Balasutta
Balasutta → balasaṅgahavatthusuttaṁ (bj)๕ พลสูตร
“Cattārimāni, bhikkhave, balāni.
+ → sāvatthinidānaṁ (bjt) | cattārimāni → cattārīmāni (th)ภิกษุทั้งหลาย พละ ๔ ประการนี้
Katamāni cattāri?พละ ๔ ประการ อะไรบ้าง คือ
Paññābalaṁ, vīriyabalaṁ, anavajjabalaṁ, saṅgāhabalaṁ.
saṅgāhabalaṁ → saṅgahabalaṁ (bj, sya-all) | vīriyabalaṁ → viriyabalaṁ (bjt, th)๑. ปัญญาพละ (กำลังคือปัญญา) ๒. วิริยพละ (กำลังคือความเพียร) ๓. อนวัชชพละ (กำลังคือกรรมที่ไม่มีโทษ) ๔. สังคหพละ (กำลังคือการสงเคราะห์)
Katamañca, bhikkhave, paññābalaṁ?ปัญญาพละ เป็นอย่างไร
Ye dhammā kusalā kusalasaṅkhātā ye dhammā akusalā akusalasaṅkhātā ye dhammā sāvajjā sāvajjasaṅkhātā ye dhammā anavajjā anavajjasaṅkhātā ye dhammā kaṇhā kaṇhasaṅkhātā ye dhammā sukkā sukkasaṅkhātā ye dhammā sevitabbā sevitabbasaṅkhātā ye dhammā asevitabbā asevitabbasaṅkhātā ye dhammā nālamariyā nālamariyasaṅkhātā ye dhammā alamariyā alamariyasaṅkhātā, tyassa dhammā paññāya vodiṭṭhā honti vocaritā.
tyassa → tyāssa (bj, cck); tyassu (sya-all) | vocaritā → vocaritā honti (bj) | + → akusalā akusalasaṅkhātā ye dhammā (bjt) | + → asevitabbā asevitabbasaṅkhātā ye dhammā (bjt, th)คือ ธรรมเหล่าใดเป็นกุศล นับว่าเป็นกุศล ธรรมเหล่าใดเป็นอกุศล นับว่าเป็น อกุศล ธรรมเหล่าใดเป็นธรรมมีโทษ นับว่าเป็นธรรมมีโทษ ธรรมเหล่าใดเป็นธรรม ไม่มีโทษ นับว่าเป็นธรรมไม่มีโทษ ธรรมเหล่าใดเป็นธรรมดำ นับว่าเป็นธรรมดำ ธรรมเหล่าใดเป็นธรรมขาว นับว่าเป็นธรรมขาว ธรรมเหล่าใดเป็นธรรมที่ควรเสพ นับว่าเป็นธรรมที่ควรเสพ ธรรมเหล่าใดเป็นธรรมที่ไม่ควรเสพ นับว่าเป็นธรรมที่ ไม่ควรเสพ ธรรมเหล่าใดเป็นธรรมที่ไม่สามารถทำความเป็นอริยะ นับว่าเป็นธรรม ที่ไม่สามารถทำความเป็นอริยะ ธรรมเหล่าใดเป็นธรรมสามารถทำความเป็นอริยะ นับว่าเป็นธรรมสามารถทำความเป็นอริยะ ธรรมเหล่านั้นแลเป็นธรรมที่บุคคลเห็น ได้ด้วยดี พิจารณาแล้วด้วยปัญญา
Idaṁ vuccati, bhikkhave, paññābalaṁ.นี้เรียกว่า ปัญญาพละ
Katamañca, bhikkhave, vīriyabalaṁ?
