Pahārādasutta๑๙ ปหาราทสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā verañjāyaṁ viharati naḷerupucimandamūle.
naḷerupucimandamūle atha kho → naḷerupūcimaṇḍe athakho (sya-all) | viharati → vi harati (my) | naḷerupucimandamūle → naḷeru pucimanda mūle (bjt)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ ควงต้นสะเดาอันเป็นที่อยู่
Atha kho pahārādo asurindo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhitaṁ kho pahārādaṁ asurindaṁ bhagavā etadavoca:
atha kho → athakho (th)ของนเฬรุยักษ์ เขตเมืองเวรัญชา ครั้งนั้น ท้าวปหาราทะจอมอสูร เข้าไปเฝ้าพระ ผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้ว ยืนอยู่ ณ ที่สมควร พระผู้มีพระภาคได้ ตรัสกับท้าวปหาราทะจอมอสูรดังนี้ว่า
“Api pana, pahārāda, asurā mahāsamudde abhiramantī”ti?
Api → kiṁ (mr) | Api → kiṁ (cck: ka.)“ปหาราทะ พวกอสูรต่างพากันยินดีในมหาสมุทรบ้างไหม”
“Abhiramanti, bhante, asurā mahāsamudde”ti.
Abhiramanti → Ph. adds kho; M6 has only abhiramantī ti, then Aṭṭha ca bhante. (pts note) | mahāsamuddeti → mahāsamudde ti (pts)ท้าวปหาราทะจอมอสูรกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พวกอสูรต่างพากัน ยินดีในมหาสมุทร”
“Kati pana, pahārāda, mahāsamudde acchariyā abbhutā dhammā, ye disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramantī”ti?
abbhutā dhammā → abbhutadhammā (sya-all, mr) | dhammā → abbhutadhammā (syā. ka.) cūḷava. 384 passitabbaṁ (cck note) | Pahārāda → M8 Mahābhaddo. (pts note) | disvā → T. M7 once. (pts note) | abhiramantīti → abhiramantī ti (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสถามว่า “ปหาราทะ ในมหาสมุทร มีสิ่งที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏเท่าไร ที่พวกอสูรพบเห็นแล้วต่างพากันยินดีในมหาสมุทร”
“Aṭṭha, bhante, mahāsamudde acchariyā abbhutā dhammā, ye disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.
abbhutā dhammā → abbhutadhammā (sya-all) | Aṭṭha → T. M6. M7 add ca. (pts note)ท้าวปหาราทะจอมอสูรกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ในมหาสมุทร มีสิ่ง ที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ๘ ประการ ที่พวกอสูรพบเห็นแล้วต่างพากันยินดี
Katame aṭṭha?
aṭṭha → T. M7 omit aṭṭha, but have ayaṁ mahā- (pts note)สิ่งที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ๘ ประการ อะไรบ้าง คือ
Mahāsamuddo, bhante, anupubbaninno anupubbapoṇo anupubbapabbhāro, na āyatakeneva papāto.
na āyatakeneva → nāyatakeneva (sya-all) | āyatakeneva → āyataken eva (pts)๑. มหาสมุทรต่ำไปโดยลำดับ ลาดไปโดยลำดับ ลึกลงไปโดยลำดับ ไม่ลึกชันดิ่งไปทันที
Yampi, bhante, mahāsamuddo anupubbaninno anupubbapoṇo anupubbapabbhāro, na āyatakeneva papāto;
na āyatakeneva → nāyatakeneva (sya-all) | yampi → yam pi (pts) | āyatakeneva → āyataken eva (pts)การที่มหาสมุทรต่ำไปโดยลำดับ ลาดไป โดยลำดับ ลึกลงไปโดยลำดับ ไม่ลึกชันดิ่งไปทันที
ayaṁ, bhante, mahāsamudde paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṁ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.
abbhuto dhammo → abbhutadhammo (sya-all)นี้เป็นสิ่งที่น่า อัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏประการที่ ๑ ในมหาสมุทรที่พวกอสูรพบ เห็นแล้วต่างพากันยินดีในมหาสมุทร
Puna caparaṁ, bhante, mahāsamuddo ṭhitadhammo velaṁ nātivattati.
velaṁ nātivattati → velannātivattati (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)๒. มหาสมุทรมีปกติคงที่ ไม่ล้นฝั่ง
Yampi, bhante, mahāsamuddo ṭhitadhammo velaṁ nātivattati;
mahāsamuddo → mahā samuddo (bjt) | velaṁ nātivattati → velannātivattati (th) | yampi → yam pi (pts)การที่มหาสมุทรมีปกติคงที่ ไม่ล้นฝั่ง
ayaṁ, bhante, mahāsamudde dutiyo acchariyo abbhuto dhammo yaṁ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.
ayaṁ → ayampi (mr) | abbhuto dhammo → abbhutadhammo (sya-all) | ayaṁ → ayampi (cck: ka.)นี้เป็นสิ่งที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏประการที่ ๒ ในมหาสมุทรที่ พวกอสูรพบเห็นแล้วต่างพากันยินดีในมหาสมุทร
Puna caparaṁ, bhante, mahāsamuddo na matena kuṇapena saṁvasati. Yaṁ hoti mahāsamudde mataṁ kuṇapaṁ, taṁ khippameva tīraṁ vāheti, thalaṁ ussāreti.
saṁvasati → saṁvattati (sya-all) | khippameva → khippaṁyeva (bj) | ussāreti → ussādeti (bj, sya-all) | ussāreti yampi → ussādeti yam pi (pts) | khippaṁyeva → khippameva (bj: machasaṁ) | ussādeti → ussāreti (bj: machasaṁ) | saṁvasati → saṁvattati (cck: syā.) | khippameva → khippaṁyeva (cck: sī.); khippaṁeva (cck: pī.); khippaññeva (cck: cūḷava. 384) | ussādeti → M. ussāreti throughout. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | khippameva → khippaṁ eva (pts)๓. มหาสมุทรไม่อยู่ร่วมกับซากศพ ย่อมซัดซากศพขึ้นฝั่งจนถึงบนบก ทันที
Yampi, bhante, mahāsamuddo na matena kuṇapena saṁvasati, yaṁ hoti mahāsamudde mataṁ kuṇapaṁ, taṁ khippameva tīraṁ vāheti, thalaṁ ussāreti;
khippameva → khippaṁ yeva (bj) | saṁvasati → saṁvattati (sya-all) | ussāreti → ussādeti (sya-all, pts) | Yam → M8 has ayaṁ bhante and so on. (pts note) | saṁvasati → S. -vattati throughout. (pts note) | eva → T. M6. M7 yeva. (pts note) | thalaṁ → M. -le. (pts note) | yampi → yam pi (pts) | khippameva → khippam eva (pts)การที่มหาสมุทรไม่อยู่ร่วมกับซากศพ ย่อมซัดซากศพขึ้นฝั่ง จนถึงบนบกทันที
ayaṁ, bhante, mahāsamudde tatiyo acchariyo abbhuto dhammo, yaṁ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.
