Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Aṅguttara Nikāya 8.30Numbered Discourses 8.30
  • 3. GahapativaggaChapter Gahapati

Anuruddhamahāvitakkasutta
Anuruddhamahāvitakkasutta → anuruddhasuttaṁ (bj)
To Anuruddha

Ekaṁ samayaṁ bhagavā bhaggesu viharati suṁsumāragire bhesakaḷāvane migadāye.
bhesakaḷāvane → bhesakalāvane (bj) | Suṁsumāragire → M. Ph. M8 Susu- throughout. (pts note)
Once the Blessed One was staying among the Bhaggas in the Deer Park at Bhesakaḷā Forest, near Crocodile Haunt.
Tena kho pana samayena āyasmā anuruddho cetīsu viharati pācīnavaṁsadāye.
anuruddho → anuruddhe (bj) | Pācīnavaṁsadāye → T. -vaṁsamigadāye throughout; M6 once; M7 twice. (pts note)
And at that time Ven. Anuruddha was living among the Cetis in the Eastern Bamboo Park.
Atha kho āyasmato anuruddhassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
paṭisallīnassa → patisallīnassa (bj, pts) | atha kho → athakho (th)
Then, as he was alone in seclusion, this line of thinking arose in Ven. Anuruddha’s awareness:

“appicchassāyaṁ dhammo, nāyaṁ dhammo mahicchassa;
mahicchassa → mahischassa (sya-all)
“This Dhamma is for one who is modest, not for one who is self-aggrandizing.
santuṭṭhassāyaṁ dhammo, nāyaṁ dhammo asantuṭṭhassa;This Dhamma is for one who is content, not for one who is discontent. pavivittassāyaṁ dhammo, nāyaṁ dhammo saṅgaṇikārāmassa;
pavivittassāyaṁ → T. M7 vivi- (pts note)
This Dhamma is for one who is reclusive, not for one who is entangled.
āraddhavīriyassāyaṁ dhammo, nāyaṁ dhammo kusītassa;
āraddhavīriyassāyaṁ → āraddha viriyassāyaṁ (bjt) | āraddhavīriyassāyaṁ → āraddhaviriyassāyaṁ (th, pts)
This Dhamma is for one whose persistence is aroused, not for one who is lazy.
upaṭṭhitassatissāyaṁ dhammo, nāyaṁ dhammo muṭṭhassatissa;
upaṭṭhitassatissāyaṁ → upaṭṭhitasatissāyaṁ (bj, pts1ed) | upaṭṭhitassatissāyaṁ → upaṭṭhitasatissāyaṁ (cck: sī. syā. pī.) | muṭṭhassatissa → muṭṭhasatissa (cck: sī. syā. pī.)
This Dhamma is for one whose mindfulness is established, not for one whose mindfulness is confused.
samāhitassāyaṁ dhammo, nāyaṁ dhammo asamāhitassa;This Dhamma is for one whose mind is concentrated, not for one whose mind is unconcentrated. paññavato ayaṁ dhammo, nāyaṁ dhammo duppaññassā”ti.
paññavato → paññāvato (bj) | duppaññassāti → duppaññassā ti (pts)
This Dhamma is for one endowed with discernment, not for whose discernment is weak.”

Atha kho bhagavā āyasmato anuruddhassa cetasā cetoparivitakkamaññāya—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evamevaṁ—bhaggesu susumāragire bhesakaḷāvane migadāye antarahito cetīsu pācīnavaṁsadāye āyasmato anuruddhassa sammukhe pāturahosi.
susumāragire bhesakaḷāvane → suṁsumāragire bhesakalāvane (bj) | susumāragire → suṁsumāragire (cck, sya-all, pts) | sammiñjitaṁ → M. Ph. sami- (pts note) | sammiñjeyya → M. Ph. M8 sami- (pts note) | sammukhe → M8 samu-; T. M6. M7 pamukhe. (pts note) | samiñjeyya evamevaṁ → sammiñjeyya evameva (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | cetoparivitakkamaññāya seyyathāpi → ceto parivitakkam aññāya seyyathā pi (pts) | samiñjeyya evamevaṁ → sammiñjeyya evam eva (pts)
Then the Blessed One, realizing with his awareness the line of thinking in Ven. Anuruddha’s awareness—just as a strong man might extend his flexed arm or flex his extended arm—disappeared from among the Bhaggas in the Deer Park at Bhesakaḷā Forest, near Crocodile Haunt, and re-appeared among the Cetis in the Eastern Bamboo Park, right in front of Ven. Anuruddha.
Nisīdi bhagavā paññatte āsane.There he sat down on a prepared seat. Āyasmāpi kho anuruddho bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
āyasmāpi → āyasmā pi (pts)
As for Ven. Anuruddha, having bowed down to the Blessed One, he sat to one side.
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ anuruddhaṁ bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
As he was sitting there the Blessed One said to him,

