Bhariyāsutta
Bhariyāsutta → sattabhariyāsuttaṁ (bj)Сутта Жёны
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | ārāme → ayaṁ pāṭho marammapotthake nadissate (bj note) | + → ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anātha piṇḍikassa ārāme (bjt) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt) | atha kho → athakho (th) | pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)Одно время Благословенный располагается в Саваттхи в роще Джеты в парке Анатхапиндики. И тогда, утром, Благословенный оделся, взял чашу и одеяние, и отправился в дом домохозяина Анатхапиндики, где сел на подготовленное для него сиденье.
Tena kho pana samayena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesane manussā uccāsaddā mahāsaddā honti.И в то время люди в доме Анатхапиндики создавали ужасную шумиху и гул.
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ bhagavā etadavoca:
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)И тогда домохозяин Анатхапиндика подошёл к Благословенному, поклонился ему, и сел рядом. Благословенный сказал ему:
“Kiṁ nu te, gahapati, nivesane manussā uccāsaddā mahāsaddā kevaṭṭā maññe macchavilope”ti?
kevaṭṭā → kevaṭṭo (sya-all) | macchavilopeti → macche vilopetīti (sya-all) | kho → omitted by M6. M7. S. (pts note) | te → omitted by M. Ph. (pts note) | kevaṭṭā → S. -ṭṭo; T. -ṭṭhā; M7 -ddhā. (pts note) | macchavilope → T. M6. M7 macche vi-; S. -vilopetī. (pts note) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | kiṁ → kin (pts) | macchavilopeti → macchavilope ti (pts)“Домохозяин, почему люди в твоём доме создают такую ужасную шумиху и гул, как будто рыбаки тянут рыбу?”
“Ayaṁ, bhante, sujātā gharasuṇhā aḍḍhakulā ānītā.
gharasuṇhā → gharasuṇhā aḍḍhā (bj, pts) | aḍḍhakulā → aḍḍhā kulā (sya-all) | aḍḍhakulā → M. Ph. S. kulā. (pts note)“Это моя невестка Суджата. Она богатая и пришла к нам из богатой семьи.
Sā neva sassuṁ ādiyati, na sasuraṁ ādiyati, na sāmikaṁ ādiyati, bhagavantampi na sakkaroti na garuṁ karoti na māneti na pūjetī”ti.
garuṁ karoti → garukaroti (bj, sya-all, pts) | pūjetīti → pūjeti ti (pts) | neva → Ph. na. (pts note) | sassuṁ → T. asassuṁ. (pts note) | sasuraṁ → M. Ph. S. sassu-; M7 suṁsuraṁ. (pts note) | pi → T. M6. M7 na pi. (pts note) | sasuraṁ → sassuraṁ (th) | bhagavantampi → bhagavantam pi (pts)Она не слушается своего свёкра, своей свекрови, своего мужа. Она даже не чтит, не ценит, не уважает, и не почитает Благословенного”.
Atha kho bhagavā sujātaṁ gharasuṇhaṁ āmantesi:
atha kho → athakho (th)Тогда Благословенный обратился к Суджате:
“ehi, sujāte”ti.
Sujāte → T. -ta. (pts note) | sujāteti → sujāte ti (pts)“Подойди, Суджата”.
“Evaṁ, bhante”ti kho sujātā gharasuṇhā bhagavato paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho sujātaṁ gharasuṇhaṁ bhagavā etadavoca:
paṭissutvā → paṭissuṇitvā (sya-all) | kho → omitted by S. (pts note) | paṭissutvā → M. Ph. M6 paṭisutvā; S. paṭissuṇitvā. (pts note) | evaṁ bhanteti → evambhanteti (bjt) | bhanteti → bhante ti (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)“Хорошо, почтенный” – ответила она, подошла к Благословенному, поклонилась ему, и села рядом. Благословенный сказал ей:
“Satta kho imā, sujāte, purisassa bhariyāyo.
bhariyāyo → bhariyā (th, pts)“Суджата, у мужчины может быть семь видов жён.
