VerañjasuttaСутта Вераньджа
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → (sya-all) | Evaṁ → pārā. 1 ādayo (cck note) | evaṁ → evam (pts)Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā verañjāyaṁ viharati naḷerupucimandamūle.
naḷerupucimandamūle → nalerupucimanda mūle (bj) | naḷerupucimandamūle atha kho → naḷerupūcimaṇḍarukkhamūle athakho (sya-all) | Naḷerupucimandamūle → T. M7 -mande; S. -pūcimaṇḍarukkhamūle. (pts note)Одно время Благословенный располагается в Вераньдже у подножья ниимового дерева Налеры.
Atha kho verañjo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)И тогда брахман из Вераньджи подошёл к Благословенному и обменялся с ним вежливыми приветствиями.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho verañjo brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (pts) | sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | sārāṇīyaṁ → Ph. M8. M7 sāra- (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)После обмена вежливыми приветствиями и любезностями он сел рядом и сказал Благословенному:
“Sutaṁ metaṁ, bho gotama:
me → M8. S. etaṁ instead of me taṁ. (pts note) | taṁ → omitted by Ph. (pts note) | bho → T. so. (pts note) | sutaṁ metaṁ → sutametaṁ (th)“Я слышал так, Мастер Готама:
‘na samaṇo gotamo brāhmaṇe jiṇṇe vuḍḍhe mahallake addhagate vayoanuppatte abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimantetī’ti.
vuḍḍhe → vuddhe (bj, pts) | na → S. puts na after Gotamo; T. M6. M7 omit it. (pts note) | vuddhe → Ph. S. vuḍḍhe. (pts note) | ti → T. M6 omit ti. (pts note) | vayoanuppatte → vayo-anuppatte (pts) | nimantetīti → nimantetī ti (pts)“Отшельник Готама не выражает почтения тем брахманам, которые старые, пожилые, отягощённые годами, много прожившие, чьи дни подходят к концу. Он не встаёт перед ними и не предлагает им сиденья”.
Tayidaṁ, bho gotama, tatheva.
Tayidaṁ → S. yad idaṁ. (pts note) | tatheva → tath eva (pts)И это действительно правда,
Na hi bhavaṁ gotamo brāhmaṇe jiṇṇe vuḍḍhe mahallake addhagate vayoanuppatte abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimanteti.
vuḍḍhe → vuddhe (bj, pts) | gotamo → gotama (sya-all) | vuddhe → M8 buddhe; Ph. S. vuḍḍhe. (pts note) | na hi → nahi (bjt) | vayoanuppatte → vayo-anuppatte (pts)что Мастер Готама не выражает почтения тем брахманам, которые старые, пожилые, отягощённые годами, много прожившие, чьи дни подходят к концу, не встаёт перед ними и не предлагает им сиденья.
Tayidaṁ, bho gotama, na sampannamevā”ti.
sampannamevāti → sampannam evā ti (pts)Не подобает так делать, Мастер Готама”.
“Nāhaṁ taṁ, brāhmaṇa, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yamahaṁ abhivādeyyaṁ vā paccuṭṭheyyaṁ vā āsanena vā nimanteyyaṁ.
nāhaṁ taṁ → nāhantaṁ (th) | nāhaṁ → nāhan (pts) | yamahaṁ → yam ahaṁ (pts)“Брахман, в мире с дэвами, Марой, Брахмой, с его поколениями шраманов и брахманов, богов и людей, я не вижу никого, кому бы я мог выражать почтение, или перед кем я мог бы вставать, или кому я мог бы предлагать сиденье.
Yañhi, brāhmaṇa, tathāgato abhivādeyya vā paccuṭṭheyya vā āsanena vā nimanteyya, muddhāpi tassa vipateyyā”ti.
yañhi → yaṁ hi (bjt, pts) | muddhāpi → muddhā pi (pts) | vipateyyāti → vipateyyā ti (pts)Поскольку если Татхагата выразит почтение кому-либо, или встанет перед ним, или предложит ему сиденье, то голова этого человека расколется”.
“Arasarūpo bhavaṁ gotamo”ti.
gotamoti → gotamo ti (pts)“У Мастера Готамы нет вкуса”.
“Atthi khvesa, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya:
esa → Ph. M8 khvassa; M6 khvāssa; T. kho. (pts note) | brāhmaṇa → M8 -ṇassa. (pts note) | khvesa → khv esa (pts)“Брахман, есть способ, когда можно правдиво сказать обо мне:
‘arasarūpo samaṇo gotamo’ti.
gotamoti → gotamo ti (bjt, pts)“У отшельника Готамы нет вкуса”.
