BhūmicālasuttaСутта Землетрясения
Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.Одно время Благословенный располагается в Весали в Великом Лесу в Павильоне с Остроконечной Крышей…
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṁ piṇḍāya pāvisi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | vesāliṁ → vesāliyaṁ (bj) | Vesāliṁ → M. M8 -liyaṁ; Ph. -lī; T. -liyā. (pts note) | atha kho → athakho (th) | pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts)И тогда, утром, Благословенный, взяв чашу и верхнее одеяние, вошёл в Весали собирать подаяния.
Vesāliyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:
vesāliyaṁ → vesāliyā (bj) | Vesāliyaṁ → T. -liyā; M6 -liṁ. (pts note)Когда он сходил за подаяниями в Весали и вернулся, то, после принятия пищи, он обратился к уважаемому Ананде так:
“gaṇhāhi, ānanda, nisīdanaṁ.“Возьми коврик для сидения, Ананда.
Yena cāpālaṁ cetiyaṁ tenupasaṅkamissāma divāvihārāyā”ti.
cāpālaṁ cetiyaṁ → pāvālacetiyaṁ (sya-all); cāpālacetiyaṁ (pts1ed, mr) | cetiyaṁ → pācālacetiyaṁ (bj: syā); cāpālanacetiyaṁ (bj: PTS) | cetiyaṁ → pāvālacetiyaṁ (cck: syā.); cāpālacetiyaṁ (cck: pī. ka.) | Cāpālacetiyaṁ → S. Pāvāla- throughout. (pts note)Пойдём к Святилищу Чапалы, чтобы провести там остаток дня”.
“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā nisīdanaṁ ādāya bhagavantaṁ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi.
paṭissutvā → paṭissuṇitvā (sya-all) | paṭissutvā → M. M8 paṭisu-; Ph. paṭisuṇitvā; S. paṭissuṇitvā always. (pts note) | nisīdanaṁ ādāya → nisīdanamādāya (bjt) | bhanteti → bhante ti (pts)“Да, почтенный” – ответил уважаемый Ананда и, взяв коврик для сидения, последовал за Благословенным.
Atha kho bhagavā yena cāpālaṁ cetiyaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
cāpālaṁ cetiyaṁ → pāvālacetiyaṁ (sya-all) | cāpālaṁ cetiyaṁ tenupasaṅkami → cāpālacetiyaṁ ten upasaṅkami (pts) | atha kho → athakho (th)Затем Благословенный отправился к Святилищу Чапалы и сел на подготовленное сиденье.
Nisajja kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:Сев, Благословенный обратился к уважаемому Ананде:
“Ramaṇīyā, ānanda, vesālī, ramaṇīyaṁ udenaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ gotamakaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ sattambaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ bahuputtakaṁ cetiyaṁ; ramaṇīyaṁ sārandadaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ cāpālaṁ cetiyaṁ.
udenaṁ cetiyaṁ → udenacetiyaṁ (sya-all, pts) | gotamakaṁ cetiyaṁ → gotamakacetiyaṁ (sya-all, pts) | sattambaṁ cetiyaṁ → bahuputtakacetiyaṁ (sya-all) | bahuputtakaṁ cetiyaṁ → sattambacetiyaṁ (sya-all) | sārandadaṁ cetiyaṁ → sārandadacetiyaṁ (sya-all) | cāpālaṁ cetiyaṁ → pāvālacetiyaṁ (sya-all) | sattambaṁ → sattambakaṁ (bj: sīmu, PTS) | cetiyaṁ → dīghanikāye mahāparinibbānasutte “ramaṇīyaṁ udenanacetiyaṁ -pe- ramaṇīyaṁ cāpālacetiyaṁ” (bj note) | Sattambacetiyaṁ → M. Sattampa-; T. M7 Sattabba-; M8 Pattabba- (pts note) | Sārandadacetiyaṁ → T. Sārandaṁ ce-; M. Ph. M8 Sānandara-; M7 Sāranādaṁ ce- throughout. (pts note) | bahuputtakaṁ → bahuputtaṁ (bjt)“Весали восхитителен, Ананда. Святилище Удены восхитительно. Святилище Готамаки восхитительно. Святилище Саттамбы восхитительно. Святилище Бахупутты восхитительно. Святилище Сарандады восхитительно. Святилище Чапалы восхитительно.
