NandakasuttaСутта Нандака
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.Одно время Благословенный располагается в Саваттхи в роще Джеты в парке Анатхапиндики.
Tena kho pana samayena āyasmā nandako upaṭṭhānasālāyaṁ bhikkhū dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṁseti.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | sandasseti → sandesseti (bj)И тогда уважаемый Нандака наставлял, воодушевлял, вдохновлял и радовал монахов беседой о Дхамме в зале для собраний.
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bahidvārakoṭṭhake aṭṭhāsi kathāpariyosānaṁ āgamayamāno.
yenupaṭṭhānasālā → yena upaṭṭhānasālaṁ (bj) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all) | atha kho → athakho (th)И тогда, вечером, Благословенный вышел из затворничества и отправился в зал для собраний. Он стоял снаружи у двери и ждал, пока беседа закончится.
Atha kho bhagavā kathāpariyosānaṁ viditvā ukkāsetvā aggaḷaṁ ākoṭesi.
ukkāsetvā aggaḷaṁ → ukkāsitvā aggalaṁ (bj) | atha kho → athakho (th)Когда он понял, что беседа завершилась, он прокашлялся и постучал.
Vivariṁsu kho te bhikkhū bhagavato dvāraṁ.
bhikkhū → bhikkhu (bj)Монахи открыли ему дверь.
Atha kho bhagavā upaṭṭhānasālaṁ pavisitvā paññattāsane nisīdi.
upaṭṭhānasālaṁ → upaṭṭhānasālaṁ pāvisi (bj) | paññattāsane → paññatte āsane (bj, sya-all) | atha kho → athakho (th)Благословенный вошёл в зал для собраний, сел на подготовленное сиденье
Nisajja kho bhagavā āyasmantaṁ nandakaṁ etadavoca:и обратился к уважаемому Нандаке:
“dīgho kho tyāyaṁ, nandaka, dhammapariyāyo bhikkhūnaṁ paṭibhāsi.“Ты дал монахам длинное изложение Дхаммы.
Api me piṭṭhi āgilāyati bahidvārakoṭṭhake ṭhitassa kathāpariyosānaṁ āgamayamānassā”ti.
api → api ca (bj) | me → api me (bj: machasaṁ)Моя спина заболела, пока я стоял снаружи у двери и ждал окончания беседы”.
Evaṁ vutte, āyasmā nandako sārajjamānarūpo bhagavantaṁ etadavoca:
sārajjamānarūpo → sārajjāyamānarūpo (bj); sārajjāyamānarūpo ottappamāno (sya-all) | sārajjāyamānarūpo → sārajjamānarūpo (bj: machasaṁ); sārajjayamānarūpo (bj: sīmu)Когда так было сказано, уважаемый Нандака, смутившись, обратился к Благословенному:
“na kho pana mayaṁ, bhante, jānāma ‘bhagavā bahidvārakoṭṭhake ṭhito’ti.
pana mayaṁ → mayhaṁ (bj)“Почтенный, я не знал, что Благословенный стоит снаружи за дверью.
Sace hi mayaṁ, bhante, jāneyyāma ‘bhagavā bahidvārakoṭṭhake ṭhito’ti, ettakampi (…) no nappaṭibhāseyyā”ti.
(…) → (dhammaṁ) (katthaci) | ettakampi → ettakampi dhammaṁ (bj: machasaṁ) | → (dhammaṁ) katthaci (cck note) | ettakampi → ettakaṁpi (th)Если бы я знал, я бы не говорил так много”.
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ nandakaṁ sārajjamānarūpaṁ viditvā āyasmantaṁ nandakaṁ etadavoca:
sārajjamānarūpaṁ → sārajjāyamānarūpaṁ (bj, sya-all) | atha kho → athakho (th)И тогда Благословенный, увидев смущение уважаемого Нандаки, сказал ему:
“sādhu sādhu, nandaka.“Хорошо, хорошо, Нандака!