Ye te, brāhmaṇa, rūparasā saddarasā gandharasā rasarasā phoṭṭhabbarasā, te tathāgatassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
anabhāvaṅkatā → anabhāvakatā (bj, pts1ed) | phoṭṭhabbarasā → poṭṭhabbarasā (bj) | anabhāvaṅkatā → anabhāvakatā (pts) | tālāvatthukatā → tālavatthukatā (bj: katthaci) | anabhāvakatā → anabhāvaṁkatā (bj: machasaṁ) | anabhāvaṁkatā → anabhāvakatā (cck: sī. pī.) | brāhmaṇa → M8 continues with pariyāyo at the beginning of the next . (pts note) | pahīnā → M. pahinnā. (pts note) | anabhāvakatā → M. Ph. S. anabhāvaṁ k- throughout. (pts note)Татхагата отбросил свой вкус к формам, звукам, запахам, вкусам, и тактильным ощущениям. Он срезал их под корень, сделал подобными обрубку пальмы, уничтожил, так что они более не смогут возникнуть в будущем.
Ayaṁ kho, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya:
sammā vadamāno → sammāvadamāno (bjt)Вот каким образом кто-либо мог бы правдиво сказать обо мне:
‘arasarūpo samaṇo gotamo’ti, no ca kho yaṁ tvaṁ sandhāya vadesī”ti.
vadesī”ti → vadesi (bj, mr) | vadesīti → vadesi (bj) | vadesī’’ti → vadesi (cck: sī. ka.) | kho → omitted by T. (pts note) | ti → M. Ph. T. M7 omit ti. (pts note) | gotamoti → gotamo ti (pts) | vadesīti → vadesī ti (pts)“У отшельника Готамы нет вкуса”. Но ты ответил, не это имея в виду”.
“Nibbhogo bhavaṁ gotamo”ti.
gotamoti → gotamo ti (pts)“Мастер Готама не общителен”.
“Atthi khvesa, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya:
esa → T. M7 kho sa; M6 khvassa. (pts note) | khvesa → khv esa (pts)“Брахман, есть способ, когда можно правдиво сказать обо мне:
‘nibbhogo samaṇo gotamo’ti.
gotamoti → gotamo ti (pts)“Отшельник Готама не общителен”.
Ye te, brāhmaṇa, rūpabhogā saddabhogā gandhabhogā rasabhogā phoṭṭhabbabhogā, te tathāgatassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
phoṭṭhabbabhogā → poṭṭhabbabhogā (bj) | anabhāvaṅkatā → anabhāvakatā (bj, pts) | tālāvatthukatā → tālavatthukatā (bj: katthaci) | anabhāvakatā → anabhāvaṁkatā (bj: machasaṁ) | pahīnā → M. pahinnā throughout. (pts note)Татхагата отбросил общительность с формами, звуками, запахами, вкусами, и тактильными ощущениями. Он срезал их под корень, сделал подобными обрубку пальмы, уничтожил, так что они более не смогут возникнуть в будущем.
Ayaṁ kho, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya:
maṁ → (bj)Вот каким образом кто-либо мог бы правдиво сказать обо мне:
‘nibbhogo samaṇo gotamo’ti, no ca kho yaṁ tvaṁ sandhāya vadesī”ti.
vadesīti → vadesi (bj) | tvaṁ → T. M7 taṁ. (pts note) | gotamoti → gotamo ti (pts) | vadesīti → vadesī ti (pts)“Отшельник Готама не общителен”. Но ты ответил, не это имея в виду”.
“Akiriyavādo bhavaṁ gotamo”ti.
gotamoti → gotamo ti (pts)“Мастер Готама приверженец не-делания”
“Atthi khvesa, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya:
khvesa → khv esa (pts)“Брахман, есть способ, когда можно правдиво сказать обо мне:
‘akiriyavādo samaṇo gotamo’ti.
gotamoti → gotamo ti ahaṁ (bjt, pts)“Отшельник Готама приверженец не-делания”.
Ahañhi, brāhmaṇa, akiriyaṁ vadāmi kāyaduccaritassa vacīduccaritassa manoduccaritassa; anekavihitānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ akiriyaṁ vadāmi.
hi → M. M8 insert kho. (pts note)Ведь я провозглашаю не-делание телесного, словесного, и умственного плохого поведения. Я провозглашаю не-делание многочисленных видов плохих, неблагих деяний.
Ayaṁ kho, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya:Вот каким образом кто-либо мог бы правдиво сказать обо мне:
‘akiriyavādo samaṇo gotamo’ti, no ca kho yaṁ tvaṁ sandhāya vadesī”ti.
vadesīti → vadesi (bj) | gotamoti → gotamo ti (pts) | vadesīti → vadesī ti (pts)“Отшельник Готама приверженец не-делания”. Но ты ответил, не это имея в виду”.