abbhuto dhammo → abbhutadhammo (sya-all) | ayaṁ → M. Ph. add pi. (pts note)นี้เป็นสิ่งที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏประการที่ ๓ ในมหาสมุทร ที่พวกอสูรพบเห็นแล้วต่างพากันยินดีในมหาสมุทร
Puna caparaṁ, bhante, yā kāci mahānadiyo, seyyathidaṁ—
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bjt, th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)๔. มหานทีทุกสาย คือ
gaṅgā yamunā aciravatī sarabhū mahī, tā mahāsamuddaṁ patvā jahanti purimāni nāmagottāni, ‘mahāsamuddo’ tveva saṅkhaṁ gacchanti.
mahāsamuddo tveva saṅkhaṁ → mahāsamuddotveva saṅkhayaṁ (sya-all) | patvā → pattā (cck: ka., cūḷava. 384) | patvā → M. Ph. M8 pattā. (pts note) | tveva → M. Ph. t'eva throughout; M8 yeva. (pts note) | mahāsamuddaṁ → mahā samuddaṁ (bjt) | saṅkhaṁ → saṁkhaṁ (pts)คงคา ยมุนา อจิรวดี สรภู มหี ไหลลงสู่มหาสมุทร แล้วย่อมละชื่อและโคตรเดิมของตน รวมเรียกว่า ‘มหาสมุทร’ ทั้งสิ้น
Yampi, bhante, yā kāci mahānadiyo, seyyathidaṁ—gaṅgā yamunā aciravatī sarabhū mahī, tā mahāsamuddaṁ patvā jahanti purimāni nāmagottāni, ‘mahāsamuddo’ tveva saṅkhaṁ gacchanti;
mahāsamuddo tveva saṅkhaṁ → mahāsamuddotveva saṅkhayaṁ (sya-all) | Yam → M8 has ayaṁ bhante and so on. (pts note) | patvā → M. Ph. M8 pattā. (pts note) | saṁkhaṁ → M. Ph. M8. S. -khyaṁ. (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bjt, th, pts) | yampi → yam pi (pts)การที่มหานทีทุกสาย คือ คงคา ยมุนา อจิรวดี สรภู มหี ไหลลงสู่มหาสมุทรแล้วย่อมละชื่อและโคตรเดิมของตน รวมเรียกว่า ‘มหาสมุทร’ ทั้งสิ้น
ayaṁ, bhante, mahāsamudde catuttho acchariyo abbhuto dhammo, yaṁ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.
abbhuto dhammo → abbhutadhammo (sya-all)นี้เป็นสิ่งที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏประการ ที่ ๔ ในมหาสมุทรที่พวกอสูรพบเห็นแล้วต่างพากันยินดีในมหาสมุทร
Puna caparaṁ, bhante, yā ca loke savantiyo mahāsamuddaṁ appenti yā ca antalikkhā dhārā papatanti, na tena mahāsamuddassa ūnattaṁ vā pūrattaṁ vā paññāyati.
bhante, yā ca → yā kāci (sya-all, pts1ed, mr) | ūnattaṁ → unnattaṁ (sya-all) | ca → kāci (pts) | ca → yā kāci (bj: PTS) | ca → yā kāci (cck: syā. pī. ka.) | kāci → T. ca; M6. M7 'va. (pts note) | kāci → T. M6. M7 'va; S. ca. (pts note) | vā → T . inserts na. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)๕. แม่น้ำสายใดสายหนึ่งในโลก ที่ไหลรวมลงสู่มหาสมุทร และสายฝน ตกลงจากฟากฟ้า ก็ไม่ทำให้มหาสมุทรพร่อง หรือเต็มได้
Yampi, bhante, yā ca loke savantiyo mahāsamuddaṁ appenti yā ca antalikkhā dhārā papatanti, na tena mahāsamuddassa ūnattaṁ vā pūrattaṁ vā paññāyati;
ca → kāci (sya-all, pts) | ūnattaṁ → unnattaṁ (sya-all) | kāci → T. M6 ca; M7 'va ca. (pts note) | kāci → T. M6 'va; M7. S. ca. (pts note) | antalikkhā → Ph. M8 -likkhe. (pts note) | tena → T. M6 add ca. (pts note) | ūnattaṁ → Ph. M8 una-; S. unna- (pts note) | pūrattaṁ → T. punna-; M6 puttaṁ; M7 pūnattaṁ. (pts note) | yampi → yam pi (pts)การที่ แม่น้ำสายใดสายหนึ่งในโลก ที่ไหลรวมลงสู่มหาสมุทร และสายฝน ตกลงจากฟากฟ้า ก็ไม่ทำให้มหาสมุทรพร่องหรือเต็มได้
ayaṁ, bhante, mahāsamudde pañcamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṁ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.
abbhuto dhammo → abbhutadhammo (sya-all) | mahāsamudde → mahā samudde (bjt)นี้เป็นสิ่งที่ น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏประการที่ ๕ ในมหาสมุทรที่พวกอสูรพบ เห็นแล้วต่างพากันยินดีในมหาสมุทร
Puna caparaṁ, bhante, mahāsamuddo ekaraso loṇaraso.
caparaṁ → ca paraṁ (pts)๖. มหาสมุทรมีรสเดียว คือ รสเค็ม
Yampi, bhante, mahāsamuddo ekaraso loṇaraso;
yampi → yam pi (pts)การที่มหาสมุทรมีรสเดียว คือ รสเค็ม
ayaṁ, bhante, mahāsamudde chaṭṭho acchariyo abbhuto dhammo, yaṁ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.