“Sādhu sādhu, anuruddha.“Good, Anuruddha, very good. Sādhu kho tvaṁ, anuruddha, yaṁ taṁ mahāpurisavitakkaṁ vitakkesi:
yaṁ taṁ mahāpurisavitakkaṁ → satta mahāpurisavitakke (pts1ed) 8D:1262 | yaṁ taṁ mahāpurisavitakkaṁ → satta mahāpurisavitakke (pts) | mahāpurisavitakkaṁ → satta mahāpurisavitakke (sī. pī.) dī. ni. 3.358 (cck note) | mahāpurisavitakke → M. Ph. M8. S. yan taṁ (M8 yaṁ tvaṁ) mahāpurisavitakkaṁ. (pts note) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th)
It’s good that you think these thoughts of a great person:
‘appicchassāyaṁ dhammo, nāyaṁ dhammo mahicchassa;
mahicchassa → mahischassa (sya-all)
‘This Dhamma is for one who is modest, not for one who is self-aggrandizing.
santuṭṭhassāyaṁ dhammo, nāyaṁ dhammo asantuṭṭhassa;This Dhamma is for one who is content, not for one who is discontent. pavivittassāyaṁ dhammo, nāyaṁ dhammo saṅgaṇikārāmassa;
pavivittassāyaṁ → M8 vivi- (pts note)
This Dhamma is for one who is reclusive, not for one who is entangled.
āraddhavīriyassāyaṁ dhammo, nāyaṁ dhammo kusītassa;
āraddhavīriyassāyaṁ → āraddhaviriyassāyaṁ (bjt, th, pts)
This Dhamma is for one whose persistence is aroused, not for one who is lazy.
upaṭṭhitassatissāyaṁ dhammo, nāyaṁ dhammo muṭṭhassatissa;
upaṭṭhitassatissāyaṁ → upaṭṭhitasatissāyaṁ (bjt, pts)
This Dhamma is for one whose mindfulness is established, not for one whose mindfulness is confused.
samāhitassāyaṁ dhammo, nāyaṁ dhammo asamāhitassa;This Dhamma is for one whose mind is concentrated, not for one whose mind is unconcentrated. paññavato ayaṁ dhammo, nāyaṁ dhammo duppaññassā’ti.
duppaññassāti → duppaññassā ti (pts)
This Dhamma is for one endowed with discernment, not for one whose discernment is weak.’
Tena hi tvaṁ, anuruddha, imampi aṭṭhamaṁ mahāpurisavitakkaṁ vitakkehi:
imampi → imaṁ (sya-all) | pi → omitted by S. (pts note) | vitakkehi → M. Ph. M8. S. -si. (pts note) | tena hi → tenahi (th) | imampi → imam pi (pts)
Now then, Anuruddha, think the eighth thought of a great person:
‘nippapañcārāmassāyaṁ dhammo nippapañcaratino, nāyaṁ dhammo papañcārāmassa papañcaratino’ti.
papañcaratinoti → papañcaratino ti (pts)
‘This Dhamma is for one who enjoys non-objectification, who delights in non-objectification, not for one who enjoys & delights in objectification.’”

Yato kho tvaṁ, anuruddha, ime aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, tato tvaṁ, anuruddha, yāvadeva ākaṅkhissasi, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharissasi.
paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (sya-all) | yāvadeva → yāvade (cck: saṁ. ni. 2.152) | vitakkessasi → M8. T. M6. M7 -kkissasi. (pts note) | eva → M6 omits all till savitakkaṁ. (pts note) | jhānaṁ → M8. T. M6. M7. S. paṭhamajjh- and likewise in every similar case. (pts note) | aṭṭha mahāpurisavitakke → aṭṭhamahāpurisavitakke (bjt) | yāvadeva → yāva-d-eva (pts)
“Anuruddha, when you think these eight thoughts of a great person, then—whenever you want—quite secluded from sensuality, secluded from unskillful qualities, you will enter & remain in the first jhāna: rapture & pleasure born of seclusion, accompanied by directed thought & evaluation.

Yato kho tvaṁ, anuruddha, ime aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, tato tvaṁ, anuruddha, yāvadeva ākaṅkhissasi, vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharissasi.
dutiyaṁ jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (sya-all) | tato → T. M6. M7 add kho. (pts note) | vūpasamā → T. -māya. (pts note) | aṭṭha mahāpurisavitakke → aṭṭhamahāpurisavitakke (bjt) | yāvadeva → yāva-d-eva (pts)
When you think these eight thoughts of a great person, then—whenever you want—with the stilling of directed thoughts & evaluations, you will enter & remain in the second jhāna: rapture & pleasure born of concentration, unification of awareness free from directed thought & evaluation—internal assurance.…

Yato kho tvaṁ, anuruddha, ime aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, tato tvaṁ, anuruddha, yāvadeva ākaṅkhissasi, pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharissasi sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedissasi yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharissasi.
paṭisaṁvedissasi yaṁ taṁ → paṭisaṁvedessasi yantaṁ (sya-all) | tatiyaṁ jhānaṁ → tatiyajjhānaṁ (sya-all) | vitakkessasi → M8 -kkissasi. (pts note) | virāgā → M8. T. add ca. (pts note) | upekhako → M. Ph. M8. S. upekkh- throughout. (pts note) | ca → omitted by M8. (pts note) | paṭisaṁvedissasi → S. -dessasi. (pts note) | aṭṭha mahāpurisavitakke → aṭṭhamahāpurisavitakke (bjt) | yāvadeva → yāva-d-eva (pts) | sukhañca → sukhañ ca (pts) | yaṁ → yan (pts) | sukhavihārīti → sukhavihārī ti (pts)
with the fading of rapture, you will remain equanimous, mindful, & alert, and sense pleasure with the body. You will enter & remain in the third jhāna, of which the noble ones declare, ‘Equanimous & mindful, he has a pleasant abiding.’