“Ucchedavādo bhavaṁ gotamo”ti.
gotamoti → gotamo ti (pts)“Мастер Готама – аннигиляционист”.
“Atthi khvesa, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya:
khvesa → khv esa (pts)“Брахман, есть способ, когда можно правдиво сказать обо мне:
‘ucchedavādo samaṇo gotamo’ti.
gotamoti → gotamo ti ahaṁ (bjt, pts)“Отшельник Готама – аннигиляционист”.
Ahañhi, brāhmaṇa, ucchedaṁ vadāmi rāgassa dosassa mohassa; anekavihitānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ ucchedaṁ vadāmi.
ahañhi → hi (bjt, pts)Ведь я провозглашаю уничтожение страсти, злобы, и заблуждения. Я провозглашаю уничтожение многочисленных видов плохих, неблагих качеств.
Ayaṁ kho, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya:Вот каким образом кто-либо мог бы правдиво сказать обо мне:
‘ucchedavādo samaṇo gotamo’ti, no ca kho yaṁ tvaṁ sandhāya vadesī”ti.
vadesīti jegucchī → vadesi jegucchi (bj) | ti → all MSS. exc. S. omit ti. (pts note) | gotamoti → gotamo ti (bjt, pts) | vadesīti → vadesī ti (pts)“Отшельник Готама – аннигиляционист”. Но ты ответил, не это имея в виду”.
“Jegucchī bhavaṁ gotamo”ti.
jegucchī → jegucchi (bjt) | gotamoti → gotamo ti (pts)“Мастер Готама – отвратитель”.
“Atthi khvesa, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya:
esa → M8 khvassa; T. M7 kho sa; M6 khvāssa. (pts note) | khvesa → khv esa (pts)“Брахман, есть способ, когда можно правдиво сказать обо мне:
‘jegucchī samaṇo gotamo’ti.
gotamoti → gotamo ti ahaṁ (pts)“Мастер Готама – отвратитель”.
Ahañhi, brāhmaṇa, jigucchāmi kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena; jigucchāmi anekavihitānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā.
jigucchāmi → jegucchaṁ vadāmi (sya-all); (sya-all) | samāpattiyā → samāpattiyā jegucchaṁ vadāmi (sya-all) | pāpakānaṁ → papakānaṁ (pts) | jigucchāmi → T. parigucchāmi; S. jegucchaṁ vadāmi. (pts note) | manoduccaritena → omitted by T. (pts note) | jigucchāmi → omitted by S. (pts note) | anekavihitānaṁ → omitted by M. M8. T. M6. M7. (pts note) | samāpattiyā → S. adds jegucchaṁ vadāmi. (pts note) | ahañhi → ahaṁ hi (bjt) | ahañhi → hi (pts)Ведь мне отвратительно телесное, словесное, и умственное неблагое поведение. Мне отвратительно обретение многочисленных видов плохих, неблагих качеств.
Ayaṁ kho, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya:Вот каким образом кто-либо мог бы правдиво сказать обо мне:
‘jegucchī samaṇo gotamo’ti, no ca kho yaṁ tvaṁ sandhāya vadesī”ti.
vadesīti → vadesi (bj) | gotamoti → gotamo ti (pts) | vadesīti → vadesī ti (pts)“Мастер Готама – отвратитель”. Но ты ответил, не это имея в виду”.
“Venayiko bhavaṁ gotamo”ti.
gotamoti → gotamo ti (pts)“Мастер Готама – упразднитель”.
“Atthi khvesa, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya:
esa → M7 kho sa; M8 khvassa; M6 khvāssa; T. me sa. (pts note) | khvesa → khv esa (pts)“Брахман, есть способ, когда можно правдиво сказать обо мне:
‘venayiko samaṇo gotamo’ti.
gotamoti → gotamo ti ahaṁ (bjt, pts)“Мастер Готама – упразднитель”.
Ahañhi, brāhmaṇa, vinayāya dhammaṁ desemi rāgassa dosassa mohassa; anekavihitānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ vinayāya dhammaṁ desemi.
vinayāya → S. venayiko. (pts note) | ahañhi → hi (bjt, pts)Ведь я обучаю Дхамме ради упразднения страсти, злобы, и заблуждения. Я обучаю Дхамме ради упразднения многочисленных видов плохих, неблагих качеств.
Ayaṁ kho, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya:
vadeyya → M8 continues: tapassi samaṇo and so on. (pts note)Вот каким образом кто-либо мог бы правдиво сказать обо мне:
‘venayiko samaṇo gotamo’ti, no ca kho yaṁ tvaṁ sandhāya vadesī”ti.
vadesīti → vadesi (bj) | gotamoti → gotamo ti (bjt, pts) | vadesīti → vadesī ti (pts)“Мастер Готама – упразднитель”. Но ты ответил, не это имея в виду”.
