M6. M7 insert uṭṭhāyāsanā. (pts note) | bhoti → bho ti (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)วัสสการพราหมณ์มหาอำมาตย์แคว้นมคธ ทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว เข้าไป เฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho vassakāro brāhmaṇo māgadhamahāmatto bhagavantaṁ etadavoca:
magadhamahāmatto → māgadhamahāmatto (bj: machasaṁ) | Magadhamahāmatto → M8 Māga- (pts note) | sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bjt, th, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)ได้สนทนาปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจ พอเป็นที่ ระลึกถึงกันแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“rājā, bho gotama, māgadho ajātasattu vedehiputto bhoto gotamassa pāde sirasā vandati, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchati.
Māgadho → M8 Magadho. (pts note) | sirasā → M8 sīrisā. (pts note) | balaṁ → M8 phalaṁ. (pts note) | + → evañ ca vadeti (pts)“ข้าแต่ท่านพระโคดม พระราชาแห่งแคว้นมคธ พระนามว่าอชาตศัตรู เวเทหิ บุตร ขอกราบพระยุคลบาทของพระโคดมด้วยพระเศียร ทูลถามถึงพระสุขภาพ ความมีพระโรคาพาธน้อย กระปรี้กระเปร่า มีพระพลานามัยสมบูรณ์ อยู่สำราญ
Rājā, bho gotama, māgadho ajātasattu vedehiputto vajjī abhiyātukāmo.
Rājā → evañca vadeti rājā (bj, mr) | Rājā → evañca vadeti rājā (cck: sī. ka.)พระราชาแห่งแคว้นมคธ พระนามว่าอชาตศัตรู เวเทหิบุตร มีพระประสงค์จะเสด็จไป ปราบแคว้นวัชชี
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)มีรับสั่งอย่างนี้ว่า
‘ahaṁ hime vajjī evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve ucchecchāmi, vajjī vināsessāmi, vajjī anayabyasanaṁ āpādessāmī’”ti.
hime → ime (bj, sya-all, pts) | vajjī → vajji (bj) | āpādessāmīti → āpādessāmiti (bj) | ucchecchāmi vajjī vināsessāmi → ucchejjissāmi (sya-all) | ucchecchāmi → ucchejjissāmi (pts) | anayabyasanaṁ āpādessāmīti → anayavyasanaṁ āpādessāmi vajjī ti (pts) | ime → M. Ph. M8 h'ime. (pts note) | ucchejjissāmi → T. M6. M7 ucchecchāmi. (pts note) | Vajjī → omitted by S. (pts note) | evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve → evaṁ mahiddhike evaṁ mahānubhāve (bjt)''เราจะโค่นล้มพวกเจ้าวัชชีผู้มีฤทธิ์มากอย่างนี้ มีอานุภาพมากอย่างนี้ ให้พินาศย่อยยับ”
Tena kho pana samayena āyasmā ānando bhagavato piṭṭhito ṭhito hoti bhagavantaṁ bījayamāno.
bījayamāno → vījayamāno (bj); vijamāno (cck, sya1ed); vījamāno (sya2ed, pts1ed) | ṭhito → (bj) | bījayamāno atha kho → vījamāno athakho (sya-all) | bījayamāno → vījamāno (pts) | piṭṭhito → piṭṭhito ṭhito (bj: machasaṁ) | bījayamāno → vījamāno (cck: sī. syā.) | ṭhito → omitted by M8. M6. M7. (pts note) | vījamāno → M. Ph. M8 bijayamāno. (pts note)สมัยนั้น ท่านพระอานนท์ยืนถวายงานพัดพระผู้มีพระภาคอยู่ ณ เบื้องพระ ปฤษฎางค์
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:
atha kho → athakho (th)พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกท่านพระอานนท์มาตรัสถามว่า
“kinti te, ānanda, sutaṁ: ‘vajjī abhiṇhaṁ sannipātā sannipātabahulā’”ti?
