ArakasuttaAraka’s Instructions
“Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, arako nāma satthā ahosi titthakaro kāmesu vītarāgo.
Arako → T. -to. (pts note) | + → sāvatthinidānaṁ (bjt)“Once, monks, there was a teacher named Araka, a sectarian leader who was free of passion for sensuality.
Arakassa kho pana, bhikkhave, satthuno anekāni sāvakasatāni ahesuṁ.He had many hundreds of students
Arako satthā sāvakānaṁ evaṁ dhammaṁ deseti:
deseti → desesi (pts) | desesi:-- → S. -ti. (pts note)and he taught them the Dhamma in this way:
‘appakaṁ, brāhmaṇa, jīvitaṁ manussānaṁ parittaṁ lahukaṁ bahudukkhaṁ bahupāyāsaṁ mantāyaṁ boddhabbaṁ, kattabbaṁ kusalaṁ, caritabbaṁ brahmacariyaṁ, natthi jātassa amaraṇaṁ.
lahukaṁ → lahusaṁ (ṭīkā) | mantāyaṁ → mantāya (sabbattha) | brāhmaṇa → brāhmaṇā (bj) | bahupāyāsaṁ mantāyaṁ boddhabbaṁ → bahūpāyāsaṁ mantāya phoṭṭhabbaṁ (sya-all); bahūpāyāsaṁ mantāya bodhabbaṁ (pts) | mantāya → mantāyaṁ (bj: machasaṁ) | boddhabbaṁ → bodhabbaṁ (bj: sīmu) | lahukaṁ → lahusaṁ (cck: ṭīkā) | mantāyaṁ → mantāya (sabbattha) ṭīkā passitabbā (cck note) | lahukaṁ → T. M6. M7 lahusaṁ throughout. (pts note) | bodhabbaṁ → M. Ph. boddhaṁ; S. phoṭṭabbaṁ throughout. (pts note)‘Next to nothing, brahmans, is the life of human beings—limited, trifling, of much stress & many despairs. One should touch this (truth) like a sage, do what is skillful, follow the holy life. For one who is born there is no freedom from death.
Seyyathāpi, brāhmaṇa, tiṇagge ussāvabindu sūriye uggacchante khippaṁyeva paṭivigacchati, na ciraṭṭhitikaṁ hoti;
brāhmaṇa → brāhmaṇā (bj) | sūriye → suriye (bj, sya-all, pts) | khippaṁyeva → khippameva (bj) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | khippaṁyeva → khippaṁ yeva (pts)“‘Just as a dewdrop on the tip of a blade of grass quickly vanishes with the rising of the sun and does not stay long,
evamevaṁ kho, brāhmaṇa, ussāvabindūpamaṁ jīvitaṁ manussānaṁ parittaṁ lahukaṁ bahudukkhaṁ bahupāyāsaṁ mantāyaṁ boddhabbaṁ, kattabbaṁ kusalaṁ, caritabbaṁ brahmacariyaṁ, natthi jātassa amaraṇaṁ.
brāhmaṇa ussāvabindūpamaṁ → brāhmaṇā ussāvabindupamaṁ (bj) | bahupāyāsaṁ mantāyaṁ → bahūpāyāsaṁ mantāya (bj) | bahupāyāsaṁ mantāyaṁ boddhabbaṁ → bahūpāyāsaṁ mantāya phoṭṭhabbaṁ (sya-all); bahūpāyāsaṁ mantāya bodhabbaṁ (pts) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts)in the same way, brahmans, the life of human beings is like a dewdrop—limited, trifling, of much stress & many despairs. One should touch this (truth) like a sage, do what is skillful, follow the holy life. For one who is born there is no freedom from death.
