Dutiyauggasutta
Dutiyauggasutta → hatthigāmakauggasuttaṁ (bj)With Ugga of the Village of Hatthi
Ekaṁ samayaṁ bhagavā vajjīsu viharati hatthigāme.On one occasion the Blessed One was staying among the Vajjians near Hatthigāma.
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
bhikkhū → bhikkhu (bj) | pe → omitted by M. Ph. M8. S. (pts note)There he addressed the monks:
“aṭṭhahi, bhikkhave, acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgataṁ uggaṁ gahapatiṁ hatthigāmakaṁ dhārethā”ti.
abbhutehi dhammehi → abbhutadhammehi (sya-all) | dhārethāti → dhārethā ti (pts)“Monks, remember Ugga the householder of Hatthigāma as having eight amazing & astounding qualities.”
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)That is what the Blessed One said.
Idaṁ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi.
vatvā → M8 vatvā ca; M. Ph. S. -na. (pts note) | uṭṭhāyāsanā → M8 uṭṭhāya. (pts note)Having said it, the One Well-gone rose from his seat & entered his dwelling.
Atha kho aññataro bhikkhu pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena uggassa gahapatino hatthigāmakassa nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | atha kho → athakho (th) | pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)Then early in the morning, a certain monk—having adjusted his under robe and carrying his robes & bowl—went to the home of Ugga the householder of Hatthigāma and, on arrival, sat down on a seat laid out.
Atha kho uggo gahapati hatthigāmako yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṁ bhikkhuṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho uggaṁ gahapatiṁ hatthigāmakaṁ so bhikkhu etadavoca:
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Then Ugga the householder went to the monk and, on arrival, having bowed down to him, sat to one side. As he was sitting there, the monk said to him,
“aṭṭhahi kho tvaṁ, gahapati, acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākato.
abbhutehi dhammehi → abbhutadhammehi (sya-all) | byākato → vyākato (bjt, pts)“Householder, the Blessed One has declared that you are endowed with eight amazing & astounding qualities.
Katame te, gahapati, aṭṭha acchariyā abbhutā dhammā, yehi tvaṁ samannāgato bhagavatā byākato”ti?
abbhutā dhammā → abbhutadhammā (sya-all) | byākatoti → vyākatoti (bjt) | byākatoti → vyākato ti (pts)With which eight amazing & astounding qualities has the Blessed One declared that you are endowed?”
“Na kho ahaṁ, bhante, jānāmi:
ahaṁ → Ph. M8 panāhaṁ. (pts note)“Venerable sir, I don’t know
‘katamehi aṭṭhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākato’ti.
katamehi → katamehipahaṁ (bj); katamehi ahaṁ (pts) | byākatoti api ca → vyākato apica (bj) | abbhutehi dhammehi → abbhutadhammehi (sya-all) | byākatoti → vyākato (pts) | ahaṁ → T. M6. M7 p'ahaṁ; omitted by M. Ph. M8. S. (pts note) | byākatoti → byākato (th)with which eight amazing & astounding qualities the Blessed One has declared that I am endowed,
Api ca, bhante, ye me aṭṭha acchariyā abbhutā dhammā saṁvijjanti,
abbhutā dhammā → abbhutadhammā (sya-all) | api ca → apica (bjt)but there are eight amazing & astounding qualities to be found in me.
taṁ suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.
taṁ → te (bj, sya-all, pts) | suṇāhi → M. Ph. M8 taṁ suṇohi. (pts note) | manasi karohi → manasikarohi (bjt) | manasi karohi bhāsissāmīti → manasikarohi bhāsissāmī ti (pts)Listen to them & pay careful attention. I will speak.”
“Evaṁ, gahapatī”ti kho so bhikkhu uggassa gahapatino hatthigāmakassa paccassosi.
kho → (bj) | gahapatīti → gahapatī ti (pts)“As you say, householder,” the monk responded to Ugga the householder of Hatthigāma.