abhiṇhaṁ sannipātā → abhiṇhasannipātā (sya-all) | sannipātabahulāti → sannipāta bahulāti (bjt) | sannipātabahulāti → sannipātabahulā ti (pts)“อานนท์ เธอได้ยินไหมว่า ‘พวกเจ้าวัชชีหมั่นประชุมกันเนืองนิตย์ ประชุมกัน มากครั้ง”
“Sutaṁ metaṁ, bhante: ‘vajjī abhiṇhaṁ sannipātā sannipātabahulā’”ti.
abhiṇhaṁ sannipātā → abhiṇhasannipātā (sya-all) | metaṁ → me taṁ (bjt, th, pts) | sannipātabahulāti → sannipātabahulā ti (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ได้ยินว่า ‘พวกเจ้าวัชชีหมั่นประชุมกันเนือง นิตย์ ประชุมกันมากครั้ง”
“Yāvakīvañca, ānanda, vajjī abhiṇhaṁ sannipātā bhavissanti sannipātabahulā; vuddhiyeva, ānanda, vajjīnaṁ pāṭikaṅkhā, no parihāni.
abhiṇhaṁ sannipātā → abhiṇhasannipātā (sya-all) | vuddhiyeva → vuḍḍhiyeva (sya-all); yuddhi yeva (pts) | parihāni → M8 pāri- (pts note) | yāvakīvañca → yāvakīvañ ca (pts)“อานนท์ พวกเจ้าวัชชีพึงหวังได้แต่ความเจริญอย่างเดียว ไม่มีความเสื่อมเลย ตราบเท่าที่พวกเจ้าวัชชียังหมั่นประชุมกันเนืองนิตย์ ประชุมกันมากครั้ง''
Kinti te, ānanda, sutaṁ: ‘vajjī samaggā sannipatanti, samaggā vuṭṭhahanti, samaggā vajjikaraṇīyāni karontī’”ti?
sannipatanti → omitted by T.; M7 has sa- -pātanti. (pts note) | karontīti → karontī ti (pts)''อานนท์ เธอได้ยินไหมว่า ‘พวกเจ้าวัชชีพร้อมเพรียงกันประชุม พร้อมเพรียง กันเลิกประชุม และพร้อมเพรียงกันทำกิจที่พวกเจ้าวัชชีพึงทำ”
“Sutaṁ metaṁ, bhante: ‘vajjī samaggā sannipatanti, samaggā vuṭṭhahanti, samaggā vajjikaraṇīyāni karontī’”ti.
metaṁ → me taṁ (bjt, th, pts) | karontīti → karontī ti (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ได้ยินว่า ‘พวกเจ้าวัชชีพร้อมเพรียงกันประชุม พร้อมเพรียงกันเลิกประชุม และพร้อมเพรียงกันทำกิจที่พวกเจ้าวัชชีพึงทำ”
“Yāvakīvañca, ānanda, vajjī samaggā sannipatissanti, samaggā vuṭṭhahissanti, samaggā vajjikaraṇīyāni karissanti; vuddhiyeva, ānanda, vajjīnaṁ pāṭikaṅkhā, no parihāni.
vuddhiyeva → vuḍḍhiyeva (sya-all) | sannipatissanti → T. M7 -pāt- (pts note) | parihāni → M8 pāri- (pts note) | yāvakīvañca → yāvakīvañ ca (pts) | vuddhiyeva → vuddhi yeva (pts)“อานนท์ พวกเจ้าวัชชีพึงหวังได้แต่ความเจริญอย่างเดียว ไม่มีความเสื่อมเลย ตราบเท่าที่พวกเจ้าวัชชียังพร้อมเพรียงกันประชุม พร้อมเพรียงกันเลิกประชุม และ พร้อมเพรียงกันทำกิจที่พวกเจ้าวัชชีพึงทำ''
Kinti te, ānanda, sutaṁ: ‘vajjī apaññattaṁ na paññāpenti, paññattaṁ na samucchindanti, yathāpaññatte porāṇe vajjidhamme samādāya vattantī’”ti?