“Tapassī bhavaṁ gotamo”ti.
gotamoti → gotamo ti (pts)“Мастер Готама – мучитель”.
“Atthi khvesa, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya:
esa → T. M7 kho sa; M6 khvāssa. (pts note) | khvesa → khv esa (pts)“Брахман, есть способ, когда можно правдиво сказать обо мне:
‘tapassī samaṇo gotamo’ti.
gotamoti → gotamo ti (pts)“Мастер Готама – мучитель”.
Tapanīyāhaṁ, brāhmaṇa, pāpake akusale dhamme vadāmi kāyaduccaritaṁ vacīduccaritaṁ manoduccaritaṁ.Ведь я утверждаю, что плохие, неблагие качества – неблагое телесное, словесное, и умственное поведение – должны быть сожжены.
Yassa kho, brāhmaṇa, tapanīyā pāpakā akusalā dhammā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā, tamahaṁ ‘tapassī’ti vadāmi.
anabhāvaṅkatā → anabhāvakatā (bj, pts) | anabhāvaṅkatā → anabhāvaṁkatā (my, th, ms2005) | tamahaṁ tapassīti → tam ahaṁ tapassī ti (pts)Я утверждаю, что кто-либо является мучителем [неблагих качеств], когда он отбросил плохие, неблагие качества, которые должны быть сожжены, когда он срезал их под корень, сделал подобными обрубку пальмы, уничтожил так, что они более не смогут возникнуть в будущем.
Tathāgatassa kho, brāhmaṇa, tapanīyā pāpakā akusalā dhammā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
anabhāvaṅkatā → anabhāvakatā (bj, pts) | anabhāvaṅkatā → anabhāvaṁkatā (my, th, ms2005)Татхагата отбросил плохие, неблагие качества, которые должны быть сожжены. Он срезал их под корень, сделал подобными обрубку пальмы, уничтожил так, что они более не смогут возникнуть в будущем.
Ayaṁ kho, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya:Вот каким образом кто-либо мог бы правдиво сказать обо мне:
‘tapassī samaṇo gotamo’ti, no ca kho yaṁ tvaṁ sandhāya vadesī”ti.
vadesīti → vadesi (bj) | ti → all MSS. exc. S. omit ti. (pts note) | gotamoti → gotamo ti (pts) | vadesīti → vadesī ti (pts)“Мастер Готама – мучитель”. Но ты ответил, не это имея в виду”.
“Apagabbho bhavaṁ gotamo”ti.
apagabbho → appagabbho (th) | gotamoti → gotamo ti (pts)“Мастер Готама – робкий”.
“Atthi khvesa, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya:
pariyāyo → pariyāye (bj) | Atthi → M8 atha. (pts note) | esa → T. M7 kho sa; M8 khvassa; M6 khvāssa. (pts note) | khvesa → khv esa (pts)“Брахман, есть способ, когда можно правдиво сказать обо мне:
‘apagabbho samaṇo gotamo’ti.
apagabbho → appagabbho (th) | gotamoti → gotamo ti (pts)“Мастер Готама – робкий”.
Yassa kho, brāhmaṇa, āyatiṁ gabbhaseyyā punabbhavābhinibbatti pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā, tamahaṁ ‘apagabbho’ti vadāmi.
anabhāvaṅkatā → anabhāvakatā (bj, pts) | gabbhaseyyā → T. -seyyaṁ; M6 adds na. (pts note) | punabbhavābhinibbatti → M8 -ttiyā. (pts note) | anabhāvaṅkatā → anabhāvaṁkatā (my, th, ms2005) | apagabbhoti → appagabbhoti (th) | tamahaṁ apagabbhoti → tam ahaṁ apagabbho ti (pts)Ведь я утверждаю, что кто-либо является робким, когда он отбросил сотворение нового существования, будущую кровать [в виде] утробы. Когда он срезал его под корень, сделал подобным обрубку пальмы, уничтожил так, что оно более не сможет возникнуть в будущем.
Tathāgatassa kho, brāhmaṇa, āyatiṁ gabbhaseyyā punabbhavābhinibbatti pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
anabhāvaṅkatā → anabhāvakatā (bj, pts) | anabhāvaṅkatā → anabhāvaṁkatā (my, th, ms2005)Татхагата отбросил сотворение нового существования, будущую кровать [в виде] утробы. Он срезал его под корень, сделал подобным обрубку пальмы, уничтожил так, что оно более не сможет возникнуть в будущем.
Ayaṁ kho, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya:Вот каким образом кто-либо мог бы правдиво сказать обо мне:
‘apagabbho samaṇo gotamo’ti, no ca kho yaṁ tvaṁ sandhāya vadesi.
gotamoti → gotamo ti (bjt, pts) | apagabbho → appagabbho (th)“Мастер Готама – робкий”. Но ты ответил, не это имея в виду.