Yato kho tvaṁ, anuruddha, ime aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, tato tvaṁ, anuruddha, yāvadeva ākaṅkhissasi, sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharissasi.
catutthaṁ jhānaṁ → catutthajjhānaṁ (sya-all) | atthaṅgamā → aṭṭhaṅgamā (pts) | Yato → M8 adds ca. (pts note) | somanassadomanassānaṁ → M6 somanassānaṁ. (pts note) | yāvadeva → yāva deva (th) | yāvadeva → yāva-d-eva (pts) | pubbeva → pubb eva (pts) | upekkhāsatipārisuddhiṁ → upekhāsatipārisuddhiṁ (pts)
When you think these eight thoughts of a great person, then—whenever you want—with the abandoning of pleasure & pain, as with the earlier disappearance of elation & distress, you will enter & remain in the fourth jhāna: purity of equanimity & mindfulness, neither pleasure nor pain.

Yato kho tvaṁ, anuruddha, ime ca aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, imesañca catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī bhavissasi akicchalābhī akasiralābhī, tato tuyhaṁ, anuruddha, seyyathāpi nāma gahapatissa vā gahapatiputtassa vā nānārattānaṁ dussānaṁ dussakaraṇḍako pūro;
ābhicetasikānaṁ → abhicetasikānaṁ (pts) | ca → omitted by M8. T. (pts note) | ca → omitted by T. M6. M7. (pts note) | abhicetasikānaṁ → S. ābhi- always. (pts note) | dussakaraṇḍako → T. -karaṇḍa- (pts note) | pūro → T. M6. M7 add assa. (pts note) | aṭṭha mahāpurisavitakke → aṭṭhamahāpurisavitakke (bjt) | imesañca → imesañ ca (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
“Now, when you think these eight thoughts of a great person and become a person who can attain at will, without trouble or difficulty, these four jhānas—heightened mental states providing a pleasant abiding in the here & now—then your robe of cast-off rags will seem to you to be just like the clothes chest of a householder or householder’s son, full of clothes of many colors.
evamevaṁ te paṁsukūlacīvaraṁ khāyissati santuṭṭhassa viharato ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya okkamanāya nibbānassa.
paṁsukūlacīvaraṁ → T. M6. M7 -cīvarānaṁ. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | paṁsukūlacīvaraṁ → paṁsukūlaṁ cīvarānaṁ (bjt) | evamevaṁ → evam eva (pts)
As you live contented, it will serve for your delight, for a comfortable abiding, for non-agitation, & for alighting on unbinding.

Yato kho tvaṁ, anuruddha, ime ca aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, imesañca catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī bhavissasi akicchalābhī akasiralābhī, tato tuyhaṁ, anuruddha, seyyathāpi nāma gahapatissa vā gahapatiputtassa vā sālīnaṁ odano vicitakāḷako anekasūpo anekabyañjano;
ābhicetasikānaṁ → abhicetasikānaṁ (pts) | bhavissasi → M8 bhavissatī ti. (pts note) | sālīnaṁ → T. sīlaṁ; M7 silaṁ. (pts note) | odano → T. vedano. (pts note) | aṭṭha mahāpurisavitakke → aṭṭhamahāpurisavitakke (bjt) | vicitakāḷako → vigatakāḷako (bjt) | anekabyañjano → anekavyañjano (bjt) | imesañca → imesañ ca (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | anekabyañjano → anekavyañjano evam (pts)
“When you think these eight thoughts of a great person and become a person who can attain at will, without trouble or difficulty, these four jhānas—heightened mental states providing a pleasant abiding in the here & now—then your meal of almsfood will seem to you to be just like the rice & wheat of a householder or householder’s son, cleaned of black grains, and served with a variety of sauces & seasonings.…
evamevaṁ te piṇḍiyālopabhojanaṁ khāyissati santuṭṭhassa viharato ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya okkamanāya nibbānassa.
piṇḍiyālopabhojanaṁ → T. piṇḍāya-; M7 bhojanānaṁ. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | piṇḍiyālopabhojanaṁ → piṇḍiyālopaṁ bhojanānaṁ (bjt) | evamevaṁ → eva (pts)
your dwelling at the foot of a tree will seem to you to be just like the gabled mansion of a householder or householder’s son, plastered inside & out, draft-free, bolted, and with its shutters closed.… your bed on a spread of grass will seem to you like the couch of a householder or householder’s son, spread with long-haired coverlets, white woolen coverlets, embroidered coverlets, antelope-hide & deer-skin rugs, covered with a canopy, and with red cushions for the head & feet.…