vīriyabalaṁ → viriyabalaṁ (bjt, th)วิริยพละ เป็นอย่างไร
Ye dhammā akusalā akusalasaṅkhātā ye dhammā sāvajjā sāvajjasaṅkhātā ye dhammā kaṇhā kaṇhasaṅkhātā ye dhammā asevitabbā asevitabbasaṅkhātā ye dhammā nālamariyā nālamariyasaṅkhātā, tesaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th)คือ ธรรมเหล่าใดเป็นอกุศล นับว่าเป็นอกุศล ธรรมเหล่าใดเป็นธรรมมีโทษ นับว่าเป็นธรรมมีโทษ ธรรมเหล่าใดเป็นธรรมดำ นับว่าเป็นธรรมดำ ธรรมเหล่าใด เป็นธรรมที่ไม่ควรเสพ นับว่าเป็นธรรมที่ไม่ควรเสพ ธรรมเหล่าใดเป็นธรรมที่ไม่ สามารถทำความเป็นอริยะ นับว่าเป็นธรรมที่ไม่สามารถทำความเป็นอริยะ บุคคล สร้างฉันทะ พยายาม ปรารภความเพียร ประคองจิต มุ่งมั่น เพื่อละธรรมเหล่านั้น
Ye dhammā kusalā kusalasaṅkhātā ye dhammā anavajjā anavajjasaṅkhātā ye dhammā sukkā sukkasaṅkhātā ye dhammā sevitabbā sevitabbasaṅkhātā ye dhammā alamariyā alamariyasaṅkhātā, tesaṁ dhammānaṁ paṭilābhāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th)ธรรมเหล่าใดเป็นกุศล นับว่าเป็นกุศล ธรรมเหล่าใดเป็นธรรมไม่มีโทษ นับว่าเป็น ธรรมไม่มีโทษ ธรรมเหล่าใดเป็นธรรมขาว นับว่าเป็นธรรมขาว ธรรมเหล่าใดเป็น ธรรมที่ควรเสพ นับว่าเป็นธรรมที่ควรเสพ ธรรมเหล่าใดเป็นธรรมที่สามารถทำ ความเป็นอริยะ นับว่าเป็นธรรมที่สามารถทำความเป็นอริยะ บุคคลสร้างฉันทะ พยายาม ปรารภความเพียร ประคองจิต มุ่งมั่น เพื่อได้ธรรมเหล่านั้น
Idaṁ vuccati, bhikkhave, vīriyabalaṁ.
vīriyabalaṁ → viriyabalaṁ (bjt, th)นี้เรียกว่า วิริยพละ
Katamañca, bhikkhave, anavajjabalaṁ?อนวัชชพละ เป็นอย่างไร Idha, bhikkhave, ariyasāvako anavajjena kāyakammena samannāgato hoti, anavajjena vacīkammena samannāgato hoti, anavajjena manokammena samannāgato hoti.คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ประกอบด้วยกายกรรมที่ไม่มีโทษ ประกอบ ด้วยวจีกรรมที่ไม่มีโทษ ประกอบด้วยมโนกรรมที่ไม่มีโทษ Idaṁ vuccati, bhikkhave, anavajjabalaṁ.นี้เรียกว่า อนวัชชพละ
Katamañca, bhikkhave, saṅgāhabalaṁ?
saṅgāhabalaṁ → saṅgahabalaṁ (bj) | saṅgāhabalaṁ cattārimāni → saṅgahabalaṁ cattārīmāni (sya-all)สังคหพละ เป็นอย่างไร
Cattārimāni, bhikkhave, saṅgahavatthūni—
cattārimāni → cattārīmāni (th)คือ สังคหวัตถุ(ธรรมเครื่องยึดเหนี่ยว) ๔ ประการนี้ ได้แก่
dānaṁ, peyyavajjaṁ, atthacariyā, samānattatā.(๑) ทาน (การให้) (๒) เปยยวัชชะ (วาจาเป็นที่รัก) (๓) อัตถจริยา (การประพฤติประโยชน์) (๔) สมานัตตตา (การวางตนสม่ำเสมอ)
Etadaggaṁ, bhikkhave, dānānaṁ yadidaṁ dhammadānaṁ.ภิกษุทั้งหลาย การให้ธรรมเลิศกว่าการให้ทั้งหลาย
Etadaggaṁ, bhikkhave, peyyavajjānaṁ yadidaṁ atthikassa ohitasotassa punappunaṁ dhammaṁ deseti.การแสดง ธรรมบ่อย ๆ แก่บุคคลผู้ต้องการจะฟัง เงี่ยโสตลงสดับเลิศกว่าวาจาเป็นที่รัก ทั้งหลาย
Etadaggaṁ, bhikkhave, atthacariyānaṁ yadidaṁ assaddhaṁ saddhāsampadāya samādapeti niveseti patiṭṭhāpeti, dussīlaṁ sīlasampadāya … macchariṁ cāgasampadāya … duppaññaṁ paññāsampadāya samādapeti niveseti patiṭṭhāpeti.