Uggo gahapati hatthigāmako etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Ugga said,
“yadāhaṁ, bhante, nāgavane paricaranto bhagavantaṁ paṭhamaṁ dūratova addasaṁ;
paricaranto → paricārento (bj) | paricaranto → T. M6. M7 paricā- (pts note) | dūratova → dūrato va (pts)“Venerable sir, I was carousing in the Nāga forest when I saw the Blessed One in the distance for the first time.
saha dassaneneva me, bhante, bhagavato cittaṁ pasīdi, surāmado ca pahīyi.
pahīyi → pahiyyi (sya-all) | saha → omitted by T. (pts note) | saha dassaneneva → sahadassaneneva (bjt) | dassaneneva → dassanen eva (pts)As soon as I saw the Blessed One, my heart felt confidence, and my liquor-intoxication left me.
Ayaṁ kho me, bhante, paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo saṁvijjati.
abbhuto dhammo → abbhutadhammo (sya-all)This is the first amazing & astounding quality to be found in me.
So kho ahaṁ, bhante, pasannacitto bhagavantaṁ payirupāsiṁ.
kho → omitted by M8. (pts note) | payirupāsiṁ → Ph. M8. M7 -si; M. -pāsāmi. (pts note)“With a confident heart, I attended to the Blessed One.
Tassa me bhagavā anupubbiṁ kathaṁ kathesi, seyyathidaṁ—
anupubbiṁ kathaṁ → ānupubbīkathaṁ (bj); anupubbikathaṁ (sya-all, pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bjt, th, pts)He gave me a graduated talk, i.e., a talk on giving, a talk on virtue, a talk on heaven;
dānakathaṁ sīlakathaṁ saggakathaṁ; kāmānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ, nekkhamme ānisaṁsaṁ pakāsesi.
nekkhamme → nekkhamme ca (bj) | okāraṁ → T. M6. M7 vo- (pts note) | nekkhamme → M. M8 nekkhame; Ph. nikkhamme. (pts note) | saṅkilesaṁ → saṁkilesaṁ (my, ms2005, pts)he proclaimed the drawbacks of, degradation in, & defilement in sensuality, and the rewards of renunciation.
Yadā maṁ bhagavā aññāsi kallacittaṁ muducittaṁ vinīvaraṇacittaṁ udaggacittaṁ pasannacittaṁ, atha yā buddhānaṁ sāmukkaṁsikā dhammadesanā taṁ pakāsesi—
vinīvaraṇacittaṁ → M8 niva- (pts note)Then—when the Blessed One knew that I was of ready mind, malleable mind, unhindered mind, exultant mind, confident mind—he proclaimed to me the distinctive teaching of the Awakened Ones:
dukkhaṁ, samudayaṁ, nirodhaṁ, maggaṁ.stress, origination, cessation, path.
Seyyathāpi nāma suddhaṁ vatthaṁ apagatakāḷakaṁ sammadeva rajanaṁ paṭiggaṇheyya;
paṭiggaṇheyya evamevaṁ → patigaṇheyya evameva (bj) | suddhaṁ vatthaṁ → suddhavatthaṁ (sya-all) | apagatakāḷakaṁ → apagatakālakaṁ (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | apagatakāḷakaṁ sammadeva → apagatakālakaṁ samma-d-eva (pts)Just as a white cloth with stains removed would rightly take dye,
evamevaṁ kho me tasmiṁyeva āsane virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi:
me tasmiṁyeva → tasmiṁ yeva (bj) | kho → omitted by Ph. T. M6. M7. (pts note) | me → omitted by M8. T. M6. M7. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts)in the same way there arose to me, in that very seat, the dustless, stainless Dhamma eye:
‘yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman’ti.
nirodhadhammanti → nirodhamman ti (pts) | sabbaṁ taṁ → sabbantaṁ (th) | sabbaṁ → sabban (pts)Whatever is subject to origination is all subject to cessation.