abbhuto dhammo → abbhutadhammo (sya-all) | ayaṁ → M. Ph. add pi. (pts note) | mahāsamudde → mahā samudde (bjt)นี้เป็นสิ่งที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏประการที่ ๖ ใน มหาสมุทรที่พวกอสูรพบเห็นแล้วต่างพากันยินดีในมหาสมุทร
Puna caparaṁ, bhante, mahāsamuddo bahuratano anekaratano. Tatrimāni ratanāni, seyyathidaṁ—muttā maṇi veḷuriyo saṅkho silā pavāḷaṁ rajataṁ jātarūpaṁ lohitako masāragallaṁ.
bahuratano → pahūtaratano (mr) | lohitako → lohitaṅko (bj, pts); lohitaṅgo (sya-all) | veḷuriyo → veḍuriyo (sya-all) | anekaratano → bahutaratano (bj: machasaṁ) | bahuratano → pahūtaratano (cck: ka.) | masāragallaṁ → M8 -kallaṁ. (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bjt, th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | tatrimāni → tatr imāni (pts)๗. มหาสมุทรมีรัตนะมาก มีรัตนะหลายชนิด คือ แก้วมุกดา แก้วมณี แก้วไพฑูรย์ สังข์ ศิลา แก้วประพาฬ เงิน ทอง ทับทิม แก้วตาแมว
Yampi, bhante, mahāsamuddo bahuratano anekaratano; tatrimāni ratanāni, seyyathidaṁ—muttā maṇi veḷuriyo saṅkho silā pavāḷaṁ rajataṁ jātarūpaṁ lohitako masāragallaṁ;
lohitako → lohitaṅko (bj, pts); lohitaṅgo (sya-all) | veḷuriyo → veḍuriyo (sya-all) | bahuratano → M. Ph. M8 bahuta- (pts note) | anekaratano → M8 continues: ayam pi bhante. (pts note) | veḷuriyo → S. veḍ- (pts note) | silā → Ph. M8. M7 sī-; M6 līlā. (pts note) | pavāḷaṁ → T. M6. M7 -laṁ. (pts note) | lohitaṅko → M. S. -go. (pts note) | mahāsamuddo → mahā samuddo (bjt) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bjt, th, pts) | yampi → yam pi (pts) | tatrimāni → tatr imāni (pts)การที่มหาสมุทรมีรัตนะมาก มีรัตนะหลายชนิด คือ แก้วมุกดา แก้วมณี แก้วไพฑูรย์ สังข์ ศิลา แก้วประพาฬ เงิน ทอง ทับทิม แก้วตาแมว
ayaṁ, bhante, mahāsamudde sattamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṁ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.
abbhuto dhammo → abbhutadhammo (sya-all) | ayaṁ → M. Ph. M8 add pi. (pts note)นี้เป็นสิ่งที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏประการที่ ๗ ใน มหาสมุทรที่พวกอสูรพบเห็นแล้วต่างพากันยินดีในมหาสมุทร
Puna caparaṁ, bhante, mahāsamuddo mahataṁ bhūtānaṁ āvāso. Tatrime bhūtā—timi timiṅgalo timirapiṅgalo asurā nāgā gandhabbā. Santi mahāsamudde yojanasatikāpi attabhāvā, dviyojanasatikāpi attabhāvā, tiyojanasatikāpi attabhāvā, catuyojanasatikāpi attabhāvā, pañcayojanasatikāpi attabhāvā.
timi timiṅgalo timirapiṅgalo → timi timiṅgalā timirapiṅgalā (bj); timitimiṅgalā timiramiṅgalā (sya-all, pts1ed); timi timiṅgalo timitimiṅgalo (…) | timi timiṅgalo timirapiṅgalo → timitimiṅgalā timiramiṅgalā (pts) | timirapiṅgalā → timiṅgalo (bj: timirapiṅgalo – machasaṁ) | timirapiṅgalo → timitimiṅgalā timirapiṅgalā (cck: sī.); timitimiṅgalā timiramiṅgalā (cck: syā. pī.) | bhūtā → T. imāni bhūtāni; M6 ime bhūtāni. (pts note) | timitimiṅgalā → M. Ph. timitipiṅgalo; M8 timiratipiṅgalā; M7 timitimiṅgilā both times; T. timitiṅgalā; M6 timiṅgalāni. (pts note) | timiramiṅgalā → M. Ph. -piṅgalo; M8. M6 -lā; T. M7 timitimiṅgalā both times. (pts note) | santi → Ph. M8 vasanti. (pts note) | mahāsamudde → mahā samudde (bjt) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | tatrime → tatr ime (pts) | yojanasatikāpi → yojanasatikā pi (pts) | dviyojanasatikāpi → dviyojanasatikā pi (pts) | tiyojanasatikāpi → tiyojanasatikā pi (pts) | catuyojanasatikāpi → catuyojanasatikā pi (pts) | pañcayojanasatikāpi → pañcayojanasatikā pi (pts)๘. มหาสมุทรเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ขนาดใหญ่ คือ ปลาติมิติมิงคละ ปลาติมิรมิงคละ อสูร นาค คนธรรพ์ มีลำตัว ๑๐๐ โยชน์ก็มี มีลำตัว ๒๐๐ โยชน์ก็มี มีลำตัว ๓๐๐ โยชน์ก็มี มีลำตัว ๔๐๐ โยชน์ก็มี มีลำตัว ๕๐๐ โยชน์ก็มี
Yampi, bhante, mahāsamuddo mahataṁ bhūtānaṁ āvāso; tatrime bhūtā—timi timiṅgalo timirapiṅgalo asurā nāgā gandhabbā; santi mahāsamudde yojanasatikāpi attabhāvā …pe… tiyojana … catuyojana … pañcayojanasatikāpi attabhāvā;
tatrime → tatirame (bj); tatrīme (sya-all) | timiṅgalo timirapiṅgalo → timiṅgalā timirapiṅgalā (bj) | attabhāvā → attabhāvā dviyojana (bj) | timi timiṅgalo timirapiṅgalo → timitimiṅgalā timiramiṅgalā (sya-all, pts) | tiyojana catuyojana → tiyojanasatikāpi catuyojanasatikāpi (sya-all) | bhūtānaṁ → M8 mahā- (pts note) | bhūtā → Ph. mahā- (pts note) | timitimiṅgalā → M6 -lāni. (pts note) | timiramiṅgalā → M6 timiṅgalā. (pts note) | santi → M. Ph. M8 vasanti. (pts note) | tiyojanasatikā → M. Ph. M8 tiyojanacatuyojanapañcayojanasatikā pi. (pts note) | attabhāvā → omitted by S. (pts note) | mahāsamudde → mahā samudde (bjt) | pañcayojanasatikāpi → pañcayojana satikāpi (bjt) | yampi → yam pi (pts) | tatrime → tatr ime (pts) | pe → spelled out in full (pts) | tiyojana catuyojana pañcayojanasatikāpi → pañcayojanasatikā pi (pts)การที่มหาสมุทรเป็นที่อยู่ อาศัยของสัตว์ขนาดใหญ่ คือ ปลาติมิติมิงคละ ปลาติมิรมิงคละ อสูร นาค คนธรรพ์ มีลำตัว ๑๐๐ โยชน์ก็มี ฯลฯ มีลำตัว ๓๐๐ โยชน์ก็มี มีลำตัว ๔๐๐ โยชน์ก็มี มีลำตัว ๕๐๐ โยชน์ก็มี
ayaṁ, bhante, mahāsamudde aṭṭhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṁ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.