Yassa kassaci, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, ākaṅkhamāno so, ānanda, kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā.
vā → mayā ākaṅkamāne kappaṁ cā (bj: dīni)Тот, Ананда, кто развил и взрастил четыре основы сверхъестественной силы, сделал их средством передвижения, сделал их опорой, утвердил их, натренировался в них, в совершенстве освоил их, мог бы жить в течение цикла или остатка цикла.
Tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Ākaṅkhamāno, ānanda, tathāgato kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā”ti.
ānanda → yo ākaṅkamāno ānanda (bj: dīni) | vāti → vā ti (pts)Татхагата, Ананда, развил и взрастил четыре основы сверхъестественной силы, сделал их средством передвижения, сделал их опорой, утвердил их, натренировался в них, в совершенстве освоил их. Если бы он пожелал, Татхагата мог бы жить в течение цикла или остатка цикла”.
Evampi kho āyasmā ānando bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne oḷārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituṁ;
kayiramāne → Ph. S. kariya- throughout. (pts note) | kayiramāne → kariyamāne (th) | evampi → evam pi (pts)Но хотя уважаемый Ананда получил такой очевидный знак от Благословенного, хотя он получил такой явный намёк, он не смог осознать его.
na bhagavantaṁ yāci:
na → omitted by M8. (pts note)Он не стал умолять Благословенного:
“tiṭṭhatu, bhante, bhagavā kappaṁ, tiṭṭhatu sugato kappaṁ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”ti, yathā taṁ mārena pariyuṭṭhitacitto.
tiṭṭhatu → tiṭṭhatu bhante (sya-all, pts) | yathā taṁ → yathātaṁ (th) | devamanussānanti → devamanussānan ti (pts)“Почтенный, пусть Благословенный живёт в течение цикла! Пусть Счастливый живёт в течение цикла, ради блага многих, приятного для многих, из сострадания к миру, ради блага и приятного богов и людей”. Вот до какой степени его ум был охвачен Марой.
Dutiyampi kho bhagavā …pe…
dutiyampi → dutiyam pi (pts)Во второй раз…
tatiyampi kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:
tatiyampi → tatiyam pi (pts)в третий раз Благословенный обратился к Ананде:
“ramaṇīyā, ānanda, vesālī, ramaṇīyaṁ udenaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ gotamakaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ sattambaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ bahuputtakaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ sārandadaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ cāpālaṁ cetiyaṁ.
udenaṁ cetiyaṁ → udenacetiyaṁ (sya-all, pts) | gotamakaṁ cetiyaṁ → gotamakacetiyaṁ (sya-all, pts) | sattambaṁ cetiyaṁ → bahuputtakacetiyaṁ (sya-all, pts) | bahuputtakaṁ cetiyaṁ → sattambacetiyaṁ (sya-all, pts) | sārandadaṁ cetiyaṁ → sārandadacetiyaṁ (sya-all, pts) | cāpālaṁ cetiyaṁ → pāvālacetiyaṁ (sya-all); cāpālacetiyaṁ (pts) | Sattambacetiyaṁ → M. Ph. Sattampa-; M8 Pattabba-; T. M7 Sattabba-; M6 Sattama- (pts note) | sattambaṁ → sattambakaṁ (bjt) | bahuputtakaṁ → bahuputtaṁ (bjt)“Весали восхитителен, Ананда. Святилище Удены восхитительно. Святилище Готамаки восхитительно. Святилище Саттамбы восхитительно. Святилище Бахупутты восхитительно. Святилище Сарандады восхитительно. Святилище Чапалы восхитительно.
Yassa kassaci, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, ākaṅkhamāno so, ānanda, kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā.
vā → so ākaṅkhamāno kappaṁ vā (bj: dīni) | susamāraddhā → M8. S. continue: ākaṅkh- (S. pe (pts note)Тот, Ананда, кто развил и взрастил четыре основы сверхъестественной силы, сделал их средством передвижения, сделал их опорой, утвердил их, натренировался в них, в совершенстве освоил их, мог бы жить в течение цикла или остатка цикла.
Tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā …pe… ākaṅkhamāno, ānanda, tathāgato kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā”ti.