So kho ahaṁ, bhante, diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṅkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane tattheva buddhañca dhammañca saṅghañca saraṇaṁ agamāsiṁ, brahmacariyapañcamāni ca sikkhāpadāni samādiyiṁ.
samādiyiṁ → samādayiṁ (sya-all) | agamāsiṁ → M. Ph. M8. M7 -si. (pts note) | ca → omitted by Ph. M8; M. puts ca after sikkhā- (pts note) | samādiyiṁ → Ph. M8 -yi. (pts note) | vigatakathaṅkatho → vigatakathaṁkatho (my, bjt, th, ms2005, pts) | buddhañca dhammañca saṅghañca → buddhaṁ ca dhammaṁ ca saṅghaṁ ca (bjt) | satthusāsane → satthu sāsane (th) | saṅghañca → saṁghañca (ms2005) | satthusāsane tattheva buddhañca dhammañca saṅghañca → satthu sāsane tatth eva buddhañ ca dhammañ ca saṅghañ ca (pts)Then—having seen the Dhamma, having reached the Dhamma, known the Dhamma, gained a footing in the Dhamma, having crossed over & beyond doubt, having had no more questioning, having gained fearlessness & become independent of others with regard to the Teacher’s message, right there I went to the Buddha, the Dhamma, & the Saṅgha for refuge and undertook the training rules with celibacy as the fifth.
Ayaṁ kho me, bhante, dutiyo acchariyo abbhuto dhammo saṁvijjati.
abbhuto dhammo → abbhutadhammo (sya-all)This, venerable sir, is the second amazing & astounding quality to be found in me.
Tassa mayhaṁ, bhante, catasso komāriyo pajāpatiyo ahesuṁ.“I had four young wives.
Atha khvāhaṁ, bhante, yena tā pajāpatiyo tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā tā pajāpatiyo etadavacaṁ:
etadavacaṁ → etadavocaṁ (bj, sya-all, pts) | khvāhaṁ → T. M6 khvāssa; M7 has here a lacuna. (pts note) | avocaṁ → Ph. M8. M6. M7 -ca. (pts note) | atha khvāhaṁ → athakhvāhaṁ (th) | tenupasaṅkamiṁ → ten upasaṅkamiṁ (pts) | etadavacaṁ → etad avocaṁ (pts)So I went to my wives and, on arrival, said to them,
‘mayā kho, bhaginiyo, brahmacariyapañcamāni sikkhāpadāni samādinnāni.
brahmacariyapañcamāni → T. adds ca. (pts note)‘Sisters, I have undertaken the five training rules with celibacy as the fifth.
Yā icchati sā idheva bhoge ca bhuñjatu puññāni ca karotu, sakāni vā ñātikulāni gacchatu.
idheva → imeva (sya-all) | ca → (sya-all) | sā idheva → idh eva (pts) | eva → M. Ph. M8. S. sā im'eva. (pts note) | ca → omitted by M. Ph. M8. M6. S. (pts note)Whoever wants to may partake of this wealth & make merit [here], or you may go to the homes of your relatives,
Hoti vā pana purisādhippāyo, kassa vo dammī’ti?
purisādhippāyo → purisādhippāyā (bj) | hoti → M6. M7 hotu. (pts note) | vo → Ph. te. (pts note) | dammīti → dammī ti (pts)or, if you want (another) man, to whom shall I give you?’
Evaṁ vutte, sā, bhante, jeṭṭhā pajāpati maṁ etadavoca:
pajāpati → pajāpatī (bj) | sā → omitted by M. T. M6. M7. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)When this was said, the eldest wife said to me,
‘itthannāmassa maṁ, ayyaputta, purisassa dehī’ti.
ayya → M6. M7. S. ayyaputta; T. ayyaputtassa. (pts note) | dehīti → dehī ti (pts)‘Young master, give me to the man named so-&-so.’
Atha kho ahaṁ, bhante, taṁ purisaṁ pakkosāpetvā vāmena hatthena pajāpatiṁ gahetvā dakkhiṇena hatthena bhiṅgāraṁ gahetvā tassa purisassa oṇojesiṁ.
kho ahaṁ → khvāhaṁ (bj, pts) | bhiṅgāraṁ → bhiṅkāraṁ (bj) | oṇojesiṁ → onojesiṁ (bj) | khvāhaṁ → M. S. kho ahaṁ; Ph. kho 'haṁ; M8 kho. (pts note) | purisaṁ → omitted by Ph. M8. (pts note) | hatthena → M. Ph. M8 vāmaha- (pts note) | bhiṅgāraṁ → T. M6. M7 bhiṁkāraṁ. (pts note) | oṇojesiṁ → M. Ph. -si; M8 -jemi; M6 nejesiṁ. (pts note) | atha kho → athakho (th)Having sent for that man, having taken that wife with my left hand, having taken the ceremonial vase with my right hand, I gave her to that man.
