LohiccasuttaЛохичча Сутта
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)Вот, что я слышал.
ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi yena sālavatikā tadavasari.
bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005) | bhikkhusaṅghena → bhikkhu-saṁghena (pts) | pañcamattehi bhikkhusatehi → pañca-mattehi bhikkhu-sattehi (pts) | tadavasari → tad avasari (pts)Однажды Благостный, двигаясь по Косале с большой толпой монахов, пятью сотнями монахов, прибыл в Салаватику.
Tena kho pana samayena lohicco brāhmaṇo sālavatikaṁ ajjhāvasati sattussadaṁ satiṇakaṭṭhodakaṁ sadhaññaṁ rājabhoggaṁ raññā pasenadinā kosalena dinnaṁ rājadāyaṁ brahmadeyyaṁ.
pasenadinā kosalena → pasenadikosalena (sya-all, pts) | rājabhoggaṁ → rāja-bhoggaṁ (pts) | pasenadinā kosalena → pasenadi-kosalena (pts) | brahmadeyyaṁ → brahma-deyyaṁ (pts)И в это самое время брахман Лохичча обитал в Салаватике — [месте], полном жителей, богатом травой, лесом, водой, зерном, — царском наделе, отданном [ему] царём Косалы Пасенади в полное владение в качестве царского дара.
Tena kho pana samayena lohiccassa brāhmaṇassa evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ hoti:
diṭṭhigataṁ → diṭṭhi-gataṁ (pts)И в это самое время у брахмана Лохичча возник такого рода порочный ложный взгляд:
“idha samaṇo vā brāhmaṇo vā kusalaṁ dhammaṁ adhigaccheyya, kusalaṁ dhammaṁ adhigantvā na parassa āroceyya, kiñhi paro parassa karissati.
kiñhi → kiṁ hi (bjt, pts)“Ведь если бы отшельник или брахман достиг хороших свойств, то, достигнув хороших свойств, он не смог бы передать их другому, ибо что один может сделать для другого?
Seyyathāpi nāma purāṇaṁ bandhanaṁ chinditvā aññaṁ navaṁ bandhanaṁ kareyya;
seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Подобным же образом [человек], разрубив старые оковы, стал бы делать новые оковы.
evaṁ sampadamidaṁ pāpakaṁ lobhadhammaṁ vadāmi, kiñhi paro parassa karissatī”ti.
hi → -2 Bm kiñ hi. (pts note) | karissatīti → SS karissati, as in 8 (pts note) | evaṁ sampadamidaṁ → evaṁsampadamidaṁ (my) | kiñhi → kiṁ hi (bjt, pts) | evaṁ sampadamidaṁ → evaṁ-sampadam idaṁ (pts) | lobhadhammaṁ → lobha-dhammaṁ (pts)И вот я говорю, что свершение этого есть порочное свойство алчности. Ибо, что один может сделать для другого?”
Assosi kho lohicco brāhmaṇo:И брахман Лохичча услышал:
“samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi sālavatikaṁ anuppatto.
sakyakulā → sakyakulo (pts) | cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005) | sakyaputto sakyakulā → sakya-putto sakya-kulo (pts) | bhikkhusaṅghena → bhikkhu-saṁghena (pts) | bhikkhusatehi → bhikkhu-satehi (pts)“Поистине, господин отшельник Готама, сын сакьев, из племени сакьев, двигаясь по Косале с большой толпой монахов, пятью сотнями монахов, приблизился к Салаватике.
Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
bhavantaṁ → bhagavantaṁ (pts) | evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th) | kittisaddo → kitti-saddo (pts)И вот о нем, Благостном Готаме, идёт такая добрая слава:
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’.
bhagavā → bhagavāti (sya-all) | itipi → iti pi (pts) | sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno → sammā-sambuddho vijjā-caraṇa-sampanno (pts) | lokavidū → loka-vidū (pts) | purisadammasārathi → purisa-damma-sārathi (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)„Он — Благостный, архат, всецело пробуждённый, наделённый знанием и добродетелью, Счастливый, знаток мира, несравненный вожатый людей, нуждающихся в узде, учитель богов и людей, Будда, Благостный.
So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti.
sassamaṇabrāhmaṇiṁ → sassamaṇa-brāhmaṇiṁ (pts) | sadevamanussaṁ → sadeva-manussaṁ (pts)Он возглашает об этом мироздании с мирами богов, Мары, Брахмы, с миром отшельников и брахманов, с богами и людьми, познав и увидев их собственными глазами.
So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.
ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ → ādi-kalyāṇaṁ majjhe kalyāṇaṁ pariyosāna kalyāṇaṁ (pts) | sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ → savyañjanaṁ kevala-paripuṇṇaṁ (pts)Он проповедует истину — превосходную в начале — превосходную в середине, превосходную в конце, в её духе и букве; наставляет в единственно совершенном, чистом целомудрии.
Sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotī”ti.
tathārūpānaṁ → tathā-rūpānaṁ (pts)Поистине, хорошо лицезреть архатов, подобных ему“”.
Atha kho lohicco brāhmaṇo rosikaṁ nhāpitaṁ āmantesi:
rosikaṁ → bhesikaṁ (bj, pts1ed) | rosikaṁ nhāpitaṁ → bhesikaṁ nahāpitaṁ (bj, pts) | rosikaṁ → bhesikaṁ (cck: sī. pī.) | nahāpitaṁ → Bm Rosikaṁ nhāpitaṁ (and so throughout). (pts note) | atha kho → athakho (th)И вот брахман Лохичча обратился к брадобрею Бхесике:
“ehi tvaṁ, samma rosike, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena samaṇaṁ gotamaṁ appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ puccha:
rosike → bhesike (bj, pts) | Bhesike → Sc Bhesika; Bm Rosike, and so 7, 9. (pts note) | upasaṁkama → SS -mi (as at x. 1. 2, but see xii. 7). (pts note) | tenupasaṅkama upasaṅkamitvā → ten upasaṁkama upasaṁkamitvā (pts) | lahuṭṭhānaṁ → lahu-ṭṭhānaṁ (pts) | phāsuvihāraṁ → phāsu-vihāraṁ (pts)“Иди, дорогой Бхесика, приблизься к отшельнику Готаме и, приблизившись, спроси от моего имени отшельника Готаму, прошла ли [его] болезнь, прошёл ли недуг, хорошо ли здоровье, как силы, благополучно ли самочувствие:
‘lohicco, bho gotama, brāhmaṇo bhavantaṁ gotamaṁ appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchatī’ti;
bhavantaṁ → bhagavantaṁ (pts) | bhagavantaṁ → Bm bhavantaṁ (see 6). (pts note) | phāsuvihāraṁ → phāsu-vihāraṁ (pts)„господин Готама, брахман Лохичча спрашивает досточтимого Готаму, прошла ли [его] болезнь, прошёл ли недуг, хорошо ли здоровье, как силы, благополучно ли самочувствие?“
evañca vadehi—
evañca → evañ ca (pts)— и ещё скажи так:
adhivāsetu kira bhavaṁ gotamo lohiccassa brāhmaṇassa svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā”ti.
bhikkhusaṅghenāti → bhikkhusaṁghenāti (ms2005) | bhikkhusaṅghenāti → bhikkhu-saṁghenāti (pts)„Право же, пусть досточтимый Готама соблаговолит завтра принять вместе с толпой монахов пропитание у брахмана Лохиччи“”.