Katamā satta?Какие семь?
Vadhakasamā, corīsamā, ayyasamā, mātāsamā, bhaginīsamā, sakhīsamā, dāsīsamā.
corīsamā → corisamā (bj) | mātāsamā bhaginīsamā → mātusamā bhaginisamā (bj, sya-all) | vadhakasamā corīsamā → vadhasamā corasamā (sya-all) | mātāsamā → mātusamā (pts) | Vadhakasamā → S. vadhasamā. (pts note) | corīsamā → S. cora- (pts note) | mātusamā → M. Ph. mātā- (pts note)Жена как убийца, жена как вор, жена как тиран, жена как мать, жена как сестра, жена как друг, жена как раб.
Imā kho, sujāte, satta purisassa bhariyāyo.
bhariyā → M. Ph. M6. M7 bhariyāyo. (pts note)У мужчины может быть семь видов жён.
Tāsaṁ tvaṁ katamā”ti?
tvaṁ katamāti → tvan nu katamā ti (pts) | Tāsaṁ → T. so (for yo in bhariyāyo?) tāsaṁ. (pts note) | nu → omitted by M. Ph. S. (pts note)Какая из них ты?”
“Na kho ahaṁ, bhante, imassa bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṁ ājānāmi.
ahaṁ → nāhaṁ (sya-all) | na kho ahaṁ → nāhaṁ (sya-all) | bhāsitassa → bhāsitassa evaṁ (pts) | ahaṁ → nāhaṁ (cck: syā.) | Na → S. nāhaṁ for na kho ahaṁ. (pts note) | evaṁ → omitted by S. (pts note) | ājānāmi → T. M6. M7 aj- (pts note) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005, pts)“Почтенный, я не понимаю в подробностях значение утверждения, сказанного Благословенным кратко.
Sādhu me, bhante, bhagavā tathā dhammaṁ desetu yathāhaṁ imassa bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṁ jāneyyan”ti.
yathāhaṁ → yathā ahaṁ (bj) | jāneyyanti → ājāneyyanti (bj, pts) | jāneyyanti tena hi → ājāneyyanti tenahi (sya-all) | yathāhaṁ → T. M6 yathā ahaṁ. (pts note) | ājāneyyan → M. jān-; T. M6. M7 aj- (pts note) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005, pts) | jāneyyanti → ājāneyyan ti (pts)Пусть Благословенный научит меня Дхамме так, чтобы я смогла понять в подробностях значение того, что было сказано вкратце”.
“Tena hi, sujāte, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.
manasi karohi → manasikarohi (bjt, th) | tena hi → tenahi (th) | manasi karohi bhāsissāmīti → manasikarohi bhāsissāmī ti (pts)“В таком случае, Суджата, слушай внимательно. Я буду говорить”.
“Evaṁ, bhante”ti kho sujātā gharasuṇhā bhagavato paccassosi.
bhanteti → bhante ti (pts)“Да, почтенный” – ответила она.
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Благословенный сказал:
“Paduṭṭhacittā ahitānukampinī,“Ум её ненависти полон и сочувствия лишён,
Aññesu rattā atimaññate patiṁ;Жаждет она других и мужа презирает.