Etaṁ kho, nandaka, tumhākaṁ patirūpaṁ kulaputtānaṁ saddhāya agārasmā anagāriyaṁ pabbajitānaṁ, yaṁ tumhe dhammiyā kathāya sannisīdeyyātha.
etaṁ → evaṁ (bj) | patirūpaṁ → paṭirūpaṁ (sya-all) | saddhāya → saddhā (bjt)Подобает таким как ты, тем, кто благодаря вере покинул жизнь домохозяйскую ради жизни бездомной, сидеть вместе ради [ведения] беседы о Дхамме.
Sannipatitānaṁ vo, nandaka, dvayaṁ karaṇīyaṁ—Когда вы собираетесь, Нандака, то вам следует осуществлять одно из двух:
dhammī vā kathā ariyo vā tuṇhībhāvo.
tuṇhībhāvo → a. ni. 8.71; 9.1 (cck note)либо беседовать о Дхамме, либо пребывать в благородной тишине.
Saddho ca, nandaka, bhikkhu hoti, no ca sīlavā.
ca → (sya-all)Нандака, монах может обладать верой, но он безнравственен.
Evaṁ so tenaṅgena aparipūro hoti.Таким образом, он неполноценен в отношении этого аспекта.
Tena taṁ aṅgaṁ paripūretabbaṁ:Ему следует исполнить этот аспект [с помощью такого рассуждения]:
‘kintāhaṁ saddho ca assaṁ sīlavā cā’ti.
kintāhaṁ → kinnāhaṁ (sya-all)“Как мне обладать верой, но также и быть нравственным?”
Yato ca kho, nandaka, bhikkhu saddho ca hoti sīlavā ca, evaṁ so tenaṅgena paripūro hoti.Но когда монах обладает верой, а также он нравственный, то в этом случае он полноценен в отношении этого аспекта.
Saddho ca, nandaka, bhikkhu hoti sīlavā ca, no ca lābhī ajjhattaṁ cetosamādhissa.
cetosamādhissa → cetosamathassa (bj)Монах может обладать верой и быть нравственным, но не обретать внутреннего успокоения ума.
Evaṁ so tenaṅgena aparipūro hoti.Таким образом, он неполноценен в отношении этого аспекта.
Tena taṁ aṅgaṁ paripūretabbaṁ:Ему следует исполнить этот аспект [с помощью такого рассуждения]:
‘kintāhaṁ saddho ca assaṁ sīlavā ca lābhī ca ajjhattaṁ cetosamādhissā’ti.
cetosamādhissāti → cetosamathassāti (bj) | kintāhaṁ → kinnāhaṁ (sya-all) | kintāhaṁ → kiṁ tāhaṁ (bjt)“Как мне обладать верой и быть нравственным, но также и обретать внутреннее равновесие разума?”
Yato ca kho, nandaka, bhikkhu saddho ca hoti sīlavā ca lābhī ca ajjhattaṁ cetosamādhissa, evaṁ so tenaṅgena paripūro hoti.
cetosamādhissa → cetosamathassa (bj)Но когда монах обладает верой, [когда он] нравственный, а также обретает внутреннее равновесие разума, то в этом случае он полноценен в отношении этого аспекта.
Saddho ca, nandaka, bhikkhu hoti sīlavā ca lābhī ca ajjhattaṁ cetosamādhissa, na lābhī adhipaññādhammavipassanāya.
cetosamādhissa → ceto samathassa (bj)Монах может обладать верой и быть нравственным, может обретать внутреннее равновесие разума, но не обретать высшего понимания высматривания явлений.
Evaṁ so tenaṅgena aparipūro hoti.Таким образом, он неполноценен в отношении этого аспекта.
