Nandamātāsutta
Nandamātāsutta → nandamātusuttaṁ (bj)About Nandamātar
Evaṁ me sutaṁ—
Evaṁ → omitted by S. (pts note) | evaṁ me → evamme (bjt)I have heard
ekaṁ samayaṁ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahāmoggallāno dakkhiṇāgirismiṁ cārikaṁ caranti mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ.
samayaṁ → samayaṁ bhagavā (sya-all) | samayaṁ → M. Ph. S. insert Bhagavā. (pts note) | Dakkhiṇāgirismiṁ → M8 -ṇagirismiṁ; T. M6 -nagiri-; M7 -nā- (pts note) | bhikkhusaṅghena → bhikkhu saṅghena (bjt) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005)that on one occasion Ven. Sāriputta & Ven. Mahā Moggallāna were on a wandering tour of the Southern Mountains with a large Saṅgha of monks.
Tena kho pana samayena veḷukaṇḍakī nandamātā upāsikā rattiyā paccūsasamayaṁ paccuṭṭhāya pārāyanaṁ sarena bhāsati.
veḷukaṇḍakī → veḷukaṇṭakī (bj, sya-all, pts1ed) | pārāyanaṁ → pārāyaṇaṁ (bj) | veḷukaṇḍakī → veḷukaṇṭakī (pts) | veḷukaṇḍakī → veḷukaṇḍakī (syā.) a. ni. 6.37; 2.134; saṁ. ni. 2.173 passitabbaṁ (cck note) | pārāyanaṁ → cūḷani. pārāyanavagga, vatthugāthā (cck note) | Veḷukaṇṭakī → T. M7 -kandakī; M8 -kaṇṭāti. (pts note) | paccuṭṭhāya → T. paccupaṭṭhāya. (pts note) | bhāsati → M8 bhāsi. (pts note)And on that occasion, the female lay follower Veḷukaṇṭakin Nandamātar, having risen as night approached dawn, chanted the Pārāyana.
Tena kho pana samayena vessavaṇo mahārājā uttarāya disāya dakkhiṇaṁ disaṁ gacchati kenacideva karaṇīyena.
vessavaṇo → vessavaṇṇo (sya-all) | karaṇīyena → karaṇiyena (pts) | disāya → uttaradisāya (bj: sīmu) | vessavaṇṇo → vessavaṇotipi (sya-all note) | Vessavaṇo → Ph. M8. S. -vaṇṇo throughout. (pts note) | disāya → T. M6. M7 uttaradis- (pts note) | kenacideva karaṇīyena → kenacid-eva karaṇiyena (pts)And on that occasion the great [deva] king Vessavaṇṇa was traveling from north to south on some business or other.
Assosi kho vessavaṇo mahārājā nandamātāya upāsikāya pārāyanaṁ sarena bhāsantiyā, sutvā kathāpariyosānaṁ āgamayamāno aṭṭhāsi.
pārāyanaṁ → pārāyaṇaṁ (bj) | vessavaṇo → vessavaṇṇo (sya-all) | pārāyanaṁ → M8. T. par- (pts note)He heard the female lay follower Nandamātar chanting the Pārāyana, and on hearing her, stood waiting for the end of her chant.
Atha kho nandamātā upāsikā pārāyanaṁ sarena bhāsitvā tuṇhī ahosi.
pārāyanaṁ → pārāyaṇaṁ (bj) | pārāyanaṁ → T. -nā. (pts note) | atha kho → athakho (th)Then the female lay follower Nandamātar, having chanted the Pārāyana, fell silent.
Atha kho vessavaṇo mahārājā nandamātāya upāsikāya kathāpariyosānaṁ viditvā abbhānumodi:
abbhānumodi → abbhanumodi (bj) | atha kho vessavaṇo → athakho vessavaṇṇo (sya-all) | abbhānumodi → M6 abbhanu-; T. anumodi. (pts note)Then the great king Vessavaṇṇa, knowing that her chant was ended, applauded her:
“sādhu, bhagini, sādhu, bhaginī”ti.
bhaginīti → bhaginī ti (pts)“Excellent, sister! Excellent!”
“Ko paneso, bhadramukhā”ti?
paneso → panesa (bj) | eso → T. M6. M7 esa. (pts note) | paneso bhadramukhāti → pan eso bhadramukhā ti (pts)“But who’s there, O One of the Auspicious Face?”