vattantī → M8 samvattantī. (pts note) | apaññattaṁ → appaññattaṁ (th, pts) | yathāpaññatte → yathā paññatte (pts) | vattantīti → vattantī ti (pts)''อานนท์ เธอได้ยินไหมว่า ‘พวกเจ้าวัชชีไม่บัญญัติสิ่งที่มิได้บัญญัติไว้ ไม่ล้มล้าง สิ่งที่บัญญัติไว้แล้ว ถือปฏิบัติมั่นในวัชชีธรรมที่วางไว้เดิม”
“Sutaṁ metaṁ, bhante: ‘vajjī apaññattaṁ na paññāpenti, paññattaṁ na samucchindanti, yathāpaññatte porāṇe vajjidhamme samādāya vattantī’”ti.
metaṁ → me taṁ (th, pts) | apaññattaṁ → appaññattaṁ (th, pts) | yathāpaññatte → yathā paññatte (pts) | vattantīti → vattantī ti (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ได้ยินว่า ‘พวกเจ้าวัชชีไม่บัญญัติสิ่งที่มิได้ บัญญัติไว้ ไม่ล้มล้างสิ่งที่บัญญัติไว้แล้ว ถือปฏิบัติมั่นในวัชชีธรรมที่วางไว้เดิม”
“Yāvakīvañca, ānanda, vajjī apaññattaṁ na paññāpessanti, paññattaṁ na samucchindissanti, yathāpaññatte porāṇe vajjidhamme samādāya vattissanti; vuddhiyeva, ānanda, vajjīnaṁ pāṭikaṅkhā, no parihāni.
apaññattaṁ → paññattaṁ (bj) | vuddhiyeva → vuḍḍhiyeva (sya-all) | apaññattaṁ → appaññattaṁ (th, pts) | yāvakīvañca → yāvakīvañ ca (pts) | yathāpaññatte → yathā paññatte (pts) | vuddhiyeva → vuddhi yeva (pts)“อานนท์ พวกเจ้าวัชชีพึงหวังได้แต่ความเจริญอย่างเดียว ไม่มีความเสื่อมเลย ตราบเท่าที่พวกเจ้าวัชชียังไม่บัญญัติสิ่งที่มิได้บัญญัติไว้ ไม่ล้มล้างสิ่งที่บัญญัติไว้แล้ว ถือปฏิบัติมั่นในวัชชีธรรมที่วางไว้เดิม"
Kinti te, ānanda, sutaṁ: ‘vajjī ye te vajjīnaṁ vajjimahallakā te sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, tesañca sotabbaṁ maññantī’”ti?
vajjimahallakā → vajjī mahallakā (bj) | garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all, pts) | maññantīti → maññanti (bj) | garukaronti → garuṁkaronti (bj: machasaṁ) | tesañca → tesañ ca (pts) | maññantīti → maññantī ti (pts)''อานนท์ เธอได้ยินไหมว่า ‘พวกเจ้าวัชชีสักการะ เคารพ นับถือ บูชาเจ้าวัชชี ผู้มีพระชนมายุมากของชาววัชชี และสำคัญถ้อยคำของท่านเหล่านั้นว่าเป็นสิ่งที่ควร รับฟัง”
“Sutaṁ metaṁ, bhante: ‘vajjī ye te vajjīnaṁ vajjimahallakā te sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, tesañca sotabbaṁ maññantī’”ti.
garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all, pts) | metaṁ → me taṁ (th, pts) | tesañca → tesañ ca (pts) | maññantīti → maññantī ti (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ได้ยินว่า ‘พวกเจ้าวัชชีสักการะ เคารพ นับถือ บูชาเจ้าวัชชีผู้มีพระชนมายุมากของชาววัชชี และสำคัญถ้อยคำของท่าน เหล่านั้นว่าเป็นสิ่งควรรับฟัง”
“Yāvakīvañca, ānanda, vajjī ye te vajjīnaṁ vajjimahallakā te sakkarissanti garuṁ karissanti mānessanti pūjessanti, tesañca sotabbaṁ maññissanti; vuddhiyeva, ānanda, vajjīnaṁ pāṭikaṅkhā, no parihāni.