Seyyathāpi, nandaka, pāṇako catuppādako assa.
assa tassa → tassassa (bj) | pāṇako → dvipādako (sya-all) | assa → tassa (sya-all)Это как четвероногое животное
Tassa eko pādo omako lāmako.с одной хромой или увеченной ногой
Evaṁ so tenaṅgena aparipūro assa.было бы неполноценным в плане этой части тела,
Evamevaṁ kho, nandaka, bhikkhu saddho ca hoti sīlavā ca lābhī ca ajjhattaṁ cetosamādhissa, na lābhī adhipaññādhammavipassanāya.
cetosamādhissa → cetosamathassa (bj) | evamevaṁ → evameva (bjt, th)точно так же, когда монах обладает верой, [когда он] нравственный, обретает внутреннее равновесие разума, но не обретает высшего понимания высматривания явлений, то он неполноценен в отношении этого аспекта.
Evaṁ so tenaṅgena aparipūro hoti.Таким образом, он неполноценен в отношении этого аспекта.
Tena taṁ aṅgaṁ paripūretabbaṁ:Ему следует исполнить этот аспект [с помощью такого рассуждения]:
‘kintāhaṁ saddho ca assaṁ sīlavā ca lābhī ca ajjhattaṁ cetosamādhissa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāyā’ti.
cetosamādhissa → cetosamathassa (bj) | kintāhaṁ → kinnāhaṁ (sya-all) | adhipaññādhammavipassanāyāti → adhipaññādhamma vipassanāyāti (bjt)“Как мне обладать верой и быть нравственным, обретать внутреннее равновесие разума и высшее понимание высматривания явлений?”
Yato ca kho, nandaka, bhikkhu saddho ca hoti sīlavā ca lābhī ca ajjhattaṁ cetosamādhissa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya, evaṁ so tenaṅgena paripūro hotī”ti.
cetosamādhissa → cetosamathassa (bj)Но когда монах обладает верой, [когда он] нравственный, обретает внутреннее равновесие разума и высшее понимание высматривания явлений, то в этом случае он полноценен в отношении этого аспекта.
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idamavo ca (bjt)Так сказал Благословенный.
Idaṁ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi.
vatvāna → vatvā (bjt)Сказав так, Счастливый поднялся с сиденья и ушёл в хижину.
Atha kho āyasmā nandako acirapakkantassa bhagavato bhikkhū āmantesi:
bhikkhū → bhikkhu (bj) | atha kho → athakho (th)И затем, вскоре после того как Благословенный ушёл, уважаемый Нандака обратился к монахам:
“idāni, āvuso, bhagavā catūhi padehi kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsetvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
idāni āvuso → idānāvuso (bj, sya-all) | catūhi → catuhi (bjt)“Только что, товарищи, перед тем, как Благословенный поднялся с сиденья и ушёл в хижину, Благословенный раскрыл в совершенстве полную и чистую святую жизнь в четырёх аспектах:
‘saddho ca, nandaka, bhikkhu hoti, no ca sīlavā.
ca → (sya-all)“Нандака, монах может обладать верой, но он безнравственен…
Evaṁ so tenaṅgena aparipūro hoti.
Tena taṁ aṅgaṁ paripūretabbaṁ—
kintāhaṁ saddho ca assaṁ sīlavā cā’ti.
kintāhaṁ → kinnāhaṁ (sya-all)
Yato ca kho, nandaka, bhikkhu saddho ca hoti sīlavā ca, evaṁ so tenaṅgena paripūro hoti.
Saddho ca, nandaka, bhikkhu hoti sīlavā ca, no ca lābhī ajjhattaṁ cetosamādhissa …pe…
cetosamādhissa → cetosamathassa (bj)
lābhī ca ajjhattaṁ cetosamādhissa, na lābhī adhipaññādhammavipassanāya,
cetosamādhissa → cetosamathassa (bj)
evaṁ so tenaṅgena aparipūro hoti.
Seyyathāpi, nandaka, pāṇako catuppādako assa, tassa eko pādo omako lāmako,
assa tassa → tassassa (bj) | pāṇako → dvipādako (sya-all) | assa → tassa (sya-all)
evaṁ so tenaṅgena aparipūro assa.