Seyyathāpi, brāhmaṇa, thullaphusitake deve vassante udakabubbuḷaṁ khippaṁyeva paṭivigacchati, na ciraṭṭhitikaṁ hoti;
udakabubbuḷaṁ → udakabubbulupamaṁ (cck); udakabubbulaṁ (sya1ed, sya2ed); udakapupphuḷaṁ (mr) | brāhmaṇa → brāhmaṇā (bj) | udakabubbuḷaṁ khippaṁyeva → udakabubbūḷaṁ khippameva (bj); udake udakabubbulaṁ khippaṁ yeva (pts) | udakabubbuḷaṁ → udakabubbulaṁ (sya-all) | udakabubbuḷaṁ → udakapupphuḷaṁ (cck: ka.) | thullaphusitake → T. phulla- (pts note) | udake → omitted by S. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)“‘Just as when the rain-devas send rain in fat drops, and a bubble on the water quickly vanishes and does not stay long,
evamevaṁ kho, brāhmaṇa, udakabubbuḷūpamaṁ jīvitaṁ manussānaṁ parittaṁ lahukaṁ bahudukkhaṁ bahupāyāsaṁ mantāyaṁ boddhabbaṁ, kattabbaṁ kusalaṁ, caritabbaṁ brahmacariyaṁ, natthi jātassa amaraṇaṁ.
brāhmaṇa udakabubbuḷūpamaṁ → brāhmaṇā udakabubbūḷūpamaṁ (bj) | bahupāyāsaṁ mantāyaṁ → bahūpāyāsaṁ mantāya (bj) | udakabubbuḷūpamaṁ → udakabubbulupamaṁ (sya-all); udakabubbulūpamaṁ (pts) | bahupāyāsaṁ mantāyaṁ boddhabbaṁ → bahūpāyāsaṁ mantāya phoṭṭhabbaṁ (sya-all); bahūpāyāsaṁ mantāya bodhabbaṁ (pts) | boddhabbaṁ → bodhabbaṁ (bj: sīmu) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts)in the same way, brahmans, the life of human beings is like a water bubble—limited, trifling, of much stress & many despairs. One should touch this (truth) like a sage, do what is skillful, follow the holy life. For one who is born there is no freedom from death.
Seyyathāpi, brāhmaṇa, udake daṇḍarāji khippaṁyeva paṭivigacchati, na ciraṭṭhitikā hoti;
brāhmaṇa → brāhmaṇā (bj) | daṇḍarāji khippaṁyeva → daṇḍarājī khippaṁ yeva (bj) | paṭivigacchati → T. paṭigacchati; M7 patiga- corr. to paṭivi- by another hand. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)“‘Just as a line drawn in the water with a stick quickly vanishes and does not stay long,
evamevaṁ kho, brāhmaṇa, udake daṇḍarājūpamaṁ jīvitaṁ manussānaṁ parittaṁ …pe…
brāhmaṇa → brāhmaṇā (bj) | daṇḍarājūpamaṁ → daṇḍarājupamaṁ (sya-all) | lahukaṁ → omitted by M6; T. M7 omit only lahukaṁ. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | daṇḍarājūpamaṁ → daṇḍa rājūpamaṁ (bjt) | evamevaṁ → evam eva (pts)in the same way, brahmans, the life of human beings is like a line drawn in the water with a stick …
natthi jātassa amaraṇaṁ.For one who is born there is no freedom from death.