“Evaṁ, bho”ti kho rosikā nhāpito lohiccassa brāhmaṇassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho rosikā nhāpito bhagavantaṁ etadavoca:
Evaṁ, bho”ti → evaṁ bhanteti (bj, sya-all, pts1ed) | bhoti → bhanteti (bj, sya-all, pts) | rosikā nhāpito → bhesikā nahāpito (bj); rosiko nhāpiko (sya-all); bhesiko nahāpito (pts) | bho’’ti → evaṁ bhanteti (cck: sī. pī.) | Bhesiko → Bm Rosikā, and so onwards. (pts note) | bhoti → bhante ti (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)“Хорошо, господин”, — согласился брадобрей Бхесика с брахманом Лохиччей, приблизился к Благостному и, приблизившись, приветствовал Благостного и сел в стороне. И, сидя в стороне, брадобрей Бхесика так сказал Благостному:
“lohicco, bhante, brāhmaṇo bhagavantaṁ appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchati;
lahuṭṭhānaṁ → lahu-ṭṭhānaṁ (pts) | phāsuvihāraṁ → phāsu-vihāraṁ (pts)“Почтенный, брахман Лохичча спрашивает Благостного, прошла ли [его] болезнь, прошёл ли недуг, хорошо ли здоровье, как силы, благополучно ли самочувствие,
evañca vadeti—
evañca → evañ ca (pts)и говорит так:
adhivāsetu kira, bhante, bhagavā lohiccassa brāhmaṇassa svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā”ti.
bhikkhusaṅghenāti → bhikkhusaṁghenāti (ms2005, pts)„Право же, господин, пусть Благостный соблаговолит завтра принять вместе с толпой монахов пропитание у брахмана Лохиччи“”.
Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.
tuṇhībhāvena → tuṇhī-bhāvena (pts)И Благостный соблаговолил [согласиться], пребывая в молчании.
Atha kho rosikā nhāpito bhagavato adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena lohicco brāhmaṇo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā lohiccaṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:
rosikā → bhesikā (bj, pts1ed) | rosikā nhāpito → bhesikā nahāpito (bj); bhesiko nahāpito (pts) | atha kho rosikā → athakho rosiko (sya-all) | etadavoca avocumhā kho → etad avoca avocumha bho (pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)Тогда брадобрей Бхесика, видя согласие Благостного, поднялся с сиденья, приветствовал Благостного, обошёл [его] с правой стороны, приблизился к брахману Лохичче и, приблизившись, так сказал брахману Лохичче:
“avocumhā kho mayaṁ bhoto vacanena taṁ bhagavantaṁ:
mayaṁ bhoto → mayaṁ bhante tava (bj, pts1ed) | avocumhā kho → avocumha bho (pts1ed) | bhoto → bhante tava (pts) | bhoto → mayaṁ bhante tava (cck: sī. pī.) | Avocumha → Bm avocumhā mayaṁ. (pts note) | bhagavantaṁ → So all MSS. (pts note)“Мы передали, господин, твою речь этому Благостному:
‘lohicco, bhante, brāhmaṇo bhagavantaṁ appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchati;
lahuṭṭhānaṁ → lahu-ṭṭhānaṁ (pts) | phāsuvihāraṁ → phāsu-vihāraṁ (pts)„Господин, брахман Лохичча спрашивает Благостного, прошла ли [его] болезнь, прошёл ли недуг, хорошо ли здоровье, как силы, благополучно ли самочувствие,
evañca vadeti—
evañca → evañ ca (pts)и говорит так:
adhivāsetu kira, bhante, bhagavā lohiccassa brāhmaṇassa svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā’ti.
bhikkhusaṅghenāti → bhikkhusaṁghenāti (ms2005) | bhikkhusaṅghenāti → bhikkhu-saṁghenāti (pts)‘Право же, господин, пусть Благостный соблаговолит завтра принять вместе с толпой монахов пропитание у брахмана Лохиччи’“.
Adhivutthañca pana tena bhagavatā”ti.
adhivutthañca → adhivuṭṭhañca (sya-all) | adhivutthañca → adhivatthañ ca (pts) | bhagavatāti → bhagavatā ti (pts)И вот Благостный соблаговолил [согласиться]”.
Atha kho lohicco brāhmaṇo tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā rosikaṁ nhāpitaṁ āmantesi:
rosikaṁ nhāpitaṁ → bhesikaṁ nahāpitaṁ (bj) | paṭiyādāpetvā → paṭiyādetvā (sya-all) | paṭiyādetvā → Bm paṭipādāpetvā. (pts note) | atha kho → athakho (th) | khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā rosikaṁ nhāpitaṁ → khādaniyaṁ bhojaniyaṁ paṭiyādetvā bhesikaṁ nahāpitaṁ (pts)И вот с исходом этой ночи брахман Лохичча приготовил в своём жилище изысканную твёрдую пищу и мягкую пищу и обратился к брадобрею Бхесике:
“ehi tvaṁ, samma rosike, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā samaṇassa gotamassa kālaṁ ārocehi—
rosike → bhesike (bj, pts) | Bhesike → Sc -ko. (pts note) | upasaṁkama → Sm -kami. (pts note) | tenupasaṅkama upasaṅkamitvā → ten upasaṁkama upasaṁkamitvā (pts)“Иди, дорогой Бхесика, приблизься к отшельнику Готаме и, приблизившись, сообщи отшельнику Готаме о времени:
kālo, bho gotama, niṭṭhitaṁ bhattan”ti.
bhattanti → bhattan ti (pts)„[Пришло] время, господин Готама, пища готова“”.
“Evaṁ, bho”ti kho rosikā nhāpito lohiccassa brāhmaṇassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.
bhoti → bhanteti (bj, pts) | rosikā nhāpito → bhesikā nahāpito (bj); bhesiko nahāpito (pts) | rosikā → rosiko (sya-all) | bhoti → bhante ti (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)“Хорошо, господин”, — согласился брадобрей Бхесика с брахманом Лохиччей, приблизился к Благостному и, приблизившись, приветствовал Благостного и стал в стороне.
Ekamantaṁ ṭhito kho rosikā nhāpito bhagavato kālaṁ ārocesi:
rosikā nhāpito → bhesikā nahāpito (bj); bhesiko nahāpito (pts) | rosikā → rosiko (sya-all)И, стоя в стороне, брадобрей Бхесика сообщил Благостному о времени:
“kālo, bhante, niṭṭhitaṁ bhattan”ti.
bhattanti → bhattan ti (pts)“[Пришло] время, господин, пища готова”.
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṁ bhikkhusaṅghena yena sālavatikā tenupasaṅkami.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | atha kho → athakho (th) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005) | pubbaṇhasamayaṁ → pubbaṇha-samayaṁ (pts) | pattacīvaramādāya → patta-cīvaraṁ ādāya (pts) | bhikkhusaṅghena → bhikkhu-saṁghena (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṁkami (pts)И тогда Благостный оделся утром, взял сосуд для подаяний и верхнюю одежду и приблизился с толпой монахов к Салаватике.
Tena kho pana samayena rosikā nhāpito bhagavantaṁ piṭṭhito piṭṭhito anubandho hoti.
rosikā nhāpito → bhesikā nahāpito (bj); bhesiko nahāpito (pts) | anubandho → anubaddho (bj, pts) | rosikā → rosiko (sya-all)А в это самое время брадобрей Бхесика шаг за шагом следовал за Благостным.
Atha kho rosikā nhāpito bhagavantaṁ etadavoca:
rosikā nhāpito → bhesikā nahāpito (bj); bhesiko nahāpito (pts) | atha kho rosikā → athakho rosiko (sya-all) | etadavoca → etad avoca (pts)И вот брадобрей Бхесика так сказал Благостному:
“lohiccassa, bhante, brāhmaṇassa evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ:
uppannaṁ → uppannaṁ hoti (sya-all) | bhante → (pts) | Lohiccassa → Bm adds bhante. (pts note)“У брахмана Лохиччи возник такого рода порочный ложный взгляд:
‘idha samaṇo vā brāhmaṇo vā kusalaṁ dhammaṁ adhigaccheyya, kusalaṁ dhammaṁ adhigantvā na parassa āroceyya—„Ведь если бы отшельник или брахман достиг хороших свойств, то, достигнув хороших свойств, он не смог бы передать их другому,
kiñhi paro parassa karissati.
kiñhi → kiṁ hi (bjt, pts)ибо что один может сделать для другого?