sīlasampadāya → sīlasampadāya samādapeti niveseti patiṭṭhāpeti (bj) | duppaññaṁ → samādapeti niveseti patiṭṭhāpeti duppaññe (bj)การชักชวนคนที่ไม่มีศรัทธาให้ตั้งมั่น ดำรงมั่นในสัทธาสัมปทา ชักชวน คนที่ไม่มีศีลให้ตั้งมั่น ดำรงมั่นในสีลสัมปทา ชักชวนคนที่มีความตระหนี่ให้ตั้งมั่น ดำรงมั่นในจาคสัมปทา ชักชวนคนที่มีปัญญาทรามให้ตั้งมั่น ดำรงมั่นในปัญญาสัมปทา เลิศกว่าการประพฤติประโยชน์ทั้งหลาย
Etadaggaṁ, bhikkhave, samānattatānaṁ yadidaṁ sotāpanno sotāpannassa samānatto, sakadāgāmī sakadāgāmissa samānatto, anāgāmī anāgāmissa samānatto, arahā arahato samānatto.
arahā → arahaṁ (bj); arahatā (sya-all) | sotāpanno → sotāpannena (sya-all) | sakadāgāmī → sakadāgāminā (sya-all) | anāgāmī → anāgāminā (sya-all)การที่พระโสดาบันมีตนเสมอกับ พระโสดาบัน พระสกทาคามีมีตนเสมอกับพระสกทาคามี พระอนาคามีมีตนเสมอ กับพระอนาคามี พระอรหันต์มีตนเสมอกับพระอรหันต์ เลิศกว่าความมีตนเสมอ ทั้งหลาย
Idaṁ vuccati, bhikkhave, saṅgāhabalaṁ.
saṅgāhabalaṁ → saṅgahabalaṁ (bj, sya-all)นี้เรียกว่า สังคหพละ
Imāni kho, bhikkhave, cattāri balāni.
balāni → balānīti (bj)ภิกษุทั้งหลาย พละ ๔ ประการนี้แล
Imehi kho, bhikkhave, catūhi balehi samannāgato ariyasāvako pañca bhayāni samatikkanto hoti.
catūhi → catuhi (bjt) | pañca bhayāni → pañcabhayāni (bjt)ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกประกอบด้วยพละ ๔ ประการนี้ ย่อมข้ามพ้นภัย ๕ ประการได้
Katamāni pañca?ภัย ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ
Ājīvikabhayaṁ, asilokabhayaṁ, parisasārajjabhayaṁ, maraṇabhayaṁ, duggatibhayaṁ.
ājīvikabhayaṁ → ājīvitabhayaṁ (sya-all) | parisasārajjabhayaṁ → parisa sārajjabhayaṁ (th)๑. อาชีวิกภัย (ภัยเนื่องด้วยการเลี้ยงชีพ) ๒. อสิโลกภัย (ภัยคือความเสื่อมเสียชื่อเสียง) ๓. ปริสสารัชชภัย (ภัยคือความครั่นคร้ามในบริษัท) ๔. มรณภัย (ภัยคือความตาย) ๕. ทุคคติภัย (ภัยคือทุคติ)
Sa kho so, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati:
sa → so (sya-all) | so → (sya-all) | iti paṭisañcikkhati → itipaṭisañcikkhati (bjt)ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกพิจารณาเห็นดังนี้ว่า
‘nāhaṁ ājīvikabhayassa bhāyāmi.
ājīvikabhayassa → ājīvitabhayassa (sya-all)‘เราไม่กลัวอาชีวิกภัย
Kissāhaṁ ājīvikabhayassa bhāyissāmi?
ājīvikabhayassa → ājīvitabhayassa (sya-all) | kissāhaṁ ājīvikabhayassa bhāyissāmi → buddhassa (pts)เราจัก กลัวอาชีวิกภัยไปทำไม
Atthi me cattāri balāni—เรามีพละ ๔ ประการ คือ
paññābalaṁ, vīriyabalaṁ, anavajjabalaṁ, saṅgāhabalaṁ.
saṅgāhabalaṁ → saṅgahabalaṁ (bj, sya-all) | vīriyabalaṁ → viriyabalaṁ (bjt, th)(๑) ปัญญาพละ (๒) วิริยพละ (๓) อนวัชชพละ (๔) สังคหพละ
Duppañño kho ājīvikabhayassa bhāyeyya.