“Ahaṁ te, bhagini, bhātā vessavaṇo, mahārājā”ti.
bhagini → bhaginī (bj) | vessavaṇo → vessavaṇṇo (sya-all) | te → M. Ph. M8 put te after bha- (pts note) | ahaṁ te → ahante (th) | ahaṁ → ahan (pts) | mahārājāti → mahārājā ti (pts)“I’m your brother, sister: the great king Vessavaṇṇa.”
“Sādhu, bhadramukha, tena hi yo me ayaṁ dhammapariyāyo bhaṇito idaṁ te hotu ātitheyyan”ti.
hi yo → hīyo (sya-all, pts) | ātitheyyan → Ph. aṭhiteyyan; M8 ati- throughout. (pts note) | idaṁ te → idante (bjt) | idaṁ → idan (pts) | ātitheyyanti → ātitheyyan ti (pts)“Excellent, O One of the Auspicious Face! Excellent! Then let this Dhamma sequence that I’ve chanted be your guest gift.”
“Sādhu, bhagini, etañceva me hotu ātitheyyaṁ.
bhagini etañceva → bhaginī etaṁ ceva (bj) | me → M8 mā. (pts note) | etañceva → etañ eva (pts)“Excellent, sister! And let this also be my guest gift.
Sveva sāriputtamoggallānappamukho bhikkhusaṅgho akatapātarāso veḷukaṇḍakaṁ āgamissati, tañca bhikkhusaṅghaṁ parivisitvā mama dakkhiṇaṁ ādiseyyāsi.
Sveva → sve ca (bj, pts1ed) | sveva sāriputtamoggallānappamukho → sve ca sāriputta moggallānapamukho (bj, pts) | veḷukaṇḍakaṁ → veḷukaṇṭakaṁ (bj, sya-all, pts) | mama → mamaṁ (pts) | Sveva → sve ca (cck: sī.) | ca → M. M8. S. 'va; omitted by M6. (pts note) | mamaṁ → M. Ph. M8. S. mama. (pts note) | ādiseyyāsi → M8 adhitheyyāsi. (pts note) | bhikkhusaṅgho → bhikkhusaṁgho (ms2005) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005) | sveva sāriputtamoggallānappamukho → sve ca sāriputta-moggallānapamukho (pts) | tañca → tañ ca (pts)This morning a Saṅgha of monks headed by Sāriputta & Moggallāna will be coming to Veḷukaṇṭaka before breakfast. Having served them, dedicate the offering to me.
Etañceva me bhavissati ātitheyyan”ti.
Etañceva → evañca (bj, sya-all); etañca (pts1ed) | etañceva → evañca (bj, sya-all) | Etañceva → evañca (cck: sī. syā.); etañca (cck: ?) | ca → M. evaṁ c'; eva; Ph. etaṁ c'; eva; M6. M7. S. evañ ca; T. evaṁ. (pts note) | etañceva → etañ ca (pts) | ātitheyyanti → ātitheyyan ti (pts)That will also be my guest gift.”
Atha kho nandamātā upāsikā tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpesi.
tassā rattiyā → aññataraṁ purisaṁ (sya-all) | atha kho → athakho (th) | khādanīyaṁ bhojanīyaṁ → khādaniyaṁ bhojaniyaṁ (pts)So Nandamātar, as the night was ending, prepared exquisite staple & non-staple foods in her home.
Atha kho sāriputtamoggallānappamukho bhikkhusaṅgho akatapātarāso yena veḷukaṇḍako tadavasari.
veḷukaṇḍako → veḷukaṇṭako (bj); veḷukaṇṭakaṁ (sya-all) | veḷukaṇḍako tadavasari → veḷukaṇṭako tad avasari (pts) | Veḷukaṇṭako → S. -kaṁ. (pts note) | sāriputtamoggallānappamukho → sāriputtamoggallānapamukho (bjt) | atha kho → athakho (th) | bhikkhusaṅgho → bhikkhusaṁgho (ms2005) | sāriputtamoggallānappamukho → sāriputta-moggallānapamukho (pts)Then the Saṅgha of monks headed by Sāriputta & Moggallāna arrived at Veḷukaṇṭaka before breakfast.