Seyyathāpi nāma purāṇaṁ bandhanaṁ chinditvā aññaṁ navaṁ bandhanaṁ kareyya;
nāma → (bj) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Подобным же образом [человек], разрубив старые оковы, стал бы делать новые оковы.
evaṁ sampadamidaṁ pāpakaṁ lobhadhammaṁ vadāmi—
evaṁ sampadamidaṁ → evaṁ-sampadam idaṁ (pts) | lobhadhammaṁ → lobha-dhammaṁ (pts)И вот я говорю,
kiñhi paro parassa karissatī’ti.
karissatīti → karissati (pts) | kiñhi → kiṁ hi (bjt, pts)что свершение этого есть порочное свойство алчности. Ибо, что один может сделать для другого?“
Sādhu, bhante, bhagavā lohiccaṁ brāhmaṇaṁ etasmā pāpakā diṭṭhigatā vivecetū”ti.Хорошо будет, господин, если Благостный освободит брахмана Лохиччу от этого порочного ложного взгляда”.
“Appeva nāma siyā, rosike, appeva nāma siyā, rosike”ti.
rosike appeva nāma → bhesike appevanāma (bj) | rosiketi → bhesiketi (bj, pts) | rosike appeva → bhesike app eva (pts) | rosiketi → bhesike ti (pts)“Поистине, так и может случиться, Бхесика, поистине, так и может случиться, Бхесика”.
Atha kho bhagavā yena lohiccassa brāhmaṇassa nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)И вот Благостный приблизился к жилищу брахмана Лохиччи и, приблизившись, сел на предложенное сиденье.
Atha kho lohicco brāhmaṇo buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.
atha kho → athakho (th) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005) | buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ → buddha-pamukhaṁ bhikkhu-saṁghaṁ (pts) | khādanīyena bhojanīyena → khādaniyena bhojaniyena (pts)И брахман Лохичча своей рукой угостил и насытил толпу монахов во главе с Буддой изысканной твёрдой пищей и мягкой пищей.
1. Lohiccabrāhmaṇānuyoga1. Рассуждение брахмана Лохиччи
Atha kho lohicco brāhmaṇo bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.
atha kho → athakho (th) | onītapattapāṇiṁ → onīta-patta-pāṇiṁ (pts)Когда Благостный, поев, омыл сосуд для подаяний и руки, брахман Лохичча выбрал другое, низкое сиденье и сел в стороне.
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho lohiccaṁ brāhmaṇaṁ bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)И Благостный сказал так сидящему в стороне брахману Лохичче:
“saccaṁ kira te, lohicca, evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ:
+ → lohicca (th) | diṭṭhigataṁ → diṭṭhi-gataṁ (pts)“Правда ли, Лохичча, что у тебя возник такого рода порочный ложный взгляд:
‘idha samaṇo vā brāhmaṇo vā kusalaṁ dhammaṁ adhigaccheyya, kusalaṁ dhammaṁ adhigantvā na parassa āroceyya, kiñhi paro parassa karissati.
kiñhi → kiṁ hi (bjt, pts)„Ведь если бы отшельник или брахман достиг хороших свойств, то, достигнув хороших свойств, он не смог бы передать их другому, ибо что один может сделать для другого?
Seyyathāpi nāma purāṇaṁ bandhanaṁ chinditvā aññaṁ navaṁ bandhanaṁ kareyya;
seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Подобным же образом [человек], разрубив старые оковы, стал бы делать новые оковы.
evaṁ sampadamidaṁ pāpakaṁ lobhadhammaṁ vadāmi, kiñhi paro parassa karissatī’”ti?
karissatīti → karissatī ti (my, bjt) | kiñhi → kiṁ hi (bjt, pts) | evaṁ sampadamidaṁ → evaṁ-sampadam idaṁ (pts) | lobhadhammaṁ → lobha-dhammaṁ (pts)И вот я говорю, что свершение этого есть порочное свойство алчности. Ибо что один может сделать для другого?“”
“Evaṁ, bho gotama”.
evaṁ → evam (pts)“Да, господин Готама”.
“Taṁ kiṁ maññasi, lohicca,
kiṁ → kim (pts)“Как же ты думаешь об этом, Лохичча?
nanu tvaṁ sālavatikaṁ ajjhāvasasī”ti?
ajjhāvasasīti evaṁ → ajjhāvasī ti evam (pts) | ti → Bm ajjhāvasatīti. (pts note) | ajjhāvasasīti → ajjhāvasasī ti (bjt)Обитаешь ли ты в Салаватике?”
“Evaṁ, bho gotama”.
Evam → Bm adds kho. (pts note)“Да, господин Готама”.
“Yo nu kho, lohicca, evaṁ vadeyya:“Если бы, Лохичча, кто-нибудь сказал:
‘lohicco brāhmaṇo sālavatikaṁ ajjhāvasati.„Брахман Лохичча обитает в Салаватике —
Yā sālavatikāya samudayasañjāti lohiccova taṁ brāhmaṇo ekako paribhuñjeyya, na aññesaṁ dadeyyā’ti.
samudayasañjāti lohiccova → samudayaṁ sañjāti lohicco va (sya-all) | Sālavatikāya → SS Sālavati (-kāya at 12). (pts note) | taṁ → Sc omits va taṁ; Sdmt omit taṁ. (pts note) | samudayasañjāti lohiccova → samudaya-sañjāti lohicco va (pts)пусть же брахман Лохичча один пользуется доходами, получаемыми от Салаватики, и не делится с другими!“ —
Evaṁ vādī so ye taṁ upajīvanti, tesaṁ antarāyakaro vā hoti, no vā”ti?
evaṁ vādī → evaṁvādī (bjt, th) | vāti → vā ti (bjt, pts) | evaṁ vādī → evaṁ-vādī (pts) | antarāyakaro → antarāya-karo (pts)то говорящий так наносил бы ущерб живущим в зависимости от тебя или нет?”
“Antarāyakaro, bho gotama”.
antarāyakaro → antarāya-karo (pts)“Наносил бы ущерб, господин Готама”.
“Antarāyakaro samāno hitānukampī vā tesaṁ hoti ahitānukampī vā”ti?
samāno → samāno lohicca (bj, pts) | vāti ahitānukampī → vā ti ahitānukampi (pts) | Lohicca → Bm omits. (pts note) | antarāyakaro → antarāya-karo (pts)“Будучи наносящим ущерб, сочувствовал бы он им или не сочувствовал?”
“Ahitānukampī, bho gotama”.
ahitānukampī → ahitānukampi (pts)“Не сочувствовал бы, господин Готама”.
“Ahitānukampissa mettaṁ vā tesu cittaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti sapattakaṁ vā”ti?
sapattakaṁ → sapattikaṁ (sya-all) | vāti → vā ti (bjt, pts)“Пребывает ли мысль у не сочувствующего в дружелюбии к ним или во вражде?”
“Sapattakaṁ, bho gotama”.
sapattakaṁ → sapattikaṁ (sya-all)“Во вражде, господин Готама”.
“Sapattake citte paccupaṭṭhite micchādiṭṭhi vā hoti sammādiṭṭhi vā”ti?
sapattake → sapattike (sya-all) | micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (sya-all, pts) | sammādiṭṭhi → sammādiṭṭhī (sya-all) | sammādiṭṭhi vāti micchādiṭṭhi → sammādiṭṭhī vā ti micchādiṭṭhī (pts) | micchādiṭṭhi → micchā-diṭṭhī (pts) | sammādiṭṭhi vāti → sammā-diṭṭhī vā ti (pts)“Когда мысль пребывает во вражде, является ли это ложным взглядом или истинным взглядом?”