Dhanena kītassa vadhāya ussukā,Хочет убить она того,
Yā evarūpā purisassa bhariyā;богатством кто её купил:
‘Vadhā ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.
vadhā → vadhakā (bj, sya-all, pts) | vadhakā → M. vadhā. (pts note) | ca → omitted by Ph. (pts note) | pavuccati → T. ca vuccati. (pts note) | bhariyāti → bhariyā ti (pts)Жена такая именуется “убийцей”.Yaṁ itthiyā vindati sāmiko dhanaṁ,Как только добывает муж богатство
Sippaṁ vaṇijjañca kasiṁ adhiṭṭhahaṁ;
kasiṁ adhiṭṭhahaṁ → kasimadhiṭṭhahi (sya-all) | adhiṭṭhahaṁ → S. -hi. (pts note) | vaṇijjañca kasiṁ → vaṇijjañ ca kasim (pts)Сельским хозяйством, ремеслом, торговлей,
Appampi tassa apahātumicchati,
tassa → tasmā (bj, sya-all) | tasmā → appampi tassa (bj: machasaṁ); appampissa (bj: katthaci) | tasmā → M. Ph. tassa. (pts note) | apahātum → M6 -hāsuṁ; Ph. pahātuṁ. (pts note) | appampi tassa apahātumicchati → appam pi tasmā apahātum icchati (pts)Она пытается его украсть,
Yā evarūpā purisassa bhariyā;пусть даже [добывает] он немного.
‘Corī ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.
corī → corā (sya-all) | corī → S. corā. (pts note) | ca → Ph. puts ca after bhariyā. (pts note) | bhariyāti → bhariyā ti (pts)Жену такую “вором” называют.Akammakāmā alasā mahagghasā,Ленивая обжора, не хотящая работать,
Pharusā ca caṇḍī duruttavādinī;
caṇḍī → caṇḍī ca (sya-all); caṇḍi (pts) | pharusā → omitted by T. (pts note) | caṇḍi → T. vaddha; T. M6. M7. S. add ca. (pts note) | duruttavādinī → T. durunuttavādimati. (pts note)Резка и яростна, груба в своих речах.
Uṭṭhāyakānaṁ abhibhuyya vattati,
uṭṭhāyakānaṁ → T. M6. M7 uṭṭhāyi- (pts note)Господствует она над теми, кто её содержит:
Yā evarūpā purisassa bhariyā;Жена такая
‘Ayyā ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.
bhariyā → Ph. inserts ca. (pts note) | bhariyāti → bhariyā ti (pts)называется “тираном”.Yā sabbadā hoti hitānukampinī,Сочувствия полна, великодушна,
Mātāva puttaṁ anurakkhate patiṁ;
mātā → T. vātānu. (pts note) | puttaṁ → T. puttā. (pts note) | mātāva → mātā va (pts)Мужа хранит как будто собственного сына,
Tato dhanaṁ sambhatamassa rakkhati,
sambhatamassa → sambhatam assa (pts)Оберегает накопления, что заработал он:
Yā evarūpā purisassa bhariyā;Жену такую
‘Mātā ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.
bhariyāti → bhariyā ti (pts)величают “мамой”.Yathāpi jeṭṭhā bhaginī kaniṭṭhakā,
kaniṭṭhakā → kaniṭṭhā (bj, sya-all) | jeṭṭhā → jeṭṭhe (bj) | jeṭṭhe → jeṭṭhā (bj: sīmu) | kaniṭṭhakā → kaṇiṭṭhā (cck: sī.); kaniṭṭhā (cck: syā.) | kaniṭṭhakā → T. M6. M7. S. kaniṭṭhā. (pts note) | yathāpi → yathā pi (pts)О муже мнения высокого она,
Sagāravā hoti sakamhi sāmike;
sakamhi → T. satam pi. (pts note)Точно сестра о брате своём старшем.
Hirīmanā bhattuvasānuvattinī,
bhattuvasānuvattinī → bhattuvasānuvattīnī (bj) | hirīmanā → hirīmatā (bj: sīmu) | hirīmanā → all MSS. exc. S. have hiri- (pts note) | bhattuvasānuvattinī → T. M6 M7 bhutta- (pts note)Честна и мужа волю исполняет:
Yā evarūpā purisassa bhariyā;Жену такую
‘Bhaginī ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.