ājīvikabhayassa → ājīvitabhayassa (sya-all)คนมีปัญญาทรามพึงกลัวอาชีวิกภัย
Kusīto ājīvikabhayassa bhāyeyya.
ājīvikabhayassa → ājīvitabhayassa (sya-all)คนเกียจคร้าน พึงกลัวอาชีวิกภัย
Sāvajjakāyakammantavacīkammantamanokammanto ājīvikabhayassa bhāyeyya.
sāvajjakāyakammantavacīkammantamanokammanto → sāvajjakāyakammanto vacīkammanto manokammanto (bj) | sāvajjakāyakammantavacīkammantamanokammanto ājīvikabhayassa → sāvajjakāyakammantavacīkammantamanokammantaājīvitabhayassa (sya-all)คนมีการงานทางกายที่มีโทษ มีการงานทางวาจาที่มีโทษ และมี การงานทางใจที่มีโทษพึงกลัวอาชีวิกภัย
Asaṅgāhako ājīvikabhayassa bhāyeyya.
asaṅgāhako ājīvikabhayassa → asaṅgahako ājīvitabhayassa (sya-all)คนผู้ไม่สงเคราะห์ใคร ๆ พึงกลัวอาชีวิกภัย
Nāhaṁ asilokabhayassa bhāyāmi …pe…เราไม่กลัวอสิโลกภัย ฯลฯ
nāhaṁ parisasārajjabhayassa bhāyāmi …pe…
parisasārajjabhayassa → parisa sārajjabhayassa (th)เราไม่กลัวปริสสารัชชภัย ฯลฯ
nāhaṁ maraṇabhayassa bhāyāmi …pe…เราไม่กลัวมรณภัย ฯลฯ
nāhaṁ duggatibhayassa bhāyāmi.เราไม่กลัวทุคคติภัย
Kissāhaṁ duggatibhayassa bhāyissāmi?เราจักกลัวทุคคติภัยไปทำไม
Atthi me cattāri balāni—เรามีพละ ๔ ประการ คือ
paññābalaṁ, vīriyabalaṁ, anavajjabalaṁ, saṅgāhabalaṁ.
saṅgāhabalaṁ → saṅgahabalaṁ (bj, sya-all) | vīriyabalaṁ → viriyabalaṁ (bjt, th)(๑) ปัญญาพละ (๒) วิริยพละ (๓) อนวัชชพละ (๔) สังคหพละ
Duppañño kho duggatibhayassa bhāyeyya.คนมีปัญญาทราม พึงกลัวทุคคติภัย
Kusīto duggatibhayassa bhāyeyya.คนเกียจคร้านพึงกลัวทุคคติภัย
Sāvajjakāyakammantavacīkammantamanokammanto duggatibhayassa bhāyeyya.
sāvajjakāyakammantavacīkammantamanokammanto duggatibhayassa → sāvajjakāyakammantavacīkammantamanokammantaduggatibhayassa (sya-all) | sāvajjakāyakammantavacīkammantamanokammanto → sāvajjakāyakammanto vacīkammanto manokammanto (bjt)คนมีการงานทางกายที่มีโทษ มีการงานทางวาจาที่มีโทษ และมีการงานทางใจที่มีโทษพึงกลัวทุคคติภัย
Asaṅgāhako duggatibhayassa bhāyeyya’.
asaṅgāhako → asaṅgahako (sya-all)คนผู้ไม่ สงเคราะห์ใคร ๆ พึงกลัวทุคคติภัย’
Imehi kho, bhikkhave, catūhi balehi samannāgato ariyasāvako imāni pañca bhayāni samatikkanto hotī”ti.
catūhi → catuhi (bjt) | pañca bhayāni → pañcabhayāni (bjt)ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกประกอบด้วยพละ ๔ ประการนี้แล ย่อมข้ามพ้นภัย ๕ ประการนี้ได้