“Micchādiṭṭhi, bho gotama”.
micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (sya-all) | micchādiṭṭhi → micchā-diṭṭhī (pts)“Ложным взглядом, господин Готама”.
“Micchādiṭṭhissa kho ahaṁ, lohicca, dvinnaṁ gatīnaṁ aññataraṁ gatiṁ vadāmi—
micchādiṭṭhissa → micchā-diṭṭhissa (pts)“При ложном же взгляде, Лохичча, говорю я, суждён один из двух путей —
nirayaṁ vā tiracchānayoniṁ vā.
tiracchānayoniṁ → tiracchāna-yoniṁ (pts)[возрождение] в преисподней или в образе животного.
Taṁ kiṁ maññasi, lohicca,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)Как же ты думаешь об этом Лохичча?
nanu rājā pasenadi kosalo kāsikosalaṁ ajjhāvasatī”ti?
ajjhāvasatīti → ajjhāvasatī ti (bjt) | pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | pasenadi kosalo kāsikosalaṁ → pasenadikosalo kāsi-kosalaṁ (pts)Обитает ли царь Пасенади из Косалы в Каси и Косале?”
“Evaṁ, bho gotama”.“Да, господин Готама”.
“Yo nu kho, lohicca, evaṁ vadeyya:“Если бы, Лохичча, кто-нибудь сказал:
‘rājā pasenadi kosalo kāsikosalaṁ ajjhāvasati;
pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | pasenadi kosalo kāsikosalaṁ → pasenadikosalo kāsi-kosalaṁ (pts)„Царь Пасенади из Косалы обитает в Каси и Косале —
yā kāsikosale samudayasañjāti, rājāva taṁ pasenadi kosalo ekako paribhuñjeyya, na aññesaṁ dadeyyā’ti.
pasenadi → pasenadī (bj) | samudayasañjāti rājāva → samudayaṁ sañjāti rājā va (sya-all) | pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | kāsikosale → kāsi-kosale (pts) | pasenadi kosalo → pasenadi-kosalo (pts)пусть же царь Пасенади из Косалы один пользуется доходами, получаемыми от Каси и Косалы, и не делится с другими!“,
Evaṁ vādī so ye rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ upajīvanti tumhe ceva aññe ca, tesaṁ antarāyakaro vā hoti, no vā”ti?
pasenadiṁ kosalaṁ → pasenadikosalaṁ (sya-all, pts) | evaṁ vādī → evaṁvādī (bjt, th) | vāti → vā ti (bjt, pts) | evaṁ vādī → evaṁ-vādī (pts) | ceva → eva (pts)то говорящий так наносил бы ущерб живущим в зависимости от царя Пасенади из Косалы, — и тебе, и другим, — или нет?”
“Antarāyakaro, bho gotama”.
antarāyakaro → antarāya-karo (pts)“Наносил бы ущерб, господин Готама”.
“Antarāyakaro samāno hitānukampī vā tesaṁ hoti ahitānukampī vā”ti?
vāti → vā ti (bjt, pts) | antarāyakaro → antarāya-karo (pts)“Будучи наносящим ущерб, сочувствовал бы он им или не сочувствовал?”
“Ahitānukampī, bho gotama”.“Не сочувствовал бы, господин Готама”.
“Ahitānukampissa mettaṁ vā tesu cittaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti sapattakaṁ vā”ti?
ahitānukampissa → ahitānukampissa lohicca (bj) | hoti → (bj) | sapattakaṁ → sapattikaṁ (sya-all) | vāti → vā ti (bjt, pts)“Пребывает ли мысль у не сочувствующего в дружелюбии к ним или во вражде?”
“Sapattakaṁ, bho gotama”.
sapattakaṁ → sapattikaṁ (sya-all)“Во вражде, господин Готама”.
“Sapattake citte paccupaṭṭhite micchādiṭṭhi vā hoti sammādiṭṭhi vā”ti?
sapattake → sapattike (sya-all) | micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (sya-all, pts) | sammādiṭṭhi → sammādiṭṭhī (sya-all) | sammādiṭṭhi vāti micchādiṭṭhi → sammādiṭṭhī vā ti micchādiṭṭhī (pts) | micchādiṭṭhi → micchā-diṭṭhī (pts) | sammādiṭṭhi vāti → sammā-diṭṭhī vā ti (pts)“Когда мысль пребывает во вражде, является ли это ложным взглядом или истинным взглядом?”
“Micchādiṭṭhi, bho gotama”.
micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (sya-all) | micchādiṭṭhi → micchā-diṭṭhī (pts)“Ложным взглядом, господин Готама”.
“Micchādiṭṭhissa kho ahaṁ, lohicca, dvinnaṁ gatīnaṁ aññataraṁ gatiṁ vadāmi—
micchādiṭṭhissa → micchā-diṭṭhissa (pts)“При ложном же взгляде, Лохичча, говорю я, суждён один из двух путей —
nirayaṁ vā tiracchānayoniṁ vā.
tiracchānayoniṁ → tiracchāna-yoniṁ (pts)[возрождение] в преисподней или в образе животного
Iti kira, lohicca, yo evaṁ vadeyya:Итак, Лохичча, кто сказал бы:
‘lohicco brāhmaṇo sālavatikaṁ ajjhāvasati;„Брахман Лохичча обитает в Салаватике —
yā sālavatikāya samudayasañjāti, lohiccova taṁ brāhmaṇo ekako paribhuñjeyya, na aññesaṁ dadeyyā’ti.
na → na ca (bj) | samudayasañjāti lohiccova → samudayaṁ sañjāti lohicco va (sya-all) | sālavatikāya → salavatikāya (pts)пусть же брахман Лохичча один пользуется доходами, получаемыми от Салаватики, и не делится с другими!“,
Evaṁvādī so ye taṁ upajīvanti, tesaṁ antarāyakaro hoti.
evaṁvādī → evaṁ-vādī (pts) | antarāyakaro → antarāya-karo (pts)тот, говоря так, наносил бы ущерб живущим в зависимости от тебя;
Antarāyakaro samāno ahitānukampī hoti, ahitānukampissa sapattakaṁ cittaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti, sapattake citte paccupaṭṭhite micchādiṭṭhi hoti.
sapattakaṁ → sapattikaṁ (sya-all) | sapattake → sapattike (sya-all) | micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (sya-all, pts) | antarāyakaro → antarāya-karo (pts) | micchādiṭṭhi → micchā-diṭṭhī (pts)будучи наносящим ущерб, он не сочувствовал бы [им]; мысль у не сочувствующего пребывает во вражде; когда же мысль пребывает во вражде, это является ложным взглядом.
Evameva kho, lohicca, yo evaṁ vadeyya:
evameva → evam eva (pts)И точно так же, Лохичча, кто сказал бы:
‘idha samaṇo vā brāhmaṇo vā kusalaṁ dhammaṁ adhigaccheyya, kusalaṁ dhammaṁ adhigantvā na parassa āroceyya, kiñhi paro parassa karissati.
karissati → karissatīti (sya-all) | kiñhi → kiṁ hi (bjt, pts)„Ведь если бы отшельник или брахман достиг хороших свойств, то, достигнув хороших свойств, он не смог бы передать их другому, ибо что один может сделать для другого?