Evamevaṁ kho, nandaka, bhikkhu saddho ca hoti sīlavā ca, lābhī ca ajjhattaṁ cetosamādhissa, na lābhī adhipaññādhammavipassanāya,
cetosamādhissa → cetosamathassa (bj) | evamevaṁ → evameva (bjt, th)
evaṁ so tenaṅgena aparipūro hoti,
tena taṁ aṅgaṁ paripūretabbaṁ
‘kintāhaṁ saddho ca assaṁ sīlavā ca, lābhī ca ajjhattaṁ cetosamādhissa, lābhī ca adhipaññādhammavipassanāyā’ti.
cetosamādhissa → cetosamathassa (bj) | kintāhaṁ → kinnāhaṁ (sya-all)
Yato ca kho, nandaka, bhikkhu saddho ca hoti sīlavā ca lābhī ca ajjhattaṁ cetosamādhissa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya,
cetosamādhissa → cetosamathassa (bj)…обретает внутреннее равновесие разума и высшее понимание высматривания явлений,
evaṁ so tenaṅgena paripūro hotīti.то в этом случае он полноценен в отношении этого аспекта”.
Pañcime, āvuso, ānisaṁsā kālena dhammassavane kālena dhammasākacchāya.
dhammassavane → dhammasavaṇe (bj)Существует, товарищи, пять преимуществ в своевременном слушании Дхаммы, в своевременном обсуждении Дхаммы.
Katame pañca?Какие пять?
Idhāvuso, bhikkhu bhikkhūnaṁ dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.Вот, товарищи, монах обучает монахов Дхамме, которая прекрасна в начале, прекрасна в середине и прекрасна в конце, правильна и в духе и в букве, провозглашающая идеально полную и чистую святую жизнь.
Yathā yathā, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṁ dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti tathā tathā so satthu piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca.
yathā āvuso → yathāvuso (sya-all) | so → tassa tassa (sya-all) | ca → (sya-all)Каким бы образом монах ни обучал монахов Дхамме, которая прекрасна… именно тем самым образом Учитель становится ему милым и приятным, уважаемым и почитаемым им.
Ayaṁ, āvuso, paṭhamo ānisaṁso kālena dhammassavane kālena dhammasākacchāya.
dhammassavane → dhammasavaṇe (bj)Таково первое преимущество своевременного слушания Дхаммы, своевременного обсуждения Дхаммы.
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṁ dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti. Yathā yathā, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṁ dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ …pe…
yathā āvuso → yathāvuso (sya-all)Далее, монах обучает монахов Дхамме, которая прекрасна… Каким бы образом монах ни обучал монахов Дхамме, которая прекрасна…
brahmacariyaṁ pakāseti tathā tathā so tasmiṁ dhamme atthappaṭisaṁvedī ca hoti dhammappaṭisaṁvedī ca.
atthappaṭisaṁvedī → atthapaṭisaṁvedī (bjt, th) | dhammappaṭisaṁvedī → dhammapaṭisaṁvedī (bjt, th)именно тем самым образом в отношении этой Дхаммы он [черпает] и переживает вдохновение в значении и вдохновение в Дхамме.
Ayaṁ, āvuso, dutiyo ānisaṁso kālena dhammassavane kālena dhammasākacchāya.
dhammassavane → dhammasavaṇe (bj)Таково второе преимущество своевременного слушания Дхаммы, своевременного обсуждения Дхаммы.
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṁ dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.Далее, монах обучает монахов Дхамме, которая прекрасна…
Yathā yathā, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṁ dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ …pe… brahmacariyaṁ pakāseti tathā tathā so tasmiṁ dhamme gambhīraṁ atthapadaṁ paññāya ativijjha passati.
yathā āvuso → yathāvuso (sya-all) | ativijjha → paṭivijjha (sya-all)Каким бы образом монах ни обучал монахов Дхамме, которая прекрасна… именно тем самым образом он видит в этой Дхамме глубокие и ёмкие аспекты после тщательного проникновения в неё пониманием.
Ayaṁ, āvuso, tatiyo ānisaṁso kālena dhammassavane kālena dhammasākacchāya.
dhammassavane → dhammasavaṇe (bj)Таково третье преимущество своевременного слушания Дхаммы, своевременного обсуждения Дхаммы.