Komāriṁ kho panāhaṁ, bhante, dāraṁ pariccajanto nābhijānāmi cittassa aññathattaṁ.
pariccajanto → pariccajanno (bj) | dāraṁ → dānaṁ (sya-all) | Komāriṁ → M8 -ri; Ph. -riyaṁ; T. M6. M7 -raṁ. (pts note)But even as I gave up my young wife as a gift, I don’t recall any alteration in my mind.
Ayaṁ kho me, bhante, tatiyo acchariyo abbhuto dhammo saṁvijjati.
abbhuto dhammo → abbhutadhammo (sya-all)This, venerable sir, is the third amazing & astounding quality to be found in me.
Saṁvijjanti kho pana me, bhante, kule bhogā.
Saṁvijjanti → T. M6. M7 -te. (pts note)“There is wealth to be found in my family,
Te ca kho appaṭivibhattā sīlavantehi kalyāṇadhammehi.
ca → M. 'va. (pts note)but it is given unstintingly to virtuous people of admirable character.
Ayaṁ kho me, bhante, catuttho acchariyo abbhuto dhammo saṁvijjati.
abbhuto dhammo → abbhutadhammo (sya-all) | me → omitted by M8. (pts note)This, venerable sir, is the fourth amazing & astounding quality to be found in me.
Yaṁ kho panāhaṁ, bhante, bhikkhuṁ payirupāsāmi;“Whatever monk I attend to,
sakkaccaṁyeva payirupāsāmi, no asakkaccaṁ.
sakkaccaṁyeva → sakkaccaṁ yeva (bjt, th, pts)I attend to him attentively, not inattentively.
So ce me āyasmā dhammaṁ deseti;
me → me bhante (bj, pts) | deseti → desesi (sya-all) | ce → T. M6. M7 ca; Ph. adds kho; all MSS. omit bhante. (pts note)If that venerable one teaches me the Dhamma,
sakkaccaṁyeva suṇomi, no asakkaccaṁ.
sakkaccaṁyeva suṇomi → sakkaccaṁ yeva suṇāmi (bj, pts) | suṇomi → suṇāmi (sya-all) | suṇāmi → M. Ph. M8 -ṇomi. (pts note)I listen attentively, not inattentively.
No ce me so āyasmā dhammaṁ deseti, ahamassa dhammaṁ desemi.
so → (sya-all, pts) | deseti → desesi (sya-all) | ce → T. M6. M7 ca. (pts note) | āyasmā → M. Ph. M8 so āy- (pts note) | deseti → M8. S. -si. (pts note) | ahamassa → aham assa (pts)If he doesn’t teach me the Dhamma, I teach him the Dhamma.
Ayaṁ kho me, bhante, pañcamo acchariyo abbhuto dhammo saṁvijjati.
abbhuto dhammo → abbhutadhammo (sya-all)This, venerable sir, is the fifth amazing & astounding quality to be found in me.
Anacchariyaṁ kho pana, bhante, saṅghe nimantite devatā upasaṅkamitvā ārocenti:
pana → pana me (bj, sya-all, pts) | Anacchariyaṁ → M. M6. S. acch- (pts note) | saṅghe → saṁghe (ms2005)“When I have invited the Saṅgha (for a meal), it’s not amazing for devas to come & inform me,
‘asuko, gahapati, bhikkhu ubhatobhāgavimutto asuko paññāvimutto asuko kāyasakkhī asuko diṭṭhippatto asuko saddhāvimutto asuko dhammānusārī asuko saddhānusārī asuko sīlavā kalyāṇadhammo asuko dussīlo pāpadhammo’ti.
diṭṭhippatto → diṭṭhappatto (mr) | diṭṭhippatto → diṭṭhappatto (bj) | asuko → asoko (sya-all) | asuko kāyasakkhī asuko → asoko kāyasakkhi asoko (sya-all) | diṭṭhippatto → diṭṭhappatto (cck: ka.) | dhammānusārī → T. M6. M7 put these words after as- saddh- (pts note) | sīlavā → omitted by M8. (pts note) | ti → omitted by T. M6. M7. (pts note) | + → saddhānusārī asuko (bjt) | ubhatobhāgavimutto → ubhato bhāgavimutto (pts) | pāpadhammoti → pāpadhammo ti (pts)‘That monk, householder, is released both ways. That monk is released through discernment. That monk is a bodily witness. That monk is attained to view. That monk is released through conviction. That monk is a Dhamma-follower. That monk is a conviction-follower. That monk is virtuous, of admirable character. That monk is unvirtuous, of evil character.’