Atha kho nandamātā upāsikā aññataraṁ purisaṁ āmantesi:
aññataraṁ → T. akākātaraṁ. (pts note) | atha kho → athakho (th)Nandamātar addressed a man,
“ehi tvaṁ, ambho purisa, ārāmaṁ gantvā bhikkhusaṅghassa kālaṁ ārocehi:
ārocehi → T. M6. M7 si. (pts note) | bhikkhusaṅghassa → bhikkhusaṁghassa (ms2005)“Come, my good man. Having gone to the monastery, announce the time (of the meal) to the Saṅgha of monks, (saying,)
‘kālo, bhante, ayyāya nandamātuyā nivesane niṭṭhitaṁ bhattan’”ti.
nandamātuyā → nandamātāya (sya-all) | Nandamātuyā → M8. S. -mātāya. (pts note) | bhattanti → bhattan ti (pts)‘It’s time, venerable sirs. The meal is ready at Lady Nandamātar’s home.’”
“Evaṁ, ayye”ti kho so puriso nandamātāya upāsikāya paṭissutvā ārāmaṁ gantvā bhikkhusaṅghassa kālaṁ ārocesi:
paṭissutvā → paṭissuṇitvā (sya-all) | ayye → Ph. M8 ayyā; M6 ayyo; T. pese; M7 pe or phe. (pts note) | paṭissutvā → M. Ph. M8 paṭisutvā; S. paṭissuṇitvā. (pts note) | bhikkhusaṅghassa → bhikkhusaṁghassa (ms2005) | ayyeti → ayye ti (pts)Responding, “As you say, lady,” to Nandamātar, the man went to the monastery and announced the time to the Saṅgha of monks,
“kālo, bhante, ayyāya nandamātuyā nivesane niṭṭhitaṁ bhattan”ti.
nandamātuyā → nandamātāya (sya-all) | Nandamātuyā → S. -mātāya. (pts note) | bhattanti → bhattan ti (pts)“It’s time, venerable sirs. The meal is ready at Lady Nandamātar’s home.”
Atha kho sāriputtamoggallānappamukho bhikkhusaṅgho pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena nandamātāya upāsikāya nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | nandamātāya → nandamātuyā (bj) | paññatte āsane → paññattāsane (bj) | Nandamātāya → T. M6. M7 mātuyā. (pts note) | sāriputtamoggallānappamukho → sāriputtamoggallānapamukho (bjt) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt) | atha kho → athakho (th) | bhikkhusaṅgho → bhikkhusaṁgho (ms2005) | sāriputtamoggallānappamukho → sāriputta-moggallānapamukho (pts) | pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)Then early in the morning, having adjusted their under robes and carrying their robes & bowls, the Saṅgha of monks headed by Sāriputta & Moggallāna went to Nandamātar’s home. On arrival, they sat down on seats laid out.
Atha kho nandamātā upāsikā sāriputtamoggallānappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.
sāriputtamoggallānappamukhaṁ → sāriputtamoggallānapamukhaṁ (bjt) | atha kho → athakho (th) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005) | sāriputtamoggallānappamukhaṁ → sāriputta-moggallānapamukhaṁ (pts) | khādanīyena bhojanīyena → khādaniyena bhojaniyena (pts)Nandamātar, with her own hands, served & satisfied the Saṅgha of monks headed by Sāriputta & Moggallāna with exquisite staple & non-staple food.
Atha kho nandamātā upāsikā āyasmantaṁ sāriputtaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ ekamantaṁ nisīdi.
bhuttāviṁ → M8. T. -vi. (pts note) | onītapattapāṇiṁ → M8 -ṇi. (pts note) | atha kho → athakho (th)Then, when Ven. Sāriputta had finished his meal and had rinsed his bowl & hands, Nandamātar, taking a low seat, sat to one side.
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho nandamātaraṁ upāsikaṁ āyasmā sāriputto etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)As she was sitting there, Ven. Sāriputta said to her,
“ko pana te, nandamāte, bhikkhusaṅghassa abbhāgamanaṁ ārocesī”ti?
te → T. pan'; ete. (pts note) | abbhāgamanaṁ → M8 abbho- (pts note) | bhikkhusaṅghassa → bhikkhusaṁghassa (ms2005) | ārocesīti → ārocesī ti (pts)“Nandamātar, who informed you of the arrival of the Saṅgha of monks?”