abbhuto dhammo → abbhutadhammo (sya-all) | ayaṁ → M. Ph. M8 add pi. (pts note) | mahāsamudde → mahā samudde (bjt)นี้เป็นสิ่งที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏประการที่ ๘ ในมหาสมุทรที่ พวกอสูรพบเห็นแล้วต่างพากันยินดีในมหาสมุทร
Ime kho, bhante, mahāsamudde aṭṭha acchariyā abbhutā dhammā, ye disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramantīti.
abbhutā dhammā → abbhutadhammā (sya-all) | abhiramantīti → abhiramanti (sya-all, pts) | abhiramanti → M. -tī ti. (pts note)ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ในมหาสมุทรมีสิ่งที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ๘ ประการนี้แล ที่พวกอสูรพบเห็นแล้วต่างพากันยินดีในมหาสมุทร
Api pana, bhante, bhikkhū imasmiṁ dhammavinaye abhiramantī”ti?
bhikkhū → bhikkhu (bj) | ti → omitted by T. (pts note) | abhiramantīti → abhiramantī ti (pts)ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ภิกษุทั้งหลายต่างพากันยินดีในธรรมวินัยนี้บ้างไหม”
“Abhiramanti, pahārāda, bhikkhū imasmiṁ dhammavinaye”ti.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | dhammavinayeti → dhammavinaye ti (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า “ปหาราทะ ภิกษุทั้งหลายต่างพากันยินดีใน ธรรมวินัยนี้”
“Kati pana, bhante, imasmiṁ dhammavinaye acchariyā abbhutā dhammā, ye disvā disvā bhikkhū imasmiṁ dhammavinaye abhiramantī”ti?
bhikkhū → bhikkhu (bj) | abbhutā dhammā → abbhutadhammā (sya-all) | ti → M. la; Ph. pa; S. pe || ti-; Ph. dviyojana (pts note) | abhiramantīti → abhiramantī ti (pts)ท้าวปหาราทะจอมอสูรทูลถามว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ในธรรมวินัยนี้มี ธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏเท่าไร ที่ภิกษุทั้งหลายพบเห็นแล้วต่างพากัน ยินดีในธรรมวินัย”
“Aṭṭha, pahārāda, imasmiṁ dhammavinaye acchariyā abbhutā dhammā, ye disvā disvā bhikkhū imasmiṁ dhammavinaye abhiramanti.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | abbhutā dhammā → abbhutadhammā (sya-all) | Pahārāda → Ph. Mahā-; M8 Mahānāma. (pts note)พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า “ปหาราทะ ในธรรมวินัยนี้ มีธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ๘ ประการ ที่ภิกษุทั้งหลายพบเห็นแล้วต่างพากันยินดีในธรรมวินัย
Katame aṭṭha?ธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ๘ ประการ อะไรบ้าง คือ
Seyyathāpi, pahārāda, mahāsamuddo anupubbaninno anupubbapoṇo anupubbapabbhāro, na āyatakeneva papāto;
na āyatakeneva → nāyatakeneva (sya-all) | seyyathāpi pahārāda → seyyathā pi pahārādā (pts) | Pahārādā → omitted by M8. (pts note) | āyataken → M8 āyaten'; throughout; T. āyatan' (pts note) | āyatakeneva → āyata keneva (bjt) | āyatakeneva → āyataken eva (pts)๑. ธรรมวินัยนี้มีการศึกษาไปตามลำดับ มีการบำเพ็ญไปตามลำดับ มีการปฏิบัติไปตามลำดับ ไม่ใช่มีการบรรลุอรหัตตผลโดยทันที เหมือนมหาสมุทรต่ำไปโดยลำดับ ลาดไปโดยลำดับ ลึกลงไปโดย ลำดับ ไม่ลึกชันดิ่งไปทันที
evamevaṁ kho, pahārāda, imasmiṁ dhammavinaye anupubbasikkhā anupubbakiriyā anupubbapaṭipadā, na āyatakeneva aññāpaṭivedho.