Seyyathāpi nāma purāṇaṁ bandhanaṁ chinditvā aññaṁ navaṁ bandhanaṁ kareyya …pe…
purāṇaṁ → porāṇaṁ (sya-all) | pe → spelled out in full (bjt) | + → evaṁ (th)Подобным же образом [человек], разрубив старые оковы, стал бы делать новые оковы …
karissatī’ti.сделать для другого?“
Evaṁvādī so ye te kulaputtā tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma evarūpaṁ uḷāraṁ visesaṁ adhigacchanti, sotāpattiphalampi sacchikaronti, sakadāgāmiphalampi sacchikaronti, anāgāmiphalampi sacchikaronti, arahattampi sacchikaronti, ye cime dibbā gabbhā paripācenti dibbānaṁ bhavānaṁ abhinibbattiyā, tesaṁ antarāyakaro hoti, antarāyakaro samāno ahitānukampī hoti, ahitānukampissa sapattakaṁ cittaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti, sapattake citte paccupaṭṭhite micchādiṭṭhi hoti.
sapattakaṁ → sapattikaṁ (sya-all) | sapattake → sapattike (sya-all) | micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (sya-all, pts) | cime → keci me (pts) | uḷāraṁ → Sd oḷāraṁ; Sm ulāraṁ; Sct Bm uḷāraṁ here; from 56 onwards; Bp always uḷārikaṁ; SS vary between ul- and uḷāraṁ, and ol- and oḷārikam. (pts note) | ye cime → yecime (bjt) | evaṁvādī → evaṁ-vādī (pts) | dhammavinayaṁ → dhamma-vinayaṁ (pts) | sotāpattiphalampi → sotāpattiphalam pi (pts) | sakadāgāmiphalampi → sakadāgāmi-phalam pi (pts) | anāgāmiphalampi → anāgāmi-phalam pi (pts) | arahattampi → arahattam pi (pts) | antarāyakaro → antarāya-karo (pts) | micchādiṭṭhi → micchā-diṭṭhī (pts)— тот, говоря так, наносил бы ущерб тем людям из славных семейств, которые благодаря провозглашённой Благостным дхамме и должному поведению достигают великого отличия — испытывают плод вступления в поток, испытывают плод однократного возвращения [в этот мир], испытывают плод невозвращения [в этот мир], испытывают состояние архата, — которые дают созреть этим небесным зародышам для возрождения в небесных существованиях. Будучи наносящим ущерб, он не сочувствовал бы им; мысль у не сочувствующего пребывает во вражде; когда же мысль пребывает во вражде, это является ложным взглядом.
Micchādiṭṭhissa kho ahaṁ, lohicca, dvinnaṁ gatīnaṁ aññataraṁ gatiṁ vadāmi—
micchādiṭṭhissa → micchā-diṭṭhissa (pts)При ложном же взгляде, Лохичча, говорю я, суждён один из двух путей —
nirayaṁ vā tiracchānayoniṁ vā.
tiracchānayoniṁ → tiracchāna-yoniṁ (pts)[возрождение] в преисподней или в образе животного.
Iti kira, lohicca, yo evaṁ vadeyya:Итак, Лохичча, кто сказал бы:
‘rājā pasenadi kosalo kāsikosalaṁ ajjhāvasati;
pasenadi kosalo kāsikosalaṁ → pasenadikosalo kāsi-kosalaṁ (pts)„Царь Пасенади из Косалы обитает в Каси и Косале —
yā kāsikosale samudayasañjāti, rājāva taṁ pasenadi kosalo ekako paribhuñjeyya, na aññesaṁ dadeyyā’ti.
samudayasañjāti rājāva → samudayaṁ sañjāti rājā va (sya-all) | kāsikosale samudayasañjāti rājāva → kāsi-kosale samudaya-sañjāti rājā va (pts) | pasenadi kosalo → pasenadi-kosalo (pts)пусть же царь Пасенади из Косалы один пользуется доходами, получаемыми от Каси и Косалы, и не делится с другими!“,
Evaṁvādī so ye rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ upajīvanti tumhe ceva aññe ca, tesaṁ antarāyakaro hoti.
pasenadiṁ kosalaṁ → pasenadikosalaṁ (sya-all, pts) | evaṁvādī → evaṁ-vādī (pts) | pasenadiṁ kosalaṁ → pasenadi-kosalaṁ (pts) | ceva → eva (pts) | antarāyakaro → antarāya-karo (pts)тот, говоря так, наносил бы ущерб живущим в зависимости от царя Пасенади из Косалы, — и тебе, и другим;
Antarāyakaro samāno ahitānukampī hoti, ahitānukampissa sapattakaṁ cittaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti, sapattake citte paccupaṭṭhite micchādiṭṭhi hoti.
hoti → hotī (bj) | sapattakaṁ → sapattikaṁ (sya-all) | sapattake → sapattike (sya-all) | micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (sya-all, pts) | antarāyakaro → antarāya-karo (pts) | micchādiṭṭhi → micchā diṭṭhī (pts)будучи наносящим ущерб, он не сочувствовал бы [им]; мысль у не сочувствующего пребывает во вражде; когда же мысль пребывает во вражде, это является ложным взглядом.
Evameva kho, lohicca, yo evaṁ vadeyya:
evameva → evam eva (pts)И точно так же, Лохичча, кто сказал бы:
‘idha samaṇo vā brāhmaṇo vā kusalaṁ dhammaṁ adhigaccheyya, kusalaṁ dhammaṁ adhigantvā na parassa āroceyya, kiñhi paro parassa karissati.
karissati → karissatīti (sya-all) | kiñhi → kiṁ hi (bjt, pts)„Ведь если бы отшельник или брахман достиг хороших свойств, то, достигнув хороших свойств, он не смог бы передать их другому, ибо что один может сделать для другого?
Seyyathāpi nāma …pe…
+ → purāṇaṁ bandhanaṁ chinditvā aññaṁ navaṁ bandhanaṁ kareyya (bjt)Подобным же образом …
kiñhi paro parassa karissatī’ti.
kiñhi → evaṁ sampadamidaṁ pāpakaṁ lobhadhammaṁ vadāmi kiṁ hi (bjt) | kiñhi → sampadam idaṁ pāpakaṁ lobha-dhammaṁ vadāmi kiṁ hi (pts)для возрождения в небесных существованиях.
Evaṁvādī so ye te kulaputtā tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma evarūpaṁ uḷāraṁ visesaṁ adhigacchanti, sotāpattiphalampi sacchikaronti, sakadāgāmiphalampi sacchikaronti, anāgāmiphalampi sacchikaronti, arahattampi sacchikaronti.
visesaṁ → vivesaṁ (pts) | evaṁvādī → evaṁ vādī (my) | sotāpattiphalampi → sotāpattiphalaṁpi (th) | sakadāgāmiphalampi → sakadāgāmiphalaṁpi (th) | anāgāmiphalampi → anāgāmiphalaṁpi (th) | arahattampi → arahattaṁpi (th) | evaṁvādī → evaṁ-vādī (pts) | kulaputtā → kula-puttā (pts) | dhammavinayaṁ → dhamma-vinayaṁ (pts) | sotāpattiphalampi → sotāpatti-phalam pi (pts) | sakadāgāmiphalampi → sakadāgāmi-phalam pi (pts) | anāgāmiphalampi → anāgāmi-phalam pi (pts) | arahattampi → arahattam pi (pts)Подобным же образом [человек], разрубив старые оковы, стал бы делать новые оковы. И вот я говорю, что свершение этого есть порочное свойство алчности. Ибо что один может сделать для другого?“, тот, говоря так, наносил бы ущерб тем людям из благородных семейств, которые благодаря провозглашённой Благостным дхамме и должному поведению достигают великого отличия, — испытывают плод вступления в поток, испытывают плод однократного возвращения [в этот мир], испытывают плод невозвращения [в этот мир], испытывают состояние архата, —
Ye cime dibbā gabbhā paripācenti dibbānaṁ bhavānaṁ abhinibbattiyā, tesaṁ antarāyakaro hoti,
cime → keci me (pts) | antarāyakaro → antarāya-karo (pts)которые дают созреть этим небесным зародышам для возрождения в небесных существованиях. Будучи наносящим ущерб, он не сочувствовал бы им;
antarāyakaro samāno ahitānukampī hoti, ahitānukampissa sapattakaṁ cittaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti, sapattake citte paccupaṭṭhite micchādiṭṭhi hoti.
sapattakaṁ → sapattikaṁ (sya-all) | sapattake → sapattike (sya-all) | micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (sya-all, pts) | antarāyakaro → antarāya-karo (pts) | micchādiṭṭhi → micchā-diṭṭhī (pts)мысль у не сочувствующего пребывает во вражде; когда же мысль пребывает во вражде, это является ложным взглядом.