Yato kho tvaṁ, anuruddha, ime ca aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, imesañca catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī bhavissasi akicchalābhī akasiralābhī, tato tuyhaṁ, anuruddha, seyyathāpi nāma gahapatissa vā gahapatiputtassa vā kūṭāgāraṁ ullittāvalittaṁ nivātaṁ phusitaggaḷaṁ pihitavātapānaṁ;
ābhicetasikānaṁ → abhicetasikānaṁ (pts) | phussitaggaḷaṁ → phassitaggalaṁ (bj: katthaci) | ullittāvalittaṁ → M. Ph. uli- (pts note) | phusitaggaḷaṁ → T. phussataggalā; M7 phassitaggalā. (pts note) | aṭṭha mahāpurisavitakke → aṭṭhamahāpurisavitakke (bjt) | imesañca → imesañ ca (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
evamevaṁ te rukkhamūlasenāsanaṁ khāyissati santuṭṭhassa viharato ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya okkamanāya nibbānassa.
te → omitted by Ph. (pts note) | rukkhamūlasenāsanaṁ → T. M7 rukkhamūle se- (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | rukkhamūlasenāsanaṁ → rukkhamūlaṁ senāsanānaṁ (bjt) | evamevaṁ → evam eva (pts)

Yato kho tvaṁ, anuruddha, ime ca aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, imesañca catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī bhavissasi akicchalābhī akasiralābhī, tato tuyhaṁ, anuruddha, seyyathāpi nāma gahapatissa vā gahapatiputtassa vā pallaṅko gonakatthato paṭikatthato paṭalikatthato kadalimigapavarapaccattharaṇo sauttaracchado ubhatolohitakūpadhāno;
kadalimigapavarapaccattharaṇo → kādali … paccattharaṇo (bj) | gonakatthato → goṇakatthato (sya-all) | ābhicetasikānaṁ → abhicetasikānaṁ (pts) | kadalimigapavarapaccattharaṇo → kādali… paccattharaṇo (cck: sī.) | ca → omitted by T. M6. (pts note) | ca → omitted by T. M6. M7. (pts note) | gonakatthato → Ph. M8. T. M7 -ko. (pts note) | paṭikatthato → Ph. -ko; omitted by M8. T. (pts note) | paṭalikatthato → M8 paṭilikkatthiko; omitted by T. (pts note) | kadalimigapavarapaccattharaṇo → M8 -migapaccattharaṇo. (pts note) | aṭṭha mahāpurisavitakke → aṭṭhamahāpurisavitakke (bjt) | imesañca → imesaṁ ca (bjt) | kadalimigapavarapaccattharaṇo → kādalimigapavarapaccattharaṇo (bjt) | ubhatolohitakūpadhāno → ubhato lohitakūpadhāno (bjt) | imesañca → imesañ ca (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | sauttaracchado ubhatolohitakūpadhāno → sa-uttaracchado ubhato lohitakūpadhāno evam (pts)
evamevaṁ te tiṇasanthārakasayanāsanaṁ khāyissati santuṭṭhassa viharato ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya okkamanāya nibbānassa.
tiṇasanthārakasayanāsanaṁ → tiṇasantharakasayanāsanaṁ (sya-all, pts) | tiṇasantharakasayanāsanaṁ → M. -santāraka-; Ph. M8 -santārako (M8 saṇṭharako) sayato (M8 -no) senāsanaṁ; T. M7 -santharako sayanānaṁ; M6 -sarako sayanānaṁ. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | tiṇasanthārakasayanāsanaṁ → tiṇasanthārako sayanāsanānaṁ (bjt) | evamevaṁ → eva (pts)

Yato kho tvaṁ, anuruddha, ime ca aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, imesañca catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī bhavissasi akicchalābhī akasiralābhī, tato tuyhaṁ, anuruddha, seyyathāpi nāma gahapatissa vā gahapatiputtassa vā nānābhesajjāni, seyyathidaṁ—sappi navanītaṁ telaṁ madhu phāṇitaṁ;
ābhicetasikānaṁ → abhicetasikānaṁ (pts) | phāṇitaṁ evamevaṁ → phānitaṁ evam eva (pts) | seyyathīdaṁ → omitted by T. M6. M7. (pts note) | phānitaṁ → Ph. M6. M7 ppānitaṁ. (pts note) | nānābhesajjāni seyyathidaṁ sappi navanītaṁ → nānā bhesajjāni seyyathīdaṁ sappinavanītaṁ (bjt) | imesañca → imesañ ca (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
“When you think these eight thoughts of a great person and become a person who can attain at will, without trouble or difficulty, these four jhānas—heightened mental states providing a pleasant abiding in the here & now—then your medicine of strong-smelling urine will seem to you to be just like the various tonics of a householder or householder’s son: ghee, fresh butter, oil, honey, and molasses sugar.
evamevaṁ te pūtimuttabhesajjaṁ khāyissati santuṭṭhassa viharato ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya okkamanāya nibbānassa.
pūtimuttabhesajjaṁ → pūtimuttaṁ bhesajjānaṁ (bj) | pūtimuttabhesajjaṁ → T. M6. M7 -jjānaṁ. (pts note) | okkamanāya → M. opakk- (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts)
As you live contented, it will serve for your delight, for a comfortable abiding, for non-agitation, & for alighting on unbinding.
Tena hi tvaṁ, anuruddha, āyatikampi vassāvāsaṁ idheva cetīsu pācīnavaṁsadāye vihareyyāsī”ti.
tena hi → tenahi (th) | āyatikampi → āyatikam pi (pts) | idheva → idh eva (pts) | vihareyyāsīti → vihareyyāsī ti (pts)
“Now, then, Anuruddha, you are to stay right here among the Cetis for the coming Rains Retreat.”