vajjimahallakā → vajjī mahallakā (bj) | garuṁ karissanti → garukarissanti (bj, sya-all, pts) | maññissanti → maññissantī (bj) | vuddhiyeva → vuḍḍhiyeva (sya-all) | mānessanti → M. Ph. M8 mānissanti. (pts note) | pūjessanti → M. Ph. M8 pūjissanti. (pts note) | maññissanti → in M8 here four leaves are missing. (pts note) | yāvakīvañca → yāvakīvañ ca (pts) | tesañca → tesañ ca (pts) | vuddhiyeva → vuddhi yeva (pts)“อานนท์ พวกเจ้าวัชชีพึงหวังได้แต่ความเจริญอย่างเดียว ไม่มีความเสื่อมเลย ตราบเท่าที่พวกเจ้าวัชชียังสักการะ เคารพ นับถือ บูชาเจ้าวัชชีผู้มีพระชนมายุมาก ของชาววัชชี และสำคัญถ้อยคำของท่านเหล่านั้นว่าเป็นสิ่งที่ควรรับฟัง''
Kinti te, ānanda, sutaṁ: ‘vajjī yā tā kulitthiyo kulakumāriyo tā na okassa pasayha vāsentī’”ti?
okassa → okkassa (th, pts) | vāsentīti → vāsentī ti (pts)''อานนท์ เธอได้ยินไหมว่า ‘พวกเจ้าวัชชีไม่ฉุดคร่าขืนใจกุลสตรีหรือกุลกุมารี ให้อยู่ร่วมด้วย”
“Sutaṁ metaṁ, bhante: ‘vajjī yā tā kulitthiyo kulakumāriyo tā na okassa pasayha vāsentī’”ti.
metaṁ → me taṁ (th, pts) | okassa → okkassa (th, pts) | vāsentīti → vāsentī ti (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ได้ยินว่า ‘พวกเจ้าวัชชีไม่ฉุดคร่าขืนใจกุลสตรี หรือกุลกุมารีให้อยู่ร่วมด้วย”
“Yāvakīvañca, ānanda, vajjī yā tā kulitthiyo kulakumāriyo tā na okassa pasayha vāsessanti; vuddhiyeva, ānanda, vajjīnaṁ pāṭikaṅkhā, no parihāni.
vāsessanti → vāsessantī (bj) | vuddhiyeva → vuḍḍhiyeva (sya-all) | okassa → okkassa (bj: syā) | pasayha → M. passayha. (pts note) | vāsessanti → Ph. vāsissanti. (pts note) | yāvakīvañca → yāvakīvañ ca (pts) | vuddhiyeva → vuddhi yeva (pts)“อานนท์ พวกเจ้าวัชชีพึงหวังได้แต่ความเจริญอย่างเดียว ไม่มีความเสื่อมเลย ตราบเท่าที่พวกเจ้าวัชชียังไม่ฉุดคร่าขืนใจกุลสตรีหรือกุลกุมารีให้อยู่ร่วมด้วย''
Kinti te, ānanda, sutaṁ: ‘vajjī yāni tāni vajjīnaṁ vajjicetiyāni abbhantarāni ceva bāhirāni ca tāni sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, tesañca dinnapubbaṁ katapubbaṁ dhammikaṁ baliṁ no parihāpentī’”ti?
garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all, pts) | pūjenti → pūjentī (bj) | sutaṁ → sutam (pts) | ceva → eva (pts) | tesañca → tesañ ca (pts) | parihāpentīti → parihāpentī ti (pts)“อานนท์ เธอได้ยินไหมว่า ‘พวกเจ้าวัชชีสักการะ เคารพ นับถือ บูชาเจดีย์ ในแคว้นวัชชีของชาววัชชีทั้งในเมืองและนอกเมือง และไม่ละเลยการบูชาอันชอบธรรม ที่เคยให้ เคยกระทำต่อเจดีย์เหล่านั้นให้เสื่อมสูญไป”
“Sutaṁ metaṁ, bhante: ‘vajjī yāni tāni vajjīnaṁ vajjicetiyāni abbhantarāni ceva bāhirāni ca tāni sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, tesañca dinnapubbaṁ katapubbaṁ dhammikaṁ baliṁ no parihāpentī’”ti.