“Idhāhaṁ, bhante, rattiyā paccūsasamayaṁ paccuṭṭhāya pārāyanaṁ sarena bhāsitvā tuṇhī ahosiṁ.
pārāyanaṁ → pārāyaṇaṁ (bj) | pārāyanaṁ → T. M6 par- (pts note) | ahosiṁ → M. Ph. M8 -si. (pts note)“Just now, venerable sir, after having risen as night approached dawn and having chanted the Pārāyana, I fell silent.
Atha kho, bhante, vessavaṇo mahārājā mama kathāpariyosānaṁ viditvā abbhānumodi:
abbhānumodi → abbhanumodi (bj) | vessavaṇo → vessavaṇṇo (sya-all) | kho → omitted by T. (pts note) | mama → T. M7 maṁ. (pts note) | abbhānumodi → T. M6 abbha- (pts note) | atha kho → athakho (th)Then the great king Vessavaṇṇa, knowing that my chant was ended, applauded me:
‘sādhu, bhagini, sādhu, bhaginī’ti.
bhagini → bhaginī (bj) | bhagini → omitted by Ph. M8; M6 sādhu bhaginī ti (all). (pts note)‘Excellent, sister! Excellent!’
‘Ko paneso, bhadramukhā’ti?
bhadramukhā → T. M6. M7 -mukho. (pts note) | paneso bhadramukhāti → pan eso bhadramukhā ti (pts)“‘But who’s there, O One of the Auspicious Face?’
‘Ahaṁ te, bhagini, bhātā vessavaṇo, mahārājā’ti.
vessavaṇo → vessavaṇṇo (sya-all) | te → M. Ph. M8 put te after bha-; M8 puts it also before bha- (pts note) | mahārājāti → mahārājā (bjt) | ahaṁ te → ahante (th) | ahaṁ → ahan (pts) | mahārājāti → mahārājā ti (pts)“‘I’m your brother, sister: the great king Vessavaṇṇa.’
‘Sādhu, bhadramukha, tena hi yo me ayaṁ dhammapariyāyo bhaṇito idaṁ te hotu ātitheyyan’ti.
hi yo → hīyo (sya-all, pts) | me → M8 maṁ. (pts note) | idaṁ te → idante (th) | idaṁ → idan (pts) | ātitheyyanti → ātitheyyan ti (pts)“‘Excellent, O One of the Auspicious Face! Excellent! Then let this Dhamma sequence that I’ve chanted be your guest gift.’
‘Sādhu, bhagini, etañceva me hotu ātitheyyaṁ.
etañceva → etañ eva (pts)“‘Excellent, sister! And let this also be my guest gift.
Sveva sāriputtamoggallānappamukho bhikkhusaṅgho akatapātarāso veḷukaṇḍakaṁ āgamissati, tañca bhikkhusaṅghaṁ parivisitvā mama dakkhiṇaṁ ādiseyyāsi.
sveva sāriputtamoggallānappamukho → sve ca sāriputtamoggallānapamukho (bj) | veḷukaṇḍakaṁ → veḷukaṇṭakaṁ (bj, sya-all, pts) | sveva → sve ca (pts) | mama → mamaṁ (pts) | sve → T. suve. (pts note) | ca → M. Ph. S. 'va; omitted by M8. (pts note) | mamaṁ → M. Ph. M8. T. M7. S. mama; omitted by M6. (pts note) | bhikkhusaṅgho → bhikkhusaṁgho (ms2005) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005) | sveva sāriputtamoggallānappamukho → sve ca sāriputta-moggallānappamukho (pts) | tañca → tañ ca (pts)Tomorrow a Saṅgha of monks headed by Sāriputta & Moggallāna will be coming to Veḷukaṇṭaka before breakfast. Having served them, dedicate the offering to me.
Etañceva me bhavissati ātitheyyan’ti.
Etañceva → etañca (bj, pts1ed); evañca (sya-all) | etañceva → etañca (bj); evañca (sya-all) | Etañceva → etañca (cck: sī.); evañca (cck: syā.) | ca → S. evañ ca; M. Ph. M8 etañ c'; eva. (pts note) | etañceva → etañ ca (pts) | ātitheyyanti → ātitheyyan ti (pts)That will also be my guest gift.’