Micchādiṭṭhissa kho ahaṁ, lohicca, dvinnaṁ gatīnaṁ aññataraṁ gatiṁ vadāmi—
micchādiṭṭhissa → micchā-diṭṭhissa (pts)При ложном же взгляде, Лохичча, говорю я, суждён один из двух путей —
nirayaṁ vā tiracchānayoniṁ vā.
tiracchānayoniṁ → tiracchāna-yoniṁ (pts)[возрождение] в преисподней или в образе животного.
2. Tayocodanārahā2. Три вида учителей, которые подлежат порицанию
Tayo khome, lohicca, satthāro, ye loke codanārahā;
me → SS omit. (pts note) | khome → kho me (pts)16. Есть, Лохичча, три вида учителей, которые подлежат порицанию в мире,
yo ca panevarūpe satthāro codeti, sā codanā bhūtā tacchā dhammikā anavajjā.
panevarūpe → pan evarūpe (pts)и кто порицает подобных учителей, порицание того правильно, согласно с истиной, безупречно.
Katame tayo?Каковы же эти три вида?
Idha, lohicca, ekacco satthā yassatthāya agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, svāssa sāmaññattho ananuppatto hoti.
yassatthāya → yass atthāya (pts)Вот, Лохичча, какой-нибудь учитель не достигает своей цели отшельничества — цели, ради которой он, оставив дом, странствует бездомным.
So taṁ sāmaññatthaṁ ananupāpuṇitvā sāvakānaṁ dhammaṁ deseti:И не достигнув этой цели отшельничества, он наставляет учеников в истине:
‘idaṁ vo hitāya idaṁ vo sukhāyā’ti.„Это к вашей пользе, это к вашему приятному“.
Tassa sāvakā na sussūsanti, na sotaṁ odahanti, na aññā cittaṁ upaṭṭhapenti, vokkamma ca satthusāsanā vattanti.
sussūsanti → sussanti (sya-all) | tassa → tassa te (pts) | te → Bm omits (and in 17, 18). (pts note) | ca → Bm omits twice (and so Sm here only). (pts note) | aññā cittaṁ → aññācittaṁ (th) | satthusāsanā → satthu sāsanā (th, pts)И эти ученики не слушают его, не склоняют [к нему] слуха, не приемлют умом это знание и отказываются от наставления учителя.
So evamassa codetabbo:
evamassa → evam assa (pts)Его следует порицать так:
‘āyasmā kho yassatthāya agārasmā anagāriyaṁ pabbajito, so te sāmaññattho ananuppatto, taṁ tvaṁ sāmaññatthaṁ ananupāpuṇitvā sāvakānaṁ dhammaṁ desesi:
ananuppatto → nānuppatto (pts) | nānuppatto → Bm ananuppatto. (pts note) | yassatthāya → yass atthāya (pts)„Уважаемый! Ты не достиг своей цели отшельничества — цели, ради которой, оставив дом, странствуешь бездомным. И не достигнув этой цели отшельничества, ты наставляешь учеников в истине:
“idaṁ vo hitāya idaṁ vo sukhāyā”ti.
sukhāyāti → sukhāyā ti (ms2005)‘Это к вашей пользе, это к вашему приятному’.
Tassa te sāvakā na sussūsanti, na sotaṁ odahanti, na aññā cittaṁ upaṭṭhapenti, vokkamma ca satthusāsanā vattanti.
vattanti → vattantīti (bj) | sussūsanti → sussanti (sya-all) | ca → Bm omits. (pts note) | aññā cittaṁ → aññācittaṁ (th) | satthusāsanā → satthu sāsanā (th, pts)И эти ученики не слушают тебя, не склоняют [к тебе] слуха, не приемлют умом это знание и отказываются от наставления учителя.
Seyyathāpi nāma osakkantiyā vā ussakkeyya, parammukhiṁ vā āliṅgeyya;
ussakkeyya → ussukkeyya (pts) | ussakkeyya → ussukkeyya (bj: kesuci) | parammukhiṁ → SS parammukhī; Bm paraṁ mukhiṁ. (pts note) | osakkantiyā → ossakkantiyā (bjt, pts) | ussakkeyya → usakkeyya (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Подобным же образом [мужчина] мог бы стремиться к избегающей его или обнимать отворачивающуюся.
evaṁ sampadamidaṁ pāpakaṁ lobhadhammaṁ vadāmi—
evaṁ sampadamidaṁ → evaṁ-sampadam idaṁ (pts) | lobhadhammaṁ → lobha-dhammaṁ (pts)И вот я говорю, что свершение этого есть порочное свойство алчности.
kiñhi paro parassa karissatī’ti.
karissatīti → karissati (bj) | kiñhi → kiṁ hi (bjt, pts)Ибо что один может сделать для другого?“
Ayaṁ kho, lohicca, paṭhamo satthā, yo loke codanāraho;
kho → (pts) | Ayaṁ → Bm adds kho. (pts note)Таков, Лохичча, первый вид учителей,
yo ca panevarūpaṁ satthāraṁ codeti, sā codanā bhūtā tacchā dhammikā anavajjā.
panevarūpaṁ → pan evarūpaṁ (pts)который подлежит порицанию в мире, и кто порицает подобного учителя, порицание того правильное, согласно с истиной, безупречно.
Puna caparaṁ, lohicca, idhekacco satthā yassatthāya agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, svāssa sāmaññattho ananuppatto hoti.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | yassatthāya → yass atthāya (pts)И далее, Лохичча, вот какой-нибудь учитель не достигает своей цели отшельничества — цели, ради которой он, оставив дом, странствует бездомным.
So taṁ sāmaññatthaṁ ananupāpuṇitvā sāvakānaṁ dhammaṁ deseti:И не достигнув этой цели отшельничества, он наставляет учеников в истине:
‘idaṁ vo hitāya, idaṁ vo sukhāyā’ti.„Это к вашей пользе, это к вашему приятному“.
Tassa sāvakā sussūsanti, sotaṁ odahanti, aññā cittaṁ upaṭṭhapenti, na ca vokkamma satthusāsanā vattanti.
tassa → tassa te (bj, sya-all, pts) | sussūsanti → sussanti (sya-all) | aññā cittaṁ → aññācittaṁ (th) | satthusāsanā → satthu sāsanā (th, pts)И эти ученики слушают его, склоняют [к нему] слух, приемлют умом это знание и не отказываются от наставления учителя.
So evamassa codetabbo:
evamassa → evam assa (pts)Его следует порицать так:
‘āyasmā kho yassatthāya agārasmā anagāriyaṁ pabbajito, so te sāmaññattho ananuppatto. Taṁ tvaṁ sāmaññatthaṁ ananupāpuṇitvā sāvakānaṁ dhammaṁ desesi:
pabbajito → pabbajito hoti (sya-all) | yassatthāya → yass atthāya (pts)„Уважаемый! Ты не достиг своей цели отшельничества — цели, ради которой, оставив дом, странствуешь бездомным. И не достигнув этой цели отшельничества, ты наставляешь учеников в истине:
“idaṁ vo hitāya, idaṁ vo sukhāyā”ti.
sukhāyāti → sukhāyā ti (ms2005) | idaṁ → idam (pts)‘Это к вашей пользе, это к вашему приятному’.