garuṁ karonti → garukaronti (bj, sya-all, pts) | metaṁ → me taṁ (th, pts) | ceva → eva (pts) | tesañca → tesañ ca (pts) | parihāpentīti → parihāpentī ti (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ได้ยินว่า ‘พวกเจ้าวัชชีสักการะ เคารพ นับถือ บูชาเจดีย์ในแคว้นวัชชีของชาววัชชีทั้งในเมืองและนอกเมือง และไม่ละเลย การบูชาอันชอบธรรมที่เคยให้ เคยกระทำต่อเจดีย์เหล่านั้นให้เสื่อมสูญไป”
“Yāvakīvañca, ānanda, vajjī yāni tāni vajjīnaṁ vajjicetiyāni abbhantarāni ceva bāhirāni ca tāni sakkarissanti garuṁ karissanti mānessanti pūjessanti, tesañca dinnapubbaṁ katapubbaṁ dhammikaṁ baliṁ no parihāpessanti; vuddhiyeva, ānanda, vajjīnaṁ pāṭikaṅkhā, no parihāni.
garuṁ karissanti → garukarissanti (bj, pts) | vuddhiyeva → vuḍḍhiyeva (sya-all) | mānessanti → M. Ph. T. mānissanti. (pts note) | pūjessanti → M. pūjissanti. (pts note) | garuṁ → garu (th) | yāvakīvañca → yāvakīvañ ca (pts) | ceva → eva (pts) | tesañca → tesañ ca (pts) | vuddhiyeva → vuddhi yeva (pts)“อานนท์ พวกเจ้าวัชชีพึงหวังได้แต่ความเจริญอย่างเดียว ไม่มีความเสื่อมเลย ตราบเท่าที่พวกเจ้าวัชชียังสักการะ เคารพ นับถือ บูชาเจดีย์ในแคว้นวัชชีของชาว วัชชีทั้งในเมืองและนอกเมือง และไม่ละเลยการบูชาอันชอบธรรมที่เคยให้ เคย กระทำต่อเจดีย์เหล่านั้นให้เสื่อมสูญไป''
Kinti te, ānanda, sutaṁ: ‘vajjīnaṁ arahantesu dhammikā rakkhāvaraṇagutti susaṁvihitā—kinti anāgatā ca arahanto vijitaṁ āgaccheyyuṁ, āgatā ca arahanto vijite phāsuṁ vihareyyun’”ti?
āgatā → T. anāgatā. (pts note) | dhammikā rakkhāvaraṇagutti → dhammikārakkhāvaraṇagutti (th) | vihareyyunti → vihareyyun ti (pts)'' อานนท์ เธอได้ยินไหมว่า ‘พวกเจ้าวัชชีจัดการรักษา คุ้มครอง ป้องกัน พระอรหันต์ทั้งหลายโดยชอบธรรมด้วยตั้งใจว่า ‘ทำอย่างไร พระอรหันต์ที่ยังไม่มา พึงมาสู่แว่นแคว้นของเรา ท่านที่มาแล้วพึงอยู่อย่างผาสุก”
“Sutaṁ metaṁ, bhante: ‘vajjīnaṁ arahantesu dhammikā rakkhāvaraṇagutti susaṁvihitā bhavissati—kinti anāgatā ca arahanto vijitaṁ āgaccheyyuṁ, āgatā ca arahanto vijite phāsuṁ vihareyyun’”ti.