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṁ dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ …pe… brahmacariyaṁ pakāseti.Далее, монах обучает монахов Дхамме, которая прекрасна…
Yathā yathā, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṁ dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ …pe… brahmacariyaṁ pakāseti tathā tathā naṁ sabrahmacārī uttari sambhāventi:
uttari → uttariṁ (bj, sya-all)Каким бы образом монах ни обучал монахов Дхамме, которая прекрасна… именно тем самым образом его товарищи-монахи ценят его ещё больше:
‘addhā ayamāyasmā patto vā pajjati vā’.
pajjati → pacchati (bj) | pajjati vā → gacchati vāti (sya-all) | + → ti (bjt)“В самом деле, этот уважаемый достиг или достигнет [плодов практики]”.
Ayaṁ, āvuso, catuttho ānisaṁso kālena dhammassavane kālena dhammasākacchāya.
dhammassavane → dhammasavaṇe (bj)Таково четвёртое преимущество своевременного слушания Дхаммы, своевременного обсуждения Дхаммы.
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṁ dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.Далее, монах обучает монахов Дхамме, которая прекрасна в начале, прекрасна в середине и прекрасна в конце, правильна и в духе и в букве, провозглашающая идеально полную и чистую святую жизнь.
Yathā yathā, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṁ dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti, tattha ye kho bhikkhū sekhā appattamānasā anuttaraṁ yogakkhemaṁ patthayamānā viharanti, te taṁ dhammaṁ sutvā vīriyaṁ ārabhanti appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.
tattha → tattha tattha (bj) | kho bhikkhū → te bhikkhu (bj) | yathā āvuso → yathāvuso (sya-all) | kho → te (sya-all) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th) | sekhā → sekkhā (th)Каким бы образом монах ни обучал монахов Дхамме, которая прекрасна в начале, прекрасна в середине и прекрасна в конце, правильна и в духе и в букве, провозглашающая идеально полную и чистую святую жизнь, слушая такую Дхамму, те монахи, которые [ещё] ученики, не достигшие идеала своего ума, которые пребывают в стремлении к непревзойдённой защите от подневольности, зарождают усердие к достижению ещё-не-достигнутого, к обретению ещё-не-обретённого, к осуществлению ещё-не-осуществлённого.
Ye pana tattha bhikkhū arahanto khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṁyojanā sammadaññāvimuttā, te taṁ dhammaṁ sutvā diṭṭhadhammasukhavihāraṁyeva anuyuttā viharanti.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | sammadaññāvimuttā → sammadaññā vimuttā (bjt) | diṭṭhadhammasukhavihāraṁyeva → diṭṭhadhammasukhavihāraññeva (bjt) | parikkhīṇabhavasaṁyojanā → parikkhīṇabhavasaññojanā (th) | diṭṭhadhammasukhavihāraṁyeva → diṭṭhadhammasukhavihāraṁ yeva (th)Но, услышав эту Дхамму, те монахи, которые араханты, чьи пятна умственных загрязнений уничтожены, которые прожили святую жизнь, сделали то, что следовало сделать, сбросили тяжкий груз, достигли своей цели, полностью уничтожили путы существования и всецело освободились посредством окончательного знания – просто предаются приятному пребыванию в этой самой жизни.
Ayaṁ, āvuso, pañcamo ānisaṁso kālena dhammassavane kālena dhammasākacchāya.
dhammassavane → dhammasavaṇe (bj)Таково пятое преимущество своевременного слушания Дхаммы, своевременного обсуждения Дхаммы.
Ime kho, āvuso, pañca ānisaṁsā kālena dhammassavane kālena dhammasākacchāyā”ti.
dhammassavane → dhammasavaṇe (bj) | dhammasākacchāyāti → pajjati vā (bj: machasaṁ); gacchati vā (bj: syā)Таковы пять преимуществ в своевременном слушании Дхаммы, в своевременном обсуждении Дхаммы”.