Yadidaṁ, bhante, dāne puññañca puññamahī ca taṁ vessavaṇassa mahārājassa sukhāya hotū”ti.
puññañca puññamahī ca taṁ → puññaṁ hi taṁ (si, pts1ed), puññaṁ puññamahitaṁ (sya-all), puññaṁ vā puññamahī vā (mr) | puññañca puññamahī ca → puññaṁ hi (bj) | puññañca puññamahī ca taṁ → puññaṁ hitaṁ (pts) | taṁ → puññaṁ puññamabhīti (bj: machasaṁ); puññamahaṁ (bj: PTS); puññamahitaṁ (bj: syā) | Yadidaṁ → yamidaṁ (cck: ma. ni. 1.363) | dāne → puññaṁ hi taṁ (cck: sī.); puññaṁ puññamahitaṁ (cck: syā.); puññaṁ vā puññamahaṁ vā (cck: pī.); puññaṁ vā puññamahī vā (cck: ka.) | taṁ → puññaṁ hi taṁ (cck: sī.); puññaṁ puññamahitaṁ (cck: syā.); puññaṁ vā puññamahaṁ vā (cck: pī.); puññaṁ vā puññamahī vā (cck: ka.) | puññaṁ → M. Ph. M8 add vā puññaṁ; S. adds puññaṁ. (pts note) | hitaṁ → T. M7 hita; M6 hītaṁ; M. Ph. ahi vā; M8 ahi; S. ahitaṁ. (pts note) | puññañca puññamahī ca taṁ vessavaṇassa → puññaṁ puññamahitaṁ vessavaṇṇassa (th) | yadidaṁ → yad idaṁ (pts) | hotūti → hotū ti (pts)So in other words, may the merit of this gift be for the happiness of the great king Vessavaṇṇa.”
“Acchariyaṁ, nandamāte, abbhutaṁ, nandamāte.“It’s amazing, Nandamātar!
Yatra hi nāma vessavaṇena mahārājena evaṁmahiddhikena evaṁmahesakkhena devaputtena sammukhā sallapissasī”ti.
sallapissasīti → sallapissatīti (bj) | vessavaṇena → vessavaṇṇena (sya-all) | evaṁmahiddhikena evaṁmahesakkhena → evaṁ mahiddhikena evaṁ mahesakkhena (bjt) | sallapissasīti → sallapissasī ti (pts)It’s astounding, that you would converse face to face with the great king Vessavaṇṇa, the young deva of such great power & such great might!”
“Na kho me, bhante, eseva acchariyo abbhuto dhammo.
eseva → esova (bj) | bhante → omitted by T. (pts note) | eva → Ph. eso. (pts note) | eseva → es eva (pts)“I don’t have only that amazing & astounding quality, venerable sir.
Atthi me aññopi acchariyo abbhuto dhammo.
aññopi → añño pi (pts)I have another amazing & astounding quality.
Idha me, bhante, nando nāma ekaputtako piyo manāpo.
ekaputtako → eko puttako (bj) | nāma → nandekā nāma (bj: sīmu) | Nando → M6. M7 Nandako. (pts note) | ekaputtako → M6. M7 eko p- (pts note)I had an only son: Nanda, dear & appealing.
Taṁ rājāno kismiñcideva pakaraṇe okassa pasayha jīvitā voropesuṁ.
okassa pasayha → okkassa paggayha (bj) | pakaraṇe okassa → kāraṇe okkassa (sya-all, pts) | kismiñci-d-eva → M. kismiṁ ca-d-eva; M8 kismi-d-eva; T. kismici. (pts note) | kāraṇe → M8. M6 karaṇe; T. M7 pakaraṇe. (pts note) | okkassa → M. M8 okassa. (pts note) | kismiñcideva pakaraṇe okassa → kismiñci-d-eva kāraṇe okkassa (pts)The rulers seized & abducted him on some pretext and had him executed.
Tasmiṁ kho panāhaṁ, bhante, dārake gahite vā gayhamāne vā vadhe vā vajjhamāne vā hate vā haññamāne vā nābhijānāmi cittassa aññathattan”ti.
vadhe → baddhe (bj) | vā → omitted by M8. (pts note) | vadhe → T. M6 baddhe; M7 vaddhe; Ph. M8 omit vadhe vā. (pts note) | nābhijānāmi → M8 na jānāmi. (pts note) | aññathattanti → aññathattan ti (pts)But when the boy had been arrested or was being arrested, when he had been imprisoned or was being imprisoned, when he had been killed or was being killed, I don’t recall any alteration of my mind.”
