Vitthatadhanasutta๖ วิตถตธนสูตร
“Sattimāni, bhikkhave, dhanāni.
sattimāni → (pts) | + → sāvatthinidānaṁ (bjt)ภิกษุทั้งหลาย ทรัพย์ ๗ ประการนี้
Katamāni satta?ทรัพย์ ๗ ประการ อะไรบ้าง คือ
Saddhādhanaṁ, sīladhanaṁ, hirīdhanaṁ, ottappadhanaṁ, sutadhanaṁ, cāgadhanaṁ, paññādhanaṁ.
hirīdhanaṁ → hiridhanaṁ (bj, pts) | hirīdhanaṁ → hiridhanam (pts) | paññādhanaṁ → paññādhanam (pts)๑. สัทธาธนะ ๒. สีลธนะ ๓. หิริธนะ ๔. โอตตัปปธนะ ๕. สุตธนะ ๖. จาคธนะ ๗. ปัญญาธนะ
Katamañca, bhikkhave, saddhādhanaṁ?
katamañca → katamañ ca (pts)สัทธาธนะ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ariyasāvako saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṁ:
bodhiṁ → bodhim (pts)คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีศรัทธา คือ เชื่อปัญญาเครื่องตรัสรู้ของ ตถาคตว่า
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho …pe… buddho bhagavā’ti.
itipi → iti pi (pts) | bhagavāti → bhagavā ti (pts)‘แม้เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ ด้วยพระองค์เองโดยชอบ ฯลฯ เป็นพระพุทธเจ้า เป็นพระผู้มีพระภาค’
Idaṁ vuccati, bhikkhave, saddhādhanaṁ.นี้เรียกว่า สัทธาธนะ
Katamañca, bhikkhave, sīladhanaṁ?
katamañca → katamañ ca (pts)สีลธนะ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ariyasāvako pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti.
paṭivirato → pativirato (pts) | pe → M. la; Ph. M8 pa. (pts note) | surāmerayamajjapamādaṭṭhānā → surāmeraya majjapamādaṭṭhānā (bjt)คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์ ฯลฯ เป็นผู้เว้นขาด จากการเสพของมึนเมาคือสุราและเมรัย อันเป็นเหตุแห่งความประมาท
Idaṁ vuccati, bhikkhave, sīladhanaṁ.นี้เรียกว่า สีลธนะ
Katamañca, bhikkhave, hirīdhanaṁ?
hirīdhanaṁ → hiridhanaṁ (bj, pts) | katamañca → katamañ ca (pts)หิริธนะ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ariyasāvako hirīmā hoti, hirīyati kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena, hirīyati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā.
hirīmā → hirimā (bj, pts) | hirīyati → hiriyati (sya-all, pts)คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีหิริ คือ ละอายต่อกายทุจริต วจีทุจริต มโนทุจริต ละอายต่อการประกอบบาปอกุศลธรรมทั้งหลาย
Idaṁ vuccati, bhikkhave, hirīdhanaṁ.
hirīdhanaṁ → hiridhanaṁ (bj)นี้เรียกว่า หิริธนะ
Katamañca, bhikkhave, ottappadhanaṁ?
katamañca → katamañ ca (pts)โอตตัปปธนะ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ariyasāvako ottappī hoti, ottappati kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena, ottappati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā.
ottappī → T. M6 ottāpi. (pts note) | ottappati → T. M6 ottapati throughout. (pts note)คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีโอตตัปปะ คือ สะดุ้งกลัวต่อกายทุจริต วจีทุจริต มโนทุจริต สะดุ้งกลัวต่อการประกอบบาปอกุศลธรรมทั้งหลาย
Idaṁ vuccati, bhikkhave, ottappadhanaṁ.นี้เรียกว่า โอตตัปปธนะ
Katamañca, bhikkhave, sutadhanaṁ?
katamañca → katamañ ca (pts)สุตธนะ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ariyasāvako bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo. Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti. Tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā.