ānanda → so ākaṅkhamāno ānanda (bj: dīni) | bahulīkatā → M. pa || ākaṅkhamāno. (pts note) | + → bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā (bjt)Татхагата, Ананда, развил и взрастил четыре основы сверхъестественной силы, сделал их средством передвижения, сделал их опорой, утвердил их, натренировался в них, в совершенстве освоил их. Если бы он пожелал, Татхагата мог бы жить в течение цикла или остатка цикла”.
Evampi kho āyasmā ānando bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne oḷārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituṁ;
kayiramāne → kariyamāne (th) | evampi → evam pi (pts)И вновь, хотя уважаемый Ананда получил такой очевидный знак от Благословенного, хотя он получил такой явный намёк, он не смог осознать его.
na bhagavantaṁ yāci:
na → omitted by M8; Ph. adds ca. (pts note)Он не стал умолять Благословенного:
“tiṭṭhatu, bhante, bhagavā kappaṁ, tiṭṭhatu sugato kappaṁ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”ti, yathā taṁ mārena pariyuṭṭhitacitto.
tiṭṭhatu → tiṭṭhatu bhante (sya-all) | bhagavā kappaṁ tiṭṭhatu → (pts) | bhante → omitted by all MSS. exc. S. (pts note) | pariyuṭṭhitacitto → pariyuṭṭhita citto (bjt) | yathā taṁ → yathātaṁ (th) | devamanussānanti → devamanussānan ti (pts)“Почтенный, пусть Благословенный живёт в течение цикла! Пусть Счастливый живёт в течение цикла, ради блага многих, приятного для многих, из сострадания к миру, ради блага и приятного богов и людей”. Вот до какой степени его ум был охвачен Марой.
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:
atha kho → athakho (th)И тогда Благословенный обратился к уважаемому Ананде:
“gaccha tvaṁ, ānanda, yassadāni kālaṁ maññasī”ti.
tvaṁ → gaccha kho tvaṁ (saṁ. ni. 5.822) udā. 51 passitabbaṁ (cck note) | yassadāni → yassa dāni (my, th, pts) | maññasīti → maññasī ti (pts)“Ты можешь идти, Ананда, когда сочтёшь нужным”.
“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā bhagavato avidūre aññatarasmiṁ rukkhamūle nisīdi.
paṭissutvā → paṭissuṇitvā (sya-all) | bhanteti → bhante ti (pts)“Да, почтенный” – ответил уважаемый Ананда, встал с сиденья, поклонился Благословенному и, обойдя его с правой стороны, сел у подножья дерева неподалёку.
Atha kho māro pāpimā acirapakkante āyasmante ānande bhagavantaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)И вскоре после того как уважаемый Ананда ушёл, Злой Мара подошёл к Благословенному и сказал ему:
“Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā, parinibbātu sugato. Parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.
dāni → (bj) | parinibbānakālo dāni → parinibbānakālodāni (bjt)“Почтенный, пусть Благословенный сейчас же обретёт окончательную ниббану! Пусть Счастливый сейчас обретёт окончательную ниббану! Сейчас подходящее время для окончательной ниббаны Благословенного!
Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā:
panesā → pan esā (pts)Ведь так, почтенный, говорилось Благословенным:
‘na tāvāhaṁ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me bhikkhū na sāvakā bhavissanti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacārino, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desessantī’ti.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | desessanti paññapessanti → desissanti paññāpessanti (bj, pts) | suniggahitaṁ → suniggahītaṁ (bj, pts) | desessantīti → desissantīti (bj, sya-all, pts) | desessanti → desissanti (sya-all) | dhammānudhammapaṭipannā → dhammānudhammapaṭipannā-sāmīcippaṭipannā (bj: katthaci) | desissanti → desessanati (bj: dīni.mahāparinibbānasutta) | uttānī → uttāni (bj: katthaci) | pattayogakkhemā → idaṁ padaṁ dī. ni. 2.168 ca saṁ. ni. 5.822 ca na dissati (cck note) | desissanti → M. Ph. M8 dese- (pts note) | paṭṭhapessanti → Ph. -pissanti. (pts note) | uttānīkarissanti → M. uttāniṁ kar- throughout. (pts note) | dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā → dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā (bjt, th, pts) | uttānīkarissanti → uttānī karissanti (bjt) | desessantīti → desissantī ti (pts)“Я не обрету окончательной ниббаны, Злой, пока у меня не будет учеников-монахов, которые мудры, дисциплинированы, уверенны, спасены от оков, научены, которые являются сохранителями Дхаммы, практикующими в соответствии с Дхаммой, практикующими правильно, и ведущими себя соответствующе; которые выучили учение своего учителя и могут объяснить, научить, провозгласить, утвердить, раскрыть, рассмотреть, прояснить его; которые могут тщательно и аргументировано опровергнуть распространённые доктрины других и смогут научить действенной Дхамме”.