“Acchariyaṁ, nandamāte, abbhutaṁ nandamāte.“It’s amazing, Nandamātar!
Yatra hi nāma cittuppādampi parisodhessasī”ti.
cittuppādampi → cittuppādamattampi (sya-all) | parisodhessasīti → parisodhessatīti (bj) | cittuppādampi → cittuppādamattampi (cck: syā.) | cittuppādaṁ → S. -ppādamattam. (pts note) | cittuppādampi parisodhessasīti → cittuppādaṁ pi parisodhessasī ti (pts)It’s astounding, that you can purify even as little as the arising of a thought.”
“Na kho me, bhante, eseva acchariyo abbhuto dhammo.
eseva → esova (bj) | eseva → es eva (pts)“I don’t have only that amazing & astounding quality, venerable sir.
Atthi me aññopi acchariyo abbhuto dhammo.
aññopi → añño pi (pts)I have another amazing & astounding quality.
Idha me, bhante, sāmiko kālaṅkato aññataraṁ yakkhayoniṁ upapanno.
kālaṅkato → kālakato assa (bj); kālakato (sya-all, pts) | upapanno → yakkhayoniyaṁ uppanno (bj: sīmu) | kālakato → T. M6. M7 insert assa. (pts note) | yakkhayoniṁ → Ph. M8 -yoniyaṁ. (pts note) | upapanno → T. M6. M7 upp- (pts note)When my husband died, he reappeared in the yakkha realm.
So me teneva purimena attabhāvena uddassesi.
uddassesi → uddasseti (bj) | uddassesi → T. M7 -ti; M6 uddaseti. (pts note) | teneva → ten eva (pts)He appeared to me in his earlier bodily form,
Na kho panāhaṁ, bhante, abhijānāmi tatonidānaṁ cittassa aññathattan”ti.
tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt, th, pts) | aññathattanti → aññathattan ti (pts)but I don’t recall, from that cause, any alteration of my mind.”
“Acchariyaṁ, nandamāte, abbhutaṁ, nandamāte.“It’s amazing, Nandamātar!
Yatra hi nāma cittuppādampi parisodhessasī”ti.
parisodhessasīti → parisodhessatīti (bj) | cittuppādampi → cittuppādamattampi (sya-all) | cittuppādaṁ → S. -ppādamattam. (pts note) | parisodhessasī → M. T. -tī. (pts note) | cittuppādampi parisodhessasīti → cittuppādaṁ pi parisodhessasī ti (pts)It’s astounding, that you can purify even as little as the arising of a thought.”
“Na kho me, bhante, eseva acchariyo abbhuto dhammo.
eseva → esova (bj) | me → T. inserts pana; M6 inserts it before me. (pts note) | eseva → es eva (pts)“I don’t have only that amazing & astounding quality, venerable sir.
Atthi me aññopi acchariyo abbhuto dhammo.
aññopi → añño pi (pts)I have another amazing & astounding quality.
Yatohaṁ, bhante, sāmikassa daharasseva daharā ānītā nābhijānāmi sāmikaṁ manasāpi aticaritā, kuto pana kāyenā”ti.
aticaritā → aticarituṁ (sya-all); aticarittā (pts1ed); aticārittaṁ (mr) | sāmikaṁ → (sya-all) | aticaritā → aticarituṁ (cck: syā.); aticārittaṁ (cck: ka.) | ānītā → M8. T. anītā. (pts note) | sāmikaṁ → omitted by S. (pts note) | aticarittā → M. Ph. M8 aticārittaṁ; S. aticarituṁ; M6 aticaritvā. (pts note) | yatohaṁ → yato haṁ (pts) | daharasseva → daharass eva (pts) | manasāpi aticaritā → manasā pi aticarittā (pts) | kāyenāti → kāyenā ti (pts)I was given in marriage to my young husband when I was a young girl, but I don’t recall ever transgressing against him in mind, much less in body.”
“Acchariyaṁ, nandamāte, abbhutaṁ, nandamāte.“It’s amazing, Nandamātar!
Yatra hi nāma cittuppādampi parisodhessasī”ti.
cittuppādampi parisodhessasīti → cittuppādamattampi parisodhessatīti (bj); cittuppādamattam pi parisodhessasī ti (pts) | cittuppādampi → cittuppādamattampi (sya-all)It’s astounding, that you can purify even as little as the arising of a thought.”