Seyyathāpi, brāhmaṇa, nadī pabbateyyā dūraṅgamā sīghasotā hārahārinī, natthi so khaṇo vā layo vā muhutto vā yaṁ sā āvattati, atha kho sā gacchateva vattateva sandateva;
sā → yāya (mr) | āvattati → tharati (bj); dharati (sya-all); āramati (pts1ed); avatiṭṭheyya (?) | brāhmaṇa → brāhmaṇā (bj) | hārahārinī → hārahārīnī (bj) | sā āvattati → sātharati (bj) | āvattati atha kho → dharati athakho (sya-all) | nadī → nadi (pts) | āvattati → āramati (pts) | sā → yāya (cck: ka.) | āvattati → tharati (cck: sī.); dharati (cck: syā.); avatiṭṭheyya (cck: ?) | sīghasotā → M. Ph. siṅgha- (pts note) | sā → M. yāya; Ph. sā yaṁ; M7 yaṁ. (pts note) | āramati → M. āvattati; Ph. āvaṭṭati; S. dharati. (pts note) | eva → S. -te ca; T. M6 only -te. (pts note) | sandat → T. sanāt'. (pts note) | eva → S. -te ca. (pts note) | gacchateva vattateva sandateva → gacchate ca vattate ca sandate ca (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | gacchateva vattateva sandateva → gacchat eva vattat eva sandat eva evam (pts)“‘Just as a river flowing down from the mountains, going far, its current swift, carrying everything with it, so that there is not a moment, an instant, a second where it stands still, but instead it goes & rushes & flows,
evamevaṁ kho, brāhmaṇa, nadīpabbateyyūpamaṁ jīvitaṁ manussānaṁ parittaṁ lahukaṁ …pe…
brāhmaṇa nadīpabbateyyūpamaṁ → brāhmaṇā nadīpabbateyyupamaṁ (bj) | parittaṁ lahukaṁ → (bj) | nadīpabbateyyūpamaṁ → nadipabbateyyūpamaṁ (pts) | pe → M. la; Ph. pa; omitted by S. (pts note) | evamevaṁ → evameva (th) | evamevaṁ → eva (pts)in the same way, brahmans, the life of human beings is like a river flowing down from the mountains …
natthi jātassa amaraṇaṁ.For one who is born there is no freedom from death.
Seyyathāpi, brāhmaṇa, balavā puriso jivhagge kheḷapiṇḍaṁ saṁyūhitvā akasireneva vameyya;
vameyya → patāpeyya (mr) | brāhmaṇa → brāhmaṇā (bj) | saṁyūhitvā akasireneva → saññuhitvā appakasireneva (bj, sya-all, pts) | vameyya → patāpeyya (cck: ka.) | Seyyathā → in Ph. this simile is missing. (pts note) | saṁyūhitvā akasireneva → saññūhitvā appakasireneva (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | saṁyūhitvā akasireneva → saññūhitvā appakasiren eva (pts)“‘Just as a strong man forming a drop of spit on the tip of his tongue would spit it out with little effort,
evamevaṁ kho, brāhmaṇa, kheḷapiṇḍūpamaṁ jīvitaṁ manussānaṁ parittaṁ …pe…
brāhmaṇa kheḷapiṇḍūpamaṁ → brāhmaṇā khelapiṇḍūpamaṁ (bj) | kheḷapiṇḍūpamaṁ → kheḷapiṇḍupamaṁ (sya-all) | lahukaṁ → omitted by T. M6. M7. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts)in the same way, brahmans, the life of human beings is like a drop of spit …
natthi jātassa amaraṇaṁ.For one who is born there is no freedom from death.
Seyyathāpi, brāhmaṇa, divasaṁsantatte ayokaṭāhe maṁsapesi pakkhittā khippaṁyeva paṭivigacchati, na ciraṭṭhitikā hoti;
maṁsapesi → maṁsapesī (bj, sya-all, pts1ed) | brāhmaṇa divasaṁsantatte → brāhmaṇā divasasaṁtatte (bj) | divasaṁsantatte → divasasantatte (sya-all, pts) | maṁsapesi → maṁsapesī (pts) | maṁsapesi → maṁsapesī (cck: sī. syā.) | maṁsapesī → M. Ph. -pesiyā. (pts note) | pakkhittā → M. Ph. -ttāya. (pts note) | paṭivigacchati → T. M7 paṭivijjhati. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | khippaṁyeva → khippaṁ yeva (pts)“‘Just as a sliver of meat thrown into an iron pan heated all day quickly vanishes and does not stay long,
evamevaṁ kho, brāhmaṇa, maṁsapesūpamaṁ jīvitaṁ manussānaṁ parittaṁ …pe…
brāhmaṇa → brāhmaṇā (bj) | parittaṁ → (bj) | lahukaṁ → omitted by T. M6. M7. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | + → manussānaṁ (th, pts) | evamevaṁ → evam eva (pts)in the same way, brahmans, the life of human beings is like a sliver of meat …
natthi jātassa amaraṇaṁ.For one who is born there is no freedom from death.