na āyatakeneva → nāyatakeneva (sya-all) | Pahārāda → M8 Mahānāma. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | āyatakeneva aññāpaṭivedho → āyatakene va aññā paṭivedho (bjt) | evamevaṁ → evam eva (pts) | āyatakeneva → āyataken eva (pts)
Yampi, pahārāda, imasmiṁ dhammavinaye anupubbasikkhā anupubbakiriyā anupubbapaṭipadā, na āyatakeneva aññāpaṭivedho;
na āyatakeneva → nāyatakeneva (sya-all) | aññāpaṭivedho → T. -dhā. (pts note) | yampi → yam pi (pts) | āyatakeneva → āyataken eva (pts)การที่ธรรมวินัยนี้มีการศึกษาไปตาม ลำดับ มีการบำเพ็ญไปตามลำดับ มีการปฏิบัติไปตามลำดับ ไม่ใช่ มีการบรรลุอรหัตตผลโดยทันที
ayaṁ, pahārāda, imasmiṁ dhammavinaye paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṁ disvā disvā bhikkhū imasmiṁ dhammavinaye abhiramanti.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | abbhuto dhammo → abbhutadhammo (sya-all) | ayaṁ → M. Ph. M8 add pi. (pts note)นี้เป็นธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคย ปรากฏประการที่ ๑ ในธรรมวินัยนี้ที่ภิกษุทั้งหลายพบเห็นแล้วต่าง พากันยินดีในธรรมวินัยนี้
Seyyathāpi, pahārāda, mahāsamuddo ṭhitadhammo velaṁ nātivattati;
ṭhitadhammo → T. dhammo. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)๒. สาวกทั้งหลายของเราย่อมไม่ละเมิดสิกขาบทที่เราบัญญัติไว้ แม้เพราะ เหตุแห่งชีวิต เหมือนมหาสมุทรที่มีปกติคงที่ ไม่ล้นฝั่ง
evamevaṁ kho, pahārāda, yaṁ mayā sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ taṁ mama sāvakā jīvitahetupi nātikkamanti.
Pahārāda → M8 Mahānāda. (pts note) | mama → omitted by M8. (pts note) | sāvakā → omitted by T. (pts note) | jīvitahetu → T. -hetuṁ. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts) | jīvitahetupi → jīvitahetu pi (pts)
Yampi, pahārāda, mayā sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ taṁ mama sāvakā jīvitahetupi nātikkamanti;
Yam → M8 ayam Mahārāda and so on. (pts note) | mayā → T. yaṁ mama; M6. M7 yaṁ mayā. (pts note) | sāvakā → Ph. T. -kānaṁ. (pts note) | yampi → yam pi (pts) | jīvitahetupi → jīvitahetu pi (pts)การที่สาวก ทั้งหลายของเราไม่ละเมิดสิกขาบทที่เราบัญญัติไว้ แม้เพราะเหตุแห่ง ชีวิต
ayaṁ, pahārāda, imasmiṁ dhammavinaye dutiyo acchariyo abbhuto dhammo, yaṁ disvā disvā bhikkhū imasmiṁ dhammavinaye abhiramanti.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | abbhuto dhammo → abbhutadhammo (sya-all) | ayaṁ → M. Ph. add pi. (pts note)นี้เป็นธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏประการที่ ๒ ใน ธรรมวินัยนี้ที่ภิกษุทั้งหลายพบเห็นแล้วต่างพากันยินดีในธรรมวินัยนี้
Seyyathāpi, pahārāda, mahāsamuddo na matena kuṇapena saṁvasati. Yaṁ hoti mahāsamudde mataṁ kuṇapaṁ, taṁ khippameva tīraṁ vāheti thalaṁ ussāreti;
khippameva → khippaññeva (bj) | ussāreti evamevaṁ → ussādeti evameva (bj, sya-all, pts) | saṁvasati → saṁvattati (sya-all) | khippaññeva → khippameva (bj: machasaṁ) | ussādeti → ussāreti (bj: machasaṁ) | eva → M6. M7 yeva. (pts note) | vāheti → T. jaheti; M7 gaheti. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | khippameva → khippam eva (pts) | ussāreti → ussādeti evam (pts)๓. บุคคลใดผู้ทุศีล มีธรรมเลวทราม ไม่สะอาด มีความประพฤติที่ น่ารังเกียจ มีการงานปกปิด ไม่ใช่สมณะ แต่ปฏิญญาว่าเป็นสมณะ ไม่ใช่พรหมจารี แต่ปฏิญญาว่าเป็นพรหมจารี เน่าภายใน ชุ่มด้วย ราคะ เป็นเหมือนหยากเยื่อ สงฆ์ก็ไม่อยู่ร่วมกับบุคคลนั้น ย่อม ประชุมกันนำเธอออกไปทันที แม้เธอจะนั่งอยู่ในท่ามกลางภิกษุสงฆ์ ก็ยังห่างไกลจากสงฆ์ และสงฆ์ก็ห่างไกลจากเธอ เหมือนมหาสมุทร ไม่อยู่ร่วมกับซากศพ ย่อมซัดซากศพขึ้นฝั่งจนถึงบนบกทันที
evamevaṁ kho, pahārāda, yo so puggalo dussīlo pāpadhammo asucisaṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujāto, na tena saṅgho saṁvasati; khippameva naṁ sannipatitvā ukkhipati. Kiñcāpi so hoti majjhe bhikkhusaṅghassa sannisinno, atha kho so ārakāva saṅghamhā saṅgho ca tena.