“Na kho me, bhante, eseva acchariyo abbhuto dhammo.
eseva → esova (bj) | eseva → es eva (pts)“I don’t have only that amazing & astounding quality, venerable sir.
Atthi me aññopi acchariyo abbhuto dhammo.
aññopi → añño pi (pts)I have another amazing & astounding quality.
Yadāhaṁ, bhante, upāsikā paṭidesitā nābhijānāmi kiñci sikkhāpadaṁ sañcicca vītikkamitā”ti.
yadāhaṁ → M8 yatāhaṁ. (pts note) | paṭidesitā → T. M6. M7 pāṭi- (pts note) | vītikkamitā → M. Ph. M8 -taṁ (without ti). (pts note) | vītikkamitāti → vītikkamitā ti (pts)Since declaring myself a lay follower, I don’t recall ever deliberately overstepping any training rule.”
“Acchariyaṁ, nandamāte, abbhutaṁ, nandamāte”ti.
ti → omitted by T. M7. (pts note) | nandamāteti → nandamāte ti (pts)“It’s amazing, Nandamātar! It’s astounding!”
“Na kho me, bhante, eseva acchariyo abbhuto dhammo.
eseva → esova (bj) | eseva → es eva (pts)“I don’t have only that amazing & astounding quality, venerable sir.
Atthi me aññopi acchariyo abbhuto dhammo.
aññopi → añño pi (pts)I have another amazing & astounding quality.
Idhāhaṁ, bhante, yāvade ākaṅkhāmi vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi.
yāvade → yāvadeva (bj, sya-all, pts1ed) | yāvade → yāvadeva (cck, pts) | yāvadeva → yāvade (bj: machasaṁ) | yāvadeva → yāvadeva (sī. syā.) saṁ. ni. 2.152 pāḷi ca aṭṭhakathāṭīkā ca passitabbā (cck note) | vivicca → omitted by T. (pts note) | jhānaṁ → T. M6. M7 paṭhamajjh- (pts note) | yāvade → yāva-d-eva (pts) | vivicceva → eva (pts)To whatever extent I want, quite secluded from sensuality, secluded from unskillful qualities, I enter & remain in the first jhāna: rapture & pleasure born of seclusion, accompanied by directed thought & evaluation.
Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi.
vivekajaṁ → samādhijaṁ (bj, sya-all, pts) | samādhijaṁ → vivekajaṁ (bj: machasaṁ) | samādhijaṁ → M8 vivekajaṁ. (pts note) | dutiyaṁ → T. M6. M7 dutiyajjh- (pts note)With the stilling of directed thoughts & evaluations, I enter & remain in the second jhāna: rapture & pleasure born of concentration, unification of awareness free from directed thought & evaluation—internal assurance.
Pītiyā ca virāgā upekkhikā ca viharāmi satā ca sampajānā sukhañca kāyena paṭisaṁvedemi, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi.
upekkhikā → upekkhakā (bj, pts) | ācikkhanti → ācikkhantī (bj) | upekhakā → M. Ph. T. M6. M7 upekkhako; S. upekkhikā. (pts note) | ca → omitted by M. M8. (pts note) | satā → M. Ph. M8. T. M6 sato. (pts note) | sampajānā → M. Ph. M8. M7 -no; T. -naṁ. (pts note) | jhānaṁ → T. M6. M7 tatiyajjh- (pts note) | kāyena → kāye (my) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | sukhañca → sukhañ ca (pts) | yaṁ → yan (pts) | upekkhako → upekhako (pts) | sukhavihārīti → sukhavihārī ti (pts)With the fading of rapture, I remain equanimous, mindful, & alert, and sense pleasure with the body. I enter & remain in the third jhāna, of which the noble ones declare, ‘Equanimous & mindful, one has a pleasant abiding.’
Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmī”ti.
viharāmīti → viharāmi (bj) | pahānā → omitted by T. (pts note) | jhānaṁ → T. M6. M7 catutthajjh- (pts note) | somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ → somanassa domanassānaṁ atthagamā adukkhaṁ asukhaṁ (bjt) | + → da (th) | pubbeva → pubb eva (pts) | upekkhāsatipārisuddhiṁ → upekhāsatipārisuddhiṁ (pts) | viharāmīti → viharāmī ti (pts)With the abandoning of pleasure & pain—as with the earlier disappearance of joy & distress—I enter & remain in the fourth jhāna: purity of equanimity & mindfulness, neither pleasure nor pain.”