Seyyathāpi, brāhmaṇa, gāvī vajjhā āghātanaṁ nīyamānā yaṁ yadeva pādaṁ uddharati, santikeva hoti vadhassa santikeva maraṇassa;
brāhmaṇa → brāhmaṇā (bj) | santikeva hoti → santike (sya-all) | vajjhā → T. vajjhaṁ. (pts note) | pādaṁ → T. padaṁ. (pts note) | vadhassa → M. Ph. vaddhassa. (pts note) | va → omitted by T. S. (pts note) | yaṁ yadeva → yaññadeva (bjt, th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | nīyamānā yaṁ yadeva → niyyamānā yañ ñad eva (pts) | santikeva → santike va (pts)“‘Just as a cow to be slaughtered being led to the slaughterhouse, with every step of its foot closer to its slaughtering, closer to death,
evamevaṁ kho, brāhmaṇa, govajjhūpamaṁ jīvitaṁ manussānaṁ parittaṁ lahukaṁ bahudukkhaṁ bahupāyāsaṁ mantāyaṁ boddhabbaṁ, kattabbaṁ kusalaṁ, caritabbaṁ brahmacariyaṁ, natthi jātassa amaraṇan’ti.
govajjhūpamaṁ → gāvīvajjhūpamaṁ (bj, sya-all) | govajjhūpamaṁ → gāvī vajjhūpamaṁ (bj) | bahupāyāsaṁ mantāyaṁ → bahūpāyāsaṁ mantāya (bj) | bahupāyāsaṁ mantāyaṁ boddhabbaṁ → bahūpāyāsaṁ mantāya phoṭṭhabbaṁ (sya-all); bahūpāyāsaṁ mantāya bodhabbaṁ (pts) | govajjhūpamaṁ → gāvīvajjhūpamaṁ (cck: sī. syā.) | govajjhūpamaṁ → S. gāvī- (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts) | amaraṇanti → amaraṇan ti (pts)in the same way, brahmans, the life of human beings is like a cow to be slaughtered—limited, trifling, of much stress & many despairs. One should touch this (truth) like a sage, do what is skillful, follow the holy life. For one who is born there is no freedom from death.’
Tena kho pana, bhikkhave, samayena manussānaṁ saṭṭhivassasahassāni āyuppamāṇaṁ ahosi, pañcavassasatikā kumārikā alaṁpateyyā ahosi.
alaṁpateyyā → alampateyyā (bjt)“Now at that time, monks, the human life span was 60,000 years, with girls marriageable at 500.
Tena kho pana, bhikkhave, samayena manussānaṁ chaḷeva ābādhā ahesuṁ—
chaḷeva ābādhā → chalevābādhā (sya-all) | chaḷeva → chaḷ eva (pts) | ahesuṁ → ahesum (pts)And at that time there were (only) six afflictions:
sītaṁ, uṇhaṁ, jighacchā, pipāsā, uccāro, passāvo.
jighacchā → jigacchā (bj, sya-all) | jighacchā → T. M6. M7 dīgh- (pts note)cold, heat, hunger, thirst, defecation, & urination.
So hi nāma, bhikkhave, arako satthā evaṁ dīghāyukesu manussesu evaṁ ciraṭṭhitikesu evaṁ appābādhesu sāvakānaṁ evaṁ dhammaṁ desessati:
bhikkhave → T. bhikkhu. (pts note) | desessati → M. Ph. deseti; T. M6. M7 desessanti. (pts note) | evaṁ dīghāyukesu → evaṁdīghāyukesu (th) | evaṁ ciraṭṭhitikesu evaṁ appābādhesu → evaṁciraṭṭhitikesu evaṁappābādhesu (th)Yet even though people were so long-lived, long-lasting, with so few afflictions, that teacher Araka taught the Dhamma to his disciples in this way:
‘appakaṁ, brāhmaṇa, jīvitaṁ manussānaṁ parittaṁ lahukaṁ bahudukkhaṁ bahupāyāsaṁ mantāyaṁ boddhabbaṁ, kattabbaṁ kusalaṁ, caritabbaṁ brahmacariyaṁ, natthi jātassa amaraṇan’ti.