“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā anuruddho bhagavato paccassosi.
bhanteti → bhante ti (pts)
“As you say, venerable sir,” Ven. Anuruddha responded to him.

Atha kho bhagavā āyasmantaṁ anuruddhaṁ iminā ovādena ovaditvā—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evamevaṁ—cetīsu pācīnavaṁsadāye antarahito bhaggesu susumāragire bhesakaḷāvane migadāye pāturahosīti.
susumāragire bhesakaḷāvane → suṁsumāragire bhesakalāvane (bj) | pāturahosīti → pāturahosi (bj, sya-all, pts) | susumāragire → suṁsumāragire (cck, sya-all, pts) | sammiñjitaṁ → M. M8 sami-; Ph. sami- corr. from sammi- (pts note) | sammiñjeyya → M. Ph. M8 sami- (pts note) | samiñjeyya evamevaṁ → sammiñjeyya evameva (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | samiñjeyya evamevaṁ → sammiñjeyya evam eva (pts)
Then, having given this exhortation to Ven. Anuruddha, the Blessed One—as a strong man might extend his flexed arm or flex his extended arm—disappeared from the Eastern Bamboo Park of the Cetis and reappeared among the Bhaggas in the Deer Park at Bhesakaḷā Forest, near Crocodile Haunt.
Nisīdi bhagavā paññatte āsane.He sat down on a prepared seat Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
bhikkhū → bhikkhu (bj)
and, as he was sitting there, he addressed the monks:
“aṭṭha kho, bhikkhave, mahāpurisavitakke desessāmi, taṁ suṇātha …pe…
desessāmi → desissāmi (bj, sya-all) | kho → vo (sya-all, pts) | vo → M6 aṭṭh'; ime. (pts note) | desessāmi → T. M6. M7. S. desi- (pts note) | sādhukaṁ → M. la; Ph. M8 pa; S. pe || Katame. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt)
“Monks, I will teach you the eight thoughts of a great person. Listen & pay close attention. I will speak.”

katame ca, bhikkhave, aṭṭha mahāpurisavitakkā?
mahāpurisavitakkā → mahā purisavitakkā (bjt)
“Yes, lord,” the monks responded to him.
Appicchassāyaṁ, bhikkhave, dhammo, nāyaṁ dhammo mahicchassa;The Blessed One said, “Now, what are the eight thoughts of a great person? This Dhamma is for one who is modest, not for one who is self-aggrandizing. santuṭṭhassāyaṁ, bhikkhave, dhammo, nāyaṁ dhammo asantuṭṭhassa;This Dhamma is for one who is content, not for one who is discontent. pavivittassāyaṁ, bhikkhave, dhammo, nāyaṁ dhammo saṅgaṇikārāmassa;This Dhamma is for one who is reclusive, not for one who is entangled. āraddhavīriyassāyaṁ, bhikkhave, dhammo, nāyaṁ dhammo kusītassa;
āraddhavīriyassāyaṁ → āraddhaviriyassāyaṁ (bjt, th, pts)
This Dhamma is for one whose persistence is aroused, not for one who is lazy.
upaṭṭhitassatissāyaṁ, bhikkhave, dhammo, nāyaṁ dhammo muṭṭhassatissa;
upaṭṭhitassatissāyaṁ → upaṭṭhitasatissāyaṁ (bjt, pts)
This Dhamma is for one whose mindfulness is established, not for one whose mindfulness is confused.
samāhitassāyaṁ, bhikkhave, dhammo, nāyaṁ dhammo asamāhitassa;This Dhamma is for one whose mind is concentrated, not for one whose mind is unconcentrated. paññavato ayaṁ, bhikkhave, dhammo, nāyaṁ dhammo duppaññassa;
ayaṁ → Ph. 'yaṁ. (pts note)
This Dhamma is for one endowed with discernment, not for one whose discernment is weak.
nippapañcārāmassāyaṁ, bhikkhave, dhammo nippapañcaratino, nāyaṁ dhammo papañcārāmassa papañcaratino.This Dhamma is for one who enjoys non-objectification, who delights in non-objectification, not for one who enjoys & delights in objectification.