rakkhāvaraṇagutti → rakkhāvaraṇaguttī (bj) | bhavissati → (pts) | susaṁvihitā → T. -taṁ; M. adds bhavissanti. (pts note) | āgatā → T. agatā. (pts note) | metaṁ → me taṁ (th, pts) | dhammikā rakkhāvaraṇagutti → dhammikārakkhāvaraṇagutti (th) | vijite → vijate (th) | vihareyyunti → vihareyyun ti (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ได้ยินว่า ‘พวกเจ้าวัชชีจัดการรักษา คุ้มครอง ป้องกันพระอรหันต์ทั้งหลายโดยชอบธรรม ด้วยตั้งใจว่า ‘ทำอย่างไร พระอรหันต์ที่ ยังไม่มา พึงมาสู่แว่นแคว้นของเรา ท่านที่มาแล้วพึงอยู่อย่างผาสุก”
“Yāvakīvañca, ānanda, vajjīnaṁ arahantesu dhammikā rakkhāvaraṇagutti susaṁvihitā bhavissati: ‘kinti anāgatā ca arahanto vijitaṁ āgaccheyyuṁ, āgatā ca arahanto vijite phāsuṁ vihareyyun’ti; vuddhiyeva, ānanda, vajjīnaṁ pāṭikaṅkhā, no parihānī”ti.
rakkhāvaraṇagutti → T. -guttikā. (pts note) | bhavissati → M. Ph. bhavissanti. (pts note) | dhammikā rakkhāvaraṇagutti → dhammikārakkhāvaraṇagutti (th) | vuddhiyeva → vaḍḍhiyeva (th) | yāvakīvañca → yāvakīvañ ca (pts) | vihareyyunti vuddhiyeva → vihareyyun ti vuddhi yeva (pts) | parihānīti → parihānī ti (pts)“อานนท์ พวกเจ้าวัชชีพึงหวังได้แต่ความเจริญอย่างเดียว ไม่มีความเสื่อมเลย ตราบเท่าที่พวกเจ้าวัชชียังจัดการรักษา คุ้มครอง ป้องกันพระอรหันต์ทั้งหลายโดย ชอบธรรมด้วยตั้งใจว่า ‘ทำอย่างไร พระอรหันต์ที่ยังไม่มา พึงมาสู่แว่นแคว้นของเรา และท่านที่มาแล้วพึงอยู่อย่างผาสุก”
Atha kho bhagavā vassakāraṁ brāhmaṇaṁ māgadhamahāmattaṁ āmantesi:
māgadhamahāmattaṁ → magadhamahāmattaṁ (bj, sya-all, pts)ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาครับสั่งวัสสการพราหมณ์ มหาอำมาตย์แคว้น มคธว่า
“ekamidāhaṁ, brāhmaṇa, samayaṁ vesāliyaṁ viharāmi sārandade cetiye.
ekamidāhaṁ → ekam idāhaṁ (pts)“พราหมณ์ สมัยหนึ่ง เราอยู่ที่สารันททเจดีย์ เขตกรุงเวสาลี
Tatrāhaṁ, brāhmaṇa, vajjīnaṁ ime satta aparihāniye dhamme desesiṁ.
brāhmaṇa → (sya-all, pts) | desesiṁ → desemi (sya-all) | tatrāhaṁ → M. Ph. insert brāhmaṇa. (pts note) | aparihāniye → aparihānīye (bjt)ได้แสดง อปริหานิยธรรม ๗ ประการนี้แก่พวกเจ้าวัชชี
Yāvakīvañca, brāhmaṇa, ime satta aparihāniyā dhammā vajjīsu ṭhassanti, imesu ca sattasu aparihāniyesu dhammesu vajjī sandississanti; vuddhiyeva, brāhmaṇa, vajjīnaṁ pāṭikaṅkhā, no parihānī”ti.