Saṅghaṁ kho panāhaṁ, bhante, parivisanto nābhijānāmi evaṁ cittaṁ uppādento:
uppādento → uppādetā (bj) | Saṅghaṁ → T. yaṁ. (pts note) | parivisanto → T. M7 pavi-; M6 paṭivi- (pts note) | evaṁ → Ph. puts evaṁ. after cittaṁ. (pts note) | saṅghaṁ → saṁghaṁ (ms2005)Yet while I am serving the Saṅgha, I don’t recall giving rise to the thought,
‘imassa vā thokaṁ demi imassa vā bahukan’ti.
bahukanti → bahukan ti (pts)‘I will give this one a little’ or ‘I will give this one a lot.’
Atha khvāhaṁ, bhante, samacittova demi.
atha khvāhaṁ → athakhvāhaṁ (bjt, th) | samacittova → samacitto va (pts)Instead, I give with an impartial mind.
Ayaṁ kho me, bhante, chaṭṭho acchariyo abbhuto dhammo saṁvijjati.
abbhuto dhammo → abbhutadhammo (sya-all)This, venerable sir, is the sixth amazing & astounding quality to be found in me.
Anacchariyaṁ kho pana maṁ, bhante, devatā upasaṅkamitvā ārocenti:
Anacchariyaṁ → acchariyaṁ (bj) | anacchariyaṁ → acchariyaṁ (bj) | maṁ → me (bj) | Anacchariyaṁ → T. M7 na accho (pts note) | maṁ → T. M6 me. (pts note)“It’s not amazing for devas to come & inform me,
‘svākkhāto, gahapati, bhagavatā dhammo’ti.
svākkhāto → svākkhāto bhante (pts) | bhante → omitted by M. Ph. M8. M6. M7. S. (pts note) | dhammoti → dhammo ti (bjt, pts)‘Householder, the Blessed One’s Dhamma is well-taught.’
Evaṁ vutte, ahaṁ, bhante, tā devatā evaṁ vademi:
vademi → vadāmi (bj, pts) | vadāmi → M. Ph. M8 vademi. (pts note)When that is said, I say to those devas,
‘vadeyyātha vā evaṁ kho tumhe devatā no vā vadeyyātha, atha kho svākkhāto bhagavatā dhammo’ti.
evaṁ → omitted by M8. T. M6. M7; M8 omits also vā. (pts note) | devatā → Ph. M8. S. -te. (pts note) | vā → omitted by T. (pts note) | dhammoti → dhammo ti (bjt, pts) | devatā → devate (th) | atha kho → athakho (th)‘Whether or not you devas say that, the Blessed One’s Dhamma is well-taught.’
Na kho panāhaṁ, bhante, abhijānāmi tatonidānaṁ cittassa unnatiṁ:
unnatiṁ → uṇṇatiṁ (bj); uṇṇanti (sya-all) | unnatiṁ → Ph. M8. T. -ti; S. -nti; M6. M7 unnāti. (pts note) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt)Still, I don’t recall any exaltation of mind
‘maṁ tā devatā upasaṅkamanti, ahaṁ vā devatāhi saddhiṁ sallapāmī’ti.
tā → vā (bj, sya-all, pts) | saddhiṁ → (bj) | sallapāmīti → sallapāmi (sya-all) | vā → M. tā; Ph. vā tā; T. M6. M7 omit vā. (pts note) | sallapāmīti → sallapāmī ti (pts)because devas come to me or because I converse with devas.
Ayaṁ kho me, bhante, sattamo acchariyo abbhuto dhammo saṁvijjati.
abbhuto dhammo → abbhutadhammo (sya-all)This, venerable sir, is the seventh amazing & astounding quality to be found in me.