brāhmaṇa → brāhmaṇā (bj) | bahupāyāsaṁ mantāyaṁ → bahūpāyāsaṁ mantāya (bj) | bahupāyāsaṁ mantāyaṁ boddhabbaṁ → bahūpāyāsaṁ mantāya phoṭṭhabbaṁ (sya-all); bahūpāyāsaṁ mantāya bodhabbaṁ (pts) | amaraṇanti → amaraṇan ti (pts)‘Next to nothing, brahmans, is the life of human beings—limited, trifling, of much stress & many despairs. One should touch this (truth) like a sage, do what is skillful, follow the holy life. For one who is born there is no freedom from death.’
Etarahi taṁ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya:
taṁ → (sya-all) | taṁ → omitted by S. (pts note) | + → kho (bjt, pts)“At present, monks, one speaking rightly would say,
‘appakaṁ jīvitaṁ manussānaṁ parittaṁ lahukaṁ bahudukkhaṁ bahupāyāsaṁ mantāyaṁ boddhabbaṁ, kattabbaṁ kusalaṁ, caritabbaṁ brahmacariyaṁ, natthi jātassa amaraṇan’ti.
bahupāyāsaṁ mantāyaṁ → bahūpāyāsaṁ mantāya (bj) | bahupāyāsaṁ mantāyaṁ boddhabbaṁ → bahūpāyāsaṁ mantāya phoṭṭhabbaṁ (sya-all); bahūpāyāsaṁ mantāya bodhabbaṁ (pts) | amaraṇanti → amaraṇan ti (pts)‘Next to nothing is the life of human beings—limited, trifling, of much stress & many despairs. One should touch this (truth) like a sage, do what is skillful, follow the holy life. For one who is born there is no freedom from death.’
Etarahi, bhikkhave, yo ciraṁ jīvati so vassasataṁ appaṁ vā bhiyyo.
bhiyyo → bhiyyo vā (bj, sya-all) | kho → omitted by M. Ph. S. (pts note) | bhiyyo → M. S. add vā. (pts note)At present, monks, one who lives a long time is 100 years old or a little bit more.
Vassasataṁ kho pana, bhikkhave, jīvanto tīṇiyeva utusatāni jīvati—
tīṇiyeva → tīṇi yeva (pts)Living 100 years, one lives for 300 seasons:
utusataṁ hemantānaṁ, utusataṁ gimhānaṁ, utusataṁ vassānaṁ.100 seasons of cold, 100 seasons of heat, 100 seasons of rain.
Tīṇi kho pana, bhikkhave, utusatāni jīvanto dvādasayeva māsasatāni jīvati—
dvādasayeva → dvādasaṁ yeva (mr) | dvādasa → dvādasaṁ (cck: sī. ka.) | dvādasa → M. Ph. T. M6. M7 -saṁ. (pts note) | dvādasayeva → dvādasa yeva (my, pts)Living for 300 seasons, one lives for 1,200 months:
cattāri māsasatāni hemantānaṁ, cattāri māsasatāni gimhānaṁ, cattāri māsasatāni vassānaṁ.400 months of cold, 400 months of heat, 400 months of rain.
Dvādasa kho pana, bhikkhave, māsasatāni jīvanto catuvīsatiyeva addhamāsasatāni jīvati—
dvādasa → dvādasaṁ (bj) | catuvīsatiyeva addhamāsasatāni → catuvīsatiṁ eva addhamāsa satāni (bj); catuvīsatiṁyeva aḍḍhamāsasatāni (sya-all) | catuvīsatiyeva → catuvīsatiṁ yeva (pts) | Dvādasa → M. Ph. M6. M7 -saṁ. (pts note)Living for 1,200 months, one lives for 2,400 fortnights:
aṭṭhaddhamāsasatāni hemantānaṁ, aṭṭhaddhamāsasatāni gimhānaṁ, aṭṭhaddhamāsasatāni vassānaṁ.
aṭṭhaddhamāsasatāni → aṭṭhaḍḍhamāsasatāni (sya-all) | vassānaṁ → yaṁ sā avattati (bj: machasaṁ); marati (bj: syā) | aṭṭhaddhamāsasatāni → aṭṭhaddha māsasatāni (bjt)800 fortnights of cold, 800 fortnights of heat, 800 fortnights of rain.