brahmacāripaṭiñño → brahmacārīpaṭiñño (bj, sya-all, pts) | khippameva → atha kho (bj) | naṁ → naṁ khippaññeva (bj) | sannisinno → nisinno (bj, pts) | kasambujāto → kasambukajāto (sya-all) | sannisinno atha kho → nisinno athakho (sya-all) | khippaññeva → khippameva naṁ (bj: machasaṁ) | nisinno → sannisinno (bj: machasaṁ) | Pahārāda → M8 Mahā- (pts note) | nisinno → M. Ph. M8 sanni- (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | asucisaṅkassarasamācāro → asucisaṁkassarasamācāro (th, pts) | saṅgho → saṁgho (ms2005) | bhikkhusaṅghassa → bhikkhusaṁghassa (ms2005) | saṅghamhā saṅgho → saṁghamhā saṁgho (ms2005) | evamevaṁ → eva (pts) | khippameva → khippam eva (pts) | ārakāva → ārakā va (pts)
Yampi, pahārāda, yo so puggalo dussīlo pāpadhammo asucisaṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujāto, na tena saṅgho saṁvasati; khippameva naṁ sannipatitvā ukkhipati; kiñcāpi so hoti majjhe bhikkhusaṅghassa sannisinno, atha kho so ārakāva saṅghamhā saṅgho ca tena;
brahmacāripaṭiñño → brahmacārīpaṭiñño (bj, sya-all, pts) | khippameva → atha kho (bj); khippaṁyeva (sya-all) | naṁ → naṁ khippaññeva (bj) | sannisinno → nisinno (bj, pts) | so → (sya-all) | kasambujāto → kasambukajāto (sya-all) | sannisinno atha kho → nisinno athakho (sya-all) | nisinno → sannisinno (bj: machasaṁ) | Pahārāda → M8 Mahābhatta. (pts note) | kasambujāto → Ph. M8. S. kasambuka- (pts note) | eva → S. yeva. (pts note) | nisinno → M. Ph. M8 sanni- (pts note) | asucisaṅkassarasamācāro → asuci saṅkassarasamācāro (bjt) | asucisaṅkassarasamācāro → asucisaṁkassarasamācāro (th, pts) | saṅgho → saṁgho (ms2005) | bhikkhusaṅghassa → bhikkhusaṁghassa (ms2005) | saṅghamhā saṅgho → saṁghamhā saṁgho (ms2005) | yampi → yam pi (pts) | khippameva → khippaṁ eva (pts) | ārakāva → ārakā va (pts)การที่ บุคคลใดผู้ทุศีล มีธรรมเลวทราม ไม่สะอาด มีความประพฤติที่ น่ารังเกียจ มีการงานปกปิด ไม่ใช่สมณะ แต่ปฏิญญาว่าเป็น สมณะ ไม่ใช่พรหมจารี แต่ปฏิญญาว่าเป็นพรหมจารี เน่าภายใน ชุ่มด้วยราคะ เป็นเหมือนหยากเยื่อ สงฆ์ไม่อยู่ร่วมกับบุคคลนั้น ย่อมประชุมกันนำเธอออกไปทันที แม้เธอจะนั่งอยู่ในท่ามกลาง ภิกษุสงฆ์ ก็ยังห่างไกลจากสงฆ์ และสงฆ์ก็ห่างไกลจากเธอ
ayaṁ, pahārāda, imasmiṁ dhammavinaye tatiyo acchariyo abbhuto dhammo, yaṁ disvā disvā bhikkhū imasmiṁ dhammavinaye abhiramanti.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | abbhuto dhammo → abbhutadhammo (sya-all) | ayaṁ → M. Ph. add pi. (pts note) | Pahārāda → M8 Mahānarāda. (pts note)นี้เป็น ธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏประการที่ ๓ ในธรรมวินัยนี้ที่ ภิกษุทั้งหลายพบเห็นแล้วต่างพากันยินดีในธรรมวินัยนี้
Seyyathāpi, pahārāda, yā kāci mahānadiyo, seyyathidaṁ—gaṅgā yamunā aciravatī sarabhū mahī, tā mahāsamuddaṁ patvā jahanti purimāni nāmagottāni, ‘mahāsamuddo’ tveva saṅkhaṁ gacchanti;
mahāsamuddo tveva saṅkhaṁ → mahāsamuddotveva saṅkhayaṁ (sya-all) | patvā → M. Ph. M8 pattā. (pts note) | saṁkhaṁ → M. M8. S. -khyaṁ. (pts note) | mahānadiyo seyyathidaṁ → mahā nadiyo seyyathīdaṁ (bjt) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)๔. วรรณะ ๔ เหล่านี้ คือ กษัตริย์ พราหมณ์ แพศย์ ศูทร ออกจาก เรือนบวชเป็นบรรพชิตในธรรมวินัยที่ตถาคตประกาศแล้ว ย่อมละ ชื่อและโคตรเดิมของตน รวมเรียกว่า ‘สมณศากยบุตร’ ทั้งสิ้น เหมือนมหานทีทุกสาย คือ คงคา ยมุนา อจิรวดี สรภู มหี ไหลลงสู่มหาสมุทรแล้ว ย่อมละชื่อและโคตรเดิมของตน รวม เรียกว่า ‘มหาสมุทร’ ทั้งสิ้น
evamevaṁ kho, pahārāda, cattārome vaṇṇā—khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā, te tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā jahanti purimāni nāmagottāni, ‘samaṇā sakyaputtiyā’ tveva saṅkhaṁ gacchanti.
samaṇā sakyaputtiyā’ tveva → samaṇo sakyaputtiyotveva (sya-all, mr) | samaṇā sakyaputtiyā tveva saṅkhaṁ → samaṇo sakyaputtiyotveva saṅkhayaṁ (sya-all) | tveva → samaṇo sakyaputtiyo tveva (cck: syā. ka.) | samaṇā → M. M8. S. -ṇo; M6 samana. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts) | cattārome → cattāro me (pts) | saṅkhaṁ → saṁkhaṁ (pts)
Yampi, pahārāda, cattārome vaṇṇā—khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā, te tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā jahanti purimāni nāmagottāni, ‘samaṇā sakyaputtiyā’ tveva saṅkhaṁ gacchanti;
samaṇā sakyaputtiyā tveva saṅkhaṁ → samaṇo sakyaputtiyotveva saṅkhayaṁ (sya-all) | pabbajitvā → Ph. -jetvā. (pts note) | samaṇā → M. M8. S. -ṇo. (pts note) | Sakyaputtiyā → M. M8. S. -yo. (pts note) | tveva → Ph. t'eva. (pts note) | saṁkhaṁ → Ph. M8. S. -khyaṁ. (pts note) | yampi → yam pi (pts) | cattārome → cattāro me (pts)การที่วรรณะ ๔ เหล่านี้ คือ กษัตริย์ พราหมณ์ แพศย์ ศูทร ออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิตในธรรมวินัย ที่ตถาคตประกาศแล้ว ย่อมละชื่อและโคตรเดิมของตน รวมเรียกว่า ‘สมณศากยบุตร’ ทั้งสิ้น