‘Appicchassāyaṁ, bhikkhave, dhammo, nāyaṁ dhammo mahicchassā’ti,
mahicchassāti → mahicchassā ti (pts)
“‘This Dhamma is for one who is modest, not for one who is self-aggrandizing.’
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)
Thus was it said. With reference to what was it said?
Idha, bhikkhave, bhikkhu appiccho samāno ‘appicchoti maṁ jāneyyun’ti na icchati, santuṭṭho samāno ‘santuṭṭhoti maṁ jāneyyun’ti na icchati, pavivitto samāno ‘pavivittoti maṁ jāneyyun’ti na icchati, āraddhavīriyo samāno ‘āraddhavīriyoti maṁ jāneyyun’ti na icchati, upaṭṭhitassati samāno ‘upaṭṭhitassatīti maṁ jāneyyun’ti na icchati, samāhito samāno ‘samāhitoti maṁ jāneyyun’ti na icchati, paññavā samāno ‘paññavāti maṁ jāneyyun’ti na icchati, nippapañcārāmo samāno ‘nippapañcārāmoti maṁ jāneyyun’ti na icchati.
nippapañcārāmoti → nippapaññārāmoti (bj) | āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (bjt, th, pts) | āraddhavīriyoti → āraddhaviriyoti (bjt, th) | upaṭṭhitassati → upaṭṭhitasati (bjt, pts) | upaṭṭhitassatīti → upaṭṭhitasatīti (bjt) | appicchoti → appiccho ti (pts) | jāneyyunti → jāneyyun ti (pts) | santuṭṭhoti → santuṭṭho ti (pts) | pavivittoti → pavivitto ti (pts) | āraddhavīriyoti → āraddhaviriyo ti (pts) | upaṭṭhitassatīti → upaṭṭhitasatī ti (pts) | samāhitoti → samāhito ti (pts) | paññavāti → paññavā ti (pts) | nippapañcārāmoti → nippapañcārāmo ti (pts)
There is the case where a monk, being modest, does not want it to be known that ‘He is modest.’ Being content, he does not want it to be known that ‘He is content.’ Being reclusive, he does not want it to be known that ‘He is reclusive.’ His persistence being aroused, he does not want it to be known that ‘His persistence is aroused.’ His mindfulness being established, he does not want it to be known that ‘His mindfulness is established.’ His mind being concentrated, he does not want it to be known that ‘His mind is concentrated.’ Being endowed with discernment, he does not want it to be known that ‘He is endowed with discernment.’ Enjoying non-objectification, he does not want it to be known that ‘He is enjoying non-objectification.’
‘Appicchassāyaṁ, bhikkhave, dhammo, nāyaṁ dhammo mahicchassā’ti,
bhikkhave → (bj) | mahicchassāti → mahicchassā ti (bjt, pts)
‘This Dhamma is for one who is modest, not for one who is self-aggrandizing.’
iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)
Thus was it said. And with reference to this was it said.

‘Santuṭṭhassāyaṁ, bhikkhave, dhammo, nāyaṁ dhammo asantuṭṭhassā’ti, iti kho panetaṁ vuttaṁ, kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
asantuṭṭhassāti → asantuṭṭhassā ti (bjt, pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)
“‘This Dhamma is for one who is content, not for one who is discontent.’ Thus was it said. With reference to what was it said?
Idha, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārena.There is the case where a monk is content with any old robe cloth at all, any old almsfood, any old lodging, any old medicinal requisites for curing the sick at all. ‘Santuṭṭhassāyaṁ, bhikkhave, dhammo, nāyaṁ dhammo asantuṭṭhassā’ti,
asantuṭṭhassāti → asaṭṭhantussā ti (bjt) | asantuṭṭhassāti → asantuṭṭhassā ti (pts)
‘This Dhamma is for one who is content, not for one who is discontent.’
iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)
Thus was it said. And with reference to this was it said.

‘Pavivittassāyaṁ, bhikkhave, dhammo, nāyaṁ dhammo saṅgaṇikārāmassā’ti, iti kho panetaṁ vuttaṁ, kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
saṅgaṇikārāmassāti → saṅgaṇikārāmassā ti (bjt, pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)
“‘This Dhamma is for one who is reclusive, not for one who is entangled.’ Thus was it said. With reference to what was it said?
Idha, bhikkhave, bhikkhuno pavivittassa viharato bhavanti upasaṅkamitāro bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo rājāno rājamahāmattā titthiyā titthiyasāvakā.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | upasaṅkamitāro → M. -tā; Ph. -tvā. (pts note)
There is the case where a monk, when living reclusively, is visited by monks, nuns, lay men, lay women, kings, royal ministers, sectarians & their disciples.
Tatra bhikkhu vivekaninnena cittena vivekapoṇena vivekapabbhārena vivekaṭṭhena nekkhammābhiratena aññadatthu uyyojanikapaṭisaṁyuttaṁyeva kathaṁ kattā hoti.
kattā → pavattā (mr) | vivekaṭṭhena → vavakaṭṭhena (bj) | kattā → pavattā (cck: ka.) | vivekaninnena → T. M6. M7 add 'va. (pts note) | nekkhammābhiratena → Ph. ni-; M8 nikkhamā- (pts note) | uyyojanikapaṭisaṁyuttaṁ → T. -pavisaṁ- (pts note) | uyyojanikapaṭisaṁyuttaṁyeva → uyyojanikapaṭisaṁyuttaṁ yeva (pts)
With his mind bent on seclusion, tending toward seclusion, inclined toward seclusion, aiming at seclusion, relishing renunciation, he converses with them only as much is necessary for them to take their leave.
‘Pavivittassāyaṁ, bhikkhave, dhammo, nāyaṁ dhammo saṅgaṇikārāmassā’ti,
saṅgaṇikārāmassāti → saṅgaṇikārāmassā ti (pts)
‘This Dhamma is for one who is reclusive, not for one who is entangled.’
iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)
Thus was it said. And with reference to this was it said.