dhātā → dhatā (bj, sya-all, pts) | sātthaṁ → M6 sātthā; T. satthā. (pts note) | savyañjanaṁ → M6 savyañjanā; T. vyañjanā. (pts note) | tathārūpāssa → M. Ph. M6. M7 -rūpassa. (pts note) | dhatā → M. Ph. M8 dhātā. (pts note) | majjhekalyāṇā → majjhe kalyāṇā (pts)คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นพหูสูต ทรงสุตะ สั่งสมสุตะ เป็นผู้ได้ฟังมาก ซึ่งธรรมทั้งหลายที่มีความงามในเบื้องต้น มีความงามในท่ามกลาง และมีความงาม ในที่สุด ประกาศพรหมจรรย์ พร้อมทั้งอรรถและพยัญชนะ บริสุทธิ์บริบูรณ์ ครบถ้วน ทรงจำไว้ได้ คล่องปาก ขึ้นใจ แทงตลอดดีด้วยทิฏฐิ
Idaṁ vuccati, bhikkhave, sutadhanaṁ.นี้เรียกว่า สุตธนะ
Katamañca, bhikkhave, cāgadhanaṁ?
katamañca → katamañ ca (pts)จาคธนะ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ariyasāvako vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vosaggarato yācayogo dānasaṁvibhāgarato.
payatapāṇi vosaggarato → payatapāṇī vossaggarato (bj)คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีใจปราศจากความตระหนี่อันเป็นมลทิน มีจาคะอันสละแล้ว มีฝ่ามือชุ่ม ยินดีในการสละ ควรแก่การขอ ยินดีในการแจกทาน อยู่ครองเรือน
Idaṁ vuccati, bhikkhave, cāgadhanaṁ.นี้เรียกว่า จาคธนะ
Katamañca, bhikkhave, paññādhanaṁ?
katamañca → katamañ ca (pts)ปัญญาธนะ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ariyasāvako paññavā hoti …pe… sammā dukkhakkhayagāminiyā.
pe → M. la; Ph. M8 pa. (pts note) | sammā dukkhakkhayagāminiyā → sammādukkhakkhayagāminiyā (th, pts)คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีปัญญา คือ ประกอบด้วยปัญญา ฯลฯ ให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ
Idaṁ vuccati, bhikkhave, paññādhanaṁ.นี้เรียกว่า ปัญญาธนะ
Imāni kho, bhikkhave, sattadhanānīti.
sattadhanānīti → satta dhanānīti (bjt, th) | sattadhanānīti → satta dhanānī ti (pts)ภิกษุทั้งหลาย ทรัพย์ ๗ ประการนี้แล
Saddhādhanaṁ sīladhanaṁ, hirī ottappiyaṁ dhanaṁ;
hirī → hiri (bj, pts)ผู้ใดจะเป็นสตรี หรือบุรุษก็ตาม มีทรัพย์ ๗ ประการนี้ คือ สัทธาธนะ สีลธนะ หิริธนะ โอตตัปปธนะ Sutadhanañca cāgo ca, paññā ve sattamaṁ dhanaṁ.
sutadhanañca → sutadhanaṁ ca (bjt) | sutadhanañca → sutadhanañ ca (pts)สุตธนะ จาคธนะ และปัญญาธนะYassa ete dhanā atthi, itthiyā purisassa vā;
ete → etā (sya-all) | ete → S. etā. (pts note) | dhanā → T. dhanaṁ. (pts note) Adaliddoti taṁ āhu, amoghaṁ tassa jīvitaṁ.
adaliddoti → adaḷiddoti (bj, sya-all) | adaliddo → Ph. S. adaḷ- (pts note) | adaliddoti → adaliddo ti (pts)บัณฑิตทั้งหลายเรียกผู้นั้นว่า ‘เป็นคนไม่ขัดสน’ ชีวิตของเขาก็ไม่สูญเปล่าTasmā saddhañca sīlañca, pasādaṁ dhammadassanaṁ;
saddhañca sīlañca → saddhañ ca sīlañ ca (pts)เพราะฉะนั้น ผู้มีปัญญา เมื่อระลึกถึงคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย Anuyuñjetha medhāvī, saraṁ buddhāna sāsanan”ti.
buddhāna sāsananti chaṭṭhaṁ → buddhānasāsananti (sya-all, pts) | saraṁ → M. M8 varaṁ. (pts note) | buddhāna sāsananti → buddhānasāsanan ti (pts)ควรหมั่นประกอบศรัทธา ศีล ความเลื่อมใสและการเห็นธรรม