Etarahi, bhante, bhikkhū bhagavato sāvakā viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacārino, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīkaronti uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desenti.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | suniggahitaṁ → suniggahītaṁ (bj, pts) | paññapenti → paññāpenti (pts) | niggahetvā → Ph. -hitvā. (pts note) | dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā → dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā (bjt, th, pts) | uttānīkaronti → uttānī karonti (bjt)Но сейчас, почтенный, у Благословенного есть ученики-монахи, которые мудры, дисциплинированы, уверенны, спасены от оков, научены, которые являются сохранителями Дхаммы, практикующими в соответствии с Дхаммой, практикующими правильно, и ведущими себя соответствующе; которые выучили учение своего учителя и могут объяснить, научить, провозгласить, утвердить, раскрыть, рассмотреть, прояснить его; которые могут тщательно и аргументировано опровергнуть распространённые доктрины других и смогут научить действенной Дхамме”.
Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā, parinibbātu sugato. Parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.
parinibbātu dāni → parinibbātudāni (bjt) | parinibbānakālo dāni → parinibbānakālodāni (bjt)Господин, пусть Благословенный сейчас же обретёт окончательную ниббану! Пусть Счастливый сейчас обретёт окончательную ниббану! Сейчас подходящее время для окончательной ниббаны Благословенного!
Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā:
kho panesā → khopanesā (bjt) | panesā → pan esā (pts)И ведь так тоже, почтенный, говорилось Благословенным:
‘na tāvāhaṁ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me bhikkhuniyo na sāvikā bhavissanti …pe…
bhavissanti → (bj)“Я не обрету окончательной ниббаны, Злой, пока у меня не будет учениц-монахинь…
yāva me upāsakā na sāvakā bhavissanti …pe…
bhavissanti → (bj) | yāva → M6 omits this phrase. (pts note)учеников-мирян…
yāva me upāsikā na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti, uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desessantī’ti.
desessanti → desissanti (bj, sya-all) | sappāṭihāriyaṁ → sappaṭihāriyaṁ (bj) | desessantīti → desissantīti (bj, sya-all, pts) | desessanti paññapessanti → desissanti paññāpessanti (pts) | suniggahitaṁ → suniggahītaṁ (pts) | desissanti → M. dese- (pts note) | paññāpessanti → M8 -pissanti. (pts note) | paṭṭhapessanti → M. M8 -pissanti. (pts note) | dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā → dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā (bjt, th, pts) | desessantīti → desissantī ti (pts)учениц-мирянок, которые мудры, дисциплинированы, уверенны, спасены от оков, научены, которые являются сохранителями Дхаммы, практикующими в соответствии с Дхаммой, практикующими правильно, и ведущими себя соответствующе; которые выучили учение своего учителя и могут объяснить, научить, провозгласить, утвердить, раскрыть, рассмотреть, прояснить его; которые могут тщательно и аргументировано опровергнуть распространённые доктрины других и смогут научить действенной Дхамме”.
Etarahi, bhante, upāsikā bhagavato sāvikā viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīkaronti, uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desenti.
paññapenti → paññāpenti (pts) | suniggahitaṁ → suniggahītaṁ (pts) | niggahetvā → Ph. -hitvā. (pts note) | dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā → dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā (bjt, th, pts)Но сейчас, почтенный, у Благословенного есть ученицы-мирянки, которые мудры… смогут научить действенной Дхамме.
Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā, parinibbātu sugato. Parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.
parinibbānakālo → parinibbāna kālo (bjt) | parinibbātu dāni → parinibbātudāni (th) | parinibbānakālo dāni → parinibbānakālodāni (th)Господин, пусть Благословенный сейчас же обретёт окончательную ниббану! Пусть Счастливый сейчас обретёт окончательную ниббану! Сейчас подходящее время для окончательной ниббаны Благословенного!
Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā:
panesā → pan esā (pts)И ведь так тоже, почтенный, говорилось Благословенным:
‘na tāvāhaṁ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me idaṁ brahmacariyaṁ na iddhañceva bhavissati phītañca vitthārikaṁ bāhujaññaṁ puthubhūtaṁ, yāva devamanussehi suppakāsitan’ti.
vitthārikaṁ → vitthāritaṁ (bj: katthaci) | iddhañceva → iddhaṁ ceva (bjt) | iddhañceva → iddhañ eva (pts) | phītañca → phītañ ca (pts) | suppakāsitanti → suppakāsitan ti (pts)“Я не обрету окончательной ниббаны, Злой, пока эта моя святая жизнь не станет успешной и процветающей, обширной, известной, распространённой, хорошо провозглашённой среди богов и людей”.
Etarahi, bhante, bhagavato brahmacariyaṁ iddhañceva phītañca vitthārikaṁ bāhujaññaṁ puthubhūtaṁ, yāva devamanussehi suppakāsitaṁ.
iddhañceva phītañca → iddhañ eva phītañ ca (pts)Эта святая жизнь Благословенного, почтенный, стала успешной и процветающей, обширной, известной, распространённой, хорошо провозглашённой среди богов и людей.
Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā, parinibbātu sugato. Parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato”ti.
parinibbānakālo → parinibbāna kālo (bjt) | bhagavatoti → bhagavato ti (pts)Господин, пусть Благословенный сейчас же обретёт окончательную ниббану! Пусть Счастливый сейчас обретёт окончательную ниббану! Сейчас подходящее время для окончательной ниббаны Благословенного!”
“Appossukko tvaṁ, pāpima, hohi. Naciraṁ tathāgatassa parinibbānaṁ bhavissati.
appossukko → appossuko (th) | naciraṁ → na ciraṁ (pts)“Успокойся, Злой. Не так долго придётся ждать окончательной ниббаны Татхагаты.
Ito tiṇṇaṁ māsānaṁ accayena tathāgato parinibbāyissatī”ti.
parinibbāyissatīti → parinibbāyissatī ti (pts)С этого момента Татхагата обретёт окончательную ниббану через три месяца”.
Atha kho bhagavā cāpāle cetiye sato sampajāno āyusaṅkhāraṁ ossaji.
cāpāle cetiye → pāvālacetiye (sya-all); cāpālacetiye (pts) | ossaji ossaṭṭhe ca → ossajji ossajjite (sya-all) | cetiye → cāpālacetiye (bj: dīni) | ossaji → S. ossajji; M. Ph. ussajji; M8 usajji. (pts note) | atha kho → athakho (th)И затем в Святилище Чапалы Благословенный памятуя и сознательно отпустил формирователи жизненной силы.
Ossaṭṭhe ca bhagavatā āyusaṅkhāre mahābhūmicālo ahosi bhiṁsanako salomahaṁso, devadundubhiyo ca phaliṁsu.
phaliṁsu → caliṁsu (bj) | ca → (pts) | bhiṁsanako → hīsanako (bj: katthaci) | salomahaṁso → lomahaṁsano (bj: katthaci) | Ossaṭṭhe → M8. M7 osa-; S. ossajjite; M. Ph. M8 add ca. (pts note) | salomahaṁso → T. M6 loma- (pts note) | devadundubhiyo → M. Ph. M8 -dudru- throughout. (pts note) | mahābhūmicālo → mahā bhūmicālo (th)И когда Благословенный отпустил формирователи жизненной силы, случилось великое землетрясение, ужасающее и пугающее, и раскаты грома сотрясли небо.
Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:
udānesi → M8 udd- (pts note) | atha kho → athakho (th) | etamatthaṁ → etam atthaṁ (pts)И затем, осознав значимость этого, Благословенный вдохновенно произнёс это изречение:
“Tulamatulañca sambhavaṁ, bhavasaṅkhāramavassaji muni;
tulamatulañca → tulam atulañ ca (pts) muni → munī (bj) | bhavasaṅkhāramavassaji → mossajī (bj: sīmu) | avassaji → M. S. -jji. (pts note) | bhavasaṅkhāramavassaji → bhavasaṁkhāramavassajji (th) | bhavasaṅkhāramavassaji → bhavasaṅkhāram avassaji (pts)“Сопоставляя несравнимое с существованием продолжаемым, мудрец отбросил то, что создаёт существование, Ajjhattarato samāhito, abhindi kavacamivattasambhavan”ti.
attasambhavan → M8 iva etta- (pts note) | kavacamivattasambhavanti → kavacam attasambhavan ti (pts)Возрадовавшись внутренне, сосредоточенный – разбил он продолжение существования, как будто бы пробил броню”.
Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)И тогда мысль пришла к уважаемому Ананде:
“mahā vatāyaṁ bhūmicālo;
bhūmicālo → T. M6. M7 add ahosi bhiṁsanako salomahaṁso. (pts note) | mahā vatāyaṁ → mahāvatāyaṁ (bjt)“Какое мощное землетрясение!
sumahā vatāyaṁ bhūmicālo bhiṁsanako salomahaṁso, devadundubhiyo ca phaliṁsu.
sumahā vatāyaṁ → sumahāvatāyaṁ (bjt)Какое мощное землетрясение – ужасающее и пугающее, [так что] раскаты грома сотрясли небо!
Ko nu kho hetu, ko paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāyā”ti?
nu kho → nukho (bjt) | pātubhāvāyāti → pātubhāvāyā ti (pts)В чём причина и условие для [столь] мощного землетрясения?”
Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Тогда уважаемый Ананда приблизился к Благословенному, приблизившись поприветствовав Благословенного сел у одного края. С краю сидящий уважаемый Ананда так сказал Благословенному:
“mahā vatāyaṁ, bhante, bhūmicālo;
bhūmicālo → “acchariyaṁ vata bho abbhutaṁ vata bho mahāvatāyaṁ bhūmicālo” iccādivaseta mahāparinibbāna sutte dissati (bj note)“Какое мощное землетрясение!
sumahā vatāyaṁ, bhante, bhūmicālo bhiṁsanako salomahaṁso, devadundubhiyo ca phaliṁsu.
bhūmicālo → omitted by M6. (pts note) | sumahā vatāyaṁ → sumahāvatāyaṁ (bjt)Какое мощное землетрясение – ужасающее и пугающее, [так что] раскаты грома сотрясли небо!
Ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāyā”ti?
nu kho → nukho (bjt) | pātubhāvāyāti → pātubhāvāyā ti (pts)Учитель, в чём причина и условие для [столь] мощного землетрясения?”
“Aṭṭhime, ānanda, hetū, aṭṭha paccayā mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.
hetū → hetu (bj) | ānanda → aṭṭha kho ime ānanda (bj: dīni.mahāparinibbānasutta) | aṭṭhime → aṭṭhi me (bjt) | aṭṭhime → aṭṭh ime (pts)“Ананда, есть восемь причин и условий для мощного землетрясения.
Katame aṭṭha?Какие восемь?
Ayaṁ, ānanda, mahāpathavī udake patiṭṭhitā; udakaṁ vāte patiṭṭhitaṁ; vāto ākāsaṭṭho hoti. So, ānanda, samayo yaṁ mahāvātā vāyanti; mahāvātā vāyantā udakaṁ kampenti; udakaṁ kampitaṁ pathaviṁ kampeti.
mahāpathavī → mahāpaṭhavi (bj); mahāpaṭhavī (sya-all, pts) | patiṭṭhitaṁ → ṭhitaṁ (bj) | pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all, pts) | ayaṁ → yaṁ (sya-all, pts) | mahāpaṭhavi → mahāpathavi (bj: machasaṁ) | ānanda → so kho ānanda (bj: dīni.mahāparinibbānasutta) | Yaṁ → T. M6. M7 ayaṁ. (pts note)Ананда, эта великая земля утверждена на жидкости. Жидкость покоится на ветре. Ветер установлен в пространстве. Приходит время, Ананда, когда дуют могучие ветра и сотрясают жидкость. Жидкость, будучи сотрясаемой, сотрясает землю.
Ayaṁ, ānanda, paṭhamo hetu, paṭhamo paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.
hetu → ayaṁ paṭhamo hetu (bj: dīni.mahāparinibbānasutta)Такова первая причина и условие для мощного землетрясения.