Tassa te sāvakā sussūsanti, sotaṁ odahanti, aññā cittaṁ upaṭṭhapenti, na ca vokkamma satthusāsanā vattanti.
sussūsanti → sussanti (sya-all) | vokkamma → SS -kkamma. (pts note) | aññā cittaṁ → aññācittaṁ (th) | satthusāsanā → satthu sāsanā (th, pts)И эти ученики слушают тебя, склоняют [к тебе] слух, приемлют умом это знание и не отказываются от наставления учителя.
Seyyathāpi nāma sakaṁ khettaṁ ohāya paraṁ khettaṁ niddāyitabbaṁ maññeyya, evaṁ sampadamidaṁ pāpakaṁ lobhadhammaṁ vadāmi—kiñhi paro parassa karissatī’ti.
paraṁ khettaṁ niddāyitabbaṁ → parakhettaṁ niḍḍāyitabbaṁ (bj) | paraṁ khettaṁ → parakkhettaṁ (sya-all) | niḍḍāyitabbaṁ → niddāyitabbaṁ (bj: kesuci) | niddāyitabbaṁ → So Scmt Bm; Sd nind- (see C. vii. 1.2 and J. 1. 215; it is from dā No.3 in B. R.). (pts note) | kiñhi → kiṁ hi (bjt, pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | evaṁ sampadamidaṁ → evaṁ-sampadam idaṁ (pts) | lobhadhammaṁ → lobha-dhammaṁ (pts)Подобным же образом [человек], оставив своё поле, решил бы, что надо очищать чужое поле. И вот я говорю, что свершение этого есть порочное свойство алчности. Ибо что один может сделать для другого?“
Ayaṁ kho, lohicca, dutiyo satthā, yo, loke codanāraho;Таков, Лохичча, второй вид учителей,
yo ca panevarūpaṁ satthāraṁ codeti, sā codanā bhūtā tacchā dhammikā anavajjā.
panevarūpaṁ → pan evarūpaṁ (pts)который подлежит порицанию в мире, и кто порицает подобного учителя, порицание того правильно, согласно с истиной, безупречно.
Puna caparaṁ, lohicca, idhekacco satthā yassatthāya agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, svāssa sāmaññattho anuppatto hoti.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | yassatthāya → yass atthāya (pts)И далее, Лохичча, вот какой-нибудь учитель достигает своей цели отшельничества — цели, ради которой он, оставив дом, странствует бездомным.
So taṁ sāmaññatthaṁ anupāpuṇitvā sāvakānaṁ dhammaṁ deseti:И достигнув этой цели отшельничества, он наставляет учеников в истине:
‘idaṁ vo hitāya, idaṁ vo sukhāyā’ti.„Это к вашей пользе, это к вашему приятному“.
Tassa sāvakā na sussūsanti, na sotaṁ odahanti, na aññā cittaṁ upaṭṭhapenti, vokkamma ca satthusāsanā vattanti.
sussūsanti → sussanti (sya-all) | tassa → tassa te (pts) | upaṭṭhapenti → upaṭṭhapenti na ca (pts) | ca satthusāsanā → satthu sāsanā (pts) | aññā cittaṁ → aññācittaṁ (th)И эти ученики не слушают его, не склоняют [к нему] слуха, не приемлют умом это знание и отказываются от наставления учителя.
So evamassa codetabbo:
evamassa → evam assa (pts)Его следует порицать так:
‘āyasmā kho yassatthāya agārasmā anagāriyaṁ pabbajito, so te sāmaññattho anuppatto.
yassatthāya → yass atthāya (pts)„Уважаемый! Ты достиг своей цели отшельничества — цели, ради которой, оставив дом, странствуешь бездомным.
Taṁ tvaṁ sāmaññatthaṁ anupāpuṇitvā sāvakānaṁ dhammaṁ desesi:
desesi → St adds yā. (pts note)И достигнув этой цели отшельничества, ты наставляешь учеников в истине:
“idaṁ vo hitāya, idaṁ vo sukhāyā”ti.
sukhāyāti → sukhāyā ti (ms2005)‘Это к вашей пользе, это к вашему приятному’.
Tassa te sāvakā na sussūsanti, na sotaṁ odahanti, na aññā cittaṁ upaṭṭhapenti, vokkamma ca satthusāsanā vattanti.
sussūsanti → sussanti (sya-all) | aññā cittaṁ → aññācittaṁ (th) | satthusāsanā → satthu sāsanā (th, pts)И эти ученики не слушают тебя, не склоняют [к тебе] слуха, не приемлют умом это знание и отказываются от наставления учителя.
Seyyathāpi nāma purāṇaṁ bandhanaṁ chinditvā aññaṁ navaṁ bandhanaṁ kareyya;
seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Подобным же образом [человек], разрубив старые оковы, стал бы делать новые оковы.
evaṁ sampadamidaṁ pāpakaṁ lobhadhammaṁ vadāmi, kiñhi paro parassa karissatī’ti.
kiñhi → kiṁ hi (bjt, pts) | evaṁ sampadamidaṁ → evaṁ-sampadam idaṁ (pts) | lobhadhammaṁ → lobha-dhammaṁ (pts)И вот я говорю, что свершение этого есть порочное свойство алчности. Ибо что один может сделать для другого?“
Ayaṁ kho, lohicca, tatiyo satthā, yo loke codanāraho;Таков, Лохичча, третий вид учителей,
yo ca panevarūpaṁ satthāraṁ codeti, sā codanā bhūtā tacchā dhammikā anavajjā.
panevarūpaṁ → pan evarūpaṁ (pts)который подлежит порицанию в мире, и кто порицает подобного учителя, порицание того правильно, согласно с истиной, безупречно.
Ime kho, lohicca, tayo satthāro, ye loke codanārahā,Таковы, Лохичча, три вида учителей,
yo ca panevarūpe satthāro codeti, sā codanā bhūtā tacchā dhammikā anavajjā”ti.
panevarūpe → pan evarūpe (pts) | anavajjāti → anavajjā ti (pts)которые подлежат порицанию в мире, и кто порицает подобного учителя, порицание того правильно, согласно с истиной, безупречно”.
3. Nacodanārahasatthu3. Учитель, который не подлежит порицанию
Evaṁ vutte, lohicco brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Когда так было сказано, брахман Лохичча сказал Благостному:
“atthi pana, bho gotama, koci satthā, yo loke nacodanāraho”ti?
koci → ko ci (bjt) | nacodanārahoti → na codanāraho ti (bjt, pts) | nacodanārahoti → na codanārahoti (th)“Есть ли, господин Готама, какой-либо учитель, который не подлежит порицанию в мире?”
“Atthi kho, lohicca, satthā, yo loke nacodanāraho”ti.
nacodanārahoti → na codanārahoti (bjt, th) | nacodanārahoti → na codanāraho ti (pts)“Есть, Лохичча, учитель, который не подлежит порицанию в мире”.
“Katamo pana so, bho gotama, satthā, yo loke nacodanāraho”ti?
so → (sya-all) | nacodanārahoti → na codanārahoti (bjt, th) | nacodanārahoti → na codanāraho ti (pts)“Каков же, господин Готама, этот учитель, который не подлежит порицанию в мире?”