Seyyathāpi, brāhmaṇa, kukkuṭiyā aṇḍāni aṭṭha vā dasa vā dvādasa vā.
seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Это как, брахман, курица с восемью, десятью или двенадцатью яйцами,
Tānāssu kukkuṭiyā sammā adhisayitāni sammā pariseditāni sammā paribhāvitāni.
tānāssu → tānassu (bj, sya-all, pts) | pariseditāni → Ph. pariseritāni; M8 omits sammā parise- (pts note) | sammā adhisayitāni sammā pariseditāni sammā paribhāvitāni → sammāadhisayitāni sammāpariseditāni sammāparibhāvitāni (th) | tānāssu → tān assu (pts)которые она бы укрыла, высидела, взрастила правильным образом.
Yo nu kho tesaṁ kukkuṭacchāpakānaṁ paṭhamataraṁ pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṁ padāletvā sotthinā abhinibbhijjeyya, kinti svāssa vacanīyo: ‘jeṭṭho vā kaniṭṭho vā’”ti?
kaniṭṭho → kaṇiṭṭho (bj) | kukkuṭacchāpakānaṁ → kukkuṭapotakānaṁ (pts) | kukkuṭapotakānaṁ → M. Ph. M8. S. -cchāpakānaṁ. (pts note) | padāletvā → M8 patā- (pts note) | sotthinā → M8 sotthi. (pts note) | svāssa → M. Ph. svassa; M8 samā. (pts note) | vacanīyo → T. M6. M7 add here ti, and omit the following words; M8 adds also here ti, and continues: seṭṭho bh- Gotama vacanīyo and so on. (pts note) | abhinibbhijjeyya → abhinibbijjheyya (th, pts) | vāti → vā ti (pts)Первый из тех цыплят, который пробил бы скорлупку остриями своих когтей и клювом и благополучно вылупился, мог бы именоваться старшим или младшим?”
“Jeṭṭho tissa, bho gotama, vacanīyo. So hi nesaṁ, bho gotama, jeṭṭho hotī”ti.
nesaṁ bho gotama → tesaṁ (bj) | vacanīyo → T. M7 add hotī ti, and continue with Evaṁ eva. (pts note) | jeṭṭho tissa → jeṭṭhotissa (bjt, th) | tissa → ti ssa (pts) | hotīti → hotī ti evam (pts)“Он мог бы именоваться старшим, Мастер Готама. Он старший среди них”.
“Evamevaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, avijjāgatāya pajāya aṇḍabhūtāya pariyonaddhāya avijjaṇḍakosaṁ padāletvā ekova loke anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho.
aṇḍabhūtāya → aṇḍabhutāya (bj) | va → M8 ca. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → eva (pts) | ekova → eko va (pts)“Точно так же, брахман, в [этом] поколении, погружённом в невежество, став подобным полностью укрытому яйцу, я пробил скорлупу невежества. Я единственный в мире, кто пробудился в непревзойдённое правильное пробуждение.
Ahañhi, brāhmaṇa, jeṭṭho seṭṭho lokassa.
hi → Ph. svāhaṁ. (pts note) | ahañhi → ahaṁ hi (bjt, pts)Поэтому я старший, лучший в мире.
Āraddhaṁ kho pana me, brāhmaṇa, vīriyaṁ ahosi asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṁ cittaṁ ekaggaṁ.
sati → pati (bj) | asammuṭṭhā → appamuṭṭhā (sya-all, pts) | viriyaṁ → viriyaṁ (bj: machasaṁ) | asammuṭṭhā → appamuṭaṭhā (bj: machasaṁ, sīmu) | apamuṭṭhā → S. appa-; T. apammu-; M. asamuṭṭhā; M8 asaṁmuṭṭhā; M6 asammuṭṭhā. (pts note) | samāhitaṁ → M8 inserts santaṁ. (pts note)Моё усердие, брахман, было неослабевающим. Моя осознанность была незамутнённой. Моё тело было безмятежным, не имеющим взволнованности. Мой ум был сосредоточенным и однонаправленным.