Puna caparaṁ, ānanda, samaṇo vā brāhmaṇo vā iddhimā cetovasippatto devatā vā mahiddhikā mahānubhāvā. Tassa parittā pathavīsaññā bhāvitā hoti, appamāṇā āposaññā. So imaṁ pathaviṁ kampeti saṅkampeti sampakampeti sampavedheti.
pathavīsaññā → paṭhavisaññā (bj); paṭhavīsaññā (sya-all, pts) | pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all, pts) | sampavedheti → (bj, sya-all, pts) | vā → (pts) | mahānubhāvā → devā vā mahidadhiko mahānubhāvo (bj: machasaṁ) | sampakampeti → sampakamepati sampavedheti (bj: dīni.mahāparinibbānasutta) | devatā → T. adds vā. (pts note) | paṭhavīsaññā → M8 -paññā. (pts note) | kampeti → M8 -pati. (pts note) | saṁkampeti → T. M7 -pati; omitted by Ph. M8. (pts note) | sampakampeti → T. M7 -pati; omitted by M8. M6. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)Далее, [бывает так, что есть] шраман или брахман, обладающий сверхъестественной силой и достигший власти над умом, или же очень сильное и могущественное божество. Он развил ограниченное восприятие земли и безмерное восприятие жидкости. Он заставляет эту землю шататься, содрогаться, трепетать.
Ayaṁ, ānanda, dutiyo hetu, dutiyo paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.
ānanda → ‘ānanda’ itipadaṁ mahāparinibbāna sutte natthi (bj note)Такова вторая причина и условие для мощного землетрясения.
Puna caparaṁ, ānanda, yadā bodhisatto tusitā kāyā cavitvā sato sampajāno mātukucchiṁ okkamati, tadāyaṁ pathavī kampati saṅkampati sampakampati sampavedhati.
pathavī → paṭhavī (bj, sya-all, pts) | sampavedhati → (bj, sya-all, pts) | tusitā kāyā → tusitākāya (pts) | sampakampati → sampakamepati sampavedheti (bj: dīni.mahāparinibbānasutta) | sampakampati → omitted by Ph. M8; M7 saṁkampati; T. M6. M7 add sampavedheti. (pts note) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)Далее, когда бодхисатта умирает в мире Туситы, памятующий и сознательный, он входит в утробу матери, и эта земля шатается, содрогается, трепещет.
Ayaṁ, ānanda, tatiyo hetu, tatiyo paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.
ānanda → ‘ānanda’ itipadaṁ mahāparinibbāna sutte natthi (bj note)Такова третья причина и условие для мощного землетрясения.
Puna caparaṁ, ānanda, yadā bodhisatto sato sampajāno mātukucchismā nikkhamati, tadāyaṁ pathavī kampati saṅkampati sampakampati sampavedhati.
pathavī → paṭhavī (bj, sya-all, pts) | sampavedhati → (bj, sya-all, pts) | sampakampati → M7 saṁkampati and henceforth always. (pts note) | mātukucchismā → mātu kucchismā (bjt, th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)Далее, когда бодхисатта, памятующий и сознательный, появляется из утробы матери, то эта земля шатается, содрогается, трепещет.
Ayaṁ, ānanda, catuttho hetu, catuttho paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.
ānanda → ‘ānanda’ itipadaṁ mahāparinibbāna sutte natthi (bj note)Такова четвёртая причина и условие для мощного землетрясения.
Puna caparaṁ, ānanda, yadā tathāgato anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambujjhati, tadāyaṁ pathavī kampati saṅkampati sampakampati sampavedhati.
pathavī → paṭhavī (bj, sya-all, pts) | sampavedhati → (bj, sya-all, pts) | sampakampati → sampati sampavedhati (bj: dīni.mahāparinibbānasutta) | sammāsambodhiṁ → sammā sambodhiṁ (bjt) | saṅkampati → saṁkampati (th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)Далее, когда Татхагата пробуждается в непревзойдённое правильное пробуждение, эта земля шатается, содрогается, трепещет.
Ayaṁ, ānanda, pañcamo hetu, pañcamo paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.
ānanda → ‘ānanda’ itipadaṁ mahāparinibbāna sutte natthi (bj note)Такова пятая причина и условие для мощного землетрясения.