Catuvīsati kho pana, bhikkhave, addhamāsasatāni jīvanto chattiṁsaṁyeva rattisahassāni jīvati—
catuvīsati → catuvīsatiṁ (bj, sya-all, pts) | addhamāsasatāni → aṭṭhaddhamāsasatāni (bj); aḍḍhamāsasatāni (sya-all) | Catuvīsatiṁ → M. Ph. T. M6. M7 -ti. (pts note) | addhamāsasatāni → S. aṭṭhaḍḍha- (pts note) | chattiṁsaṁ → Ph. M6 -sa. (pts note) | rattisahassāni → ratti sahassāni (bjt) | chattiṁsaṁyeva → chattiṁsaṁ yeva (pts)Living for 2,400 fortnights, one lives for 36,000 days:
dvādasa rattisahassāni hemantānaṁ, dvādasa rattisahassāni gimhānaṁ, dvādasa rattisahassāni vassānaṁ.
dvādasa rattisahassāni → dvādasarattisahassāni (bjt)12,000 days of cold, 12,000 days of heat, 12,000 days of rain.
Chattiṁsaṁ kho pana, bhikkhave, rattisahassāni jīvanto dvesattatiyeva bhattasahassāni bhuñjati—
dvesattatiyeva → dvesattatiṁ eva (bj); dvesattatiññeva (sya-all, pts1ed); dvesattatiñceva (mr) | dvesattatiyeva → dvesattatiññeva (cck: syā.); dvesattatiñceva (cck: ka.) | ñeva → Ph. -ti c'eva; M6 -sattatiṁsaṁ ñeva. (pts note) | rattisahassāni → ratti sahassāni (bjt) | dvesattatiyeva → dvesattatiñ ñeva (pts)Living for 36,000 days, one eats 72,000 meals:
catuvīsati bhattasahassāni hemantānaṁ, catuvīsati bhattasahassāni gimhānaṁ, catuvīsati bhattasahassāni vassānaṁ saddhiṁ mātuthaññāya saddhiṁ bhattantarāyena.
bhattantarāyena → bhattantarāya (bj) | catuvīsati → catuvīsatiṁ (sya-all, pts) | bhattantarāya → bhattantarāyena (bj: machasaṁ) | catuvīsatiṁ → M. Ph. -ti. (pts note) | catuvīsatiṁ → M. -ti. (pts note) | mātuthaññāya → omitted by T. (pts note)24,000 meals in the cold, 24,000 meals in the heat, 24,000 meals in the rain—counting the taking of mother’s milk and obstacles to eating.
Tatrime bhattantarāyā kapimiddhopi bhattaṁ na bhuñjati, dukkhitopi bhattaṁ na bhuñjati, byādhitopi bhattaṁ na bhuñjati, uposathikopi bhattaṁ na bhuñjati, alābhakenapi bhattaṁ na bhuñjati.
kapimiddhopi → kupitopi (bj, sya-all, pts) | kupitopi → kamipiddhopi (bj: machasaṁ) | Tatr → T. M7 tatth'. (pts note) | bhattantarāyā → T. M7 -tarāya; M6 -tarayā, then kupito and so on. (pts note) | vyādhito → T. M6. M7 byāsatto. (pts note) | uposathiko → M6 upāsako. (pts note) | alābhakena → M6 ālā- (pts note) | byādhitopi → vyādhitopi (bjt) | tatrime → tatr ime (pts) | kapimiddhopi → kupito pi (pts) | dukkhitopi → dukkhito pi (pts) | byādhitopi → vyādhito pi (pts) | uposathikopi → uposathiko pi (pts) | alābhakenapi → alābhakena pi (pts)These are the obstacles to eating: when one doesn’t eat while angered, when one doesn’t eat while suffering or stressed, when one doesn’t eat while sick, when one doesn’t eat on the observance [uposatha] day, when one doesn’t eat while poor.