sandississanti → sandissanti (bj) | vuddhiyeva → vuḍḍhiyeva (sya-all) | sandississanti vuddhiyeva → sandissanti vuddhi yeva (pts) | ṭhassanti → M. vattissanti. (pts note) | Evaṁ → M. Ph. S. omit all from Evaṁ to avoca. (pts note) | aparihāniyā → aparihānīyā (bjt) | + → evaṁ vutte vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto bhagavantaṁ etadavoca (bjt) | yāvakīvañca → yāvakīvañ ca (pts) | parihānīti → parihānī ti evaṁ vutte vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto bhagavantaṁ etad avoca (pts)พวกเจ้าวัชชีพึงหวังได้แต่ความเจริญ อย่างเดียว ไม่มีความเสื่อมเลย ตราบเท่าที่พวกเจ้าวัชชียังมีอปริหานิยธรรมทั้ง ๗ ประการนี้อยู่ และใส่ใจอปริหานิยธรรมทั้ง ๗ ประการนี้อยู่
“Ekamekenapi, bho gotama, aparihāniyena dhammena samannāgatānaṁ vajjīnaṁ vuddhiyeva pāṭikaṅkhā, no parihāni;
Ekamekenapi → evaṁ vutte vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto bhagavantaṁ etadavoca ekamekenapi (bj); ekamekenapi tena kho (mr) | vuddhiyeva → vuḍḍhiyeva (sya-all) | Ekamekenapi → ekamekenapi tena kho (ka.) dī. ni. 2.135 (cck note) | pi → M. pi tena kho bho; Ph. pi kho bho; T. M6. M7 pi ce bho. (pts note) | aparihāniyena → aparihānīyena (bjt) | ekamekenapi → ekamekena pi (pts) | vuddhiyeva → vuddhi yeva (pts)วัสสการพราหมณ์ มหาอำมาตย์แคว้นมคธกราบทูลว่า “ข้าแต่ท่านพระ โคดม พวกเจ้าวัชชีมีอปริหานิยธรรมแม้เพียงประการเดียว ก็พึงหวังได้แต่ความ เจริญอย่างเดียว ไม่มีความเสื่อมเลย
ko pana vādo sattahi aparihāniyehi dhammehi.
aparihāniyehi → aparihānīyehi (bjt)ไม่จำต้องกล่าวว่ามีครบทั้ง ๗ ประการ
Akaraṇīyā ca, bho gotama, vajjī raññā māgadhena ajātasattunā vedehiputtena yadidaṁ yuddhassa, aññatra upalāpanāya, aññatra mithubhedā.
upalāpanāya → upalāpanā (si, pts1ed, mr) | upalāpanā → upalāpanāya (bj: machasaṁ) | upalāpanāya → upalāpanā (cck: ka. sī. ka.) | Akaraṇīyā → M6 -ṇiyāni. (pts note) | ca → Ph. va. (pts note) | upalāpanā → S. -nāya; Ph. upatepanā. (pts note) | vedehiputtena → vedehi puttena (bjt) | yadidaṁ → yad idaṁ (pts)ข้าแต่ท่านพระโคดม พระราชาแห่งแคว้นมคธ พระนามว่าอชาตศัตรู เวเทหิบุตร ไม่ควรทำสงครามกับพวกเจ้าวัชชี นอกจากจะใช้วิธีปรองดองทางการทูต หรือไม่ก็ ทำให้แตกสามัคคีกัน
Handa ca dāni mayaṁ, bho gotama, gacchāma, bahukiccā mayaṁ bahukaraṇīyā”ti.
ca → T. handā. (pts note) | handa ca dāni → handacadāni (bjt) | bahukaraṇīyāti → bahukaraṇīyā ti (pts)ข้าแต่ท่านพระโคดม ถ้าอย่างนั้น บัดนี้ ข้าพระองค์ขอ ทูลลากลับ เพราะมีกิจมาก มีหน้าที่ที่จะต้องทำอีกมาก”
“Yassadāni tvaṁ, brāhmaṇa, kālaṁ maññasī”ti.
yassadāni → yassa dāni (pts) | maññasīti → maññasī ti (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “พราหมณ์ ท่านจงกำหนดเวลาที่สมควร ณ บัดนี้เถิด”
Atha kho vassakāro brāhmaṇo māgadhamahāmatto bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmīti.
māgadhamahāmatto → magadhamahāmatto (bj, sya-all, pts) | pakkāmīti dutiyaṁ → pakkamī ti (pts) | atha kho → athakho (th)จากนั้น วัสสการพราหมณ์ มหาอำมาตย์แคว้นมคธมีใจยินดี ชื่นชมพระดำรัส ของพระผู้มีพระภาคลุกจากที่นั่งแล้วจากไป