‘Āraddhavīriyassāyaṁ, bhikkhave, dhammo, nāyaṁ dhammo kusītassā’ti, iti kho panetaṁ vuttaṁ, kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
āraddhavīriyassāyaṁ → āraddhaviriyassāyaṁ (bjt, th, pts) | kusītassāti → kusītassā ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)
“‘This Dhamma is for one whose persistence is aroused, not for one who is lazy.’ Thus was it said. With reference to what was it said?
Idha, bhikkhave, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu.
āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (bjt, th, pts)
There is the case where a monk keeps his persistence aroused for abandoning unskillful mental qualities and taking on skillful mental qualities. He is steadfast, solid in his effort, not shirking his duties with regard to skillful mental qualities.
‘Āraddhavīriyassāyaṁ, bhikkhave, dhammo, nāyaṁ dhammo kusītassā’ti,
āraddhavīriyassāyaṁ → āraddhaviriyassāyaṁ (bjt, th, pts) | kusītassāti → kusītassā ti (pts)
‘This Dhamma is for one whose persistence is aroused, not for one who is lazy.’
iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
taṁ → (bj) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)
Thus was it said. And with reference to this was it said.

‘Upaṭṭhitassatissāyaṁ, bhikkhave, dhammo, nāyaṁ dhammo muṭṭhassatissā’ti,
upaṭṭhitassatissāyaṁ → upaṭṭhitasatissāyaṁ (bjt, pts) | muṭṭhassatissāti → muṭṭhassatissā ti (pts)
“‘This Dhamma is for one whose mindfulness is established, not for one whose mindfulness is confused.’
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)
Thus was it said. With reference to what was it said?
Idha, bhikkhave, bhikkhu satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato, cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā.
anussaritā → omitted by M8. (pts note) | cirakatampi cirabhāsitampi → cirakatam pi cirabhāsitam pi (pts)
There is the case where a monk is mindful, endowed with excellent proficiency in mindfulness, remembering & able to call to mind even things that were done & said long ago.
‘Upaṭṭhitassatissāyaṁ, bhikkhave, dhammo, nāyaṁ dhammo, muṭṭhassatissā’ti,
upaṭṭhitassatissāyaṁ → upaṭṭhitasatissāyaṁ (bjt, pts) | muṭṭhassatissāti → muṭṭhassatissā ti (pts)
‘This Dhamma is for one whose mindfulness is established, not for one whose mindfulness is confused.’
iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt, th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)
Thus was it said. And with reference to this was it said.

‘Samāhitassāyaṁ, bhikkhave, dhammo, nāyaṁ dhammo asamāhitassā’ti,
asamāhitassāti → asamāhitassā ti (bjt, pts)
“‘This Dhamma is for one whose mind is concentrated, not for one whose mind is unconcentrated.’
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)
Thus was it said. With reference to what was it said?
Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
catutthaṁ jhānaṁ → catutthajjhānaṁ (sya-all) | pe → M. M8 la; Ph. pa. (pts note) | jhānaṁ → T. M6. M7. S. -tthajjhā- (pts note) | vivicceva → eva (pts)
There is the case where a monk, quite secluded from sensuality, secluded from unskillful qualities, enters & remains in the first jhāna: rapture & pleasure born of seclusion, accompanied by directed thought & evaluation. With the stilling of directed thoughts & evaluations, he enters & remains in the second jhāna: rapture & pleasure born of concentration, unification of awareness free from directed thought & evaluation—internal assurance. With the fading of rapture he remains equanimous, mindful, & alert, and senses pleasure with the body. He enters & remains in the third jhāna, of which the noble ones declare, ‘Equanimous & mindful, he has a pleasant abiding.’ With the abandoning of pleasure & pain—as with the earlier disappearance of elation & distress—he enters & remains in the fourth jhāna: purity of equanimity & mindfulness, neither pleasure nor pain.
‘Samāhitassāyaṁ, bhikkhave, dhammo, nāyaṁ dhammo asamāhitassā’ti,
asamāhitassāti → asamāhitassā ti (bjt, pts)
‘This Dhamma is for one whose mind is concentrated, not for one whose mind is unconcentrated.’
iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt, th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)
Thus was it said. And with reference to this was it said.

‘Paññavato ayaṁ, bhikkhave, dhammo, nāyaṁ dhammo duppaññassā’ti,
duppaññassāti → duppaññassā ti (pts)
“‘This Dhamma is for one endowed with discernment, not for one whose discernment is weak.’
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ paṭicca → kiñ etaṁ paticca (pts)
Thus was it said. With reference to what was it said?
Idha, bhikkhave, bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.
sammā dukkhakkhayagāminiyā → sammādukkhakkhayagāminiyā (bjt, th, pts) | udayatthagāminiyā → uddayatthagāminiyā (th)
There is the case where a monk is discerning, endowed with discernment of arising & passing away—noble, penetrating, leading to the right ending of stress.
‘Paññavato ayaṁ, bhikkhave, dhammo, nāyaṁ dhammo duppaññassā’ti,
ayaṁ → Ph. 'yaṁ. (pts note) | duppaññassāti → duppaññassā ti (bjt, pts)
‘This Dhamma is for one endowed with discernment, not for one whose discernment is weak.’
iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)
Thus was it said. And with reference to this was it said.