Iti kho, bhikkhave, mayā vassasatāyukassa manussassa āyupi saṅkhāto, āyuppamāṇampi saṅkhātaṁ, utūpi saṅkhātā, saṁvaccharāpi saṅkhātā, māsāpi saṅkhātā, addhamāsāpi saṅkhātā, rattipi saṅkhātā, divāpi saṅkhātā, bhattāpi saṅkhātā, bhattantarāyāpi saṅkhātā.
saṅkhāto → saṅkhātaṁ (bj) | utūpi → utupi (bj) | addhamāsāpi → aḍḍhamāsāpi (sya-all) | rattipi → rattīpi (sya-all, pts) | divāpi → rattindivā pi (pts) | saṅkhāto → saṅkhātaṁ (cck: ?) | saṁvaccharā → T. M6. M7 utusaṁv- (pts note) | addhamāsā → T. M6. M7 māsaddhāmāsā (T. -māsaṁ). (pts note) | rattindivā → M. S. divā. (pts note)“Thus, monks, I have reckoned the life of a person living for 100 years: I have reckoned the life span, reckoned the seasons, reckoned the years, reckoned the months, reckoned the fortnights, reckoned the nights, reckoned the days, reckoned the meals, reckoned the obstacles to eating.
Yaṁ, bhikkhave, satthārā karaṇīyaṁ sāvakānaṁ hitesinā anukampakena anukampaṁ upādāya;Whatever a teacher should do—seeking the welfare of his disciples, out of sympathy for them—that have I done for you.
kataṁ vo taṁ mayā etāni, bhikkhave, rukkhamūlāni etāni suññāgārāni. Jhāyatha, bhikkhave, mā pamādattha; mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha. Ayaṁ vo amhākaṁ anusāsanī”ti.
+ → māpamādattha (bjt) | anusāsanīti → anusāsanī ti (pts)Over there are the roots of trees; over there, empty dwellings. Practice jhāna, monks. Don’t be heedless. Don’t later fall into regret. This is our message to you all.”
Mahāvaggo sattamo.
sattamo hirīsūriyaṁ → dutiyo hirīsuriya nāgaraṁ (bj); dutiyo hiripurisaṁ nāgaraṁ (sya-all)
Hirīsūriyaṁ upamā, dhammaññū pārichattakaṁ;
hirīsuriya → hirīsūriyaṁ upamā dhammaññupārichattakaṁ sakkaccaṁbhāvanāaggi sunettaṁarakenacāti – machasaṁ (bj note) | suriyaṁ → S. purisaṁ. (pts note) | nāgaraṁ → Ph. nāma; omitted by M. (pts note) | hirīsūriyaṁ → hirīsuriya nāgaraṁ (bjt) | hirīsūriyaṁ → hiripurisaṁ nāgaraṁ (th) | hirīsūriyaṁ → hiri suriyaṁ nāgaraṁ (pts) pārichattakaṁ → omitted by M. Ph. (pts note) | dhammaññū pārichattakaṁ → dhammaññūpāricchattakaṁ (bjt) Sakkaccaṁ bhāvanā aggi, sunettaarakena cāti.
bhāvanā → bhāvanaṁ (bj, sya-all) | sakkaccaṁ bhāvanā → sakkatvā bhāvanaṁ (pts) | Sakkatvā → M. M6. M7 sakkataṁ; T. sakkattaṁ; S. sakkaccaṁ. (pts note) | bhāvanaṁ → T. M6. M7 bha-; Ph. vacanaṁ. (pts note) cāti → te dasāti (bj) | sunettaarakena cāti → sunettaarakenānusāsanīti (sya-all) | cā → Ph. -kenānusānī; S. -kenānusāsanī; T. M6. M7 te dasā ti (T. te dasā yā ti) for cā ti. (pts note) | sunettaarakena cāti → sunetta-arakena cā ti (pts)