So kho ahaṁ, brāhmaṇa, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi;
paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (sya-all) | viharāmi → vihāsiṁ (sya-all, pts) | jhānaṁ → T. M6. M7. S. paṭhamajjh- (pts note) | vihāsiṁ → Ph. M8 -si; M. T. M6. M7 viharāmi throughout. (pts note) | vivicceva → eva (pts)Будучи отстранённым от желаний, отстранённым от неблагих состояний [ума], я вошёл и пребывал в первой джхане, которая сопровождается направлением и удержанием [ума на объекте медитации], с озарённостью и приятным, которые возникли из-за [этой] отстранённости.
vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi;
dutiyaṁ jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (sya-all) | viharāmi → vihāsiṁ (sya-all, pts) | vūpasamā → T. -māya. (pts note) | samādhijaṁ → omitted by M8. (pts note)С угасанием направления и удержания [ума на объекте], я вошёл и пребывал во второй джхане, в которой наличествуют внутренняя уверенность и единение ума, в которой нет направления и удержания, но есть озарённость и приятное, которые возникли посредством сосредоточения.
pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharāmi sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedemi yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi;
viharāmi → vihāsiṁ (sya-all, pts) | paṭisaṁvedemi yaṁ taṁ → paṭisaṁvedesiṁ yantaṁ (sya-all) | tatiyaṁ jhānaṁ → tatiyajjhānaṁ (sya-all) | paṭisaṁvedemi yaṁ → paṭisaṁvedesiṁ yan (pts) | upekkhako → upekhako (bj: katthaci) | sampajāno → Ph. adds ca. (pts note) | paṭisaṁvedesiṁ → Ph. -si; M. M8. T. M6. M7 -demi. (pts note) | jhānaṁ → T. M6. M7. S. -yajjh- (pts note) | sukhañca → sukhañ ca (pts) | sukhavihārīti → sukhavihārī ti (pts)С угасанием упоения я пребывал невозмутимым, памятующим, сознательным и ощущал приятное телом. Я вошёл и пребывал в третьей джхане, о которой Благородные говорят так: “Он напрямую-видящий, памятующий, в приятном пребывающий”.
sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi.
catutthaṁ jhānaṁ → catutthajjhānaṁ (sya-all) | viharāmi → vihāsiṁ (sya-all, pts) | atthaṅgamā → T. M6. M7 atthag- (pts note) | jhānaṁ → T. M6. M7. S. -tthajjh- (pts note) | pubbeva → pubb eva (pts)С оставлением приятного и боли, равно как и с предыдущим угасанием радости и недовольства, я вошёл и пребывал в четвёртой джхане, которая ни-болезненна-ни-приятна, характерна чистым памятованием из-за невозмутимости.
So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṁ abhininnāmesiṁ.
āneñjappatte → Ph. ānañjapa-; T. M6. M7 anejja-; M8 ānañca- (pts note) | abhininnāmesiṁ → M. Ph. M8 -si. (pts note)Когда мой ум был подобным образом сосредоточен, очищен, ярок, безупречен, избавлен от загрязнений, гибок, податлив, устойчив и непоколебим, я направил его к познанию воспоминаний собственных прошлых обителей.
So anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarāmi, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe: ‘amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto. So tato cuto amutra udapādiṁ; tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto. So tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarāmi.
cattālīsampi → cattāḷīsampi (sya-all, pts) | So → M6. M7 so 'haṁ. (pts note) | jātiyo → T. M6. M7 pe || Iti. (pts note) | cuto → omitted by M8. (pts note) | evaṅgotto → evaṁgotto (my, th, ms2005, pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī → evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvedī (th, pts) | seyyathidaṁ ekampi → seyyathīdaṁ ekam pi (pts) | dvepi → dve pi (pts) | tissopi → tisso pi (pts) | catassopi → catasso pi (pts) | pañcapi → pañca pi (pts) | dasapi → dasa pi (pts) | vīsampi → vīsam pi (pts) | tiṁsampi → tiṁsam pi (pts) | cattālīsampi → cattāḷīsam pi (pts) | paññāsampi → paññāsam pi (pts) | jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi → jātisatam pi jātisahassam pi jātisatasahassam pi aneke pi (pts) | anekepi → aneke pi (pts) | idhūpapannoti → idhūpapanno ti (pts) | sauddesaṁ → sa-uddesaṁ (pts)Я вспомнил свои многочисленные жизни – одну, две, пять, десять, пятьдесят, сто, тысячу, сто тысяч, многие циклы свёртывания мира, многие циклы развёртывания мира, [вспоминая]: “Там у меня было такое-то имя, я жил в таком-то роду, имел такую-то внешность. Таковой была моя пища, таковым было моё переживание приятного и боли, таковым был конец моей жизни. Умерев в той жизни, я появился здесь. И там у меня тоже было такое-то имя… таковым был конец моей жизни. Умерев в той жизни, я появился [теперь уже] здесь. Здесь также у меня было такое-то имя, я жил в таком-то роду, имел такую-то внешность. Таковой была моя пища, таковым было моё переживание приятного и боли, таковым был конец моей жизни. Умерев в той жизни, я появился здесь”. Так я вспомнил свои многочисленные прошлые обители в подробностях и деталях.