ayaṁ, pahārāda, imasmiṁ dhammavinaye catuttho acchariyo abbhuto dhammo, yaṁ disvā disvā bhikkhū imasmiṁ dhammavinaye abhiramanti.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | ayaṁ → ayampi (sya-all) | abbhuto dhammo → abbhutadhammo (sya-all) | ayam → M. Ph. M8. S. add pi. (pts note)นี้เป็นธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ประการที่ ๔ ในธรรมวินัยนี้ที่ภิกษุทั้งหลายพบเห็นแล้วต่างพากัน ยินดีในธรรมวินัยนี้
Seyyathāpi, pahārāda, yā ca loke savantiyo mahāsamuddaṁ appenti yā ca antalikkhā dhārā papatanti, na tena mahāsamuddassa ūnattaṁ vā pūrattaṁ vā paññāyati;
ca → kāci (sya-all, pts) | ūnattaṁ → unnattaṁ (sya-all) | appenti → appeni (pts) | kāci → T. M6 ca; M7 'va. (pts note) | kāci → T. 'va; M6. M7. S. ca. (pts note) | antalikkhā → Ph. M8 -likkhe. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)๕. แม้หากภิกษุจำนวนมากปรินิพพานด้วยอนุปาทิเสสนิพพานธาตุ ก็ไม่ทำให้นิพพานพร่องหรือเต็มได้ เหมือนแม่น้ำสายใดสายหนึ่งในโลก ที่ไหลรวมลงสู่มหาสมุทร และสายฝนตกลงจากฟากฟ้า ก็ไม่ทำ ให้มหาสมุทรพร่องหรือเต็มได้
evamevaṁ kho, pahārāda, bahū cepi bhikkhū anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyanti, na tena nibbānadhātuyā ūnattaṁ vā pūrattaṁ vā paññāyati.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | ūnattaṁ → unnattaṁ (sya-all) | Pahārāda → M8 Mahārāja. (pts note) | ūnattaṁ → M8 una-; S. unna-; M7 una- and ūna- (pts note) | pūrattaṁ → T. punna-; M6. M7 puna- (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts) | cepi → ce pi (pts)
Yampi, pahārāda, bahū cepi bhikkhū anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyanti, na tena nibbānadhātuyā ūnattaṁ vā pūrattaṁ vā paññāyati;
bhikkhū → bhikkhu (bj) | ūnattaṁ → unnattaṁ (sya-all) | Pahārāda → M8 Mahā- (pts note) | ūnattaṁ → M8 una-; S. unna-; M7 una- and ūna- (pts note) | pūrattaṁ → T. punna-; M6. M7 puna- (pts note) | yampi → yam pi (pts) | cepi → ce pi (pts)การที่แม้หากภิกษุจำนวนมาก ปรินิพพานด้วยอนุปาทิเสสนิพพานธาตุ ก็ไม่ทำให้นิพพานพร่องหรือ เต็มได้
ayaṁ, pahārāda, imasmiṁ dhammavinaye pañcamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṁ disvā disvā bhikkhū imasmiṁ dhammavinaye abhiramanti.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | abbhuto dhammo → abbhutadhammo (sya-all)นี้เป็นธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏประการที่ ๕ ใน ธรรมวินัยนี้ที่ภิกษุทั้งหลายเห็นแล้วต่างพากันยินดีในธรรมวินัยนี้
Seyyathāpi, pahārāda, mahāsamuddo ekaraso loṇaraso;
seyyathāpi → seyyathā pi (pts)๖. ธรรมวินัยนี้มีรสเดียว คือ วิมุตติรส เหมือนมหาสมุทรมีรสเดียวคือ รสเค็ม
evamevaṁ kho, pahārāda, ayaṁ dhammavinayo ekaraso, vimuttiraso.
evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts)
Yampi, pahārāda, ayaṁ dhammavinayo ekaraso, vimuttiraso;
yampi → yam pi (pts)การที่ธรรมวินัยนี้มีรสเดียว คือ วิมุตติรส
ayaṁ, pahārāda, imasmiṁ dhammavinaye chaṭṭho acchariyo abbhuto dhammo, yaṁ disvā disvā bhikkhū imasmiṁ dhammavinaye abhiramanti.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | abbhuto dhammo → abbhutadhammo (sya-all)นี้เป็นธรรมที่ น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏประการที่ ๖ ในธรรมวินัยนี้ที่ภิกษุ ทั้งหลายพบเห็นแล้วต่างพากันยินดีในธรรมวินัยนี้
Seyyathāpi, pahārāda, mahāsamuddo bahuratano anekaratano; tatrimāni ratanāni, seyyathidaṁ—muttā maṇi veḷuriyo saṅkho silā pavāḷaṁ rajataṁ jātarūpaṁ lohitako masāragallaṁ;
veḷuriyo → veḍuriyo (sya-all) | lohitako → lohitaṅgo (sya-all) | bahuratano → M. Ph. M8 bahuta- always. (pts note) | veḷuriyo → S. veḍo (pts note) | silā → Ph. M8. M6 sī-; M7 sīlo. (pts note) | pavāḷaṁ → M6. M7 -laṁ. (pts note) | lohitaṅko → M. M8. S. -go. (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bjt, th, pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | tatrimāni → tatr imāni (pts)๗. ธรรมวินัยนี้มีรัตนะมาก มีรัตนะหลายชนิด คือ สติปัฏฐาน ๔ สัมมัปปธาน ๔ อิทธิบาท ๔ อินทรีย์ ๕ พละ ๕ โพชฌงค์ ๗ อริยมรรคมีองค์ ๘ เหมือนมหาสมุทรที่มีรัตนะมาก มีรัตนะ หลายชนิด คือ แก้วมุกดา แก้วมณี แก้วไพฑูรย์ สังข์ ศิลา แก้วประพาฬ เงิน ทอง ทับทิม แก้วตาแมว
evamevaṁ kho, pahārāda, ayaṁ dhammavinayo bahuratano anekaratano. Tatrimāni ratanāni, seyyathidaṁ—cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.