‘Nippapañcārāmassāyaṁ, bhikkhave, dhammo nippapañcaratino, nāyaṁ dhammo papañcārāmassa papañcaratino’ti,
papañcaratinoti → papañcaratino ti (bjt, pts)
“‘This Dhamma is for one who enjoys non-objectification, who delights in non-objectification, not for one who enjoys & delights in objectification.’
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)
Thus was it said. With reference to what was it said?
Idha, bhikkhave, bhikkhuno papañcanirodhe cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati.
bhikkhuno → Ph. M8 bhikkhu. (pts note)
There is the case where a monk’s mind leaps up, grows confident, steadfast, & released in the cessation of objectification.
‘Nippapañcārāmassāyaṁ, bhikkhave, dhammo, nippapañcaratino, nāyaṁ dhammo papañcārāmassa papañcaratino’ti,
papañcaratinoti → papañcaratino ti (pts)
‘This Dhamma is for one who enjoys non-objectification, who delights in non-objectification, not for one who enjoys & delights in objectification.’
iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttan”ti.
yaṁ taṁ → kho panetaṁ (bj) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts) | vuttanti → vuttan ti (pts)
Thus was it said. And with reference to this was it said.”

Atha kho āyasmā anuruddho āyatikampi vassāvāsaṁ tattheva cetīsu pācīnavaṁsadāye vihāsi.
atha kho → athakho (th) | āyatikampi → āyatikam pi (pts) | tattheva → tatth eva (pts)
Now, during the following Rains Retreat, Ven. Anuruddha stayed right there in the Eastern Bamboo Park among the Cetis.
Atha kho āyasmā anuruddho eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi.
nacirasseva → na cirasseva (bjt, th) | brahmacariyapariyosānaṁ → brahmacariya pariyosānaṁ (bjt) | atha kho → athakho (th) | sammadeva → samma deva (th) | nacirasseva yassatthāya → na cirass eva yass atthāya (pts) | sammadeva → sammad-eva (pts) | tadanuttaraṁ → tad anuttaraṁ (pts) | diṭṭheva → diṭṭh eva (pts)
Dwelling alone, secluded, heedful, ardent, & resolute, he in no long time entered & remained in the supreme goal of the holy life for which clansmen rightly go forth from home into homelessness, directly knowing & realizing it for himself in the here & now.

“Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti abbhaññāsi.
itthattāyāti → ittatthāyāti (bjt) | itthattāyāti → itthattāyā ti (pts)
He knew: “Birth is ended, the holy life fulfilled, the task done. There is nothing further for the sake of this world.”
Aññataro ca panāyasmā anuruddho arahataṁ ahosīti.
ahosīti → ahosi (bj, pts) | ahosīti atha kho → ahosi athakho (sya-all)
And thus Ven. Anuruddha became another one of the arahants.
Atha kho āyasmā anuruddho arahattappatto tāyaṁ velāyaṁ imā gāthāyo abhāsi:
atha kho → athakho (th)
Then, on attaining arahantship, he uttered this verse:

“Mama saṅkappamaññāya, satthā loke anuttaro;
Mama → theragā. 901-903 (cck note) | saṅkappamaññāya → saṅkappam aññāya (pts)
Knowing my thoughts, the Teacher, unexcelled in the cosmos,
Manomayena kāyena, iddhiyā upasaṅkami.came to me through his power in a body made of mind.

Yathā me ahu saṅkappo, tato uttari desayi;
yathā → T. M6. M7 yadā. (pts note) | ahu → Ph. M8. T. M6 āhu. (pts note) desayi → desayī (bj)
He taught in line with my thoughts, and then further.
Nippapañcarato buddho, nippapañcaṁ adesayi.The Buddha, delighting in non-objectification, taught non-objectification.

Tassāhaṁ dhammamaññāya, vihāsiṁ sāsane rato;
Tassāhaṁ → T. tassānaṁ. (pts note) | dhammamaññāya → dhammam aññāya (pts) vihāsiṁ → Ph. M8. M7 -si. (pts note)
Knowing his Dhamma, I kept delighting in his bidding.
Tisso vijjā anuppattā, kataṁ buddhassa sāsanan”ti.
anuppattā → anuppatto (bj) sāsananti dasamaṁ → sāsanaṁ (bj) | buddhassa → T. buddhāna. (pts note) | sāsananti → sāsanan ti (pts)
The three knowledges have been attained; the Buddha’s bidding, done.

Dasamaṁ.The Tenth.

Gahapativaggo tatiyo.

TassuddānaṁThe Summary

Dve uggā dve ca hatthakā, mahānāmena jīvako; Dve balā akkhaṇā vuttā, anuruddhena te dasāti.
dasāti → dasā ti aṭṭh imāni (pts) | + → dānavaggo catuttho (th)

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali · English


Translations: English · Русский · Deutsch · Français