bhariyāti → bhariyā ti (pts)звать будут “сестрою”.Yācīdha disvāna patiṁ pamodati,
yācīdha → yā cīdha (bjt, pts)Каждый раз радуется, если видит мужа,
Sakhī sakhāraṁva cirassamāgataṁ;
cirassam → T. M6. M7 cirassa. (pts note) | sakhāraṁva cirassamāgataṁ → sakhāraṁ va cirassam āgataṁ (pts)Как другу после длительной разлуки,
Koleyyakā sīlavatī patibbatā,Воспитана и нравственна, мужу всегда верна:
Yā evarūpā purisassa bhariyā;
evarūpā → eva rūpā (bjt)Жена такая
‘Sakhī ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.
bhariyāti → bhariyā ti (pts)будет зваться “другом”.Akkuddhasantā vadhadaṇḍatajjitā,
akkuddhasantā → akkuṭṭhasantā (bj: a.jā) | Akkuddhasantā → T. M7 akkuṭṭha-; M. Ph. akuddhatasanti. (pts note)Та, что всегда спокойна, терпит всё,
Aduṭṭhacittā patino titikkhati;
aduṭṭhacittā → aruddhacittā (sya-all) | aduṭṭhacittā → S. aruddha- (pts note)Даже когда ей палкой угрожают,
Akkodhanā bhattuvasānuvattinī,
bhattuvasānuvattinī → bhattuvasānuvattīnī (bj)С умом беззлобным терпит мужа своего,
Yā evarūpā purisassa bhariyā;Всё сносит, подчиняясь воле мужа:
‘Dāsī ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.
bhariyāti → bhariyā ti (pts)Жена такая называется “рабыней”.Yācīdha bhariyā vadhakāti vuccati,
vadhakā → Ph. vadhā. (pts note) | yācīdha → yā cīdha (bjt, pts) | vadhakāti → vadhakā ti (pts)И все те жёны, названы что здесь
‘Corī ca ayyā’ti ca yā pavuccati;
yā → sā (sya-all, pts) | corī → M. Ph. corā. (pts note) | ayyāti → ayyā ti (pts)Убийцей, вором и тираном –
Dussīlarūpā pharusā anādarā,Безнравственны, грубы, резки,
Kāyassa bhedā nirayaṁ vajanti tā.
vajanti → vajantī (bj)С распадом тела ад их ожидает.Yācīdha mātā bhaginī sakhīti ca,
ti → omitted by T. M6. M7. S. (pts note) | yācīdha → yā cīdha (bjt, pts) | sakhīti → sakhī (bjt, th) | sakhīti → sakhī ti (pts)Но все те жёны, названы что здесь
‘Dāsī ca bhariyā’ti ca sā pavuccati;
sā → yā (bj) | ca → omitted by Ph. (pts note) | sā → T. yā. (pts note) | bhariyāti → bhariyā ti (pts)Рабыней, мамой, другом, и сестрою –
Sīle ṭhitattā cirarattasaṁvutā,Стойкие в нравственности, себя обуздав,
Kāyassa bhedā sugatiṁ vajanti tāti.
tāti → tā (bjt) | tāti → tā ti (pts)С распадом тела в мир небесный попадают.
Imā kho, sujāte, satta purisassa bhariyāyo.
imā → imāni (sya-all) | bhariyāyo → bhariyā (th, pts)У мужчины, Суджата, может быть семь видов жён.
Tāsaṁ tvaṁ katamā”ti?
katamāti → katamātī (bj) | tāsaṁ → tāsam (pts) | katamāti → katamā ti (pts)Какая из них ты?”
“Ajjatagge maṁ, bhante, bhagavā dāsīsamaṁ sāmikassa bhariyaṁ dhāretū”ti.
dhāretūti dasamaṁ → dhāretū ti satt ime (pts) | dāsīsamaṁ → dāsī samaṁ (bjt) | ajjatagge → ajja-t-agge (pts)“Начиная с этого дня, почтенный, пусть Благословенный считает меня женой, подобной рабыне”.