bahuratano → M. Ph. bahuta- (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bjt, th, pts) | evamevaṁ → evam eva (pts) | tatrimāni → tatr imāni (pts) | pañcindriyāni → pañc indriyāni (pts)
Yampi, pahārāda, ayaṁ dhammavinayo bahuratano anekaratano; tatrimāni ratanāni, seyyathidaṁ—cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo;
bahuratano → M. Ph. M8 bahuta- (pts note) | sammappadhānā → Ph. M8 -ṭṭhānā. (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bjt, th, pts) | yampi → yam pi (pts) | tatrimāni → tatr imāni (pts) | pañcindriyāni → pañc indriyāni (pts)การที่ธรรมวินัยนี้ มีรัตนะมาก มีรัตนะหลายชนิด คือ สติปัฏฐาน ๔ สัมมัปปธาน ๔ อิทธิบาท ๔ อินทรีย์ ๕ พละ ๕ โพชฌงค์ ๗ อริยมรรคมีองค์ ๘
ayaṁ, pahārāda, imasmiṁ dhammavinaye sattamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṁ disvā disvā bhikkhū imasmiṁ dhammavinaye abhiramanti.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | abbhuto dhammo → abbhutadhammo (sya-all) | ayaṁ → M. Ph. M8 add pi. (pts note)นี้ เป็นธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏประการที่ ๗ ในธรรมวินัยนี้ ที่ภิกษุทั้งหลายพบเห็นแล้วต่างพากันยินดีในธรรมวินัยนี้
Seyyathāpi, pahārāda, mahāsamuddo mahataṁ bhūtānaṁ āvāso; tatrime bhūtā—timi timiṅgalo timirapiṅgalo asurā nāgā gandhabbā; santi mahāsamudde yojanasatikāpi attabhāvā, dviyojanasatikāpi attabhāvā, tiyojanasatikāpi attabhāvā, catuyojanasatikāpi attabhāvā, pañcayojanasatikāpi attabhāvā;
timiṅgalo timirapiṅgalo → timiṅgalā timirapiṅgalā (bj) | timi timiṅgalo timirapiṅgalo → timitimiṅgalā timiramiṅgalā (sya-all, pts) | Pahārāda → M8 Mahā- (pts note) | mahataṁ → T. mahantaṁ. (pts note) | bhūtā → T. bhūtāni. (pts note) | timitimiṅgalā → M7 -gilā; M. Ph. timitipiṅgalo; M8 timiratipiṅgalo; M6 timiṅgalā. (pts note) | timiramiṅgalā → M. Ph. M8 -piṅgalo; T. M6 timitimiṅgalā; M7 timiṅgilā. (pts note) | santi → M. Ph. M8 vasanti. (pts note) | mahāsamuddo → mahā samuddo (bjt) | mahāsamudde → mahā samudde (bjt) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | tatrime → tatr ime (pts) | yojanasatikāpi → yojanasatikā pi (pts) | dviyojanasatikāpi → dviyojanasatikā pi (pts) | tiyojanasatikāpi → tiyojanasatikā pi (pts) | catuyojanasatikāpi → catuyojanasatikā pi (pts) | pañcayojanasatikāpi → pañcayojanasatikā pi (pts)๘. ธรรมวินัยนี้เป็นที่อยู่ของผู้ใหญ่ คือ พระโสดาบัน บุคคลผู้ปฏิบัติ เพื่อทำให้แจ้งโสดาปัตติผล พระสกทาคามี บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อทำ ให้แจ้งสกทาคามิผล พระอนาคามี บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อทำให้แจ้ง อนาคามิผล พระอรหันต์ บุคคคลผู้ปฏิบัติเพื่ออรหัตตผล เหมือน มหาสมุทรเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ขนาดใหญ่ คือ ปลาติมิติมิงคละ ปลาติมิรมิงคละ อสูร นาค คนธรรพ์ มีลำตัว ๑๐๐ โยชน์ก็มี มีลำตัว ๒๐๐ โยชน์ก็มี มีลำตัว ๓๐๐ โยชน์ก็มี มีลำตัว ๔๐๐ โยชน์ก็มี มีลำตัว ๕๐๐ โยชน์ก็มี
evamevaṁ kho, pahārāda, ayaṁ dhammavinayo mahataṁ bhūtānaṁ āvāso; tatrime bhūtā—sotāpanno sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno, sakadāgāmī sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno, anāgāmī anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno, arahā arahattāya paṭipanno.
anāgāmiphalasacchikiriyāya → anāgāmī phalasacchikiriyāya (bj) | sakadāgāmī → T. puts this phrase behind the next one. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | sotāpattiphalasacchikiriyāya → sotāpatti phalasacchikiriyāya (bjt) | sakadāgāmiphalasacchikiriyāya → sakadāgāmi phalasacchikiriyāya (bjt) | evamevaṁ → evam eva (pts) | tatrime → tatr ime (pts)
Yampi, pahārāda, ayaṁ dhammavinayo mahataṁ bhūtānaṁ āvāso; tatrime bhūtā—sotāpanno sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno, sakadāgāmī sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno, anāgāmī anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno, arahā arahattāya paṭipanno;
dhammavinayo → dhammavinaye (bj) | anāgāmiphalasacchikiriyāya → anāgāmī phalasacchikiriyāya (bj) | sotāpattiphalasacchikiriyāya → sotāpatti phalasacchikiriyāya (bjt) | yampi → yam pi (pts) | tatrime → tatr ime (pts)การที่ธรรมวินัยนี้เป็น ที่อยู่ของผู้ใหญ่ คือ พระโสดาบัน บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อทำให้แจ้ง โสดาปัตติผล พระสกทาคามี บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อทำให้แจ้ง สกทาคามิผล พระอนาคามี บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อทำให้แจ้ง อนาคามิผล พระอรหันต์ บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่ออรหัตตผล
ayaṁ, pahārāda, imasmiṁ dhammavinaye aṭṭhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṁ disvā disvā bhikkhū imasmiṁ dhammavinaye abhiramanti.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | abbhuto dhammo → abbhutadhammo (sya-all) | ayaṁ → M. Ph. M8 add pi. (pts note)นี้เป็น ธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ประการที่ ๘ ในธรรมวินัยนี้ ที่ภิกษุทั้งหลายพบเห็นแล้วต่างพากันยินดีในธรรมวินัยนี้
Ime kho, pahārāda, imasmiṁ dhammavinaye aṭṭha acchariyā abbhutā dhammā, ye disvā disvā bhikkhū imasmiṁ dhammavinaye abhiramantī”ti.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | abbhutā dhammā → abbhutadhammā (sya-all) | Pahārāda → M8 Mahā- (pts note) | Evam → M. Ph. M8. S. omit this introductory phrase. (pts note) | abhiramantīti → abhiramantī ti evam (pts)ปหาราทะ ในธรรมวินัยนี้ มีธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ๘ ประการนี้แล ที่ภิกษุทั้งหลายพบเห็นแล้วต่างพากันยินดีในธรรมวินัยนี้