“Acchariyaṁ, nandamāte, abbhutaṁ, nandamāte”ti.
nandamāteti → nandamāte ti (pts)“It’s amazing, Nandamātar! It’s astounding!”
“Na kho me, bhante, eseva acchariyo abbhuto dhammo.
eseva → esova (bj) | esova → eseva (bj: machasaṁ) | eseva → es eva (pts)“I don’t have only that amazing & astounding quality, venerable sir.
Atthi me aññopi acchariyo abbhuto dhammo.
aññopi → añño pi (pts)I have another amazing & astounding quality.
Yānimāni, bhante, bhagavatā desitāni pañcorambhāgiyāni saṁyojanāni nāhaṁ tesaṁ kiñci attani appahīnaṁ samanupassāmī”ti.
samanupassāmīti → samanupassāmi (bj) | yānimāni → yānīmāni (sya-all, pts) | Bhagavatā → M. M8 -to. (pts note) | pañcorambhāgiyāni → T. M6. M7 pañca or- (pts note) | saṁyojanāni → saññojanāni (bjt) | saṁyojanāni nāhaṁ tesaṁ → saññojanāni nāhantesaṁ (th) | samanupassāmīti → samanupassāmī ti (pts)Of the five lower fetters taught by the Blessed One, I don’t see in myself any that are unabandoned.”
“Acchariyaṁ, nandamāte, abbhutaṁ, nandamāte”ti.
nandamāteti → nandamāte ti (pts)“It’s amazing, Nandamātar! It’s astounding!”
Atha kho āyasmā sāriputto nandamātaraṁ upāsikaṁ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmīti.
pakkāmīti dasamaṁ → pakkāmī ti (pts) | Mahāyaññavaggo → Ph. -vaggass'; uddānaṁ; M8. M6. M7 -vaggassa udd-; T. Mahāyaññassa vaggass'; udd- (pts note) | + → nandamātusuttaṁ (bjt) | atha kho → athakho (th) | pakkāmīti → pakkāmī ti mahāyaññavaggo pañcamo tass uddānaṁ (pts)Then Ven. Sāriputta—having instructed, urged, roused, & encouraged the female lay follower Nandamātar with a talk on Dhamma—got up from his seat & left.
Mahāyaññavaggo pañcamo.
mahāyaññavaggo → mahāpuññavaggo (bj: PTS)
Ṭhiti ca parikkhāraṁ dve, aggī saññā ca dve parā;
ca parikkhāraṁ dve aggī → parikkhāramaggi yaññaṁ (bj) | ṭhiti ca parikkhāraṁ → tass uddānaṁ ṭhitiparikkhāraṁ (pts) | parikkhāramaggi → cittaparikkhāraṁ dve aggī (bj: sīmu) ca dve → (bj) | parā → parā duve (bj) | aggī → aggi (pts) | ca dve parā → aparā duve (pts) | duve → aggisaññā va dve parā (bj: machasaṁ); aggisaññā aparā duve (bj: sīmu) | aggi → M8 akkhi. (pts note) | saññā → T. M6. M7 sañño; M. adds ca. (pts note) | aparā → M. dve parā. (pts note) | duve → M8. T. M6 dve. (pts note) Methunā saṁyogo dānaṁ, nandamātena te dasāti.
dānaṁ → methunā ca saṁyogo antaṁ (bj: sīmu) | Methunā → Ph. M8. M6. S. add ca; T. M7 'va. (pts note) | saṁyogo → Ph. M8 add ca. (pts note) | dānaṁ → T. M6. M7 datta; omitted by Ph. M8. (pts note) | saṁyogo → ca saññogo (th) nandamātena → mātāya (sya-all) | Nandamātena → M8 Nandamātā ca. (pts note) | te → omitted by M. Ph. M8. (pts note) | dasā → M6 dasamī; M. M8 terasā; S. adds Paṇṇāsako samatto. *) S. gives as title Paṇṇāsakāsaṅgahitā vaggā. (pts note) | + → paṭhamo (bjt) | dasāti → dasā ti (pts)
Paṇṇāsako samatto.
niṭṭhito → paṇṇasako samatto (bj: machasaṁ) | paṇṇāsako samatto → paṭhamapaṇṇāsakaṁ samattaṁ (my)