Ayaṁ kho me, brāhmaṇa, rattiyā paṭhame yāme paṭhamā vijjā adhigatā;Это, брахман, было первым знанием, которое я получил в первую стражу ночи.
avijjā vihatā vijjā uppannā; tamo vihato āloko uppanno, yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
vihatā → M8. M6. M7 vigatā. (pts note) | vihato → M6. M7 vigato. (pts note) | yathā taṁ → yathātaṁ (th, pts)Невежество было уничтожено, знание появилось; тьма была рассеяна, возник свет – так происходит с тем, кто пребывает прилежным, старательным и решительным.
Ayaṁ kho me, brāhmaṇa, paṭhamā abhinibbhidā ahosi kukkuṭacchāpakasseva aṇḍakosamhā.
abhinibbidhā → Ph. M8. T. M6. M7 -dā; M. -nibbhidā. (pts note) | eva → in M8 three leaves are missing. (pts note) | kukkuṭacchāpakasseva → kukkuṭacchāpakass eva (pts)Это, брахман, было моим первым пробитием, это как цыплёнок вылупливается из скорлупы.
So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṁ cutūpapātañāṇāya cittaṁ abhininnāmesiṁ.
abhininnāmesiṁ → Ph. M7 -si. (pts note)Когда ум был подобным образом сосредоточен, очищен, ярок, безупречен, избавлен от загрязнений, гибок, податлив, устойчив и непоколебим, я направил его к познанию смерти и перерождения существ.
So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāmi: ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā, vacīduccaritena samannāgatā, manoduccaritena samannāgatā, ariyānaṁ upavādakā, micchādiṭṭhikā, micchādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannāti. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā, vacīsucaritena samannāgatā, manosucaritena samannāgatā, ariyānaṁ anupavādakā, sammādiṭṭhikā, sammādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāmi.
upapajjamāne → uppajjamāne (bj) | atikkantamānusakena → M. Ph. -mānussakena throughout. (pts note) | yathākammūpage → T. -pahe. (pts note) | pajānāmi → T. M6. M7 pe || Ayaṁ kho me. (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (th, pts) | upapannāti → upapannā (th, pts) | upapannāti → upapannā ti (pts)Я увидел за счёт божественного глаза, очищенного и превосходящего человеческий, смерть и перерождение существ. Я распознал низких и великих, красивых и уродливых, удачливых и неудачливых, в соответствии с их каммой: “Эти существа, что имели дурное поведение телом, речью и умом, оскорблявшие благородных, придерживавшиеся ошибочных взглядов и действовавшие под влиянием ошибочных взглядов, с распадом тела, после смерти, рождаются в мире лишений, в плохих местах, в нижних мирах, в аду. Но эти существа, что имели хорошее поведение телом, речью и умом, не оскорблявшие благородных, придерживавшиеся правильных взглядов и действовавшие под влиянием правильных взглядов, с распадом тела, после смерти, рождаются в приятных местах, в небесных мирах”. Так, посредством божественного глаза, очищенного и превосходящего человеческий, я увидел смерть и перерождение существ, я распознал низких и великих, красивых и уродливых, удачливых и неудачливых, в соответствии с их каммой.
Ayaṁ kho me, brāhmaṇa, rattiyā majjhime yāme dutiyā vijjā adhigatā;Это, брахман, было вторым знанием, которое я получил в срединную стражу ночи.
avijjā vihatā vijjā uppannā; tamo vihato āloko uppanno, yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
ātāpino → ātapino (pts) | vihatā → T. M6 vigatā; M7 omits avijjā vi- (pts note) | vihato → T. M6 vigato. (pts note) | yathā taṁ → yathātaṁ (th, pts)Невежество было уничтожено, знание появилось; тьма была рассеяна, возник свет – так происходит с тем, кто пребывает прилежным, старательным и решительным.
Ayaṁ kho me, brāhmaṇa, dutiyā abhinibbhidā ahosi kukkuṭacchāpakasseva aṇḍakosamhā.
abhinibbidhā → Ph. T. M6. M7 -dā; M. -nibbhidā. (pts note) | kukkuṭacchāpakasseva → kukkuṭacchāpakass eva (pts)Это, брахман, было моим вторым пробитием, это как цыплёнок вылупливается из скорлупы.
So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmesiṁ.
āneñjappatte → Ph. ānañja-; T. M6. M7 ānejja- (pts note) | khayañāṇāya → T. khayā- (pts note) | abhininnāmesiṁ → Ph. -si. (pts note)Когда ум был подобным образом сосредоточен, очищен, ярок, безупречен, избавлен от загрязнений, гибок, податлив, устойчив и непоколебим, я направил его к познанию уничтожения умственных загрязнений.