“Idha, lohicca, tathāgato loke uppajjati arahaṁ, sammāsambuddho …pe…
rajāpatho → rajopatho (bj: katthaci) | ārācārī → anācārī (bj: machasaṁ) | theto → ṭheto (bj: syā) | pemanīyā → pemaniyā (bj: machasaṁ) | tathārūpiṁ → evarūpiṁ (bj: katthaci) | te → saṁhitaṁ me, asaṁhitaṁ te? (bj note) | sammāsambuddho → Bm here inserts || pa || yathā Sāmañña-phalaṁ evaṁ vitthāretabbaṁ || pa || evaṁ kho Lohicca bhikkhu sīlasampanno hoti || pa || paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. Yasmiṁ kho Lohicca satthari sāvako evarūpaṁ uḷāraṁ visesaṁ adhigacchati ayaṁ pi kho Lohicca satthā yo loke na codanāraho. Yo ca pan'; evarūpaṁ satthāraṁ codeti, sā codanā bhūtā tacchā dhammikā anavajjā || pa || dutiyaṁ jhānaṁ || tatiyaṁ jhānaṁ || catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. Yasmiṁ kho Lohicca satthari, etc. (see 56 ad fin). (pts note) | + → yathā anucchedesu evaṁ vitthāretabbaṁ (my) | pe → spelled out in full (bjt)“Вот, Лохичча, в мир приходит Татхагата … XII.19-54 = II.40-75…
Evaṁ kho, lohicca, bhikkhu sīlasampanno hoti …pe…
vitthāretabbaṁ → D. ii. 40-74. (pts note) | pe → D. ii. 77. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt)… он достигает первой ступени созерцания … XII.54-55 = II.75-76… и не остаётся во всем теле ничего, что не было бы пропитано упоением и приятным, рождённым уединённостью. 55. И вот, Лохичча, когда у учителя ученик достигает столь великого отличия, то этот учитель, Лохичча, и не подлежит порицанию в мире.
paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati …
paṭhamaṁ jhānaṁ → tatiyajjhānaṁ catutthajjhānaṁ (pts) | tatiyajjhānaṁ → D. ii. 79. (pts note) | catutthajjhānaṁ → D. ii. 81. (pts note)пребывает в первой стадии созерцания …
yasmiṁ kho, lohicca, satthari sāvako evarūpaṁ uḷāraṁ visesaṁ adhigacchati, ayampi kho, lohicca, satthā, yo loke nacodanāraho.
ayampi → ayaṁ (sya-all) | nacodanāraho → na codanāraho (bjt, th, pts) | ayampi → ayam pi (pts)И кто порицает подобного учителя, порицание того ошибочно, не согласно с истиной, достойно упрёка.
Yo ca panevarūpaṁ satthāraṁ codeti, sā codanā abhūtā atacchā adhammikā sāvajjā.
ca → (sya-all) | panevarūpaṁ → pan evarūpaṁ (pts)И далее, Лохичча, монах … XII.56-60 = II.77-81…
…pe……
Dutiyaṁ jhānaṁ …pe…
dutiyaṁ jhānaṁ → ubho sadde suṇāti dibbe ca (bjt)пребывает во второй стадии созерцания …
tatiyaṁ jhānaṁ …pe…
tatiyaṁ jhānaṁ → mānuse ca ye dūre (bjt)пребывает в третьей стадии созерцания …
catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.он достигает четвёртой ступени созерцания … XII.60-61 = II.81-82… , и не остаётся во всем теле ничего, что не было бы пропитано чистым ярким разумом.
Yasmiṁ kho, lohicca, satthari sāvako evarūpaṁ uḷāraṁ visesaṁ adhigacchati, ayampi kho, lohicca, satthā, yo loke nacodanāraho, yo ca panevarūpaṁ satthāraṁ codeti, sā codanā abhūtā atacchā adhammikā sāvajjā.
nacodanāraho → na codanāraho (bjt, th) | ayampi → ayaṁpi (th)И вот, Лохичча, когда у учителя ученик достигает столь великого отличия, то этот учитель, Лохичча, и не подлежит порицанию в мире. И кто порицает подобного учителя, порицание того ошибочно, не согласно с истиной, достойно упрёка.
…pe…
+ → so evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe (bjt) | + → ānejjappatte (pts)…
Ñāṇadassanāya cittaṁ abhinīharati abhininnāmeti …
pe → spelled out in full (bjt) | ñāṇadassanāya → ñāṇa-dassanāya (pts)Так, с сосредоточенным умом … XII.62-77 = II.83-98… . Он постигает:
yasmiṁ kho, lohicca, satthari sāvako evarūpaṁ uḷāraṁ visesaṁ adhigacchati, ayampi kho, lohicca, satthā, yo loke nacodanāraho, yo ca panevarūpaṁ satthāraṁ codeti, sā codanā abhūtā atacchā adhammikā sāvajjā.
visesaṁ → vivesaṁ (pts) | ayampi → ayam pi (pts) | nacodanāraho → na codanāraho (pts) | panevarūpaṁ → pan evarūpaṁ (pts)…
…pe…
Pe → D. ii. 85-96; Bm || pa || nāparaṁ, etc. ( 76). (pts note) | pe → spelled out in full (bjt)…
Nāparaṁ itthattāyāti pajānāti.
pajānāti → D. ii. 98. (pts note)„нет ничего вслед за этим состоянием“
Yasmiṁ kho, lohicca, satthari sāvako evarūpaṁ uḷāraṁ visesaṁ adhigacchati, ayampi kho, lohicca, satthā, yo loke nacodanāraho, yo ca panevarūpaṁ satthāraṁ codeti, sā codanā abhūtā atacchā adhammikā sāvajjā”ti.
ayampi → ayaṁ (sya-all, pts) | nacodanāraho → na codanāraho (bjt, th, pts) | panevarūpaṁ → pan evarūpaṁ (pts) | sāvajjāti → sāvajjā ti (pts)И вот, Лохичча, когда у учителя ученик достигает столь великого отличия, то этот учитель, Лохичча, и не подлежит порицанию в мире.
Evaṁ vutte, lohicco brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Когда так было сказано, брахман Лохичча сказал Благостному:
“seyyathāpi, bho gotama, puriso purisaṁ narakapapātaṁ patantaṁ kesesu gahetvā uddharitvā thale patiṭṭhapeyya;
narakapapātaṁ patantaṁ → narakappapātaṁ papatantaṁ (bj, sya-all) | patiṭṭhapeyya → patiṭṭhāpeyya (bj, sya-all) | patantaṁ → papatantaṁ (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | narakapapātaṁ patantaṁ → naraka-papātaṁ papatantaṁ (pts)“Это, господин Готама, как человек, схватив за волосы человека, падающего со скалы в пропасть, поднял бы его и поставил на твёрдую землю,
evamevāhaṁ bhotā gotamena narakapapātaṁ papatanto uddharitvā thale patiṭṭhāpito.
evamevāhaṁ → evam evaṁ (pts) | evaṁ → Bm evāhaṁ. (pts note) | narakapapātaṁ → narakappapātaṁ (bjt, th) | narakapapātaṁ → naraka-papātaṁ (pts)так же точно и я, падающий со скалы в пропасть, поднят досточтимым Готамой и поставлен на твёрдую землю.
Abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama.Превосходно, господин Готама! Превосходно, господин Готама!
Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito.
dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evameva (bj); dakkhintīti evam evaṁ (pts) | evaṁ → Bm eva. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | telapajjotaṁ → tela-pajjotaṁ (pts) | anekapariyāyena → aneka-pariyāyena (pts)Это, господин Готама, как поднимают упавшее или раскрывают сокрытое, или указываю дорогу заблудившемуся, или ставят в темноте масляный светильник, чтобы наделённые зрением различали образы,
Esāhaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.
bhavantaṁ → bhagavantaṁ (pts) | bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhu-saṅghañ ca (pts)И вот я иду как к прибежищу к Благостному Готаме, и к дхамме, и к сангхе монахов.
Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
saraṇaṁ → So all MSS. (pts note) | saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th) | upāsakaṁ → upāsakam (pts) | gatanti → gatan ti (pts)Пусть же досточтимый Готама примет меня как преданного мирянина, отныне и на всю жизнь нашедшего здесь прибежище”.
Lohiccasuttaṁ niṭṭhitaṁ dvādasamaṁ.“Лохичча-сутта” окончена. Двенадцатая.