Sace kho panāhaṁ, bhante, bhagavato paṭhamataraṁ kālaṁ kareyyaṁ, anacchariyaṁ kho panetaṁ yaṁ maṁ bhagavā evaṁ byākareyya:
bhagavato → bhagavatā (sya-all) | Bhagavato → M. S. -tā. (pts note) | anacchariyaṁ → T. acch- (pts note) | kālaṁ kareyyaṁ → kālaṅkareyyaṁ (bjt) | byākareyya → vyākareyya (bjt, pts) | yaṁ maṁ → yammaṁ (th) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)“And, venerable sir, if I die before the Blessed One, it won’t be amazing if the Blessed One declares of me,
‘natthi taṁ saṁyojanaṁ yena saṁyutto uggo gahapati hatthigāmako puna imaṁ lokaṁ āgaccheyyā’ti.
yena → yena saṁyojanena (bj, sya-all, pts) | yena → omitted by M. Ph.; M8 saṁyojanānaṁ. (pts note) | āgaccheyyāti → āgaccheyyā ti (pts)‘There is no fetter, bound by which Ugga the householder of Hatthigāma will come back to this world.’
Ayaṁ kho me, bhante, aṭṭhamo acchariyo abbhuto dhammo saṁvijjati.
abbhuto dhammo → abbhutadhammo (sya-all)This, venerable sir, is the eighth amazing & astounding quality to be found in me.
Ime kho me, bhante, aṭṭha acchariyā abbhutā dhammā saṁvijjanti.
me → (bj, sya-all, pts) | abbhutā dhammā → abbhutadhammā (sya-all)“These, venerable sir, are the eight amazing & astounding qualities to be found in me.
Na ca kho ahaṁ jānāmi:
na → no (bj)But I don’t know
‘katamehi cāhaṁ aṭṭhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākato’”ti.
katamehi cāhaṁ → katamehipahaṁ (bj) | abbhutehi dhammehi → abbhutadhammehi (sya-all) | cāhaṁ → pāhaṁ (pts) | pāhaṁ → T. M6. M7 p'ahaṁ; Ph. M8. S. cāhaṁ. (pts note) | byākatoti → vyākatoti (bjt) | byākatoti → vyākato ti (pts)with which eight amazing & astounding qualities the Blessed One has declared I am endowed.”
Atha kho so bhikkhu uggassa gahapatino hatthigāmakassa nivesane piṇḍapātaṁ gahetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
atha kho → athakho (th)Then the monk, having received almsfood at the home of Ugga the householder of Hatthigāma, got up from his seat & left.
Atha kho so bhikkhu pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)Then, after his meal, returning from his alms round, he went to the Blessed One and, on arrival, having bowed down to him, sat to one side.
Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu yāvatako ahosi uggena gahapatinā hatthigāmakena saddhiṁ kathāsallāpo, taṁ sabbaṁ bhagavato ārocesi.
kathāsallāpo → kathāsallāppo (bjt)As he was sitting there, he told the Blessed One the entirety of his conversation with Ugga the householder of Hatthigāma.
“Sādhu sādhu, bhikkhu.“Excellent, monk! Excellent!
Yathā taṁ uggo gahapati hatthigāmako sammā byākaramāno byākareyya, imeheva kho, bhikkhu, aṭṭhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato uggo gahapati hatthigāmako mayā byākato.
abbhutehi dhammehi → abbhutadhammehi (sya-all) | eva → M. imehi so ca; M8 im'eva. (pts note) | byākaramāno byākareyya → vyākaramāno vyākareyya (bjt) | byākato → vyākato (bjt, pts) | byākaramāno byākareyya imeheva → vyākaramāno vyākareyya imeh eva (pts)Just as Ugga has rightly declared them, these are the eight amazing & astounding qualities with which I had declared he is endowed.
Imehi ca pana, bhikkhu, aṭṭhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgataṁ uggaṁ gahapatiṁ hatthigāmakaṁ dhārehī”ti.
dhārehīti dutiyaṁ → dhārethāti (bj, sya-all, pts) | abbhutehi dhammehi → abbhutadhammehi (sya-all) | dhārehīti → dhārethā (pts)Remember Ugga the householder of Hatthigāma as having these eight amazing & astounding qualities.”