So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ;
ayaṁ → T. omits this phrase. (pts note) | dukkhanti → dukkhan ti (pts) | dukkhasamudayoti → dukkhasamudayo ti (pts) | dukkhanirodhoti → dukkhanirodho ti (pts) | paṭipadāti → paṭipadā ti (pts)Я распознал как-есть: “Это – боль”, “Это – скапливание боли”, “Это – устранение боли”, “Это – к устранению боли ведущая практика”.
‘ime āsavā’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ, ‘ayaṁ āsavasamudayo’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ, ‘ayaṁ āsavanirodho’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ, ‘ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ.
ayaṁ → M6 omits this phrase. (pts note) | āsavāti → āsavā ti (pts) | āsavasamudayoti → āsavasamudayo ti (pts) | āsavanirodhoti → āsavanirodho ti (pts) | paṭipadāti → paṭipadā ti (pts)Это – пятна [загрязнений ума]… Это – источник пятен… Это – прекращение пятен… Это – путь, ведущий к прекращению пятен”.
Tassa me evaṁ jānato evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccittha, bhavāsavāpi cittaṁ vimuccittha, avijjāsavāpi cittaṁ vimuccittha.
vimuccittha → vimuccittha diṭṭhāsavāpi cittaṁ vimuccittha (bj) | kāmāsavāpi → kāmāsavā pi (pts) | bhavāsavāpi → bhavāsavā pi (pts) | avijjāsavāpi → avijjāsavā pi (pts)Когда я узнал и увидел это, мой ум освободился от пятна чувственности, освободился от пятна существования, освободился от пятна невежества.
Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ ahosi.
iti → M. Ph. vimuttamhī ti. (pts note) | vimuttamiti → vimuttam iti (pts)Когда он освободился, пришло знание: “[Он] освобождён”. Я напрямую познал:
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti abbhaññāsiṁ.
Khīṇā → Ph. adds me. (pts note) | itthattāyāti → itthattāyā ti (pts)“Рождение уничтожено, святая жизнь прожита, сделано то, что следовало сделать, не будет более возвращения в какое-либо состояние существования”.
Ayaṁ kho me, brāhmaṇa, rattiyā pacchime yāme tatiyā vijjā adhigatā;Это, брахман, было третьим знанием, которое я получил в последнюю стражу ночи.
avijjā vihatā vijjā uppannā; tamo vihato āloko uppanno, yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
vihatā → T. M6. M7 vigatā. (pts note) | vihato → T. M6 vigato. (pts note) | yathā taṁ → yathātaṁ (th, pts)Невежество было уничтожено; знание появилось; тьма была рассеяна, возник свет – так происходит с тем, кто пребывает прилежным, старательным и решительным.
Ayaṁ kho me, brāhmaṇa, tatiyā abhinibbhidā ahosi kukkuṭacchāpakasseva aṇḍakosamhā”ti.
aṇḍakosamhāti → aṇḍakosambhāti (bj) | abhinibbidhā → Ph. T. M6. M7 -dā; M. -nibbhidā. (pts note) | kukkuṭacchāpakasseva aṇḍakosamhāti → kukkuṭacchāpakass eva aṇḍakosamhā ti (pts)Это, брахман, было моим третьим пробитием, это как цыплёнок вылупливается из скорлупы”.
Evaṁ vutte, verañjo brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:
vutte → T. vutto. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)Когда так было сказано, брахман Вераньджа обратился к Благословенному:
“jeṭṭho bhavaṁ gotamo, seṭṭho bhavaṁ gotamo.
Gotamo → M. Ph. add ti. (pts note)“Мастер Готама – самый старший! Мастер Готама – самый лучший!
Abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama.
abhikkantaṁ → T. M6. M7 pe || upāsakaṁ. (pts note)Великолепно, Мастер Готама! Великолепно, Мастер Готама!
Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito.
nikkujjitaṁ → nikujjitaṁ (mr) | nikkujjitaṁ → nikujjitaṁ (cck: ka.) | eva → Ph. inserts bh- Gotama. (pts note) | evamevaṁ → evameva (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | dakkhantīti evamevaṁ → dakkhantī ti evam eva (pts)Как если бы он поставил на место то, что было перевёрнуто, раскрыл бы спрятанное, показал путь тому, кто потерялся, внёс бы лампу во тьму, чтобы зрячий да мог увидеть, точно так же Мастер Готама различными способами прояснил Дхамму.
Esāhaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.
saraṇaṁ → samaṇaṁ (sya-all) | bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhusaṅghañ ca (pts)Я принимаю прибежище в Мастере Готаме, прибежище в Дхамме и прибежище в Сангхе монахов.
Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
saraṇaṁ gatanti paṭhamaṁ → saraṇaṅgatanti (sya-all) | gatanti paṭhamaṁ → gatan ti (pts) | ajjatagge → ajja-t-agge (pts)Пусть Мастер Готама помнит меня как мирского последователя, принявшего прибежище с этого дня и на всю жизнь”.