Puna caparaṁ, ānanda, yadā tathāgato anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavatteti, tadāyaṁ pathavī kampati saṅkampati sampakampati sampavedhati.
pathavī → paṭhavī (bj, sya-all, pts) | sampavedhati → (bj, sya-all, pts) | sampakampati → sampati sampavedhati (bj: dīni.mahāparinibbānasutta) | saṅkampati → saṁkampati (th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)Далее, когда Татхагата приводит в движение непревзойдённое колесо Дхаммы, эта земля шатается, содрогается, трепещет.
Ayaṁ, ānanda, chaṭṭho hetu, chaṭṭho paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.
ānanda → ‘ānanda’ itipadaṁ mahāparinibbāna sutte natthi (bj note)Такова шестая причина и условие для мощного землетрясения.
Puna caparaṁ, ānanda, yadā tathāgato sato sampajāno āyusaṅkhāraṁ ossajjati, tadāyaṁ pathavī kampati saṅkampati sampakampati sampavedhati.
pathavī → paṭhavī (bj, sya-all, pts) | sampavedhati → (bj, sya-all, pts) | ossajati → ossajjati (bj: machasaṁ) | sampakampati → sampakampati sampavedhati (bj: dīni.mahāparinibbānasutta) | ossajati → M. S. ossajjati; Ph. M8 osajjati; T. M7 ossaji. (pts note) | saṅkampati → saṁkampati (th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)Далее, когда Татхагата, будучи памятующим и сознательным, отпускает формирователи жизненной силы, эта земля шатается, содрогается, трепещет.
Ayaṁ, ānanda, sattamo hetu, sattamo paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.
ānanda → ‘ānanda’ ihi padaṁ mahāparinibbāna suteta natthi.
“acchariyaṁ vata bho abbhutaṁ vata bho mahāvatāyaṁ bhūmicālo” icchādivasena mahāparinibbānasutte dissati (bj note)Такова седьмая причина и условие для мощного землетрясения.
Puna caparaṁ, ānanda, yadā tathāgato anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati, tadāyaṁ pathavī kampati saṅkampati sampakampati sampavedhati.
pathavī → paṭhavī (bj, sya-all, pts) | sampavedhati → (bj, sya-all, pts) | sampakampati → sampakampati sampavedhati (bj: dīni.mahāparinibbānasutta) | saṁkampati → Ph. pakampati. (pts note) | sampakampati → omitted by M8. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)Далее, когда Татхагата достигает окончательной ниббаны посредством элемента ниббаны без остатка, эта земля шатается, содрогается, трепещет.
Ayaṁ, ānanda, aṭṭhamo hetu, aṭṭhamo paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.
ānanda → ‘ānanda’ ihi padaṁ mahāparinibbāna suteta natthi.
“acchariyaṁ vata bho abbhutaṁ vata bho mahāvatāyaṁ bhūmicālo” icchādivasena mahāparinibbānasutte dissati (bj note)Такова восьмая причина и условие для мощного землетрясения.
Ime kho, ānanda, aṭṭha hetū, aṭṭha paccayā mahato bhūmicālassa pātubhāvāyā”ti.
aṭṭha hetū aṭṭha paccayā → aṭṭhahetu aṭṭhapaccayā (bj) | pātubhāvāyāti → pātubhāvāyā ti (pts)Таковы восемь причин и условий для мощного землетрясения”.
Dasamaṁ.
dasamaṁ → cāpālavaggo (bjt)Десятая.
Bhūmicālavaggo dutiyo.
bhūmicālavaggo dutiyo → sattamo tatruddānaṁ (bjt)Глава Бхумичала Вторая.
Icchā alañca saṅkhittaṁ, gayā abhibhunā saha;
saṅkhittaṁ → saṁkhittaṁ (my, th, ms2005) | alañca saṅkhittaṁ → alañ ca saṁkhittaṁ (pts) gayā → bhayā (sya-all) | abhibhunā → abhibhunā te (sya-all); abhibhūnā te (pts) | Gayā → S. bhayā; M8 bhayaṁ. (pts note) | abhibhūnā → so M. Ph. M8; S. -bhūtā. (pts note) | te → Ph. tena; omitted by M. (pts note) Vimokkho dve ca vohārā, parisā bhūmicālenāti.
vimokkho → vimokho (pts) parisā → Ph. inserts Cāpāli. (pts note) | bhūmicālenā → S. -lena cā. (pts note) | bhūmicālenāti → bhūmicālena cāti yamakavaggo tatiyo (th) | bhūmicālenāti → bhūmicālenā ti (pts)